Memento (film, 2000)

Memento — Kristofer Nolanın rejissorluğu ilə 2000-ci ildə çəkilmiş neo-noir, psixoloji triller filmi. Kristofer bu filmi öz qardaşı Conatan Nolanın yazdığı "Memento mori" adlı qısa hekayəsi əsasında çəkmişdir. IMDb-də bütün dövrlərin ən yaxşı filmləri arasında 47-ci yeri tutur. Həmçinin, BBC-nin nəşr etdiyi, dünyada 117 film tənqidçisinin də yer aldığı "21-ci əsrin ən yaxşı filmləri" siyahısında 25-ci sırada yer alıb.

Film ilk dəfə 2000-ci ildə Venesiya Film Festivalında nümayiş olunaraq film tənqidçilərin marağına səbəb olur. "Memento" IMDb-ə görə tarixdəki 250 ən yaxşı film arasındadır.

Filmin baş qəhrəmanı, sığorta şirkətində araşdırma aparan Leonard Shelby (Qay Pirs) həyat yoldaşına təcavüz edərək onu öldürən qatili axtarır. Əsas çətinlik Leonardın başından ağır xəsarət alması və anteroqrad amneziyası nəticəsində yaddaşında 15 dəqiqədən çox bir şey saxlaya bilməməsidir. O, daim özü üçün qeydlər, fotoşəkillər qoymalı və hətta insanları, məkanları yaddaşında saxlaya bilmədiyi hadisələri xatırlatmaq üçün döymələr etməlidir. İstintaqda ona Teddy (Joe Pantoliano) ləqəbli bir kişi və qız – Natali (Carrie-Anne Moss) kömək edir, lakin o, heç birinə etibar edə bilmir. Filmin əsl intriqası Leonarddan gizlədilən istintaqın son hissəsindədir. Rejissor intriqaları qorumaq və tamaşaçıların nələrin baş verdiyini qəhrəmanın gözündən izləməsi üçün filmi sondan əvvələ lentə alıb. Filmi qeyri-adi edən də bəlkə də məhz budur. Beş dəqiqəlik seqmentlər vaxtın normal axdığı üç dəqiqəlik ağ-qara əlavə ilə kəsilir. Filmin sonunda hekayə xətləri birləşir və qara və ağ şəkil rəng alır. Bu andan etibarən, izləyici hadisələrin bütün xronologiyasını bərpa edir. Nolan şərhlərdə filmi belə təsvir edir: "Bütün film içəriyə baxışdır: insanın şəxsi reallığına, onun həyatına; davamlı mübarizə aparmaq məcburiyyətində qaldıqlarına: özü ilə və təbii ki, ətrafdakı reallığa. Bundan əlavə, reallıq qavrayışı və həyat tərzi ümumilikdə qəbul ediləndən tamamilə fərqli bir insanın həyatına və düşüncələrinə bir baxışdır. Və həqiqətən ümid edirəm ki, həyata öz münasibətiniz barədə düşünməyinizə kömək edəcəyik. "Memento" daxili bir görünüşdür, eyni zamanda dünyaya başqa bir insanın gözü ilə baxmaq fürsətidir."
RejissorKristofer NolanProdüserJennifer Todd Kristofer NolanMüəllifConatan NolanSsenariKristofer NolanBaş rollardaQay Pirs Kerry-Anne Moss Joe PantolianoOperatorValli PfisterBəstəkarDevid CulianFilm şirkətiSummit Entertainment, TeamTod, Newmarket FilmsMüddəti113 dəqBüdcə9 mln $Rüsum39 665 951$ÖlkəABŞDilingilisİl2000IMDbID 0209144 Məzmun 
Filmin baş qəhrəmanı, sığorta şirkətində araşdırma aparan Leonard Shelby (Qay Pirs) həyat yoldaşına təcavüz edərək onu öldürən qatili axtarır. Əsas çətinlik Leonardın başından ağır xəsarət alması və anteroqrad amneziyası nəticəsində yaddaşında 15 dəqiqədən çox bir şey saxlaya bilməməsidir. O, daim özü üçün qeydlər, fotoşəkillər qoymalı və hətta insanları, məkanları yaddaşında saxlaya bilmədiyi hadisələri xatırlatmaq üçün döymələr etməlidir. İstintaqda ona Teddy (Joe Pantoliano) ləqəbli bir kişi və qız — Natali (Carrie-Anne Moss) kömək edir, lakin o, heç birinə etibar edə bilmir.
Filmin əsl intriqası Leonarddan gizlədilən istintaqın son hissəsindədir. Rejissor intriqaları qorumaq və tamaşaçıların nələrin baş verdiyini qəhrəmanın gözündən izləməsi üçün filmi sondan əvvələ lentə alıb. Filmi qeyri-adi edən də bəlkə də məhz budur.
Beş dəqiqəlik seqm14 noyabr 2019entlər vaxtın normal axdığı üç dəqiqəlik ağ-qara əlavə ilə kəsilir. Filmin sonunda hekayə xətləri birləşir və qara və ağ şəkil rəng alır. Bu andan etibarən, izləyici hadisələrin bütün xronologiyasını bərpa edir. Nolan şərhlərdə filmi belə təsvir edir:
"Bütün film içəriyə baxışdır : insanın şəxsi reallığına, onun həyatına; davamlı mübarizə aparmaq məcburiyyətində qaldıqlarına: özü ilə və təbii ki, ətrafdakı reallığa. Bundan əlavə, reallıq qavrayışı və həyat tərzi ümumilikdə qəbul ediləndən tamamilə fərqli bir insanın həyatına və düşüncələrinə bir baxışdır. Və həqiqətən ümid edirəm ki, həyata öz münasibətiniz barədə düşünməyinizə kömək edəcəyik. "Memento" daxili bir görünüşdür, eyni zamanda dünyaya başqa bir insanın gözü ilə baxmaq fürsətidir."

 Rollarda 
 Qay Pirs — Bart
 Russ Fega — Moteldə qeydiyyatdakı adam
 Jorja Fox — Leonardın arvadı
 Stiven Tobol Leonard Şelb
 Kerry-Anne Moss — Natali
 Co Pantoliano — Teddy (Con Edvard Gammell)
 Mark Booneovski — Semmi (Samuel R. Jenkis)
 Harriet Sansom Harris — Semminin arvadı
 Thomas Lennon — Həkim
 Callum Keith Rennie — Dodd
 Kimberly Campbell — "Sarışın"
 Marianne Muellerleile — Döymə sənətçisi
 Larry Holden — Cimmi

 Mükafatlar və nominasiyalar 
 2002–2 Oskar nominasiyası: Ən yaxşı orijinal ssenari (Kristofer və Conatan Nolana), Ən yaxşı montaj (Dodi Dorn)
 2002 — Ən yaxşı ssenariyə görə Qızıl Qlobus Mükafatına namizədlik (Christopher Nolan)
 2002 — Ən yaxşı ssenari (Kristofer Nolan) üçün Tənqidçilər Seçimi Mükafatı, həmçinin Ən Yaxşı Film nominasiyasına layiq görülüb
 2002–4 Müstəqil Ruh mükafatı: Ən yaxşı film (Jennifer və Suzanne Todd), Ən yaxşı Rejissor (Kristofer Nolan), Köməkçi rolda ən yaxşı aktrisa (Carrie Ann-Moss), Ən yaxşı Ssenari (Kristofer Nolan) və Ən Yaxşı Kinematoqrafiya Mükafatı işi (Wally Pfister)
 2002 — Peyk Mükafatına 4 nominasiya: ən yaxşı film — dram, ən yaxşı rejissor (Kristofer Nolan), ən yaxşı aktyor — dram (Qay Pirs), ən yaxşı orijinal ssenari (Christopher Nolan)
 2002 — Ən yaxşı macəra filmi, macəra və ya macəra üçün Saturn mükafatı, həmçinin ən yaxşı aktyor (Qay Pirs) nominasiyası
 2002 — Ən yaxşı filmə görə Edgar Allan Poe mükafatı (Christopher Nolan)
 2002 — Ən Yaxşı Bədii Filmin Ən Yaxşı Rejissoru (Christopher Nolan) üçün Rejissorlar Gildiyası Amerika Mükafatına namizədlik
 2001 — ABŞ-nin Milli Film Tənqidçiləri Milli Şurasına görə ilin ən yaxşı filmləri onluğuna daxil olmaq
 2001 — Waldo Salt (Kristofer və Conatan Nolana) adına ən yaxşı ssenariyə görə Sundance Film Festivalının mükafatı, həmçinin "dram" kateqoriyasında münsiflər heyətinin Qran Pri nominasiyası (Kristofer Nolan)

 İstinadlar 

 Memento — trailler
 MEMENTO — Film sonluğunun Açıqlaması (2000) Kristofer Nolan
 Memento — Tərsinə bir hekayə danışmaq
 Ən yaxşı 10 Kristofer Nolan filmləri sıralandı | Kino təhlili
 Kristofer Nolanın Memento izahı 
 Bilmədiyiniz faktlar: Memento
 Memento |  Filmin xronoloji izahı

Kateqoriya:ABŞ-nin cinayət triller filmləri
Kateqoriya:2000-ci ilin ABŞ filmləri
Kateqoriya:2000-ci ilin filmləri
Kateqoriya:Kristofer Nolanın ssenari müəllifi olduğu filmlər
Kateqoriya:ABŞ-də əlillik haqqında filmlər
Kateqoriya:İngilis dilində müəmma triller filmləri
Kateqoriya:Müstəqil ABŞ filmləri
Kateqoriya:Summit Entertainment filmləri
Kateqoriya:Hekayə əsasında çəkilmiş filmlər