Protey amöbası

Protey amöbası  () — İbtidailərin Lobosa  sinfinə daxil olan yarımsinifdir.
 Haqqında 
Protey amöbası  Amoebina  dəstəsinə aid  olub, sərbəstyaşayan  Sarkodinlərin  ən  iri  nümayəndəsidir. Onlar  durğun, çürümüş  bitki  qalıqları  və  yarpaqla  çirklənmiş  sularda  yaşayırlar. Bunların  ölçüsü  0,5 mm -ə yaxındır.  Bədən  örtüyü  olmadığından  sitoplazma  yavaş-yavaş  bu  və ya  digər  istiqamətdə  doğru  axır və  bunun  nəticəsində  fərdin  bədən forması daima  dəyişilir. Amöbdə  sitoplazma  iki  qata  diferansasiya  etmişdir. Xarici qat - ektoplazma şəffaf, qatı, homogen quruluşa  malik  olub, amöbün  bütün bədənini əhatə edir  və  onu  xarici  təsirlərdən mehafizə  etmək  funksiyasını  yerinə  yetirir. Daxili qat - endoplazma  tutqun, duru  və  dənəvər  quruluşa  malikdir. O daim  hərəkətdə, yaxud  axma  vəziyyətində  olur. Qatlar arasında  hər  hansı  bir  sərhəd  təşkil  edən  struktur yoxdur.  Amöbün  bədəninin  hər  hansı  bir  tərəfindən  sitoplazma  axaraq. yalançı  ayaqlar, yaxud psevdopodilər  əmələ  gətirir. Bunun  nəticəsində  amöb  bir  yerdən  başqa  yerə  doğru  hərəkət  edir. Belə  hərəkət  amöbvari  hərəkət adlanır. Sitoplazmada  formalaşan  yalançı  ayaqlar  bədən  səthinə  çatdıqda  onun  ön  tərəfinin endoplazması  ektoplazmaya  çevrilir, yalançı  ayaqlar  uzanan  zaman  isə  ektoplazma  bədən  daxilində  endoplazmaya  keçir. Beləliklə, sitoplazmanın  qatlarının  diferensasiyası  baş verir. Amöblərin  növləri, psevdopodilərin  sayı  və  formasına  görə  fərqlənirlər. Yalançı  ayaqlar  qısa, uzun, küt, uclarından  sivri və s. formalarda  olur. Bu  xarici  mühit  şəraitində  çox  asılıdır. Amöbün bədənində  nüvə, qida vakuolları, yığılıb - açılan  vakuollar  vardır. Onlar  ikiyə  bölünmə  yolu ilə  qeyri-cinsi  çoxalma  xassəsinə  malikdir. Bu  proses  nüvənin  mitotik  bölünməsi ilə  baş  verir. İnsanın  bağırsağında  və  bir  sıra  heyvanların  daxilində  parazit  amöb  növləri  yaşayır. İnsanda onlar iki  cür  parazitlik edir; bağırsaq amöbası - Entamoeba  coli  və  ishal  amöbü – Entamoeba  histolytica. Axırıncı  bağırsaq  koliti amöbiaz  xəstəliyinin  törədicisidir. İnsanın  bu  parazitlərə  yoluxması sistalar vasitəsilə baş  verir. İshal  amöbası  4  nüvəli, bağırsaq amöbası isə 8 nüvəli sistaya malikdir.

 Ədəbiyyat 

 F.Q.AĞAMALIYEV , E.Ə.MURADOVA.  Onurğasızlar  zoologiyasından  praktikum. Bakı, “ Maarif  nəşriyyatı, 2004. 204 səh., şəkilli.

 Həmçinin bax 

 Çanaqlı amöblər
 Amöb

 Xarici keçidlər 
Amoeba proteus

Kateqoriya:Sarkomastiqoforlar