Kıyğı rayonu

Kıyğı rayonu () — Rusiya Federasiyası, Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.  
İnzibati mərkəzi Yuxarı Kıyğı kəndidir.
 Coğrafiyası 
Rayon respublikanın şimal-şərqində yerləşir. Şimaldan Balakatay rayonu, şimal-qərbdən Məsetle rayonu, qərbdən Duvan ilə, cənubdan Salavat rayonu, şərqdən Çelyabinsk vilayətinin Kusin və Satkinski rayonları ilə həmsərhəddir. Rayonun ərazisi 1688 km²-dir.

Rayon ərazisinin əsas hissəsi Priayski təpəli düzənliyində, cənub-şərq hissəsi isə Uralın qərb yamacının dağlıq hissəsindədir. Ərazi qısa şaxtasız, mülayim qitə, rütubətli aqroiqlim bölgəsinə daxildir. Vilayətin cənub-qərb və şimal-qərb kənarlarından Ay çayı Alla-Yelga, Kigi - Leusa və Kese-İk çayları ilə axır. Qara torpaqlar və tünd boz meşə torpaqları geniş yayılmışdır. Faydalı qazıntıları gil, qum-çınqıl, əhəng daşı, tikinti daşı ilə təmsil olunur. Torf bataqlıqları vardır. Meşə 43 min ha ərazini əhatə edir (rayonun 22,5%). Kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlar 93,7 min ha, o cümlədən əkin sahələri 67,7 min ha, otlaq sahələri 15,2 min ha, biçənəklər 10.4 min hektar ərazini əhatə edir. Rayonun əsas sənayesi kənd təsərrüfatıdır.
 Tarixi 
Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi Rəyasət Heyətinin fərmanına əsasən Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının kantonlara bölünməsi aradan qaldırıldıqdan sonra rayon 20 avqust 1930-cu ildə qurulmuşdur.

Kıyğı rayonunun bütün yaşayış məntəqələri başqırd votçinnlərinin ərazilərinə əsaslanırdı:

Əyle volostuna daxil idi: Abdrezyak, Surbay, Asılquja, Kulbak, Surbay, Kurqaş, İdris, Tuquzlı;

Duvan volostu: Abzay (Urtaul), Alaquz (Kabıl), Masyak, Yusup;

Tırnak volostu: Saqadey (Sutuş), İbray (Sunka), Muxamet, Yaqun.
 Əhalisi 
Rusiya İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozuna görə:

2024 - 15,38 min nəfər.

2035 - 11,83 min nəfər.

Milli tərkib
2010-cu il Ümumrusiya siyahıyaalmasına görə: tatarlar -  51,4%, başqırdlar - 41,5 %, ruslar - 5,6%, digər millətlərdən olanlar - 1,8%. Dini baxımından əhalisi provaslav və müsəlmandır.
 Yerli özünü idarəetmə 
Kıyğı rayonu ərazisinə 14 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 39 yaşayış məntəqəsi daxildir.
 İstinadlar