Xayrpur (dairə)

Xayrpur (dairə)  (urdu dilindəː ضلع خیرپور‎, ingilis dilindəː Khairpur District) — Pakistanın Sind əyalətinin 23 dairəsindən biri. İnzibati mərkəzi - Xayrpur şəhəri.

 Coğrafiyası 
Xayrpur dairəsi mərkəzi və şimali Sind arasında yerləşir. Ərazisi 15 910 km²-dir. Şimalda Şikarpur və Sukkur dairələri ilə, qərbdə Larkan və Nouşəhre Feruz, cənubda Nəvvabşah və Sanqxar, şimalda isə Hindistan hüdudları ilə həmsərhəddir. Dairənin mərkəzi Xayrpur sənaye şəhəridir. Bu şəhərdə pambıq, ipək və qida məhsullarının istehsalında müəyyən inkişafa nail olunmuşdu. Şəhərdə həmçinin dəridən müxtəlif məhsullar, ipəkdən geyimlər, kibritlər, sabun, ayaqqabı, siqaretlər və xalçalar istehsal edilir. Bu şəhər Pakistanın cənubi mərkəzi hissəsində, Hind çayından 11 mil aralıda, 18 km cənub istiqamətdə yerləşir. Xayrpur şəhəri Peşəvər, Kəraçi və Sukkurla dəmiryolu xətti ilə bağlıdır. Şəhərin əsası 1783-cü ildə Mir Söhrab Xan tərəfindən qoyulub. O Talpur ailəsinin Xaypur qolunun əsasını qoymuşdur. 1947-ci ildə Pakistanın yaranmasından sonra şəhər sənaye üzrə inkişaf yoluna qədəm qoymuşdur. Şəhərdə parklar, mir sarayı, xəstəxana, kitabxana və stadion mövcuddur.

 Demoqrafiyası 
2017-ci il əhali siyahıyaalnmasının məlumatlarına görə, Xayrpur əyaləti Kəraçi şəhərinin 4 dairəsindən sonra əhali sayının çoxluğuna görə əyalətdə 5-ci yeri tutur. Əhali sayı 2.4 milyon nəfərdir. Bu əhalinin 32.3̬%-i şəhər əhalisidir.

 Dillərː 
Xayrpur dairəsində əsasən sind dili, qismən də pəncab, urdu, bəluc və digər dillər yayılmışdır. dairə üzrə istifadə edilən dillərin faiz nisbəti aşağıdakı kimidirː

Sind dili: 93.9%

Pəncab dili: 3.2%

Urdu dili: 1.4%

Bəluc dili: 0.70%

Digər dillər: 0.92%1998 District census report of Khairpur. Census publication. 86. Islamabad: Population Census Organization, Statistics Division, Government of Pakistan. 2000.

 Dinlərː 
Xayrpur dairəsində əsasən İslam dini geniş yayılmışdır. Bununla belə İslam dini ilə yanaşı Hinduizm, xirsitanlıq dinləri, əhmədiyyə dinləri də yayılmışdır.  Qeyd etmək lazımdır ki, Əhmədiyyə bəzilərinə görə təriqət, bəzilərinə görə də müstəqil din hesab edilir. Müxtəlif dinlər üzrə Xayrpur dairəsində faiz nisbəti aşağıdakı kimidirː

İslam: 96.86%

Hinduizm: 2.93%

Xristianlıq: 0.09%

Əhmədiyyə: 0.07%

Digər dillər: 0.04%

 Savadlılıq səviyyəsiː 
2000-2001-ci illərdə Xayrpur dairəsində 3040 ibtidai və məscid məktəbləri qeydə alınmışdır. Bu məktəblərin 1085-i oğlanlar üçün hökumət ibtidai məktəbi, 310-u qızlar üçün, 670-i isə birgə təhsil almaq üçün nəzərdə tutulmuş təhsil müəssisləri idi.

savadlı: 90%

savadsız: 10%

 İnzibati quruluşu 
Dairənin mərkəzi Xayrpur şəhəridir. Xayrpur 8 taluka, 76 birlik şurası, 11 şəhər, 6800 kənddən ibarət olub 1998-ci ilin siyahıyaalınmasına görə  810448 nəfəri kişi, 736139 nəfəri qadın olmaqla 1546587 nəfər əhalisi var idi.

8 taluka və yaxud da təhsil aşağıdakılardırː

 Faiz Qunj talukası
 Qambat talukası
 Xayrpur talukası
 Kinqri talukası
 Kot Dici talukası
 Nara talukası
 Sobho Dero talukası
 Tari Mir Va talukası

Birlik şuralarıː

 BŞ №1	Tandu Masti
 BŞ №2	Çan pur
 BŞ №3	Maçyun
 BŞ №4	Hacna Şah
 BŞ №5	Şadi Şaheed
 BŞ №6	Buqro
 BŞ №7	Qujo
 BŞ №8	Şah Ladani
 BŞ №9	Mehr Ali
 BŞ №10	Peer Manqion
 BŞ №11	Şah Bhanqio
 BŞ №12	Ubhri
 BŞ №13	Nur Pur
 BŞ №14	Peer Badal
 BŞ №15	Hadal Şah
 BŞ №16	SadarJi Bhatyoon]]
 BŞ №17	Manghanwari
 BŞ №18	Rahooja	Meer
 BŞ №19	Mohial
 BŞ №20	Kot Meer Muhammad
 BŞ №21	Ulra
 BŞ №22	Wada Mahesar
 BŞ №23	Drib Mehar Şah
 BŞ №24	Kolab Jial
 BŞ №25	Laal Bəxş Kandhro
 BŞ №26	Bhonbhatpur
 BŞ №27	Peer Hayat Şah
 BŞ №28	Sami
 BŞ №29	Mera
 BŞ №30	Madd
 BŞ №31	Sagyoon
 BŞ №32	Haji Abdul Kareem Xaral
 BŞ №33	Sitharja Bala
 BŞ №34	Gadeji
 BŞ №35	Rasool Abad
 BŞ №36	Daraza Sharif
 BŞ №37	Kamal Dero
 BŞ №38	Xemtia
 BŞ №39	Jado wahan
 BŞ №40	Belharo
 BŞ №41	Ali Muhammad Xan Sarohi abad / Village Ali Baxş Sarohi
 BŞ №42	Razi Dero Kacho
 BŞ №43	Munawarabad
 BŞ №44	Ripri
 BŞ №45	Şaheed Naseem Ahmed Xaral / Xaralabad
 BŞ №46	Raheem Bəxş 
 BŞ №47	Jiskani
 BŞ №48	Fateh Pur
 BŞ №49	Jhando Maşaix
 BŞ №50	Ali Muhammad Maçi
 BŞ №51	Talpur Wada
 BŞ №52	Baphu
 BŞ №53	Nasir Fakir
 BŞ №54	Ustad Atta Muhammad Hami
 BŞ №55	Muhabat wah
 BŞ №56	Layari (HussainAbad)
 BŞ №57	Goondariro
 BŞ №58	Sohu
 BŞ №59	Hindyari
 BŞ №60	Jaffar Xan Jalalani
 BŞ №61	Saniso
 BŞ №62	Mandan
 BŞ №63	Tarko
 BŞ №64	Xarirah
 BŞ №65	Baqi Xan
 BŞ №66	Mehar Veesar
 BŞ №67	Deparja
 BŞ №68	Talee
 BŞ №69	Sabar Rind
 BŞ №70	Moosan Şah
 BŞ №71	Peer Budhro
 BŞ №72	Akri
 BŞ №73	Xuşxail
 BŞ №74	Kandiyari
 BŞ №75	Karam Xan Kubar / Rajper
 BŞ №76	Bhangu Behan
 BŞ №77	Razaabad
 BŞ №78	Kot Lalu
 BŞ №79	Punhal Rajper
 BŞ №80	Umman Rajper
 BŞ №81	Peer Abdul Qadir Şah
 BŞ №82	Kot Jubo
 BŞ №83	Dodo Faqeer Aradin
 BŞ №84	Xenvari
 BŞ №85	Tajjal Şareef
 BŞ №86	Sikandarabad

 Xayrpur dairəsindən olanlar 

 Pir Pagaro - Pakistan Müsəlman Liqasının rəhbəri
 Saçal Sarmast - XVIII əsr sufi şairi
 Qaim Ali Şah - Sind əyalətinin sabiq baş naziri
 Qous Ali Şah - Pakistanın sabiq müdafiə naziri və Sind əyalətinin sabiq baş naziri

 İstinadlar 

Kateqoriya:Pakistan coğrafiyası