Kral Opera Teatrı (Valletta)

Kral Opera Teatrı və ya Kral Teatrı (,  ) — Maltanın paytaxtı Vallettada yerləşən opera teatrı və səhnə sənətləri məkanı.

Bina ingilis memar Eduard Middleton Barri tərəfindən dizayn edilmiş və 1866-cı ildə qurulmuşdur. 1873-cü ildə binanın daxilində baş verən yanğında olduqca zərər görsə də, 1877-ci ilə qədər bərpa edildi. Teatr 1942-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi zamanı hava bombardmanından birbaşa zərbə aldı. Dağıdılmasından əvvəl, Vallettanın ən gözəl və ecazkar binalarından biri idi. Teatrı yenidən qurmaq üçün bir neçə imtina planından sonra dağıntıları italyan memar Renzo Piano yenidən dizayn etdi və 2013-cü ildə Pjazza Teatru Rjal adı ilə yenidən bir tamaşa məkanı kimi fəaliyyətə başladı.

 Tarixi 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Operahouse1935.jpg|thumb|Opera Teatrı 1935-ci ildə
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:BombDamageMalta.jpg|thumb|Hava hücumundan sonra Vallettadakı dağıntılar. Opera Teatrının dağıntılarını sağ tərəfdə görmək olar.
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Royalvalletta.jpg|alt=|thumb|Opera Evinin dağıntıları 2006-cı ildə daxili bir avtomobil dayanacağı olaraq istifadə edildi.
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Malta_-_Valletta_-_Triq_ir-Repubblika_-_Royal_Opera_+_New_Parliament_Building_01_ies.jpg|thumb|221x221px|Pjazza Teatru Rjal tikinti zamanı.|alt=
Binanın dizaynı Kovent Qarden Teatrının memarı Eduard Middleton Barriyə tapşırıldı və klassik dizayn planı 1861-ci ilə qədər

tamamlandı. Orijinal planlar dəyişdirilməli idi, çünki teatrın yan tərəfindəki yamaclı küçələr nəzərə alınmamışdı. Bu, Malta memarlarının tərtib etdiyi Strada Reale (indiki Respublika küçəsi) tərəfində bir terasın əlavə edilməsinə səbəb oldu.

 x  ölçüsündəki binanın inşasına 1862-ci ildə başlandı. Dörd ildən sonra, 9 oktyabr 1866-cı ildə oturma qabiliyyəti 1,095 və 200 nəfər olan Opera Teatrı rəsmi açılışa hazır oldu.Denaro, Victor F. (1959). Houses in Kingsway and Old Bakery Street, Valletta  . Melita historica. Journal of the Malta Historical Society. 2 (4). p. 202.

Teatr uzun müddət dayanmadı və 25 may 1873-cü ildə, açılışından cəmi altı il sonra yaranan yanğında ciddi zərər gördü.Architect Andrea Vassallo . p. 228.

Teatrın yenidən qurulması qərara alındı və iş üçün təkliflər verildikdən və cəbhənin dəyişdirilib dəyişdirilməməsi ilə bağlı bir çox mübahisədən sonra teatr hazır oldu. 11 oktyabr 1877-ci ildə, təxminən dörd il yarım əvvəlki yanğından sonra teatr Verdinin Aidan tamaşası ilə yenidən açıldı.

Təxminən 65 il sonra, Kral Opera Teatrında yenidən faciə baş verdi:

Qalan strukturlar təhlükəsizlik tədbirləri olaraq 1950-ci illərin sonlarında düzəldildi. 1946-cı ildə həmkarlar birliklərinin təzyiqi səbəbiylə yaranan hökumət tənəzzülü ilə Maltadakı alman əsirlərinin teatrı yenidən qurmağı təklif etdiyinə dair bir iddia var. Bu situasiya üçün daha çox ehtimal olunan səbəb bu hərbi əsirlərdən hər hansı birinin ixtisaslı mason ollacağını gözləməyin çətin olmasıdır.

Opera teatrında qalan qalıqların hamısı terras və sütun hissələri idi.
 Dağıntılar və yenidənqurma planları 
Bombalanmış ərazinin çox hissəsi söküntüdən və qalan dekorativ heykəldən təmizlənsə də, yenidən qurulması müharibədən sonrakı

hökumətlər tərəfindən daha aktual hesab olunan

yenidənqurma layihələrinin lehinə dəfələrlə təxirə salındı.

1953-cü ildə altı məşhur memar yeni teatrın dizaynını təqdim etdi. Komitə Zavellani-Rossinin layihəsini seçdi və müəyyən dəyişikliklərə məruz qalaraq Hökumət tərəfindən qəbul edilməsini tövsiyə etdi. 1955-1956-cı illər büdcəsində teatrın yenidən qurulması üçün 280 min funt vəsait ayrılsa da, heç vaxt istifadə edilmədi. Layihə 1957-ci ilə qədər hazırlandı və 1961-ci ildən sonra ölkənin inkişaf planlarında teatra edilən bütün istinadlar buraxıldı.

1980-ci illərdə  ərazidə qurulacaq yeni binanın dizaynı və şəhərin giriş hissəsinin bərpası üçün memar Renzo Piano ilə əlaqə quruldu.1990-cı ildə Hökumət tərəfindən təsdiqlənmiş, lakin işə Piano planlarını təqdim etdi. 1996-cı ildə hakimiyyətə gələn Əmək Partiyası ərazinin yeraltı bir avtoparkı ilə birlikdə ticarət və mədəniyyət kompleksinə çevrilməsinin Maltanın minillik layihəsi olacağını bildirdi. 1990-cı illərin sonlarında Maltalı memar Riçard İnqlənd də bir mədəniyyət mərkəzi üçün planlar hazırlamağa tapşırıldı. Hər dəfə yaranan mübahisələr bütün təşəbbüsləri məhv etdi.

 Pjazza Teatru Rjal 
2006-cı ildə hökumət əvvəllər Valletta Qrandmaster Sarayının köhnə cəbbəxanasında yerləşən xüsusi bir Parlament Evi üçün bina hazırlamaq təklifini elan etdi. Təklif yenə də doğtu olmadı, çünki saytın nəhayət bir mədəniyyət müəssisəsi olacağı güman edilirdi. Lakin Renzo Piano işə yenidən yanaşdı və yeni dizaynlar üzərində işləməyə başladı. Təklif 2008-ci ilin ümumi seçkilərindən sonra çox güman ki, saxlanıldı və 1 dekabr 2008-ci ildə Baş nazir Laurens Qonzi 80 milyon avro büdcəsi olan təklifi canlandırdı. Piano, Hökuməti Opera Evinin yerində Parlament qurmaqdan çəkindirdi, bunun əvəzində indiki Azadlıq Meydanında Məclis Evi qurmağı və şəhər darvazasının yenidən modelləşdirilməsini planlaşdırdı. Piano ərazi üçün açıq hava teatrı təklif etdi.

Teatrın Piano ilə inkişafı dövrü mübahisəlidir. Hökumət yenə də planları ilə irəlilədi və 8 Avqust 2013-cü ildə açıq hava teatrı rəsmi açıldı. Teatr orijinal quruluşdan sonra Pjazza Teatru Rjal adlandırıldı. Bu ifadə malta dilində Kral Teatr Meydanı () kimi tərcümə olunur, lakin məkan həmişə İngilis dilində yazılsa da, Malta adı ilə xatırlanır.

 Ədəbiyyat 




 İstinadlar 

Kateqoriya:Malta opera teatrları
Kateqoriya:Malta tikililəri