Dataizm

İnformatsionizm transhumanist utopiyanın bir növü olub Böyük Verilənlərin nüfuzlanması nəticəsində əmələ gəlmiş düşüncə quruluşunu və ya fəlsəfəni təsvir edən termindir. Bu termindən ilk dəfə 2013-cü ildə Devid Bruks tərəfindən New York Times qəzetində istifadə edilibBruks, Devid (2013-02-04). "Opinion | The Philosophy of Data".  The New York Times. ISSN 0362-4331.. Daha sonra, Yuval Harari bu terminə yeni əmələ gəlmiş ideologiya və hətta üstün gücün informasiya axını olduğu bir din mənası qatmışdır.Harari, Yuval Noy (2017). Homo Deus: A Brief History of Tomorrow. UK: Vintage Penguin Random House. səh. 428. ISBN 9781784703936.

 Tarixi 
Devid Bruks 2013-ün fevral ayında New York Times qəzetində bu sözləri yazmışdı: “Bu gün ən sürətlə böyüyən fəlsəfə nədir deyə soruşsanız, dataizm deyərdim”. Bruks iddia edir ki, məlumatlara bel bağlamaq düşüncə yanılmalarını azaldır və “davranışların diqqət yetirmədiyimiz ülgülərini aydınlaşdırır.”

Stiv Lohrun 2015-ci ildə ərsəyə gətirdiyi “data-ism” adlı kitab Böyük Verilənlərin cəmiyyəti necə dəyişdirdiyindən bəhs edir. Müəllif bu dəyişimi Böyük Verilənlər İnqilabı adlandırmışdır.İqo, Sarah E. (2015-03-20). "You can run from Big Data, but can you hide? ". Washington Post. ISSN 0190-8286.Lohr, Stiv (May 2015). Data-ism : The Revolution Transforming Decision Making, Consumer Behavior, and Almost Everything Else (First ed.). New York, NY: HarperBusiness. ISBN 0062226819. OCLC 861210012.

Yuval Noy Hararinin 2016-cı ildə yazdığı Homo Deus: A Brief History of Tomorrow adlı kitabında müəllif bütün rəqabətli siyasi və ya sosial strukturları məlumatların işləndiyi sistemlər adlandırır. “Dataizm kainatın məlumat axınlarından ibarət olduğunu və hər bir varlığın məlumat axınına olan tövhələrinə görə dəyərləndirildiyini elan edir. “Biz bəşəriyyəti insanların çip rolu oynadığı məlumatların işlənməsi sistemi olaraq düşünə bilərik” – Harari qeyd edib.Harari, Yuval. "'Homo sapiens is an obsolete algorithm': Yuval Noah Harari on how data could eat the world".  Yuval Noy Hararinin fikirlərinə əsasən “bir dataistin məqsədi məlumat axınını zənginləşdirməkdir.”

Harari təxmin edir ki, bir gün insanların həyatındakı ən mühüm qərarları (məsələn: kimlə evlənmək, hansı kariyeranı seçmək və s.) alqoritmlər verəcək.Harari, Yuval Noy (2016-08-26). "Yuval Noah Harari on big data, Google and the end of free will".  Financial Times.Harari, Yuval Noy (2017). Homo Deus: A Brief History of Tomorrow. UK: Vintage Penguin Random House. səh. 445. ISBN 9781784703936. Onun fikrincə Aaron Şvarts dataizmin “ilk qurbanıdır.”Yuval Noy Harari (18 Aprel 2013). "Data Processing - Part 1" (Video). 

 Tənqidlər 
Hararinin xarakteristikasına rəy bildirən təhlükəsizlik icmalçısı Daniel Miessler informatsionizmin Hararinin iddia etdiyi kimi liberal humanizm ideologiyası ilə ziddiyyət təşkil etdiyinə inanmır, çünki insanlar eyni anda həm öz önəmliliyinə, həm də məlumatların önəmliliyinə inana bilər."Some Thoughts on Dataism".  Daniel Miessler. 2017-04-07.

Harari özü də bəzi məsələlərə tənqidi yanaşır. Məsələn: Böyük ehtimal ki, informatsionizmin işıqlandıra bilməyəcəyi şüur məsələsi. O bildirir ki, insanlar orqanizmlərin alqoritm olmadığı fikrinə gələ bilərlər. "From Humanism to Dataism. A future scenario. - Dataethical Thinkdotank".  Dataethical Thinkdotank. 2017-04-25.İnformatsionizm sistemin bir bütöv olaraq çalışması naminə şəxsi məlumatlar da daxil olmaqla bütün məlumatların ictimailəşdirilməsi tərəfdaşıdır.Stiven Parton (30 Sentyabr 2018). "The Rise of Dataism: A Threat to Freedom or a Scientific Revolution?" . Singularityhub.com.

Teri Ortleyb kimi bir sıra digər icmalçılar dataizmin bəşəriyyətə anti-utopik təhdid yaratdığını düşünür.Teri Ortleyb (2017-03-07), is Harari Dataism Dystopian, 

Facebook–Cambridge Analytica məlumat skandalı siyasi liderlərin Facebook istifadəçilərinin şəxsi məlumatlarından istifadə edib xüsusi psixoloji profillər yaratmaqla internet şəbəkəsini necə manipulyasiya etdiyini göstərdi. Bir qrup məlumat icmalçısı Cambridge Analytica-ın Facebook üzərində qurduğu Süni İntellekti ətraflı araşdırdı və bəzi ümumi nəticələrə gəldi: 10 bəyənmə bir cihazın bir insan haqqında iş yoldaşı qədər, 70 bəyənmə bir dost qədər, 150 bəyənmə bir valideyn qədər, 300 bəyənmə bir həyat yoldaşı qədər, 300-dən çox bəyənmə isə insanın özündən daha çox məlumat sahibi olması deməkdir.Hannes Qraseqqer; Mikael Kroqerus (28 Yanvar 2017). "The Data That Turned the World Upside Down" . Vice.com. 

 Həmçinin bax 

 Transhumanizm

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 Dataizmin "Techopedia" tərifi
 Wired: "Homo sapiens köhnəlmiş alqoritmdir" - Yuval Noy Harari
 Stiv Lohr "data-izm" haqqında

Kateqoriya:Dataizm
Kateqoriya:Süni intellekt fəlsəfəsi