Göytürklər

Göytürklər (göytürkcə: 𐱅𐰇𐰼𐰰:𐰜𐰇𐰛 Kök Türük və ya 𐱅𐰇𐰼𐰛 Türk) orta əsrlərdə Orta Asiyada köçəri türk xalqları konfederasiyası. Göytürklər Bumin xaqanın başçılığı altında gələcək coğrafi mövqeyini, mədəniyyətini, hakim inanclarını və gələcəyini formalaşdıracaq bir çox köçəri xanədanlıqlardan biri olan Göytürk xaqanlığını qurdular.

 Haqqında 
Göytürklər 6-cı əsrin sonlarında zirvəsinə çatdılar və Çinin Sui sülaləsini işğal etməyə başladılar. Lakin türk zadəganlarının bölünməsi və Xaqanın taxt uğrunda apardıqları vətəndaş müharibəsi səbəbindən müharibə başa çatdı. Sui imperatoru Wen'in dəstəyi ilə Yami Qaghan yarışmada qalib gəldi. Ancaq Göktürk imperiyası Şərq və Qərb imperiyalarına bölündü. Vətəndaş müharibəsindən zəifləyən Yami Qağan Sui sülaləsinə beyət etdi. Sui azalmağa başlayanda, Şibi Xaqan öz ərazisinə hücum etməyə başladı və hətta 100.000 süvari qoşunu ilə Yanmenin mühasirəsində (Miladdan əvvəl 615) İmperator Yanı mühasirəyə aldı. Sui sülaləsinin süqutundan sonra Göytürklər, sonrakı Çin vətəndaş müharibələrinə müdaxilə edərək, 622 və 623-cü illərdə yüksələn Tang'a qarşı şimal-şərq üsyançısı Liu Heitaya dəstək verdi. Tanq generallar və edam edildi. Sonra Tan sülaləsi quruldu.

Bumin xaqanın rəhbərliyindəki göytürklər gələcəyin coğrafi mövqeyini, mədəniyyətini, hakim inanclarını formalaşdıracaq bir çox köçəri dövlətlərindən biri olan Göytürk dövlətini qurmuşlardır.

Göytürklər həm ilk dəfə qurduqları siyasi struktura türk adını vermələri, həm də türkcənin ilk bilinən yazılı abidələrini yaratmaları baxımından, türk mədəniyyət və ədəbiyyat tarixində çox mühüm yerə sahibdirlər. 
Göytürklər müasir dövrdə bir çox türkçü şəxs və ya təşkilatların əsas istinad nöqtələrindən biridir. Onların hakimiyyəti dövründə bütün türk tayfalarının bir dövlətdə birləşməsinə inanılır.

Amerikan İrsi lüğətinə görə Türk sözü qədim göytürkcədə "güclü" mənasını verir; Cerard Doerfer bu nəzəriyyəni dəstəkləsə də, Cerard Kauson "türk sözü ümumiləşdirilmiş "güclü "mənasında işlənmədiyini və bu sözün işarə olduğunu söylədi. türk adı əvvəlcə "'yetkinliyin son nöqtəsi' (meyvə, insan və s.) mənasını verirdi, lakin daha tez-tez bir Adj olaraq istifadə olunur. (meyvənin) 'tam yetişmiş'; (bir insanın) 'həyatın ən gənc hissəsində, gənc və güclü' ' mənalarını verir.lauson, G. An Etymological Dictionary of Pre-13th Century Turkish (1972). s. 542-543

 Həmçinin bax 
 Birinci Göytürk xaqanlığı
 İkinci Göytürk xaqanlığı
 Türklər

 Ədəbiyyat 
 Christian, David. A history of Russia, Central Asia and Mongolia, Vol. 1: Inner Eurasia from prehistory to the Mongol Empire. Blackwell, 1998.




 Great Soviet Encyclopaedia, 3rd ed. Article "Turkic Khaganate" (online ).
 René Grousset|Grousset, René. The Empire of the Steppes. Rutgers University Press, 1970. .


 Wink, André. Al-Hind: The Making of the Indo-Islamic World. Brill Academic Publishers, 2002. .



 İstinadlar 

Kateqoriya:Göytürk xaqanlığı
Kateqoriya:Mərkəzi Asiya tarixi
Kateqoriya:Göytürk xaqanları
Kateqoriya:Türk xalqları