Ventspils Beynəlxalq Radioastronomiya Mərkəzi

Ventspils Beynəlxalq Radioastronomiya Mərkəzi () — Latviyanın Ventspils şəhərindən 30 km şimalda, Baltik dənizinin sahilində yerləşən keçmiş sovet radio astronomiya qurğusudur.Tikili Latviya müstəqillik əldə etdikdən sonra 1993-cü ilə qədər gizli qaldı. Latviya Elmlər Akademiyası tərəfindən 1994-cü ildə Qızıl ordu geri çəkildikdən sonra ələ keçirildi. O vaxtdan bəri qalan iki radio teleskop təmir edilərək yeniləndi.Johannes Bach Rasmussen, Travel Guide: Traces of the Cold War Period , Nordic Council of Ministers, 2010, , p. 106.

 Təsviri 
İrbene yaxınlığındakı meşəliklərdə, Latviyanın Ventspils Bələdiyyəsində yerləşən mərkəz 1974-cü ildə Sovet hərbçiləri tərəfindən qurulmuşdur. Əvvəlcə iki kiçik teleskop və rabitə mərkəzi ilə birlikdə 32 metrlik bir teleskopdan ibarət idi və "Kiçik Ulduz" mənasını verən "zvezdoçka" () kimi tanınırdı. Mərkəzin SSRİ DTK tərəfindən Soyuq Müharibə dövründə Avropa ilə ABŞ arasındakı rabitələrə casusluq etmək üçün istifadə edildiyi ehtimal edilir.

Ərazi 1990-cı illərdə, 22 iyul 1994-cü ildə Latviya Elmlər Akademiyasının tərkibində yaradılan elmi tədqiqat obyekti oldu. Bura hal-hazırda Ventspils Beynəlxalq Radioastronomiya Mərkəzi ("Ventspils Starptautiskais radioastronomijas centrs"), və ya İrbene Astronomiya Mərkəzi kimi tanınır.

2019-cu ildən bu yana Valdis Avotinşi əvəzləyən İndra Dedze mərkəzin müvəqqəti direktoru vəzifəsini icra edir.

 RT-32 
RT-32  parabolik radio teleskopdur. 20000-dən çox komponentdən ibarətdir və mərkəzi konus 80 ton ağırlığındadır. Tamamilə idarəolunan teleskop santimetr dalğa uzunluğunda müşahidə edir. Ölçü və dəqiq mühəndisliyinin birləşməsi alimlər üçün daha böyük və olduqca dəyərli məlumat təqdim edir. Tikili Ukraynadakı bir dəniz fabriki tərəfindən inşa edilmişdir və interyer bir gəmini xatırladır.Howard Jarvis; Tim Ochser, Estonia, Latvia & Lithuania , Dorling Kindersley Ltd, 2011, , p. 177.

Teleskop  hündürlüyündəki bir qülləyə quraşdırılıb. Teleskop  fokus uzunluğuna və 2,5 metr (8.2 fut) əksetmə güzgüsünə malikdir.

Tikintidən bəri ilk yeniləmədə, RT-32 2014-cü ilin sonuna qədər müvəqqəti olaraq söküldü və bərpa üçün məqsədli qurulmuş bir sığınacağa köçürüldü. Bərpa işlərinə panelləri yenidən qaynaq etmək, paslı hissələrin yerini dəyişdirmək və zamanla su axını və şimşək çaxması nəticəsində dəyən ziyanı bərpa etməkdən ibarət idi.

Uzaqdan idarə olunmaq və daha dəqiq və həssas müşahidələr aparmaq üçün teleskop da təkmilləşdirdi. Teleskop çox uzun əsaslı interferometriyada istifadə ediləcəkdir. Bərpa dəyəri təxminən 16 milyon avro, teleskop panellərinin bərpası isə 1.5 milyon avroya başa gəldi. Bərpa Avropa Birliyi, Latviya dövləti və Ventspils rayon hökumətləri tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Teleskopun boşqabı 2015-ci ilin iyununda bərpa edildi və 2015-ci ilin oktyabrında tamamlandı.

 RT-16 
Mərkəz həmçinin  parabolik radio teleskopa da sahibdir.

 LOFAR 
2019-cu ildən etibarən İrbendəki VIRAC rəsədxanasına LOFAR stansiyası daxildir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Latviyada elm və texnologiya