Qaytarma (rəqs)

Qaytarma () — Krım tatarlarının milli rəqsi. O, təbiət dövriyyəsinin sonsuz hərəkətini simvolizə edirКочнова, Ольга Анатольевна. Семиотический анализ художественного фильма «Хайтарма»  (2014) // Таврические студии. Серия: Культурология. № 6. с. 66-71 və toylarda və bayramlarda ifa olunur.Весілля в Криму по-кримськотатарськи (фотогалерея)  // radiosvoboda.org Krım tatarlardan yanaşı bu rəqsinin müxtəlif növləri həmçinin qırımçaqlarda, kəraimlərdə, urumlarda və Azovyanı yunanlarda var.Караимская жизнь // 1911. № 07Александр Рыбалко. С приазовскими греками в Карпатах танцевали хайтарму  Greek.ru // 27.07.2005Нацменшини на лінії розмежування: греки Приазов’я  // radiosvoboda.orgГреки ДНР отметили День «Охи»  (29.10.2017) // ukraina.ru

Bəzi mənbələrdə qaytarmanı qadınlarla kişilərin birlikdə rəqs etdiyi yazılır: kişilər əllərini yumruq şəklində tutub sıçrayışlı hərəkət etməli, qadınlar isə əllərini dairəvi şəkildə çevirərək hamar hərəkət etməli.Олейник М. А. Народная хореографическая культура крымских татар  // Культура народов Причерноморья с древнейших времён до наших дней, Симферополь. 2017. с. 87-89Шерфединов, Яя. Звучит кайтарма // Издательство литературы и искусства имени Гафура Гуляма. Ташкент, 1978. с. 232 — с. 181 Başqa mənbələrdə isə onun sadəcə qadınlar tərəfindən və ya qadınlar tərəfindən kişilərdən ayrı ifa olunduğu yazılır.А. М. Підлипська. Кримськотатарський танець у діяльності професійних митців хореографії за межами Криму у першій половині ХХ століття (до 1941 року)  // Культура народов Причерноморья. — 2008. — № 125. — С. 33-36

 Tarix 
250px|thumb|Qaytarma Ukrayna poçt markasında (2015)
Araşdırmaçı A.V. Boqorodun fikrinə görə, qaytarma rəqsinin mənşəyi dərviş rəqsindən gəlir.А. В. Богород. Танцювальні ритуали і практики мусульман: релігієзнавчий аспект  // Гілея: науковий вісник. — 2015. — Вип. 103. — С. 227—232 Başqa fikrinə görə, o Krıma səfərdlərlə birlikdə, onların 1492-ci ildəki Pireney yarımadasıdan qovulmasından sonra gəlib. Onlardan bu rəqsi Krım qaraçaları alıb. Həmçinin yazılır ki, rəqsin ilk qeydi 1793-cü ilə aiddir.Святыни и проблемы сохранения этнокультуры крымских караимов-караев: материалы научно-практической конференции в рамках Международного этнографического фестиваля «Караи собирают друзей», Симферополь, Евпатория, Джуфт Кале, 14-16 сентября 2007 г  // Ассоциация крымских караимов «Крымкарайлар», 2008 — с. 263

1925-ci ilin yayında Üsein Bodaninskiy, Osman Aqçoraqlı və Asan Refatov Krımın mərkəzi, çöl və şərqi bölgələrin 55 yaşayış məntəqələrində keçirtdiyi ekspedisiyasının nəticəsində rəqsin 25 növü yazdırılıb.А. Н. Бабий. Крымскотатарский народный танец в фольклорно-этнографических исследованиях 20-30-х гг. ХХ ст.  // Культура народов Причерноморья. — 2004. — № 51. — С. 75-78

 Mədəniyyətdə 

1930-cu illərdə rəssam Ennan Alimov Qaytarma oynağan qız () adlı rəsmi çəkib.Гульнара Усеинова. Первый директор Крымского художественного училища  // Газета «Голос Крыма», № 38 (976) от 21.09.2012 г.

1939-cu ildə Qaytarma adlı rəqs qrupu yaradılıb.

Ahtem Seitablayevin 2013-cü ilin Qaytarma filmi qaytarma rəsinin ifası ilə başlayır.В Днепропетровске презентовали сканадальный фильм о депортации татар из Крыма  // 34.ua

2015-ci ildə Ukrpoşta «Qaytarma» rəqsi adlı poçt markasını buraxıb.«Укрпошта» презентувала серію поштових марок, присвячених кримським татарам  // 5.ua

2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalib 1944 mahnısının klipində Mavile Yaqyayeva qaytarma və tem tem əsasında bir rəqsi ifa edirdi.Пісню Джамали «1944» зіграли на бандурі, дудуці та джембе  (07.06.2016) // kreschatic.kiev.uaЕвровидение 2016: украинские музыканты сыграли песню Джамалы на этнических инструментах  (12 мая 2016) // tv.ua

 İstinadlar 

Kateqoriya:Krım tatarları mədəniyyəti
Kateqoriya:Xalq rəqsləri