Sarayevo Universiteti

Sarayevo Universiteti () — Bosniya və Herseqovinanın Sarayevo şəhərində yerləşən dövlət universitetidir. Bu, ölkənin ən böyük və ən qədim universiteti olmaqla bərabər keçmiş Yuqoslaviyada ən qədim ali təhsil müəssisəsidir. Universitet 1537-ci ilə qədər İslam mədrəsəsi olaraq qurulmuşdur.

İyirmi fakültə, üç akademiya və üç ilahiyyat fakültəsi olan universitet 2014-cü ildə 30.866 tələbə sayı ilə, qəbul baxımından Balkanların ən böyük universitetləri arasında yer alır. 1949-cu ildə qapılarını açandan bəri, ümumi 122,000 tələbə bakalavr, 3.911 tələbə magistr, 45 fərqli sahədə 2284 tələbə isə doktorluq dərəcəsi aldı. Hal-hazırda Bosniya və Herseqovinanın ən nüfuzlu universiteti olaraq qəbul edilir və mindən çox müəllim işçisi çalışır.

 Tarix 
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Gazi_Husrey_Bey_Complex_-_panoramio.jpg|alt=|thumb|194x194px|1537-ci ildə tikilmiş Qazi Xosrov bəy mədrəsə və kitabxanası

 Osmanlı dövrü, Orta əsrlər və erkən müasir dövr 
Müasir Sarayevo Universiteti qurulmazdan əvvəl, 16-cı əsrdə Osmanlıların himayəsi altında Sarayevoda və Bosniya və Herseqovinada ilk ali təhsil məktəbləri quruldu. Bosniyadakı ilk mədrəsə, yəni Qazi Xosrov bəy mədrəsə və kitabxanası, Osmanlı ali məktəbi olaraq Qazi Xosrov bəy tərəfindən 1537-ci ildə Sarayevoda açıldı.

 Avstriya-Macarıstan dövrü və ilk Yuqoslaviya, İkinci Dünya müharibəsinin sonu 
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:National_Museum_of_BiH_Aerial.JPG|right|thumb|198x198px|[[Avstriya-Macarıstan İmperiyası dövründə Bosniya və Herseqovina Milli Muzeyi]]
Universitet, Avstriya-Macarıstan İmperiyası hakimiyyəti dövründə, bir çox ali təhsil və mədəniyyət təsisatının qurulduğu bir dövrdə Bosniya və Herseqovinanın Milli Muzeyi kimi  inkişa etmişdir. Sarayevo Universitetinin müasir tarixi Birinci Dünya müharibəsindən sonra da davam etdi və İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl olduğu kimi, müharibə illərində də inkişafını yeni məktəb və institutlarla 1940-cı ildə əkinçilik və meşəçilik fakültəsi kimi uğurla genişləndirdi. 1944-cü ildə universitetə Tibb Fakültəsi də əlavə edildi. 1946-cı ildə Tibb Fakültəsi yenidən quruldu, Hüquq Fakültəsi, Müəllim Tədris Kolleci açıldı və 1948-ci ildə Kənd Təsərrüfatı və Meşəçilik Fakültəsi bərpa edildi.

 II Dünya müharibəsində 

 1949 - 1955-ci illərdə 
1949-cu ildə Mühəndislik fakültəsi açıldı. Həmin ilin 2 dekabrında ilk rektorun təyin edilməsi ilə Sarayevo Universiteti rəsmi olaraq təsis edildi. Fəlsəfə Fakültəsi (1950) və İqtisadiyyat Fakültəsinin (1952) açılışı ilə Sarayevo Universitetinin qurulmasının ilkin mərhələsi başa çatdı.

 1955-1970-ci illərdə 
İnkişafın ikinci mərhələsi (1955-69) universitetin təsdiqlənməsi, yeni ali təhsil müəssisələrinin açılması və Bosniya və Herseqovinada yüksək təhsilli kadrlara olan tələbatın nisbi

ödənilməsi ilə səciyyələndi. Digər mühüm bir uğur universitetdə aspiranturanın təşkili və təşəbbüsü idi.

 1970-ci ildən 1982-ci ilə qədər 
Üçüncü mərhələ (1970-1982) universitetdə daha çox ali təhsil müəssisəsinin açılması, universitetin elmi təbliği və beynəlxalq akademik müstəvidə fəal iştirak etməsi ilə müəyyən edilmişdir. Universitet birbaşa və dolayı yolla Banya Luka, Mostar və Tuzla yeni universitetlərin qurulmasına töhfə verdi.

 1982-ci ildən 1992-ci ilə qədər 
Dördüncü mərhələ (1982-92) elmi fəaliyyətin universitetdən ayrılması və xaricində əlverişli elmi institutların yaradılması ilə xarakterizə olunurdu. Bu Sarayevo Universitetinə xeyli ziyan gətirdi, çünki universitet təhsili və elmi araşdırmaların əlaqəli olması təhlükə altına düşdü. Bu, təhsilin daha aşağı keyfiyyətinə və universitetin texnoloji durğunluğuna səbəb oldu. Çox sayda tələbənin nəzarətsiz qəbulu işlərin səmərəliliyinin xeyli aşağı düşməsinə və təhsilin müəyyən sahələrində kadrların hiper istehsalına səbəb oldu.

 1992-ci ildən 1995-ci ilə qədər 
Beşinci mərhələ (1992-95 universitetdəki Bosniya və Herseqovinada və Sarayevo mühasirəsində baş vermiş müharibənin səbəb olduğu dağıntıalr ilə xarakterikdir.

Sarayevo şəhərinin dörd illik mühasirəsi dövründə həyat və işdəki bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, universitet müəllimləri və yoldaşlarının, eləcə də tələbələrin köməyi və həvəsləri, peşəkarlığı, vətənpərvərliyi və əzmkarlığı sayəsində Sarayevo Universiteti öz iş sxemini bərpa edə bildi. Bu universitetin azadlıq və demokratiyaya, müharibə və təcavüzə qarşı səslənməsi və Bosniya və Herseqovinanın suverenliyinin təsdiqlənməsinə verdiyi töhfəni təmsil etdi.

 1996-cı ildən bəri 
1996-cı ilin əvvəlində Sarayevo Universiteti müharibədən sonrakı fiziki və akademik yeniləmə və bərpa mərhələsinə başladı. Fiziki yenilənmə məhv edilmiş obyektlərin bərpasına və yenilənməsinə, dağıdılmış təhsil və elmi avadanlıqların dəyişdirilməsinə və tələbə yataqxanalarının yenidən qurulmasına yönəldilmişdi. Bu işdə əhəmiyyətli nəticələr əldə edildi və müəyyən sahələrdə daha keyfiyyətli araşdırmalar üçün şərait yaradıldı. Bununla yanaşı, çoxsaylı yenidənqurma layihələrinə baxmayaraq Sarayevo Universiteti hələ də müharibədən əvvəlki potensiala çatmadı. Tələbə yataqxanalarının keyfiyyəti və sayı hələ tələb olunan səviyyədən çoxdur, texnologiya əsasən köhnəlmişdir və iş şəraitinin daha yaxşı ola bilməsi üçün akademik heyət də çatışmır. Tədqiqatların keyfiyyəti qismən Bolonya Prosesinin tətbiqi ilə əlaqədar yavaş-yavaş yaxşılaşır, lakin Bosniya və Herseqovinada vahid ali təhsil proqramı olmadığından bəzi təhsil sahələrində hələ də hiper-istehsal mövcuddur.

Universitetin yenilənməsi və yenidən qurulması prosesi Avropa Universitetlər Birliyinin, Avropa Şurasının, Avropa İttifaqının, habelə ali təhsil sahəsində iştirak edən beynəlxalq təşkilatların və qurumların fəaliyyətləri ilə dəstəklənir.

 Beynəlxalq münasibətlər 
Sarayevo Universiteti Avropa, ABŞ, Kanada və Yaxın Şərqdəki 120-dən çox universitetlə tərəfdaşlıq edir.

 Məqsəd 
Universitetin hazırkı fəaliyyətinin əsas məqsədi təhsilin keyfiyyətini yüksəltmək, Bosniya və Herseqovinanın beynəlxalq səviyyədə hörmətli nümayəndəsi və ənənəvi, tarixi, mədəni təbliğatçısı olacaq müasir Avropa mənşəli bir universitet yaratmaqdır.

 Təşkilat 
Universitet, daha sonra 6 akademik qrupa bölünmüş 32 fakültə, akademiya və kollecdən və əlavə bir sıra digər proqramlardan ibarətdir:

 Sarayevo İqtisadiyyat və Biznes Məktəbi
 Sarayevoda Gözəl Sənətlər Akademiyası
 Sarayevoda İfa Sənəti Akademiyası
 Memarlıq Fakültəsi
 Elektrik Mühəndisliyi Fakültəsi
 Kriminologiya Fakultəsi
 Sarayevoda Siyasi Siyasi Elmlər Fakültəsi
 İdman və bədən tərbiyəsi fakültəsi
 Nəqliyyat Mühəndisliyi və Rabitə Fakültəsi
 Əczaçılıq fakültəsi
 Fəlsəfə fakültəsi
 İnşaat Mühəndisliyi Fakültəsi
 Mexanika Mühəndisliyi Fakültəsi
 Tibb Fakültəsi
 Sarayevo Musiqi Akademiyası
 Pedaqogika Kolleci
 Əkinçilik Fakültəsi
 Sarayevo Hüquq Məktəbi
 Elm və Texnologiya Fakültəsi
 Təbiət Elmləri və Riyaziyyat Fakültəsi
 Stomatologiya Fakültəsi
 Meşəçilik Fakültəsi
 Baytarlıq Fakültəsi
 Sağlamlıq İşləri Fakültəsi

 Qoşulan üzvlər 

 İslamşünaslıq Fakültəsi
 Katolik İlahiyyat Fakültəsi
 Dövlət İdarəetmə Fakültəsi

 İnstitutlar 

 Tarix İnstitutu
 İnsanlığa qarşı cinayətlər və beynəlxalq hüquqa dair araşdırmalar institutu
 Genetika Mühəndisliyi və Biotexnologiya İnstitutu
 Şərqşünaslıq İnstitutu
 Sarayevo Tələbə Mərkəzi
 Sosial Tədqiqatlar İnstitutu 

 Həmçinin bax 

 Bosniya və Herseqovinada təhsil

 İstinadlar 

Kateqoriya:Bosniya və Herseqovina universitetləri