Xaris Yusupov

Xaris Münasiboviç Yusupov (, ; ) — sovet və başqırd güləşçisi, Çelyabinskin Cənubi Ural cüdo məktəbinin qurucusu.

 Həyatı 
1958-ci ildə Çelyabinsk Pedaqoji İnstitutunu bitirdi.

1958-60-cı illərdə "Spartak" Könüllü İdman Cəmiyyətinin Başobslovetində məşqçi, Kumertau İES-da bədən tərbiyəsi müəllimi kimi işləmişdir.

1960-cı ildə Çelyabinskdə Ural cüdo məktəbini təsis etdi. 1960-70-ci illərdə Çelyabinsk Ali Aviasiya Məktəbində Bədən tərbiyəsi müəllimi, Dynamo İdman Cəmiyyəti regional şurasının baş məşqçisi (1969-cu ildən kapitanı),

17 il (1969-1988-ci illərdə) SSRİ milli cüdo komandalarının məşqçisi olmuşdur.

1970-73-cü illərdə Omsk Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun Çelyabinsk şöbəsinin baş müəllimi kimi çalışmışdır.

1973-cü ildən Çelyabinsk Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda işləməyə başlayır, güləş kafedrasının müdiri olur, 1995-ci ildən isə professor adını qazanır.

1969-88-ci illərdə gənclər arasında SSRİ yığma komandalarının məşqçisi idi.

1993-cü ildən X. M. Yusupovun mükafatları uğrunda Çelyabinskdə beynəlxalq cüdo turnirləri keçirilir.

Ural Dövlət Bədən Tərbiyəsi Universitetinin Güləş nəzəriyyəsi və metodologiyası şöbəsinin professor məsləhətçisi olmuşdur.

 Nailiyyətləri 

 SSRİ-nin əməkdar məşqçisi (1975),
 RSFSR-in əməkdar məşqçisi (1969),
 RSFSR-nin əməkdar bədən tərbiyəsi işçisi (1989),
 Klassik güləş üzrə SSRİ İdman ustası (1959),
 Sərbəst güləş üzrə SSRİ İdman ustası (1960),
 Sambo üzrə SSRİ İdman Ustası (1967),
 RSFSR-in kureş milli güləşi üzrə idman ustası (1960),
 Beynəlxalq Cüdo kateqoriyasının hakimi (1975),
 Ümumittifaq Sambo Kateqoriyasının hakimi (1970),
 Yunan-Roma (1956) və Sərbəst (1959) güləş növləri üzrə respublika dərəcəli hakim.
 Milli (1960) və Sərbəst güləş (1958-60) növləri üzrə RSFSR çempionu,
 Klassik güləş üzrə SSRİ Silahlı Qüvvələrinin çempionu (1953).
 BMSSR-nin çoxqat çempionu.

Ümumittifaq (1970-85) və Ümumrusiya (1971-ci ildən) cüdo federasiyalarının üzvü.

Kureş güləşi üzrə RSFSR-in ilk çempionu olmuşdur.

 Mükafatları və xatirəsi 

 Çelyabinsk şəhərinin fəxri vətəndaşı (2005).
 "Şərəf" və Salavat Yulayev ordenlərinin kavaleri, Çelyabinsk oblastı qarşısında xidmətə görə nişan almışdır.
 8 iyul 2012-ci ildə Xaris Yusupovun 1989-2009-cu illərdə Çelyabinsk şəhərində (Tsvillinqa küçəsi, 36) yaşadığı və işlədiyi evdə onun xatirəsinə lövhə qoyulmuşdur.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 Харис Юсупов или «папа Ю»
 Валерий Китченко, пресс-атташе учебного Центра олимпийской подготовки и федерации дзюдо Челябинской области: «28.12.09 — Турнир памяти Юсупова в Челябинске»

Kateqoriya:SSRİ əməkdar məşqçiləri
Kateqoriya:RSFSR əməkdar məşqçiləri
Kateqoriya:Rusiyanın "Şərəf" ordeni ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:SSRİ idman ustaları
Kateqoriya:SSRİ güləşçiləri