Slavyan təqvimi

Bir çox slavyan dilləri Qriqori təqvimində ilin ayları üçün Latın mənşəli adlardan rəsmi olaraq istifadə etsələr də, Slavyan mənşəli olduqlarına görə on iki ay üçün latın adlarından fərqli olan köhnə adlar dəsti də mövcuddur. Bəzi dillərdə, məsələn serb dilində bu ənənəvi adlar arxaikləşmişdir və buna görə nadir hallarda istifadə olunur.

Slavyan dillərində ilin aylarının orijinal adları hava şəraiti və bu dövr üçün ümumi olan xüsusiyyətlər, habelə kənd təsərrüfatı fəaliyyətləri kimi təbii hadisələri yaxından izləyir.

Bir çox ayın fərqli bölgələrdə bir neçə alternativ adı var.

 Adlar 
+Müxtəlif slavyan dillərində on iki ay üçün ənənəvi adların müqayisəsiDilYanvarFevralMartAprelMayİyunİyulAvqustSentyabrOktyabrNoyabrDekabrBelarusСтудзень
(Studzień)Люты
(Luty)Сакавік
(Sakavik)Красавік
(Krasavik)Травень
(Travień)Чэрвень
(Červień)Ліпень
(Lipień)Жнівень
(Žnivień)Верасень
(Vierasień)Кастрычнік
(Kastryčnik)Лістапад
(Listapad)Снежань
(Śniežań)BulqarСечен
SechenЛюти
LyutiСухи
SukhiБрезен
BrezenТревен
TrevenИзок
IzokЧервен
ChervenЗарев
ZarevРуен
RuenЛистопад
ListopadГруден
GrudenПросинец
ProsinetsXorvatsiječanjveljačaožujaktravanjsvibanjlipanjsrpanjkolovozrujanlistopadstudeniprosinacÇexledenúnorbřezendubenkvětenčervenčervenecsrpenzáříříjenlistopadprosinecKaşubstëcznikgromnicznikstrëmiannikłżëkwiatmôjczerwińclëpińczélnikséwnikrujanlëstopadnik/smùtangòdnikMakedonКоложег
KoložegСечко
SečkoЦутар
CutarТревен
TrevenКосар
KosarЖетвар
ŽetvarЗлатец
ZlatecЖитар
ŽitarГроздобер
GrozdoberЛистопад
ListopadСтуден
StudenСнежник
SnežnikPolyakstyczeńlutymarzeckwiecieńmajczerwieclipiecsierpieńwrzesieńpaździerniklistopadgrudzieńRus
(arxaik)Сечень
SecheńЛютый
LyutyyБерезозол 
BerezozolЦветень
TsveteńТравень
TraveńЧервень
CherveńЛипец
LipetsСерпень
SerpeńВересень
VereseńЛистопад
ListopadГрудень
GrudeńСтудень
StudeńSerb
(arxaik)Коложег
KoložegСечко
SečkoДерикожа
DerikožaЛежитрава
LežitravaЦветањ
CvetanjТрешњар
TrešnjarЖетвар
ŽetvarГумник
GumnikГроздобер
GrozdoberЛистопад
ListopadСтуден
StudenКоледар
KoledarSorbwulki róžkmały róžknalětnikjutrownikróžowniksmažnikpražnikžnjencpožnjencwinowcnazymnikhodownikSlovak
(arxaik)Veľkí SečeňMalí SečeňBrezenDubenKvetenLipenČervenecKlasenMalí RujenVelkí RujenListopadProsinecSloven
(arxaik)prosinecsvečansušecmali travenveliki travenrožnikmali srpanveliki srpankimavecvinotoklistopadgrudenUkraynСічень
SicheńЛютий
LyutyyБерезень
BerezeńКвітень
KviteńТравень
TraveńЧервень
CherveńЛипень
LypeńСерпень
SerpeńВересень
VereseńЖовтень
ZhovteńЛистопад
LystopadГрудень
HrudeńPolabLedemånRüzacZürmånChåidemånLaisemånPąťustemånZeminikHaimånJisinmånVaińamånZaimamånTrübnemån

 Xorvat adları 
Xorvat ayları Qriqorian təqvimində istifadə olunan Latınca ay adlarından fərqlənir:
№AyLatınca adıXorvatca adıXorvatca mənası1YanvarIanuariusSiječanjKəsmək və ya budamaq ayı (ağac);croDict."sijeći" Lakin "bayram" mənası verən "svečan, svičen, sičan" dialektik terminləri də mövcuddur və buna görə də "bayram ayı" mənasında işlənmə ehtimalı var. Çünki yanvar ayında qeyd olunan bir neçə bayram var.2FevralFebruariusVeljačaGünlərin daha uzun olacağı ay (oveljiti se = böyümək, uzanmaq); Həmçinin fevral ayında qeyd olunan qədim slavyan bütpərəst festivalı iə bağlı olaraq "Velja Noć" - böyük gecə mənasını da verməsi mümkündür.3MartMartiusOžujakYalançı ay (laž> ož; laž – yalan), çünki hava olduqca dəyişkəndir.4AprelAprilisTravanjOtların biçildiyi aycro.Dict. "trava"5MayMaiusSvibanjZoğalın qönçələdiyi ay ("svibovina" – zoğal ağacı)6İyunIuliusLipanjXorvatiya sikkəsi olan lippa ilə bağlı olduğu düşünülür.7İyulIuliusSrpanjBiçim ayı (oraqla)Cro.Dict."srp"8AvqustAugustosKolovoz"kolo"Cro.Dict. "kolo" +"voz" Arabanı idarə edən ay (məhsul üçün)9SentyabrSeptemberRujanHeyvanların cütləşmə ayı – cütləşmə çağırışlarına istinad etməklə heyvan səsləri üçün istifadə edilən "rjuti" arxaik feldən törəmişdir.10OktyabrOctoberListopadYarpaqların düşdüyü ay – listCro.Dict. "list" + padatiCro.Dict. "padati"11NoyabrNovemberStudeniSoyuq ay Cro.Dict."studen"12DekabrDecemberProsinacGünəşin parlamasının başlanğıcı ( "sinuti"Cro..Dict "sinuti" – şəfəqə) yəqin ki, əvvəlcə yanvar ayında istifadə edildi, çünki digər slavyan dillərində də yanvar üçün tez-tez istifadə olunur. Bundan əlavə, "prositi" – dilənmək feilindən yaranaraq dilənçilik ayı (yemək üçün) kimi də işlənə bilər.
Bəzi adlar, standart Xorvat lüğətlərində artıq olmayan arxaik xorvat-slavyan sözlərindən yaranmışdır. Buna görər də bu sözlərin mənası da birmənalı deyil.

 Çex ayları 
Çex aylarının adları, Polşa, Xorvat, Ukrayn və Belaruscada da olduğu kimi, əksər Avropa dillərində istifadə olunan Latın adlarına əsaslanmır. -en şəkilçisi ayların çoxuna əlavə olunur.

 Yanvar - leden ( led – buz)
 Fevral - únor (yəqin ki, nořit sözündən törəmiş nor-kök sözündən yaranmışdır və göl səthinin altındakı buz kütləsi mənasında işlənmişdir)
 Mart - březen (ağcaqayın mənasını verən bříza və ya hamiləlik mənasını verən březí sözündən götürülmüşdür – bu dövrdə bir çox meşə heyvanları, xüsusən də dovşanlar hamilə olur)Machek, 1968, in Václav Machek, Etymologický slovník jazyka českého, second edition, Academia, 1968
 Aprel - duben ( dub – palıd sözündən götürülmüşdür)
 May - květen ( květ – çiçək sözündən törəmişdir )
 İyun - červen (qırmızı mənasında işlənən červený və ya soyuq mənasını verən červ sözündən törəmişdir və hər iki məna meyvə ilə bağlıdır)
 İyul - červenec (červen ilə eyni mənadadır, sadəcə -ec şəkilçisi qəbul edib)
 Avqust - srpen ( srp – oraq sözündən )
 Sentyabr - září (lİşıq saçır)
 Oktyabr - říjen (říje- adət sözündən törəyib)
 Noyabr - listopad ("yarpaqların düşməsi" deməkdir)
 Dekabr - prosinec (yalvarmaq, soruşmaq mənasında işlənən prosit və ya daha böyük ehtimalla prosinalý–solğun sözündən törəyib. Çünki bu ayda səma solğun olur.)

 Makedon ayları 
Makedon dilində Qreqori təqviminin aylarının iki dəst adları var. Ən çox istifadə olunan adlar dəsti Latınca ay adlarından yaranmışdır və bunlar Makedoniya əhalisinin böyük əksəriyyəti tərəfindən istifadə olunur. Bununla birlikdə, on iki aylıq slavyan mənşəli köhnə adlar da mövcuddur ki, Latınca adlarından fərqlənir. Buna baxmayaraq onların istifadəsi arxaikləşmiş və əsasən Makedoniya Pravoslav Kilsəsi tərəfindən verilmiş xalq ədəbiyyatı və dini təqvimlərlə məhdudlaşdırılmışdır.

Makedonca ay adlarının mənşəyi müvafiq dövrdə baş verən kənd təsərrüfatı fəaliyyətləri və ya həmin dövr üçün ümumi olan hava şəraiti ilə sıx bağlıdır. Bəzi aylar üçün fərqli bölgələrdə alternativ adlar var. Makedonlar arasında müasir Latınca ay adlarının istifadəsi 19-cu əsrin sonlarına, kütləvi maarifləndirmə nəticəsində başladı.

 No. Ay Latınca adı  Makedon dilində 
kiril qrafikası ilə Makedon dilində
latın adları Makedonca
qədim adlar Tələffüzü  Mənası 1. Yanvar Ianuarius  Јануари  Januari  Коложег  Koložeg  Yanan ağac göcdələri ayı 2. Fevral Februarius  Февруари  Fevruari  Сечко  Sečko  Buz ayı 3. Mart Martius  Март  Mart  Цутар  Cutar  Çiçəkləmək ayı 4. Aprel Aprilis  Април  April  Тревен  Treven  Ot ayı 5. May Maius  Мај  Maj  Косар  Kosar Çiçəkli otlar və kolların vaxtı 6. İyun Iunius  Јуни  Juni  Жетвар  Žetvar Meyvələrin ilk məhsulunun yetişdiyi vaxt 7. İyul Iulius  Јули  Juli  Златец  Zlatec  Qızıl ay 8. Avqust Augustus  Август  Avgust  Житар  Žitar  Buğda ayı 9. Sentyabr September  Септември  Septemvri  Гроздобер  Grozdober  Üzüm yığımı ayı 10. Oktyabr October  Октомври  Oktomvri  Листопад  Listopad  Yarpaqların düşdüyü ay 11. Noyabr November  Ноември  Noemvri  Студен  Studen  Soyuq ayı 12. Dekabr December  Декември  Dekemvri  Снежник  Snežnik  Qar ayı

 Həmçinin bax 

 Yuli təqvimi

 İstinadlar 

 Cro.Dict 

 Xarici keçidlər 

 Slavyan və Baltikyanı ay adlarının hərtərəfli cədvəli və fransız dilində izahat.
 Ukraynca ay adaları (ingilizcə)

Kateqoriya:Təqvim
Kateqoriya:Aylar
Kateqoriya:Slavyan dilləri