Kabarda-Balkar Muxtar Sovet Sosialist Respublikası

Kabarda-Balkar Muxtar Sovet Sosialist Respublikası və ya Kabarda-Balkar MSSR — keçmiş Sovet İttifaqında Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının muxtar respublikası idi və əvvəlcə Dağ Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının tərkibində idi. Bölgə 16 yanvar 1922-ci ildə Dağ MSSR və 1 sentyabr 1921-ci ildə Kabarda-Balkar Muxtar Vilayətindən ayrıldı. 5 dekabr 1936-cı ildə muxtar respublika oldu. 30 yanvar 1991-ci ildə Kabarda-Balkar MSSR dövlət suverenliyini elan etdi. İndi Rusiya Federasiyasının federal subyekti olan Kabarda-Balkariya respublikasıdır. Kabarda-Balkar MSSR Sovet İttifaqının mövcud olduğu dövrdə başqa heç bir suveren dövlətlə həmsərhəd deyildi.

Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası kimi, Kabarda-Balkar MSSR də iki millət tərəfindən bölüşdürüldü. Hər iki muxtar respublika Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasının tərkibindədir və ruslar etnik çoxluğu təşkil edir.

 Tarix 
Rus, Osmanlı və Səfəvi imperiyaları bölgənin Rusiya nəzarətində olduğu 17–19-cu əsrlər arasında bölgə üçün mübarizə aparırdı. Bölgə oktyabr inqilabından sonra, 1921-ci ildə Rusiya Vətəndaş Müharibəsi dövründə Dağ Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına qoşuldu. 1922-ci ildə Dağ MSSR-dən Kabarda-Balkar Muxtar Vilayətinə ayrıldı və 5 dekabr 1936-cı ildə Kabarda-Balkar Muxtar Sovet Sosialist Respublikası adlandırıldı.

1944-cü ildə Ali Sovet İosif Stalin balkarları Nasist Almaniyası ilə əməkdaşlıqda günahlandırdı və bütün əhalini Orta Asiyaya sürgün etdi. Stalin Baksan vadisini Gürcüstan SSR-ə verdi. Dövlətin adı Kabarda MSSR olaraq dəyişdirilərək "Balkar" sözü çıxarıldı. Balkar əhalisinə yalnız 1957-ci ildə Xruşşovun rəhbərliyi dövründə qayıtmağa icazə verildi, bu zaman respublikanın müharibədən əvvəlki adı bərpa edildi.

 Coğrafiyası 
Kabarda-Balkar Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Şimali Qafqaz dağlarında yerləşirdi. 12.500 km² bir ərazini əhatə etdi.

 Çaylar 
Respublikanın əsas çaylarına Terek çayı (623 km), Malka çayı (216 km), Baksan çayı (173 km), Urux çayı (104 km) və Çerek çayı (76 km) daxil idi.

 Göllər 
18,740 km² (7,240 kv m) sahə yalnız çay hövzələri ilə əhatə olunmuşdur. 100-dən çox göl sərhədlərdə yerləşir, baxmayaraq ki, bunların heç birində çox böyük səth sahəsi yoxdur. Göllərin çoxu buzlaq mənşəlidir və dağlarda yerləşir. Düzənlikdə yerləşən göllərə Tambukan gölü daxildir.

 Dağlar 
Elbrus dağı (5.642 m) vulkanikdir və Qafqazdakı ən yüksək zirvədir.

Digər böyük dağlara Diqtau dağı (5,402 m), Koşxatau dağı (5,151 m) və Şxara dağı (5.068 m) daxildir.

 Ehtiyatlar 
Meşə ehtiyatı ilə yanaşı, dəmir, molibden, qızıl, kömür, volfram və qurğuşun kimi mineralların çıxarılması Kabarda-Balkar MSSR-nin əsas sənayesini təşkil edirdi. Bölgədə də çoxlu miqdarda mineral su var.

 Əhalisi 

 Əhalinin sayı 
 İl  Əhali, nəf. 1939 359 219 1959 420 115 1970 588 203 1979 674 605 1989 759 586

 Əhalinin milli tərkibi 
 millət/il 1939 1959 1970 1979 1989 Ruslar 35,9 % 38,7 % 37,2 % 35,1 % 31,9 % Kabardinlər 42,4 % 45,3 % 45,0 % 45,5 % 48,2 % Balkarlar 11,3 % 8,1 % 8,7 % 9,0 % 9,4 % Ukraynalılar 3,1 % 2,0 % 1,8 % 1,8 % 1,7 % Almanlar 1,5 % … … 1,5 % 1,1 % Osetinlər 1,3 % 1,5 % 1,6 % 1,5 % 1,3 %

 İnzibati ərazi bölgüsü 
17 yanvar 1979-cu ildə respublikaya 3 respublika tabeliyindəki şəhər və 8 rayon daxil idi.

  Respublika tabeli şəhərlər :
 Nalçik
 Proxladnı
 Tırnıauz

  Rayonlar :
 Baksan rayonu — mərkəzi; Baksan şəhəri
 Zolski rayonu — mərkəzi; Zalukokoaje qəsəbəsi
 Proxladnenski rayonu — mərkəzi; Proxladnı şəhəri
 Terek rayonu — mərkəzi; Terek şəhəri
 Urvan rayonu — mərkəzi; Nartkala şəhəri
 Mayski rayonu — mərkəzi; Mayski şəhəri
 Çerek rayonu — mərkəzi; Kaşxatau qəsəbəsi
 Çeqem rayonu — mərkəzi; Çeqem qəsəbəsi

 Həmçinin bax 
 Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası

 İstinadlar 

Kateqoriya:1936-cı ildə yarananlar