Bəni Nadirin mühasirəsi

Bəni Nadir və ya Bəni Nəzir qəzvəsi () - Məhəmmədin Mədinə yəhudilərinə qarşı etdiyi qəzvələrdən birinin adıdır. Bu qəzvə Məhəmmədin Mədinə yəhudiləri ilə etdiyi ikinci müharibədir ki, hicrətin dördüncü ili Ribiüləvvəl ayında başvermişdirواقدی، محمد بن عمر؛ کتاب المغازی، ج۱، ص۳۶۳ \ Vaqidi,Məhəmməd ibn Ömər,Kitabul Məğazi,c,1,s,363. Bəni Nəzirlə birlikdə Mədinədə yaşayan digər iki yəhudi qəbilələri- Bəni Qeynuqa və Bəni qureyzə- də Məhəmməd ilə müttəfiq olmalarəna baxmayarqaq hər üçü xəyanət etdilər. Bu Müharibə Müsəlmanları qələbəsi və Bəni Nadir qəbiləsinin Mədinədən sürgün edilməsi ilə nəticələndi.

 Bəni Nadir tayfasının Mədinədəki tarixçəsi 
İslamdan öncə Yəsribdə (Mədinə) məskunlaşan Bəni Nadir tayfasının mənşəyi haqqında müxtəlif rəvayətlər nəql olunur. Yəqubi, onları Cuzam qəbiləsindən olan yəhudi bir tayfa olduğunu qeyd edir və Nadir dağının ətrafında yaşadıqları üçün Bəni Nadir adı ilə tanınmışlarیعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۴۹ \ Yəqubi,Tarixi yəqubi,Daru Sadir,c,2,s,49. Bəziləri isə onların Harun ibn İmranın nəslindən olduğunu, Musanın vəfatından sonra və Övs və Xəzrəc qəbilələrinin hicrətindən isə öncə orada məskunlaşdıqlarını qeyd ediblərابوالفرج اصفهانی، الأغانی، ۱۴۱۵ق، ج۲۲، ص۳۴۳ـ۳۴۴ / Əbul-Fərəc İsfəhani,Əl-Ğani,C,22,s,343,344,İl, 1415-Qəməri. İbn Səd isə onların məskunlaşdığı yerin adının " Əl Ğərs" olduğunu qeyd edirابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۶۸م، ج۲، ص۵۷/ İbn Səd, Ət-Təbəqatul Kubra,c,2,s,57, il,1968-Miladi. Bəni Nadir və Mədinədə yaşayan digər yəhudi qəbilələri çox zəngin idilər. Buna görə də, Ərəb olan Övs və Xəzrəc qəbilələri onlara qələbə çalmaq üçün Qəssani qəbiləsindən kömək aldılar. Qəssanilər də bir ordu ilə Hicaza gələrək yəhudilərin çoxunu öldürdülər və bundan sonra onlar üzərində hakimiyyəti ələ aldılarابوالفرج اصفهانی، الأغانی، ۱۴۱۵ق، ج۲۲، ص۳۴۴ـ ۳۴۵ \ Əbul-Fərəc İsfəhani,Əl-Ğani,C,22,s,344-345,İl, 1415-Qəməri. Bəni Nadir tayfası, Övs və Xəzrəc qəbilələri arasında baş verən qarşıdurmalarda Övs qəbiləsi tərəfində olublarحلبی، ج۲، ص۲۶۴ / Hələbi,c,2,s,264.

 Bəni Nadirin sülhə əməl etməməsi 
İslamın zuhuruna yaxın, Uhud döyüşündən öncə Bəni Nadir qəbiləsinin Əbu Süfyanla əlaqələri var idiاسلام، چاپ دوم، ذیل «‌نضیر، بنو » \İslam,ikinci çap,Nadir və Bənu kəlmələri. Məhəmmədin Mədinəyə hicrətindən sonra digər yəhudi qəbilələləri ilə birlikdə Bəni Nadir də Müsəlmanlarla sülh müqaviləsi bağladı və düşmənlərin Mədinəyə hücumu zamanı Müsəlmanlar tərəfindən çıxış edəcəklərinə söz verdilər, eyni zamanda da Qureyş kafirlərinə heç bir hərbi və ticari yardım etməyəcəklərinə söz verdilərابن هشام، ج۲، ص۱۴۸ـ۱۵۰ \İbn Hişam,c,2,s,148-150. Bəni Nadirin sülh müqaviləsinə əməl etmədiklərinə görə, hicrətin dördüncü ili Rəbiüləvvəl ayında Bəni Nadir qəzvəsi baş verdiابن سعد، الطبقات الکبری، ۱۹۶۸م، ج۲، ص۵۷ \İbn Səd,Ət-Təbəqatul Kubra,c,2,s,57,il,1968-M. Hicrətin dördüncü ili Əmr ibn Uməyyə Biri Məunə səriyyəsindən qayıdarkən  Məhəmmədin himayəsidə olan Bəni Amir qəbiləsindən iki nəfəri qətlə yetirdi. Amir ibn Tufeyl Məhəmməddən diyə tələb etdiابن هشام، ج۳، ص۱۹۹؛ حلبی، ج۲، ص۲۶۳ \İbn Hişam,c,3,s,199;Hələbi,c,2,s,263, HZ. Məhəmməd diyənin ödənməsi üçün Bəni Amir qəbiləsinin müttəfiqi olan Bəni Nadir qəbiləsindən kömək istədiطبری، ج۲، ص۵۵۱؛ واقدی، ج۱، ص۳۶۴ \Təbəri,c,2,s,551;Vaqidi,c,1,s,364. Bəni Nədir kömək etməyi qəbul etdi, Amma hiləgər bir planla Məhəmmədi qətlə yetirməyi Əmr ibn Cihaşa tapşırdılar belə ki, Məhəmməd qala divarının yaxınlığında olanda üzərinə bir daş atıb O həzrəti qətlə yetirməyi planladılarابن هشام، ج۳، ص۱۹۹ـ۲۰۰ \İbn Hişam,c,3,s,199-200. Məhəmməd vəhy vastəsi ilə onların bu məkirli planından xəbərdar oldu və onlara on gün ərzində silahlarından başqa bütün daşına bilən əmlakları ilə Mədinə şəhərini tərk etməyi əmr etdi. İldə bir dəfə olmaqla şəhərə gəlib xurma məhsullarını yığıb qayıda bilərlərواقدی، ج۱، ص۳۶۹ \Vaqidi,c,1,s,369.

 Münafiqlərin fəaliyyətləri 
Mədinə münafiqlərinin rəhbəri Abdullah ibn Ubəy, Bəni Nadir qəbiləsini Müsəlmanlara tabe olmaqdan çəkindirərək Bəni Qureyzə ilə birlikdə onlara kömək edəcəklərinə söz verdiواقدی، ج۱، ص۳۶۸؛ طبری، ج۲، ص۵۵۳ \Vaqidi,c,1,s,368;Təbəri,c,2,s,553.

 Döyüş 

 Döyüşün başlanması 
  Döyüşün adı	 İslam ordusu  Düşmən ordusu  Baş verdiyi yer  Tarixi  Nəticəsi Bəni Nadir qəzvəsi Mədinəli müsəlmanlar Bəni Nadir yəhudiləri Mədinə ətrafı	 hicri 4-cü il Rəbiüləvvəl (625,Avqust) 	Bəni Nadir qəbiləsinin Mədinədən çıxarılması
Məhəmməd Abdullah ibn Ummu Məktumu Mədinədə canişini təyin etdi. Əli ibn Əbu Talibinواقدی، ج۱، ص۳۷۱؛ ابن هشام، ج۳، ص۱۹۹ـ۲۰۰ \ Vaqidi,c,1,s,371;İbn Hişam,c,3,a,199-200 komandirliyi altındakı qoşunla Bəni Nadiri on beş günTəbəri;İbn Səd,c,2,a,57 və ya altı gecəابن هشام، ج۳، ص۲۰۰ \ İbn Hişam,c,3,s,200 mühasirədə saxladı. Mühasirə müddətində Məhəmmədə sui-qəsd etmək istəyən Əzvək adlı bir yəhudini Əli öldürdüواقدی، ج۱، ص۳۷۱ \ Vaqidi,c,1,s,371. Bu hadisədən sonra Məhəmməd, Bəni Nədirin "Buveyrə"də olan xurma ağacları kəsməyi əmr etdiیاقوت حموی، همانجا؛ ابن کثیر، ج۴، ص۷۷؛ بکری، ج۱، ص۲۸۵ \Yaqut Həməvi;İbn Kəsir,c,4,s,77;Bəkri,c,1,s,285.

 Döyüşün nəticəsi 
Mühasirənin sonunda təslim oldular və silah,qızıl və gümüş istisna olmaqla daşına bilən mülklərindən yalnız bir dəvə yükü götürməklə Mədinə şəhərini tərk etməyi qəbul etdilərیعقوبی، تاریخ یعقوبی، دار صادر، ج۲، ص۴۹؛ حلبی، ج۲، ۲۶۶؛ واقدی، ج۱، ص۳۷۲ \Yəqubi,Tarixi Yəqubi,Daru Sadir,c,2,s,49;Hələbi,c,2,s,266;Vaqidi,c,1,s,372. Onlardan (Hicrətin yeddinci ilində Xeybərin fəthindən sonra Məhəmmədin həyat yoldaşı olan Səfiyyənin atası) Huyey ibn Əxtab və Əbil-Huqayq (Səfiyyənin birinci əri) kimi bəziləri Xeybərə, bəziləri isə Şama getdilərحلبی، ج۲، ص۸۴، ۲۰۷؛ ابن کثیر، ج۴، ص۷۵ـ۷۶، ۱۹۶ـ ۱۹۸؛ ابن اثیر، ج۲، ص۱۲۲ \ Hələbi,c,2,s,84,207;İbn Kəsir,c,4,s,75-76,196-198:İbn Əsir,c,2,s,122.

 Qənimətin bölünməsi 
Müharibə olmadığına görə Bəni Nadirdən qalan mülklər qənimət hökmündə olmayıb təsərrüf haqqı yalnız Məhəmmədə aitdiسوره حشر، آیات ۶ـ ۸ / Həşr surəsi, ayə,6-8. Buna görə Məhəmməd Ənsarla razılaşıb əldə olunan malları mühacirlər arasında böldü ki, ənsarın himayəsindən azad olsunlarابن هشام، ج۳، ص۲۰۱ـ۲۰۲؛ ابن اثیر، ج۲، ص۱۱۹؛ حلبی، ج۲، ص۸۵؛ حسنی، ص۴۳۹ / İbn Hişam,c,3,s,201-202;İbn Əsir,c,2,s,119;Hələbi,c,2,s,85;Həsəni,s,439.
Həşr surəsinin 1-17 ci ayələri Bəni Nədir qəzvəsi və onların Mədinədən çıxarılması ilə əlaqəlidir.

 Həmçinin bax 
 Qəzvə
 Xeybər döyüşü
 Bəni Qeynuqa qəzvəsi
 Həşr surəsi

 Ədəbiyyat 
 İbn Əsir,Əl-Kamil fit-Tarix,Beyrut,1405/1985.
 İbn Səd,Ət-Təbəqatul Kubra,Araşdırmaçı,İhsan Əbbas,Beyrut,Daru Sadir, Birinci çap,1968-M.
 İbn kəsir,Əl-Bidayə vən-Nihayə,Beyrut,1415/1995.
 İbn Hişam,Əs-Sirətun Nəbəvi,Mustafa Səqqa çapı,İbrahim abyari,Əbdul Həfiz Şəlbi,Misir,1936.
 Əbul Fərəc İsfəhani,Əli ibn Hüseyn,Əl-Ğani,Beyrut,Daru Ehyayit-Turasil Ərəbi,Birinci çap,1415-Q.
 Bəkri,Abdullah ibn Əbduləziz,Mucəmi ma İstəcəmə min Əsmail Biladi və əl-Məvadi, Mustafa Səqqa çap, Beyrut-1403/1983
 Həsəni, Hişam Məruf, Sirətul-Mustafa, Beyrut-1406/1986
 Hələbi, Əli ibni İbrahim, əs-Siratul-Hələbiyyə, Beyrut
 Zəhəbi, Məhəmməd ibni Əhməd, Tarixul-İslam və Vəfayatul-Məşahir vəl-Əəlam, əl-Məğazi Ömər Əbdüs-Səlam Tədmiri çap, Beyrut-1410/1990
 Təbəri, Məhəmməd ibni Cərir, Tarixut-Təbəri, Tarixul-Uməm vəl-Muluk, Məhəmməd Əbdül-Fəzl İbrahim çap, Beyrut-1382-1387/1962-1967
 vaqidi, Məhəmməd ibni Ömər, Kitabul-Məğazi, Marsden Johannes, London-1966
 Yəqut Həməvi, Mucəmul-Buldan, Beyrut-1399/1979
 Yəqubi, Əhməd ibni İshaq, tarixul-Yəqubi, Beyrut, Daru Sadir

 Xarici keçidlər 
Bəni Nədir
 İstinadlar 

Kateqoriya:Döyüşlər
Kateqoriya:İslam tarixi
Kateqoriya:Sülh müqavilələri
Kateqoriya:Bəni Nadir