Adıge-Xabl rayonu

Adıge-Xabl rayonu (, , , ) — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Adıge-Xabl auludur.
 Coğrafiyası 
Adıge-Xabl rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının şimal-qərb hissəsində yerləşir. Rayonun ümumi sahəsi 323,37 km²-dir.

Aşağıdakı ərazilərlə həmsərhəddir:cənubda Xabez və Abazin rayonları, qərbdə Krasnodar diyarının Otradnenski rayonu, şimalda Stavropol diyarının Koçubeevski rayonu, şərqdə Prikuban rayonu, həmçinin Noqay rayonu. Noqay rayonu Adıge-Xabl rayonunu iki hissəyə bölür.
Zonalı rayonlaşdırmaya görə ərazisi şimaldan cənuba doğru 2 zonaya bölünür - düzənlik və dağətəyi. Düzənliklər üstünlük təşkil edir. Rayonda orta yüksəklik dəniz səviyyəsindən 400 ilə 700 metr arasında dəyişir.

Ərazisindən axan ən iri çaylar: Kuban, Böyük Zelençuk, kiçik Zelenşuk, Böyük Şeblenok və Kiçik Şeblonok.
 Tarixi 
1935-ci ildən 1956-cı ilə qədər İkon-Xalq rayonu Çərkəz Muxtar Vilayətinin bir hissəsi olaraq mövcud idi. O zamanlar rayon mərkəzi əvvəlcə İkon-Xalq kəndi, 1936-cı ilin sonundan isə Adıge-Xabl kəndi olmuşdur. 1935-1953-cü illərdə mərkəzi Ersakon kəndində olan Kuvinski rayonu 1953-cü ildə İkon-Xalq rayonuna birləşdirilir. 1956-cı ildə İkon-Xalq rayonu ləğv edilir. 1957-ci ildə Qaraçay-Çərkəz Muxtar Vilayəti Çərkəz Muxtar Dairəsi əsasında yenidən quruldu. 15 yanvar 1957-ci ildə Adıye-Xabl rayonu yenidən təşkil olunur və tərkibinə 5 kənd şurası daxil edilir: Adıge-Xabl, Apsuanski, Staro-Kuvinski, Erkin-Yurt və Ersakon.

1 fevral 1963-cü ildə mövcud olan 6 kənd rayonlarının yerində təşkil edilir: Adıge-Xabl (mərkəzi Adıge-Xabl auılu), Zelençuk (mərkəzi Zelençuk aulu), Qaraçaevsk (mərkəzi Qaraçevsk şəhəri), Maloqaraçaevsk (mərkəzi Üçkeken aulu); Prikubanski (mərkəzi Ust-Çequtinski aulu), Xabez (mərkəzi Xabez aulu).

29 oktyabr 1993-cü ildə rayonun bütün kənd sovetlikləri kənd icra nümayəndəliyinə çevrilir.

2008-ci ildə Noqay rayonu Adıge-Xabl rayonundan ayrılır. Bu zaman 5 kənd yaşayış məntəqəsi yeni qayona verilir (Adil-Xalq, İkon-Xalq, Erken-Xalq, Erken-Şaxar və Erken-Yurt).

 Əhali 

 Milli tərkib
Xalq2002Данные Всероссийской переписи населения 2002 года: таблица 02c. М.: Федеральная служба государственной статистики, 2004. (2002zip , см. прим. ) 2010 çərkəzlər  6 323  (39,1 %)  5 364  (18,9 %) abazinlər  4 827  (29,8 %)  3 766  (13,2 %) ruslar  1 602  (9,9 %)  4 158  (14,6 %) qaraçaylılar  989  (6,1 %)  1 111  (3,9 %) noqaylar  738  (4,6 %)  11 621  (40,9 %) türklər  431  (2,7 %)  322  (1,1 %) yunanlar  421  (2,6 %)  363  (1,3 %) tatarlar  159  (1,0 %)  409  (1,4 %) digərləri  574  (3,5 %)  1 312  (4,6 %) digər millətlər  122  (0,8 %)  ... ümumi  16 186  (100,0 %)  28 426  (100,0 %)
 Cins tərkibi
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat:
YaşKişilər,nəf.Qadınlar,yaş.Ümumisay.ümumi əhaliyəolan nisbət, % 0 — 14 yaş 1 695 1 636 3 331 20,58 % 15 — 59 yaş 5 137 5 495 10 632 65,69 % 60 yaşdan yuxarı 803 1 419 2 222 13,73 % bildirməyənlər 0 1 1 0,01 % ümumi 7 635 8 551  16 186 100,0 %
Kişilər — 7 635 nəf. (47,2 %). Qadınlar — 8 551 nəf (52,8 %).

Əhalinin orta yaşı —  35,0 yaş. Kişilərin orta yaşı — 33,4 yaş. Qadınların orta yaşı — 36,5 yaş.

 Mənbə 
 Официальный сайт Адыге-Хабльского муниципального района
 Адыге-Хабльский район на официальном сайте Карачаево-Черкесской Республики
 Административно-территориальное деление КЧР
 Справочник почтовых индексов / кодов ОКАТО / налоговых инспекций ФНС / адресов
 İstinadlar 

Kateqoriya:Qaraçay-Çerkesiya rayonları