Muğan eyzeniyası

Eisenia cinsinin Azərbaycanda 5 növü yayılmışdır. Xarakterik növü Muğan eyzeniyası hesab olunur. Nadir relikt növdür.

 Qısa təsviri 

Bədən silindrik formada olub, boz və ya açıq qəhvəyi rəngdədir. Uzunluğu 53-68, eni 4-6 mm-dir. Buğumlarının sayı 155 ilə 181 arasında dəyişilir. Qılları cüt-cütdür. Kəmərcik 28-ci buğumdan 41-ci buğuma qədər olan sahəni əhatə edir. Pubertat lövhə
35-ci buğumdan 39-cu buğuma qədər uzanır. Bədənin kəmərcik zonasında və kəmərcikdən
öndə yerləşən bir neçə buğumlardakı qarınyanı qıllar xüsusi çıxıntıların (papil) üzərində
yerləşmişdir. Bədənin 15-ci buğumunun üzərində yerləşən erkək cinsi dəliyin ətrafındakı
vəzili sahə yaxşı inkişaf etmişdir (1). Mineral maddələrlə zəngin olan torpaqları sevir.
Çürüntülərlə qidalanır. Yaz fəslində çoxalır. Torpağın məhsuldarlığının yüksəlməsində, zooloji tədqiqatlarda, təbiətdə maddə və enerji dövranında əhəmiyyət kəsb edir.

 Yayılması 

Muğan eyzeniyasına Cənubi Qafqaz, Azərbaycanın cənub (Talış dağları), cənub-şərq (Muğan düzü) və şərq hissələrinin torpaqlarında rast gəlinir.
Yaşayış yeri və həyat tərzi: Muğan düzü torpaqları və Azərbaycanın cənub zonasının
dəniz səviyyəsindən 1450 m yüksəklikdə olan ərazilər — Qosmalian kəndi, Zuvand dağlarının (Talış dağları) dağ — kserofit kol bitkiləri ilə əhatə olunmuş sahələri s. Münbit və nəm
torpaq qatlarında yaşayır.

 Azalma səbəbləri 

Növün yayıldığı otlaqlarda heyvanların intensiv otarılması, xam
torpaqların təbii quruluşunun pozulması (şumlanma) və zəhərli kimyəvi maddələrdən
istifadə edilməsi Muğan eyzeniyasının sayının azalmasına səbəb olur.

 Tədbiq olunmuş və lazımi mühafizə tədbirləri 
Heç bir tədbir görülməmişdir və görülmür. Heyvanın yayıldığı ərazilərin qorunması üçün ərazinin təbii şəraitdə saxlanılması tələb olunur. Növün zəhərli kimyəvi maddələrə həssas olduğunu nəzərə alıb, onun yayıldığı ərazilərdə
(xüsusilə Muğan düzündə) heç bir dərmanlama və gübrələmə işləri aparılmamalıdır.

 Həmçinin bax 

 Azqıllı qurdlar

 Mənbə 
 AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASININ QIRMIZI KİTABI FAUNA, II NƏŞR. 1 səh, Böyük qayalıq sittası.
Kateqoriya:Qurdlar