Ashıs aymağı

Ashıs aymağı (xakasca: Асхыс аймағы / Ashıs aymağı) — Rusiya Federasiyasının Xakasiya Respublikasında rayon səviyyəsində adminstrativ orqan. Mərkəzi Ashis kəndidir. Kəndin əhalisinin sayı 7267 nəfərdir.

 Sözün kökü 
Adını mərkəzin yaxınlığındakı Ashis çayından alamqdadır.

 Tarixi 
Ashis aymağı 30 mart 1924-cü il tarixində Ashis və Ust-Yesinskoy adminstrativ orqanları əsasında qurulmuşdur. Özündə 10-a qədər məskunlaşma ərazilərini birləşdirir.

 Coğrafiyası 
Xakas-Minusinsk hövzəsinin cənub-şərqində yerləşən Ashis aymağı Bey, Ust-Abakan, Taştıb bölgələri və Kemerovo oblastı ilə əhatə olunmuşdur. Sahəsi 8201.14 km²-dir. Aid olduğu muxtar respublikada sahəsinə görə IV yerdə yerləşir.

Sahə Xakass-Minusinsk çökəkliyinin cənub-şərq hissəsində yerləşir. Beysk, Ust-Abakan, Xakasiyanın Tashtyp rayonları və Kemerovo bölgəsi ilə həmsərhəddir.

Sahəsi 8201.14 km². Sahə təpəli bir düzənlikdə, cənub və cənub-qərb hissələrində dağlar, yaylalar var. Ərazinin relyefinə görə, bölgə iki təbii zonaya aiddir: Xakass-Minusinsk çökəkliyi və Kuznetsk Alatau dağları. Çöl hissəsi Priabakan vadisi-çöl və Priabakan aşağı dağ-çöl zonalarına bölünür.

Abakan çayı buradan axır, bölgənin təbii cənub-şərq sərhədi. Çox sudan, sürətli bir cərəyanla dolama kanalına malikdir, çox sayda qol, filial və ağsaqqal meydana gətirir. Ümumilikdə, ümumi uzunluğu 1112 km olan 39-a yaxın çay axır. Əskiz çayı Abakan çayının ən böyük qollarından biridir, uzunluğu 124 km-dir.

Əsgər bölgəsinin bənzərsiz təbii abidələri Xankul və Balankül gölləridir.

İqlimi kəskin kontinentaldır. Hava istiliyində və yağışda kəskin dalğalanmalar xarakterikdir. İyulun orta temperaturu + 19 °C, yanvar January20 °C-dir. Şaxtasız dövr 80 ilə 120 günə qədər davam edir. İllik yağıntı 250 ilə 780 mm arasında dəyişir. Cənub-qərb küləkləri üstünlük təşkil edir. Aprel və May aylarında demək olar ki, hər il 17–20 m / s sürətə çatan böyük güclü küləklər müşahidə olunur. Qış oktyabrın sonu — noyabrın əvvəlində qurulur.

Ərazi meşə və torpaq ehtiyatları, müxtəlif mineral ehtiyatlarla zəngindir. Rayon respublikanın kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlarının 8,9% -ni və kənd əhalisinin 20,8% -ni təşkil edir.

 Əhalisi 
Əhalinin son siyahıyaalınmasına görə burada yaşayanların sayı 39.102 nəfərdir. Bu siyahəyaalma 2015-ci ildə baş tutmuşdur.

 Həmçinin bax 
 Xakasiya
 Ağban piltiri aymağı
 Altay aymağı
 Şira aymağı
 Pii aymağı
 Taştıp aymağı

 İstinadlar 

Kateqoriya:Xakasiya
Kateqoriya:Xakasiyanın bölgələri