Sind mətbəxi

Sind mətbəxi (Sind dilində: سنڌي کاڌا) — Pakistanın Sind əyalətində yaşayan sindlilərin ənənəvi mətbəxi.Aroona Reejhsinghani. Essential Sindhi Cookbook. Penguin books. İndia. 2004, p.27-28Sindhi Cuisine: Curry, Halva, Paan, Roti, Samosa, Biryani, Paratha, Naan, Chutney, Sindhi Cuisine, Nihari, Chapati, Korma, Gulab Jamun. General books, 2010, 118 p.Dimple Khitri. Memories of Sindh: Sindhi Cuisine (Volume 1). 2013, 38 p.

 Haqqında 

Gündəlik yemək buğda və düyüdən hazırlanmış yaymadan ibarətdir, biri souslu və biri quru kəsmikli yeməkdən ibarətdir.  Bu gün sindhi yeməyi bir çox ölkələrdə, o cümlədən də 1947-ci ildə müstəqillik əldə etdikdən sonra hindus sindhlilərin böyük bir hissəsinin miqrasiya etdiyi Hindistanda qida rasionuna daxildir.

Sind əyaləti müstəqilliyə qədər Bombey prezidentliyinin hakimiyyəti altında olub, Bombey və Sind də adlanırdı. Qucarat və Racastxanla yaxın olduğuna və hazırkı Bombeylə siyasi əlaqələrinə görə onun ümumi mətbəx ənənələri olmuşdur. Ulxasnaqarda Sindlilər bir neçə xüsusi yemək növündə bu ənənəni qoruyub saxlamışdılar. Bu növlərə misal olaraq Batan Papdi, Sev Dal Sendviç, Dahi Sev Puri və d. yeməklərini qeyd edə bilərik.

Sarımsaq souslu pamfre - sebastes balığından soğan və pomidorla bişirilən yeməkdir. Çapati adı buğda unu çörəyi ilə yeyilir. Çox az insan bunu necə mükəmməl şəkildə bişirməyi bilir. Bu balıq yağla zəngin olduğundan, çörək bişirmək üçün nə qədər yağın istifadəsini bilmək vacibdir. Çünki bu cür yaxşı bişirilmiş və qarışdırılmış bir sous yoxdur.

Loli və yoğurt yaxud Loli və südlü hind çayı kardamomla hazırlanır. Bu tavada bişirilmiş qalın mayasız çörəkdir. Buğda xəmiri soğan, isti yaşıl bibər, sarımsaq və keşniş / keşniş yarpağı ilə incə doğranır. Duz və yağ ilə un kifayət qədər sərt xəmirə yumşaq yoğrulur. Daha sonra bir qarışın səkkizdən birinə qədər yuvarlanır və aşağı istilikdə bir tavada bişirilir. Loli yarı hazır olduqda, xırtıldayan etmək üçün bir az yağ əlavə edin.

 Tarixi təsirlər 

İslamın Cənubi Asiyaya gəlişi yerli mətbəxə güclü təsir edib. Belə ki, müsəlmanlara donuz əti yemək və yaxud da spirtli içki istifadə etmək qadağan idi və halallıq prinsipinə ciddi şəkildə nəzarət edilirdi, müsəlman sindlilər mal əti, qoyun əti, toyuq, balıq, tərəvəz və ənənəvi meyvələr və süd məhsullarından istifadə edirdilər. Mərkəzi Asiya, Cənubi Asiya və Yaxın Şərq mətbəxi sindlilərin yeməklərinə təsir etmişdir.

 Xüsusi günlər üçün yeməklər 

Xüsusi yeməklər xüsusi hallarda hazırlanır. Bu yeməklərdən Çiti-kuni adlanan tərəvəz yeməyini qeyd edə bilərik.

 Sai Bhaci çaval məşhur Sind yeməyidir. Pomidor, soğan və sarımsaq ilə "tarka" verilən ispanaqlı köri ilə servis edilən ağ qaynadılmış düyüdən ibarətdir.
 Koki bir digər məşhur Sind yeməyidir. Buğda unu ilə hazırlanan və istənilən növ dal, sabzi və yaxud da kəsmik ilə yaxşı qarışdırıla bilər.
 Seviyan (Vermicelli) adlı yemək adətən şəkərli (bəzi hallarda süddən istifadə etməklə) servis edilən desertdir.
 Sindhi Kadi unikal və xüsusi yeməkdir, Hindistanda yaşayan sindlilər tərəfindən bayram günlərində hazırlanır. Adətən mövsümi tərəvəzlərdən istifadə edilməklə noxud unu ilə hazırlanan ədviyyatlı qidadır. Düyü ilə isti isti servis edilir.

 İçkilər 
link=https://en.wikipedia.org/wiki/Fayl:Thandiay_(Thadal).JPG|alt=|thumb|220x220px|Sadai

 Sadai məşhur Sind içkisidir. Bu içki xaşxaş və badam toxumundan hazırlanır.Sindhi Food – 37 Must Try Traditional Sindhi Dishes That Are Cultural & Tasty. - pandareviewz.com/sindhi-food-cuisine/
 Ximi içkisi süd, zəfəran, aramotizə edilmiş kardamom ilə hazırlanan isti içkidir.
 Şərbət içki növü gül yarpaqları və sandal ağacından hazırlanır.
 Lassi yoğurtdan hazırlanmış ənənəvi içki növüdür.'Lassi is part of our culture'

 Tərcümələr 

 Bu bölmədə urdu/hind, sind və Azərbaycan dillərində sind yeməklərinin tərcüməsi verilib. Sind dialektləri arasında da müəyyən fərqlər var. Belə ki, heydərəbadi-sindi yumurtanı "bedo", digər ərazilərdə yaşayan sindlilər isə onu "ando" adlandırır.

Otlar (Bitkilər)
Urdu/Hind dilindəSind dilindəAzərbaycan dilindəSokha Dhan-iaSukka Dhaanna (سڪاڌاڻا)Kişniş toxumuHara Dhan-iaSawa DhaannaKişniş yarpaqlarıpodeenaPhoodnoNanə yarpaqlarımethiHurboSamanlıq güldəfnəsitaez paatKamaal PatDəfnə yarpağıKadhi pataKari pattoKöri yarpaqları
Ədviyyatlar
Urdu/Hind dilindəSind dilindəAzərbaycan dilindəAmchoorAmba-choorQuru manqo tozuelaichiPhoto (ڦوٽا)Kardamon qabıqlarıBadi elaichiWado photoQara Kardamon (Cənnət buğdası)namakLoonn (لوڻ)Duzkali mirchKaari MirchQara bibərlah-sunThoom(ٿوم)Sarımsaqadrakadrak(ادرڪ)ZəncəfilZeeraJiro(جيرو)Zirə toxumlarıHaldiHaidda(هيڊ)Zərdəçal tozuHeengHing/VagaraneeÇadıruşağı otuZafranZafran/Kaisar(ڪيسر)ZəfərangurGud (ڳڙ)şəkər qamışımirchmirch(مرچ)bibərimliGida-mi-ri(گدامڙي)tamarindaKhaskhas(کسکس)Khashkhashxaşxaş toxumuRaeeRaixardal toxumuLongLua-nga (لونگ)mixəkTilTirrKüncüt toxumuDalchiniMithi KathiDarçınSaufSaufCirəgülüMethi danaHurboSamanlıq güldəfnəsiLal mirchGharo mirchQırmızı bibər
Meyvələr və tərəvəzlər
Urdu/Hind dilindəSind dilindəAzərbaycan dilindəBainganVaangan واڱڻbadımcanBand GobiBand/Pata GobikələmGaajarGajjar(گجر)kökDaalDaalmərciSagSaggXardal göyərtiKhajoorQatal or Khark(کارڪ يا ڪتل)Xurma
Qoz-fındıq
Urdu/Hind dilindəSind dilindəAzərbaycan dilindəMoongphaliBehi-munga or Munghera(مڱيرا) Kha-jaYer fındığıKajuKajuBraziliya fıstığıBadaamBadaamyoon(باداميون)BadamPistaPista/dodiyunŞam fıstığıAkhrotAkhrotQoz
Digər
Urdu /HindiSind dilindəAzərbaycan dilindəGheeGheehu/GhayAçıq kərə yağıCheeni or ShakkarKhand(کنڊ), KhandraŞəkərBheja or MaghazMaghz(مغز)Braindouble-rotidouble-roti/DhabbalÇörəkAataAtto(اٽو)Kəpəkli unAndaBedo (Hyderbadi Sindhi) or Ando(آنو)YumurtaMurghiKukkar (ڪڪڙ)ToyuqPaplatePaplet پاپليٽPomfret balığıChhota GoshtNandho GoshtQoyun ətiBarra GoshtWado GoshtMal ətiPalla machhliPallo(پلو)Balıq

 Həmçinin bax 

 Lassi

 Xarici keçidlər 

 'Lassi is part of our culture'  
 Aroona Reejhsinghani. Essential Sindhi Cookbook. Penguin books. İndia. 2004

 İstinadlar 

Kateqoriya:Sind mətbəxi