Tupolev Tu-22M

Tu-22M (Ty-22M) və ya NATO kod adı ilə Backfire – dəyişkən qanad quruluşu olan uzun mənzilli supersonik adi bir bombardmançı. Ən böyük istifadəçisi Rusiyadır. Onlardan biri Osetiya müharibəsi zamanı vurulub.

 Dizaynı 
TU-22 modelinin əlamətdar bir müvəffəqiyyəti olmasa da, əvvəlki model TU-16-dan daha üstün bir təyyarədir. Onun əməliyyat diapazonu və uçuş performansı təyyarənin zəif nöqtələridir. TU-22 modelinin istehsalı ilə, bu təyyarəni əvəz edəcək növbəti nəslin inkişafına başlanılmışdır.

Mig-23 və Su-17 dizaynları ilə dəyişkən həndəsi qanad texnologiyası tərəfindən təklif olunan qısa uçuş zolağından qalxma, yüksək kreyser sürəti, aşağı hündürlükdə uçan zaman mövcud uçuş rahatlığı, səmərəli naviqasiya kimi xüsusiyyətləri nəzərə alaınraq yeni bir təyyarə layihəsi yaradılmışdır. Layihənin nəticəsi yeni dəyişkən həndəsəli Samolyot 145 (Ru. Aeroplane 145) modelidir. Tu-22M, Tu-22 əsaslı silah sistemlərindən istifadə edir və eyni Kh-22 döyüş raketindən istifadə edir.

 Digər istifadəçiləri 
Sovet İttifaqı TU-22M modelini ixrac etməmişdir, lakin SSRİ-nin dağılması ilə Belarusiyanın istifadəsində 52 təyyarə qalmışdır. Ukraynaya məxsus 29 təyyarə isə nüvə silahının yenidən qurulması ilə əlaqədar olaraq məhv edilmişdir.

Tupolev şirkəti, İran, Hindistan və Çin Xalq Respublikası daxil olmaqla potensial alıcılarla 1992-ci ildən görüşlər həyata keçirdir, lakin 2012-ci ilin dekabr ayına kimi hər hansı bir satış həyata keçirilməmişdir. 2004-cü ildən bəri, dörd dənəsi sahil təhlükəsizliyi və mümkün əməliyyatlar üçün Hindistana icarəyə verilmişdir.

2012-ci ilin dekabr ayında Çin xəbər saytlarında yayımlanan bəzi xəbərlərə görə, Çin Xalq Respublikası Rusiya Federasiyası ilə 1.5 milyard ABŞ dolları dəyərində 36 təyyarə və mühərriklərini əhatə edən müqavilə ilə TU-22M3 istehsal xəttinin satın alındığını və təyyarənin Çin versiyasının adının "H-10" olacağı iddia edilmişdir.


Tekniki xüsusiyyətləri	
 Ekipajı:4
 Uzunluq: 41.46 mm
 Hündürlük:11.05 mm
 Qanad uzunluğu: 34.28 mm
 Çəki: 112,000 kq
 Xidmət tavanı: 14.700 metr
 Sürət: 2.05 mach
 Motor 2× Klimov NK-25 turbofan
 Motorun impuls qüvvəsi: 245 kN
 Mənzil:13,300 km

 Silahlar 
 1× AM-23 23 mm quyruq taretində top
 24.000 kq bomba yükü (250 kq-9000 kq)
 3× Kh-22 (AS-4 "Kitchen")
 8x Raduga Kh-15 (AS-16 "Kickback")
 8x Kh-27 (AS-7 "Kerry")
 Kh-28 (AS-9 "Kyle")

 İstifadəçilər 

 Müasir istifadəçilər 


 Keçmiş istifadəçilər 
  4 ədəd icarəyə götürülüb
  varislərinə təhvil verilib
  istifadədən çıxardılıb

 Əlaqədar inkişaf modelləri 
 Tu-22 Blinder
 Tu-98 Backfin
 Tu-160 Blackjack

Müqayisə edilə biləcək təyyarələr	
 Rockwell B-1 Lancer

 Mənbə 
 1. Wirtz, James (2004). Balance of Power. Stanford: Stanford University Press. p. 332. ISBN 978-0-8047-5017-2.
 2. https://web.archive.org/web/20130104104919/http://junshi.daqi.com/article/2988415.html

 Xarici keçidlər 
 http://airwar.ru/enc/bomber/tu22m3.html
 Globalsecurity.org entry for the Tu-22M
 Tu-22* at aviation.ru
 FAS.org entry for Tu-22M
 Tu-22M at Airliners.net

Kateqoriya:Rusiya aviasiyası
Kateqoriya:Hərbi təyyarələr
Kateqoriya:Tupolev təyyarələri