Başqırd korpusu

Başqırd korpusu — 1919-cu ildə fəaliyyət göstərmiş və Başqırd hökumətinə tabe olan hərbi birləşmə.

 Formalaşması və tarixi 
Başqırd ordusunun komandanı Zəki Vəlidi Toğanın 26 yanvar 1919-cu il tarixli əmri ilə Orenburq qəzasının Yermolayevo kəndinin yaxınlığında IX Başqırd atıcı diviziyasının alaylarından Başqırd korpusuna daxil oldular:

 I Başqırd atıcı diviziyası (I, II, IV Başqırd atıcı diviziyaları)
 II Başqırd atıcı diviziyası (V, VI Başqırd atıcı və I, II Başqıdr süvari alayları).

Başqırd korpusu Orenburq və Sterlitamak şəhərləri arasındakı cəbhə xəttini müdafiə edirdilər. Onların düşməni I Qırmızı Ordu idi.

Başqırd Hökumətinin 16 fevral 1919-cu il qərarına əsasən Başqırd korpusu hissələrinin  Qırmızı Orduya keçidi başlayır. Başqırd hissələri ilə Qırmızı Ordunun ağlara qarşı ortaq hərbi əməliyyatları başlayır. Lakin Qırmızı Orduya keçidi qəbul etməyib öz dəstələri ilə ağlara qoşulan başqırdlar da olur. Bunlar Musa Murtazin, Məhəmməd Qabdulxay Qurbanqaliyev, Qalimyan Taqan və digərləri idi.

I Qırmızı Orduya keçid edəndə korpusun heyətində var idi:
 I Başqırd atıcı alayı - 800 nəfər
 II Başqırd atıcı alayı - 715 nəfər
 IV Başqırd atıcı alayı - 650 nəfər
 V Başqırd atıcı alayı - 720 nəfər
 VI Başqırd atıcı alayı - 650 nəfər
 I Başqırd süvari alayı - 540 nəfər
 II Başqırd süvari alayı - 1100 nəfər
 Başqırd ehtiyat alayı - 570 nəfər
 Xüsusi Userqansk süvari batalyonu - 210 nəfər
 Karvansaray komandası - 285 nəfər
 Komendant, qarovul, konvoy, etap, rabitə, istehkamçı əsgərlər və Başqırd hökumətinin yanında xüsusi komendant rotası - ümumi 6556 nəfər.

1919-cu ilin mart ayında Başqırd korpusu I Qırmızı Ordu komandanlığı tərəfindən ləğv edilib.

 Korpus komandirləri 
 Əhməd Zəki Vəlidi Toğan (1919-cu ilin yanvar ayından etibarən)
 İlyas Alkin (1919-cu ilin fevral ayının ortalarından etibarən)

 Həmçinin bax 
 Başkort
 Başqırd Mərkəzi Şurası

 İstinadlar 

Kateqoriya:Başqırdıstan tarixi