Nəcib Cihanov

Nəcib Cihanov () —  tatar bəstəkar, müəllim və dövlət xadimi. 

 Həyatı 
2 yanvar 1911-ci ildə  Ural  şəhərində  anadan olmuşdur.  Uşaqlar evində yaşayan Nəcib burada musiqi dərslərə almağa başladı. İlk musiqi müəllimi Svetçina Sankt-Peterburq Konservatoriyasının məzunu idi.
1928-ci ildə isə musiqi məktəbində oxumaq niyyəti ilə bacısı Faizanın yaşadığı Kazan şəhərinə gəldi.  Kazan şəhərində  N. A. Shevalinadan musiqi dərsləri almağa başladı. 1929-cu ildə Şərq Musiqi Kollecinə daxil olsa da, buradakı təhsilini davam etdirə bilmədi. Kollec müəllimləri ilə birgə çıxışlar edən Cihanov  M. A. Pyatnitskayanın sinfində, violonçeldə - R.L.Polyakovda fortepianoda oxudu. 
1931-ci ildə bəstəkar A.S. Klyuçaryovun məsləhəti ilə Moskvaya getdi və 1935-ci ildə məzun olduğu Regional Musiqi Kollecinə (indiki P.İ. Çaykovski adına Moskva Konservatoriyası nəzdindəki Akademik Musiqi Kolleci) daxil oldu. Üçüncü kursda  ixtisasını dəyişib kompozisiya sinfində oxudu. 1937-ci ildə Tatar ASSR Dövlət Filarmoniyasının açılışında bu janrda ilk tatar kompozisiyası olan İlk Simfoniyası ifa edildi. 1938-ci ildə konservatoriyanı bitirdikdən sonra Kazana qayıtdı.

 Fəaliyyəti 
1943-cü ildə Tatar Opera və Balet Teatrının bədii rəhbəri təyin edildi.Teatrın açılışında 1939-cu ildə yazdığı "Qaçqın" operası diplom tərkibi kimi səsləndirildi. 1944-cü ildə Tatar Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Nazirlər Sovetinə Kazanda konservatoriya yaratmaq təklifi verdi. SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin 13 aprel 1945-ci il tarixli əmri ilə Respublika (RSFSR) tabeliyindəki Kazan Dövlət Konservatoriyası yaradıldı. Elə həmin ilin iyun ayında Konservatoriyaya rəhbər təyin edildi.

1939-1977-ci illərdə Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Bəstəkarlar İttifaqına rəhbərlik etmişdir. 1948-ci ildə baş tutmuş SSRİ Bəstəkarlar İttifaqının ilk qurultayında idarə heyətinin üzvü seçilmişdir. 

1951-1959-cu illərdə Rusiya Ali Sovetində deputat, Tatar  MSSR (1963-1967, 1977-1988) və Sovet İttifaqında (1966-1970) dövlət xadimi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

 Operaları 
 Qaçqın -1939-cu il
 Azadlıq - 1940-ci il
 Goldiloks - 1941-ci il
 Şair - 1947-ci il
 Ildar - 1942, 2-ci nəşr - “Zəfər yolu”, 1954-ci il
 "Tuliak" - 1945, 2-ci nəşr - "Tuliak və Su-Slu", 1967-ci il
 Namus - 1950-ci il
 Cəlil - 1957-ci il

 Baletləri 
 Fatyx - 1943-cü il
 Zyugra - 1946-cı il
 İki əfsanə - Zyugra və Nzheri; 1970-ci il

 Mükafatları 
 SSRİ xalq artisti (1957)
 Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1981)
 İkinci dərəcəli iki Stalin mükafatı laureatı (1948, 1950)
 SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı (1970)

 Ölümü 
2 iyun 1988-ci ildə Ufada Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasında Tatarıstanın Ədəbiyyat və İncəsənət Günləri günlərində "Cəlil" operasının yeni variantının konsertindən sonra qəflətən vəfat etmişdir. Kazan şəhərindəki Arskoye qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Tatarlar
Kateqoriya:Bəstəkarlar
Kateqoriya:SSRİ Ali Sovetinin VII çağırış deputatları
Kateqoriya:Sov.İKP-nin XIX qurultayının nümayəndələri
Kateqoriya:RSFSR Ali Sovetinin V çağırış deputatları
Kateqoriya:SSRİ Ali Sovetinin Millətlər Sovetinin VII çağırış deputatları
Kateqoriya:SSRİ-nin musiqi pedaqoqları
Kateqoriya:SSRİ kişi bəstəkarları