Patancali

Patancali (, , ) — hind filosofu, dilçi və yazıçısı, sanskritcə bir sıra dini və fəlsəfi traktatların müəllifi hesab olunur, ən məşhuru hind fəlsəfi məktəbinin əsas mətni olan Yoqa Sutradır. Patancalinin şəxsiyyəti və ona aid əsərlərin müəllifliyi məsələsi hindoloqlar arasında mübahisəli olaraq qalır. Şivaizmin Tamil qolu ənənəsində 18 Siddharadan biridir.

 Adı 
İngilis hindoloq və sanskritoloq M. Monye-Uilyamsın fikrincə, "Patancali" adı mürəkkəb sözdürMonier Monier Williams, Patañjali , Sanskrit English Dictionary with Etymology, Oxford University Press, page 582 və "patta" ( — «uçan»)Monier Monier Williams, pata , Sanskrit English Dictionary with Etymology, Oxford University Press, pages 580—581 və (अञ्ज् — «şərəf, gözəl») və ya «añjali» (अञ्जलि — «xeyir, ovuca birləşən»)Monier Monier Williams, añjali , Sanskrit English Dictionary with Etymology, Oxford University Press, page 11 komponentlərindən ibarətdir.

 Patancalinin şəxsiyyəti ilə bağlı diskussiyalar 
Patancalinin həyatı ilə bağlı etibarlı məlumatlar qorunmamışdı; hind mənbələrində bu barədə məlumatlar əfsanələr şəklində ötürülmüşdü, xüsusən Patancalinin Paninin ovuc hissəsində ilan şəklində göydən düşdüyü əfsanəsi açıq-aydın Patancali adının etimologiyasına əsaslanır ЭСБЕ/Патанджали.

Həqiqi bir tarixi xarakterdən danışarkən, hindoloqlar Patancalinin dörd elm adını fərqləndirirlərGaneri, Jonardon. Artha: Meaning, Oxford University Press 2006, 1.2, p. 12Radhakrishnan, S.; Moore, C.A., (1957). A Source Book in Indian Philosophy. Princeton, New Jersey: Princeton University, ch. XIII, Yoga, p. 453Gavin A. Flood, 1996.:
 Patancali — Panadininin Aştadhyayaya əsaslanan qədim Sanskrit qrammatikası Mahabhaşyanın müəllifi. Həm Avropa, həm də Hindistan tədqiqatçılarının hesablamalarına görə, bu Patancali eramızdan əvvəl II əsrin ortalarında yaşayıb. Mətnlərə Katyayana və Panininin əsərlərinə "bhaşya" ("şərhlər") adı verildi, lakin müasirləri tərəfindən tarixə "Mahabhaşya" ("Böyük şərh") adı ilə daxil oldu. Bu risalə o qədər həcmli və əsaslı idi ki, sonrakı 2 min il ərzində Patancali sanskrit alimləri üçün bir səlahiyyətə çevrildi, bunlardan əvvəl Panini və Katyayana idi. Bu alimlərin Sanskrit dilinin quruluşu, qrammatikası və fəlsəfəsi ilə bağlı fikirləri Buddizm və Caynizmin dini təlimlərinə də təsir göstərmişdir.
Patancali — yoqların nəzəriyyəsi və təcrübəsi haqqında əsas mətn olan Yoqa Sutranın tərtibçisi, habelə Sankhya hind fəlsəfi məktəbinin görkəmli nümayəndəsidirDasgupta, Surendranath (1992). A History of Indian Philosophy , Volume 1, p.229 Motilal Banarsidass Publications. Phillips, Stephen H.,(2013). Yoga, Karma, and Rebirth: A Brief History and Philosophy , Columbia University Press. . Müxtəlif hesablamalara görə, eramızdan əvvəl II əsr arasında yaşayırdı. e. və eramızdan əvvəl IV əsr e., əksər qiymətləndirmələr eranın II və IV əsrlər arasındakı tanışlıq dövrünə aiddir Michele Desmarais (2008), Changing Minds: Mind, Consciousness and Identity in Patanjali’s Yoga Sutra , Motilal Banarsidass, , pages 16-17 with footnotes. "Yoqa Sutra" hind ənənəsinin ən vacib mətnlərindən biridir və klassik yoqanın əsasını təşkil edir, Quote: «The YS is widely acknowledged to be one of the most important texts in the Hindu tradition and is recognized as the essential text for understanding classical Yoga».; orta əsrlərdə Hindistan xalqlarının qırx dilinə tərcümə edilmişdir. Bundan əlavə, Yoga Sutrasın üçüncü fəsli transsendental tibbi texnologiya üçün əsasdır.
Patancali — Patancalatantra adlı tibbi mətnin müəllifi. Bu mətn bir çox orta əsrlərə aid tibbi risalələrdə qeyd olunur və Patancali, Yogaratnakara, Yogaratnasamuçka və Padartavicnana kimi bir sıra Sanskrit mətnləri tibb sahəsindəki nüfuzlu mənbə olaraq xatırlanır.
Patancali —  ehtimal ki, eramızın 8-ci əsrində yaşamış və Ayurvedanın klassik risalələrindən olan Çaraka Samhitaya şərh yazan alim; bu mətnə Karakvartik deyilir. Bəzi hind alimləri, xüsusən də P.V.Şarma, Patancali adı ilə bu iki tibb elm adamının Mahabhaşyanın müəllifi olan eyni Patancali olmadığını hesab edirlər.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Rus dilində 
 Патанджали // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
 Махабхашья / Лысенко В. Г. // Новая философская энциклопедия : в 4 т. / пред. науч.-ред. совета В. С. Стёпин. — 2-е изд., испр. и доп. — М. : Мысль, 2010. — 2816 с.
 İngilis dilində 




  Princeton paperback 12th printing, 1989.



 Xarici keçidlər 




Kateqoriya:Hind filosoflar