Kim Ciha

Kim Jiha(Kor.:김지하; ) — məşhur Koreya şairi və dramaturqu.

 Həyatı 
Kim Ciha(əsl adı Young İl Kim) 4 fevral 1941-ci ildə Koreyanın Colla-Namdo əyalətinin Mokpo şəhərində kinomexanik ailəsində doğulub. İlk təhsilini Vonçu məktəbində almış, sonra Seula gedərək əvvəlcə liseyi, daha sonra isə Seul Milli Universitetinin estetika bölümünü bitirmişdir. Universitetdə oxuyarkən 1961-ci ildə baş verən hərbi çevrilişə biganə qalmamış və tələbə hərəkatına qoşulmuşdur. Koreya-Yapon Konfransına (1964) qarşı çıxdığı üçün dörd ay həbs olunmuşdur. 1966-cı ildə universiteti bitirdikdən sonra uzun müddət hakimiyyətdə olan Jeonq-hee Parkın siyasi iqdidarına qarşı çıxaraq mitinqlərdə iştirak etmişdir. 1970-ci ildə Beynəlxalq Demokratik Gənclər Federasiyasının təşkil etdiyi hadisələrdə yer aldığı üçün təkrar həbs edilmiş və haqqında edam qərarı çıxarılmışdır. Onun həbsi dünya ədəbi, ictimai-siyasi arenasında böyük rezonans doğurmuşdur. Kandzaburo Oe, Li Xeson (Yaponiya) Jan Pol Sartr, Simone de Belavur (Fransa), Noam Xomski (Amerika) kimi böyük yazıçı və mütəfəkkirlər onu müdafiəyə qalxmışlar. Bütün bunlar öz təsirini göstərmiş, Kim Jihanın ölüm hökmü həbs cəzası ilə əvəz edilmişdir. 1975-ci ildə azadlığa buraxılmış, lakin müxalif fikirlərini davam etdirdiyi üçün həmin il yenidən həbs cəzasına məhkum edilmiş, bir də beş il sonra azadlığa çıxmışdır. İctimai-siyasi proseslərdəki müxalif düşüncəsi 1980-ci illərdən sonra da davam etmişdir. Bu illərdə də Koreya cəmiyyətində gedən ictimai-siyasi mübarizədə Kim Cihahəmişə öndə olmuşdur. 1991-ci ildə siyasi hadisələr zamanı baş verən ölümə etiraz əlaməti olaraq "Coson" qəzetində yazdığı "Gənc dostlar! Tarixdən nəyi öyrənirik: ölüm şeytanlarını dərhal yox etməliyik" yazısıyla baş verən ölümlərə qarşı çıxmışdır. Kim Cihauzun müddət Koreyanın nüfuzlu qəzetlərində yazdığı köşə yazılarında ölkədə və dünyada baş verən proseslərə münasibət bildirmişdir.

 Yaradıcılığı 
Kim Cihayaradıcılığa 1960-cı illərin sonlarında – "Qırmızı torpaq yol" şeirilə başlayıb. 1970–1980-ci illər onun yaradıcılığının ən zəngin dövrü kimi xarakterizə olunur. Bu dövrdə əsərlərində buddizm, Zen fəlsəfəsinin izləri aydın görünməkdədir. Onun 30-a qədər şeirlər kitabı içərisində "Beş vətən xaini", "Quş", "Qırmızı torpaq", "Susuzluqla yanmaq", "Sevgili vətəndaş", "Həyat və müstəqillik", "Boşluq", "Kim Jihanın hekayəsi" və s. onlarca kitabı oxucular tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb. O, lirik şeirlər, ballada, taesol, dram və nəsr əsərlərindən ibarət müxtəlif ədəbi janrlara müraciət etmişdir. Kim Jihanın şeirlərinin əksəriyyəti satirik məzmunu, sərt sosial tənqidi ilə diqqəti çəkir. "Beş quldur" və "Əsassız şayiələr" kimi balladalarda o, pansori ritmindən istifadə edir və iqtidarda olanların səhvlərini və korrupsiya hallarını əks etdirmək üçün bəzən klassik Çin simvollarına müraciət edir. 1980-ci illərdə Kim Jihanın poeziyası və düşüncəsi başqa bir dəyişikliyə məruz qalır. Dövrün əsas mövzusu olan fəhlə hərəkatının mübarizəsindən uzaqlaşan şair həyatla bağlı yeni bir fikir ortaya qoyur. "Qızıl taclı İsa" adlı pyesində Koreyada ən çox xor baxılan bir cüzamlı, həbsdə olan İsa ilə qarşılaşır. İsa cüzamlıya deyir ki, onu azad etməyə kömək etsin. Kasıblara kömək etməklə İsanın qızıl tacı çıxarılacaq və dodaqları danışmaq üçün açılacaq.

 Mükafatları 
 1975 – Ədəbiyyat üzrə Lotus mükafatı
 1981– Beynəlxalq Poeziya Konfransının "Böyük Şair Mükafatı"
 1981 – Bruno-Krayski mükafatı
 1993 – Lee Sang ədəbi mükafatı
 2002 – Chong Chi-yong ədəbi mükafatı
 2002 – Manhae ədəbi mükafatı
 2002 –Taesan ədəbi mükafatı	
 2003 –Kongcho ədəbi mükafatı
 2005 – Ən yaxşı şeirə görə poeziya mükafatı
 2006 – Manhae ədəbi mükafatı
 2010 – Gyeongam Akademik mükafatı (Sənət bölümü)
 2011 – Minsesang mükafatı

 Kitabları 
 황토 (Sarı torpaq). Seul: Hanolmungo, 1970
 타는 목마름 으로 (Yandırıcı susuzluqla). Seul: Changjak-kwa pipy0ng, 1982
 검은 산 하얀 방 (Qara dağ, ağ otaq) Seul: Pundosa, 1986
 애린 1․2 (Erin 1, 2) Seul: Silchon munhaksa, 1986
 이 가문 날 에 비구름 (Quraqlıqda yağış buludu). Seul: 1988
 별 밭을 우러 르며 (Ulduzlu çadıra baxıram). Seul: Sol, 1989
 생명 (Həyat). Seul: Sol, 1992
 중심 의 괴로움 (Orta əzab). Seul: Sol, 1994
 대설, 남 1, 2, 3, 4, 5 (Güneydə böyük sayım 1, 2, 3, 4, 5). Seul: Sol, 1994
 꽃 과 그늘 — 서정시 100 선 (Çiçək və kölgə — 100 şeir). Seul: Silchon munhaksa, 1999
 마지막 살의 그리움 (İnsanın həsrəti). Miraesa, 2002
 유목 과 은둔 (Köçəri və tənha yaşam). Changbi, 2004
 김지하 의 화두 (Kim Jihanın hekayəsi). Hwanam, 2003
 생명 과 평화 의 길 (Həyat və sülh yolu). Munhak-kwa chisongsa, 2005

 Türk dilində yayınlanan kitabları 
 Kim Ji Ha. Yakıcı susuzlukla (Korece aslinden çeviren Eunkyung Oh), Ankara: Ürün Yayınları, 2017, 112 s.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:XXI əsr dramaturqları
Kateqoriya:XX əsr dramaturqları
Kateqoriya:Seul Milli Universitetinin məzunları