Hicri Dədə

Hicri Dədə () — “Kərkük” qəzetinin baş yazarı, təzkirəçi, şair.
 Həyatı 
Hicri Dədə 1877-ci ildə Kərkükün Çay məhəlləsində anadan olub. Onun  əsl adı Mahmud, ləqəbi Hicridir. Atası Müridzadə Molla Əli, babası şair Naziri DədədirGoran Fethi, Kerkük Şehri, Kürt Akademisi, Erbil 2013, s. 280 . İlk təhsilini Kərkükdə Hacı Mustafa Qirdar mədrəsəsində Oçuşlu Molla Məhəmməd Əfəndidən alıb. Vaiz Molla Rza əfəndinin tələbəsi olub və bir müddət Kərkükün tanınmış ziyalılarından olan Əli Hikmət əfəndidən də bəhrələnmişdir. Həmçinin, Molla Qabilzadədən ədəbiyyat dərsləri alan Hicri Dədə boş vaxtlarında şeirlər də yazmışdır2 Şemsettin Küzeci, Kerkük Şairleri, T. C. Kültür Bakanlığı, Ankara 2006, s. 259. 1912-ci ildə Piryadi məhəlləsində yerləşən məsciddə ərəbcə yazılan məscidin kitabını oxuyarkən yazdığı "Nemə lazım" şeirini söyləyir və mədrəsə təhsilini yarımçıq qoyaraq özünü şeir və ədəbiyyata həsr edir3 Ata Terzibaşı, Kerkük Şairleri, Ötüken Neşriyat, İstanbul 2013, C. 6, s. 11. Təxminən, 1920–1922-ci illərdə ailə həyatı qurmuş və bu evlilikdən iki qız, iki oğul övladı dünyaya gəlmişdir. O, 1952-ci il 11 dekabrda vəfat etmişdir.. Vəsiyyətinə, əsasən, Musalla qəbiristanlığında dəfn olunub. Ölümündən sonra Məmməd Sadıq, Tərcilli Ömər ağa, Əsad Naib və s. tanınmış türkman şairləri mərsiyə yazmışdırAydin Abdülkadir Abdulcebbar, Hicrî Dede, Seçilmiş Eserleri ve Hakkındaki Yazılar, Dar Al-Huriye Matbaası, Bağdat 1981, s. 125. 

 Fəaliyyəti 
Birinci Dünya müharibəsindən əvvəl Kərkük sultanisində 3 il pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. Müharibənin başlaması nəticəsində məktəb bağlanılır və beləliklə, Hicri Dədənin müəllimliyinə son verilir. Müharibədən sonra isə təyinatla Kərkük Qala ibtidai məktəbində bir neçə il işləmişdir. Bir müddət maddi baxımdan çətinlik çəksə də bələdiyyəyə məxsus Buğda meydanında iqtisadi sahədə çalışan məmurların əmək haqqından sosial müdafiə məqsədilə müəyyən miqdar məbləğ tutan vergi işçisi olaraq işləməyə başlamışdır. 1927-ci ildə “Kərkük” qəzetinin baş yazarı təyin edilmişdir. 1928-ci ildə Bələdiyyə Məclisinin qərarı ilə səhiyyə müfəttişliyində də çalışmışdır. Bir müddət sonra yenidən qəzetə işə düzələn Hicri Dədə yaşlandıqdan sonra ömrünün sonuna qədər bələdiyyənin ona təyin etdiyi müavinətlə yaşamışdır.
 Yaradıcılığı 
Hicri Dədə, əsasən, şeirə üstünlük vermişdir. Bununla yanaşı müxtəlif qəzetlərdə məqalələri də çıxmışdır. Əsərləri haqqında 1936-cı ildə xəstə oğlu Əli Qalib üçün yazdığı bir mənzumədə məlumat vermişdir. Burada 18 əsərinin olduğu qeyd olunur. Onlardan 6-sı Hicri Dədə həyatda ikən çap olunmuşdurM.K.Saədgül. Kərküklü şair Hicri Dədə həyatı, sənəti və əsərləri. Ankara, 2015. Onun şeirləri “Havadis”, “Kərkük”, “Afaq”, “Qardaşlıq” kimi qəzet və dərgilərdə çap edilmişdir. Türkcə ilə yanaşı, fars dilində şeirlər yazan müəllifin əsərlərinin bir hissəsi işıq üzü görsə də onların ən əhəmiyyətli olanları, təəssüf ki, əlyazma halında olmuşdur. Onlar arasında Kərkük şairlərini əhatə edən “Riyaz Əl Şüara” əsas yer tutur.
 Çap olunmuş əsərləri 
 Yadigari-Hicri
 Tərci-Bənd "İntibahi Millət"
 Güldəstəi Haz`aliyyə
 İrşadət
 Tuhfeyi Süleymani
 Mövludi Nebevi
 Hicri Dədədən Seçmələr
 Canlı Sözlər
 Xoyratlar
 Çap olunmamış əsərləri 
A. Türkcə Əsərləri:
 Meşhudatı Zevra (Şeir)
 Pendi Hükemâ (Şeir)
 Hadimi İnsaniyət (Şeir)
 Fenni Tıbbî (Şeir)
 Zevali Millət (Şeir)
 Tercemeyi Gülüstani Sadî (Şeir və Nəsr)
 Türkcə Şeir Divanı
 Habname
 Qumar və İşrət
 Kərkük Tarixi (şeir və Nəsir)
 Gazelha vü Kasaid (Türkcə ve Farsca Şeirlərdir)
 Riyazüş-Şüəra: Kərkük, Ərbil və Kifride yaşayan şairlərin həyatları ve bəzi əsərləri yer alır.
B. Farsca Əsərləri:
 Dilküşâ (Şeir)
 Səyahati Neyneva və Musul (Şeir ve Nəsr)
 Farsça Şeir Divanı
C. Kürdcə Əsərləri:
 Kürdcə şeir məcmuəsi

 Həmçinin bax 
 Məhəmməd Mehdi
 Məhəmməd Mehdi Əl Cəvahiri
 Sami Hondə
 Əhməd Mədəni Qüdsizadə
 Cavad Hibəddin Əl Şəhristani

 İstinadlar 

Kateqoriya:Orta Şərq şairlərinin qaralamaları
Kateqoriya:XX əsr tərcüməçiləri