Qarabulaq (İnquşetiya)

Qarabulaq (Оздоев И. А. Русско-ингушский словарь: 40 000 слов / Под. ред. Ф. Г. Оздоевой, А. С. Куркиева. — М.: Русский язык, 1980. — 832 с. — С. 831.) — Rusiya Federasiyası, İnquşediya Respublikası ərazisində yerləşən şəhər. Respublika əhəmiyyətli şəhər olaraq inzibati vahidliyi təşkil edir. Şəhər dairəsinə yalnız bir yaşayış məntəqəsi daxildir.

 Coğrafiya 
Şəhər İnquşetiya Respublikasının mərkəzində, Sunja çayının sol sahilində, Sunja rayon mərkəzindən - Sunja şəhəri - 9 km qərbdə, Maqas şəhərindən 22 km şimal-şərqdə yerləşir (yol ilə)Согласно сервису Яндекс. Карты ..

Ən yaxın yaşayış məntəqələri: şərqdə — Troiskaya, cənubda — Yandare, qərbdə — Plievo. Şəhər dairəsi ərazisi cənubdan və qərbdən Nazran rayonu, şərqdən Sunja rayonu, şimaldan isə Maqlobek rayonu ilə sərhədlənir. Qarabulaq şəhərinin özü isə şəhər dairəsinin cənubunda yerləşir.

Qarabulağın cənub hissəsindən «Qafqaz» avtomagistralı keçir.

Qarabulağın cənub hissəsindən, avtomagistralın yaxınlığından Lesistı silsiləsi keçir. Bir neçə km şimalda isə Sunja silsiləsi yerləşir (Qarabulaq d., 723 мəm). Şəhərin şimal-şərq qutaracağında Sunja çayı Assa-Sunja kanalı ilə birləşir.

Şəhər dairəsinin ərazisi Sunja vadisi ilə yanaşı şimalda Sunja silsiləsi və ondanda şimalda Alxançur vadisinə qədər uzanır. Şəhər dairəsinin ən ucqar şimal nöqtəsi Alxançur kanalıdır.

 İqlimi 
Mülayim soyuq və rütubətli iqlimə malikdir. Qışı soyuq və qısa, yayı isə isti və uzun keçir. İllik yağıntının miqdarı  663 mm-dir.

 Tarixi 
Terek kazakları tərəfindən qurulan yaşayış məntəqəsinin təsis ili 1859-ci il hesab edilirВладикавказские епархиальные ведомости. Год 10-й. 1904, № 15. Владикавказская епархия 1903 г. Краткий статистический обзор. 9-й благочиннический округ, п. 133.. Yaşayış məntəqəsinin tikintisinə 1858-ci ildə başlanılmışdır. İlk əvvəl bu yaşayış məntəqəsi EldırxanovФадеев, Ростислав Андреевич Записки о кавказских делах. О водворении новых станиц и распространении казачьего населения // Фадеев Р. А. 60 лет Кавказской войны. Письма с Кавказа. Записки о кавказских делах. М.: ГПИБ, 2007. .

Yaşayış məntəqəsi ilkin adını onun yaxınlığında əvvəllər inşa edilmiş Eldırxanov gözətçi körpüsündən almışdır. Qarabulaq adı isə adından göründüyü kimi türk mənşəllidirТвёрдый А. В. Кавказ в именах, названиях, легендах: опыт топонимического словаря. Краснодар: Платонов И., 2008. 432 с. С. 163..

1860-ci ildə Qarabulaq Terek vilayətinin tərkibinə daxil idi. 1874-ci il məlumatına görə kənddə 227 ev və 1454 nəfər vardı. Burada provaslav kilsəsi, məktəb və neft quyuları fəaliyyət göstərirdiСборник сведений о Кавказе. Том V / Списки населённых мест Кавказского края / Ч. 1. Губернии: Эриванская, Кутаисская, Бакинская и Ставропольская и Терская область / Сост. Н. Зейдлицем. — 1879. — C. 444.. 1895-ci ildə burada 1986 nəfər yaşayırdı. Kənddə kilsə, 2 məktəb, 4 dəmirçixana və 4 dəyirman vardı.

1917-ci ildə inquşlarla, Terek kazakları arası toqquşma baş vermişdir. Konfliktin səbəbi Birinci Dünya müharibəsindən qayıdan rus əsgərləri olur. Bununla belə 15 sentyabr tarixində tərəflər arasında гəbarışıq baş tutur. Bununla belə bu münaqişənin özəyi özünü Rusiya Vətəndaş maharibəsinə daşıyırПолян П. М. У истоков советской депортационной политики: выселения белых казаков и крупных землевладельцев (1918—1925) .

1920—1929-cu illərdə kənd Sunja kazak dairəsinə daxil edilir. Bir müddət sonra isə Çeşen Muxtar Vilayətinə qatılır. Aralıqla,ərla Çeçen-İnquş Vilayəti, Çeçen-İnquş MSSR, Qroznı vilayəti və yenidən Çeçen-İnquş MSSR tərkibində olmuşdur.

1962-ci ildə şəhər tipli qəsəbə satusu almışdırКарабулак  // Большая российская энциклопедия..

Sovetlər dönəmində şəhər əhalisinin etnik tərkibindəki nisbət inquşların lehinə artır. Rusların sayında isə azalma müşahidə edilir.

1991-ci ildə Suja kazaklarının yenidən dirçəlişi baş verir. 1990-cı ildə ataman A. İ. Podlozlin Sunja kazakları komitəsini təsis edir. Ancaq aprel ayında Podkozlin öldürülür. Bundan sonra rus dilli əhalinin təhlükəsizlik tələbli mitinqləri başlayır. Bununla yanaşı kazaklarla inquşlar arasında aprel ayından qanlı toquşmalar müşahidə edilir. Yaz toqquşmaları rusların bölgəni tərk etməsinə rəvac vermişdir.

1995-ci ildə Qarabulaq şəhər statusu alır. Ayrıca şəhər dairəsi isə ancaq 2009-cu ildə təsdiq edilmişdir.

Şəhərdə Qafqazda fəaliyyət göstərən islamçı terroristlər aktivdirlər. Qarabulaqda 2010-cu ildə bu qruplardan biri terror aktı törətmişdir.

 Əhali 
Rusiya İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozlarına görə Qarabulağın əhalisi belə olacaqdır:
 2024 — 40,8 min nəf.
 2035 — 40,92 min nəf.

Qarabulaq — İnquşetiya ərazisində Nazran və Sunja şəhərlərindən sonra 3-cü ən böyük yaşayış məntəqəsidir.

 Milli tərkib
{| border="1" cellpadding="7" cellspacing="0" style="margin: 10px 0 10px 25px; background: #f9f9f9; border: 1px #AAA solid; border-collapse: collapse; font-size: 85%;"
|- style="background: #E9E9E9"
|-
|style="background: bgcolor="#DEB887" | Siyahıyaalınma ili|style="background: bgcolor="#DEB887" | <center>2010
|style="background: bgcolor="#DEB887" | <center>2002|style="background: bgcolor="#DEB887" | <center>1989
|style="background: bgcolor="#DEB887" | <center>1979|style="background: bgcolor="#DEB887" | <center>1970
|-
|inquşlar||30 060(97,09 %)||20 232(64,68 %)||4 870(52,63 %)||3 344(38,55 %)||1 399(18,26 %)
|-
|çeçenlər||376(1,21 %)||10 581(33,83 %)||189(2,04 %)||293(3,38 %)||213(2,78 %)
|-
|ruslar||254(0,82 %)||329(1,05 %)||3 945(42,63 %)||4 727(54,49 %)||5 673(74,06 %)
|-
|digərləri||271(0,88 %)||137(0,44 %)||249(2,69 %)||311(3,59 %)||375(4,90 %)
|-
|style="background: bgcolor="#DEB887" |ümumi|style="background: bgcolor="#DEB887" |30 961 (100 %)
|style="background: bgcolor="#DEB887" |31 279 (100 %)|style="background: bgcolor="#DEB887" |9 253 (100 %)
|style="background: bgcolor="#DEB887" |8 675 (100 %)|style="background: bgcolor="#DEB887" |7 660 (100 %)
|}

 Mədəniyyət 
İnquşetiya Respublikasının Dövlət Təsviri Sənətlər Muzeyi Qarabulaqda yerləşir.

 Din 
 Qarabulaq şəhər dini icması.
 Maqomed Hacı-Timurziyev adınaməscid şəhərin 1-ci mikrorayonunda yerləşir. 400 nəfər icma üzvü vardır. 2015-ci ildə təmir olunmuşdur.
 Provaslav Məryəm Ana kilsəsi.

 KİV 
 «Kerda xa» — həftəlik şəhər qəzeti.

 Qalereya 

 Tanınmış şəxsləri 
Qarabulaqda dolğulanlar:
 Cortov Rüstəm Bəşir oğlu — terrorçu
 Dosenko Fyodor Froloviç — SSRİ Əməkdar qırıçı təyyarəçisi
 Soy Sergey Petroviç — Moskva meriyasının mətbuat sözçüsü.

 İstinadlar 

Kateqoriya:İnquşetiya Respublikasının şəhərləri