Xroman

Xroman (benzodihidropuran) — heterotsiklik quruluşa malik üzvi birləşmədir və kimyəvi formulu: С 9 Н 10 О Daha mürəkkəb quruluşa malik törəmələri vardır: tokoferol, tokotrienol. Dianin birləşməsi, eləcə də dərman preparatları- troqlitazon, ormeloxifene və nebivolol. Bu maddələr çox vaxt elə xromanlar adlanır.
Xromane, 2 və 3 mövqelərində orto əridilmiş bir benzol halqa olan bir piran halqadan ibarət olan bir benzopirandır

 Alınması 
Fenolun və asetonun kondesləşməsindən alınır . Mezitil fenolun oksidləşməsindən Dianin birləşməsi alınır. Dianin bu reaksiyanı turş mühitdə aparmışdır 2,2,4-trimetil-4–4(oksifenil)xroman adlandırmışdır

 Fiziki Xassələri 
 Qaynama temperaturu: 215 °C
 Molekul kütləsi: 268,3 q\mol
 Alışma temperaturu: 156,4 oC

 Kimyəvi xassələri 
Sərbəst oksi qrupun iştirakı ilə β-(o-oksifenil) etilalkil (XXXV və XLII) və ya arilketon təsiri il γ-xromen (XLIII) əmələ gəlir ki, buda katalizator iştirakı ilə xromana bərpa olunur(VI).

Natrium amalqaması və spirt qüvvətli reduksiyaedicidir və ketonların xromanlara reduksiya edilməsində istifadə edilir(XLVII-XLVIII)

 Tədbiqi 
Tibbdə və yüngül sənayedə istifadə edilir.

 Mənbə 
 Кан Р., Дермер О. Введение в химическую номенклатуру = Introduction to Chemical Nomenclature / Пер. с англ. Н. Н. Щербиновской, под ред. В. М. Потапова, Р. А. Лидина. — М: Химия, 1983. — 224 с.
 Senning A. Elsevier's Dictionary of Chemoetymology. The whies and whences of chemical nomenclature and terminology. — Elsevier, 2007. — 434 p. — ISBN 978-0-444-52239-9.
 Джилкрист Т. Химия гетероциклических соединений = Heterocyclic Chemistry / Пер. с англ. А. В. Карчавы и Ф. В. Зайцевой, под ред. М. А. Юровской. — М: Мир, 1996. — С. 442. — ISBN 5-03-003103-0.
 Перейти обратно:1 2 ACDLabs. List of retained names. Дата обращения 14 мая 2013. Архивировано 20 мая 2013 года.
 Кан, Дермер, 1983, с. 112.
 Кан, Дермер, 1983, с. 113–116.
 Перейти обратно:1 2 Senning, 2007
 Перейти обратно:1 2 Соединение отсутствует в списках последней редакции.
 Соединение перенесено с позиции 43 в списках последней редакции.
 Соединение перенесено с позиции 45 в списках последней редакции.
 Кан, Дермер, 1983, с. 117.

Kateqoriya:Oksigen heterosiklləri