Yaqutil Mişiyev

Yaqutil Mişiyev (tam adı: Yaqutil İsrailoviç Mişiyev, ;  ) — yazıçı, Dərbəndin tarixi haqqında kitabların müəllifi, Dağıstan Respublikasının və Rusiya Federasiyasının əməkdar müəllimi.

 Bioqrafiyası 
Yaqutil Mişiyev 29 mart 1927-ci ildə Quba rayonunda Qırmızı Qəsəbədə anadan olmuşdur. 1943-cü ildə məktəbi başa vurduqdan sonra müəllim kadrlara ehtiyac yarandığından müəllimlik kurslarına göndərilmişdir. Elə həmin ilin sentyabrında, 16 yaşında ikən məktəbdə pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır.Y. I. Mishiev — Our roots. (). 2008-ci ildə dərc edilib, Rostov-na-Donu, Rusiya. 1944-cü ildə Kuban Pedaqoji Kollecində distant təhsilini tamamlamışdır. 1945-ci ildə məktəbdə işləyərkən Kuban Pedaqoji İnstitutunda riyaziyyat ixtisası üzrə təhsil almağa başlamışdır. 1947-ci ildə riyaziyyat və fizika müəllimliyi ixtisası üzrə diplom almışdır.

O, İkinci Dünya müharibəsində əmək cəbhəsində fəaliyyət göstərmiş şəxslərin medalla təltif edilməsi məqsədilə 1943–1951-ci illərdə Quba rayonu üzrə sənədləşdirmə işlərinin aparılmasında fəal iştirak etmişdir. Həmin medal "Şücaətli əməyə görə" adlanırdı. 1946-cı ildə Quba rayon hərbi qeydiyyat idarəsinin rəhbərliyi veteranların "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı ilə təltif edilmələri üçün Mişiyevdən onların siyahıyaalınması işinin tamamlamasını xahiş etdi. 1951-ci ildə Mişiyev ailəsi Dərbəndə köçdü. 1954-cü ildən Yaqutil Mişiyev 1 nömrəli işləyən gənclər üçün axşam məktəbində riyaziyyat müəllimi kimi işləməyə başladı. 1963-cü ildə Dağıstan Dövlət Universitetində riyaziyyat müəllimliyi üzrə magistr dərəcəsi aldı. Uzun müddət Regional Tədqiqatlar Muzeyinin direktoru kimi çalışmışdır. Mişiyev həmçinin şəhərin tarixi ilə bağlı nadir tapıntıların kolleksiyasını toplayırdı. 1976–1991-ci illərdə Mişiyev Dərbənddə 11 nömrəli məktəbin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 1991–1997-ci illərdə isə Şəhər Təhsil İdarəsinin baş mütəxəssisi vəzifəsində işləmişdir.

1997-ci ildən Mişiyev İsrailin Rişon LeZion şəhərində yaşayır. İsraildə Yaqutil Mişiyev Dərbənd şəhərinin tarixi və tarixi memarlıq abidələri haqqında bir neçə kitab yazmışdır. Bunlar 5000 illik uzun yol və Dərbənd və dünya sivilizasiyası. O, həm də Rusca-ingiliscə riyazi terminlər lüğətinin müəllifidir. Sonuncu şagirdlər, tələbələr, müəllimlər və valideynlər üçün nəzərdə tutulmuşdur.2000 words and terms. Bizim köklərimiz kitabında Mişiyevin ailəsi və onların fəaliyyəti haqqında məlumatlar yer alır. Təkcə xatirələr qocalmır adlı sonuncu kitabı yəhudi sivilizasiyasının tarixinə həsr olunmuşdur.Y. I. Mishiev — Only memory does not get old. (). 2014-cü ildə dərc edilib, Maxaçqala, Dağıstan.

 Regional Tədqiqatlar Muzeyi 
1952-ci ildə Rusiya Mədəniyyət Nazirliyinin Komissiyası eksponatların Nazirlik tərəfindən muzey üçün müəyyənləşdirilmiş müvafiq tarixi dövrlə bağlı minimal tələblərə cavab vermədiyini əsas gətirərək regional tədqiqatlar muzeyinin bağlanması barədə göstəriş verdi. Muzeyin yenidən fəaliyyətə başlaması məqsədilə müəyyən dəyişikliklərin edilməsi tövsiyə olundu.Y. I. Mishiev — Derbent and World Civilization. (). 2005-ci ildə dərc edilib, Rostov-na-Donu, Rusiya.  Muzeydə yeni rəhbərliyin olması da vacib məsələlərdən idi. Dərbənd şəhərinin Mədəniyyət İdarəsi Mişiyevi muzeyə işləməyə göndərdi. Mişiyev yeni ekspozisiyalar yaratmağa başladı. Artıq 1954-cü ildə muzey yenidən açıla bilərdi. İllərlə muzeydə işləyən Mişiyev həmin dövrdə şəhərin tarixi haqqında informasiya və nadir tapıntıları toplamaq məqsədilə Dərbənd rayonunun ətrafına səyahət edir. O, Bakıda Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində, eləcə də Mahaçqalada Dağıstan Regional Muzeyində Dərbənd şəhəri barədə arxivləri araşdırır. Tezliklə Dağıstan, Rusiya Elmlər Akademiyası və Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının alimləri muzeylə əlaqədar müxtəlif məsələlərdə tədqiqatlara başlayırlar. 50-ci illərin ikinci yarısında muzey qədim Dərbənd şəhərinin tarixi barədə təbliğat və maarifləndirmə işləri aparır. Mişiyev mühazirələr deyir və müntəzəm olaraq Znamya Kommunizma şəhər qəzetində, eləcə də Azərbaycan dilində Leninçi rayon qəzetində çıxırdı. 1952-ci ildə başlayan muzey işi onun həyatının bir hissəsinə çevrildi.

 Kitabları 
Lüğət
 Rusca-ingiliscə riyazi terminlər lüğəti. 1999.Y. I. Mishiev — Russian-English Dictionary of Mathematical Terms. (). 1999-cu ildə dərc edilib, Maxaçqala, Dağıstan, Rusiya.
 Dərbənd şəhərində 5000 il ərzində baş vermiş hadisələrə dair tarixi qeydlər
 5000 illik uzun yol. 2002. , , Y. I. Mishiev — Long Road of Five Thousand Years. (). 2002-ci ildə dərc edilib, Rostov-na-Donu, Rusiya. , 
 Dərbənd və dünya sivilizasiyası. 2005. , 
 Ailəsi haqqında
 Bizim köklərimiz. 2008.
 Yəhudi sivilizasiyasının tarixi
 Təkcə xatirələr qocalmır. 2014. , 
 Dağ yəhudiləri (2022) , Y.I. Mishiev - The Mountain Jews. (). 2022-cu ildə dərc edilib, Maxaçqala, Dağıstan, Rusiya. 

 Məqalələri 
 Sovet Tarixi Ensiklopediyası — DərbəndSoviet Historical Encyclopedia. — Moscow: Soviet Encyclopedia. Under the reduction of: Evgeniy Mikhailovich Zhukov. 1973–1982. Y. I. Mishiev — Derbent
 Yeni mərhələ — Keçmiş xatirələr — əcdadların həyatı barədə — bu, bizim vəzifəmizdir!
 60–70-ci illərdə Znamya Kommunizma (indiki Dərbənd xəbərləri) qəzetində Dərbənd abidələri haqqında məqalələr yazırdı.

 Mükafatları 
 1967: RSFSR Mədəniyyət Nazirliyinin mükafatı
 1994: Dağıstan Respublikasının Əməkdar MüəllimiDecree of the State Council of Dagestan. 7 dekabr 1994.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Dağ yəhudiləri
Kateqoriya:Azərbaycan yəhudiləri
Kateqoriya:Rusiya yazıçıları
Kateqoriya:Rusiya tarixçiləri
Kateqoriya:Muzey direktorları
Kateqoriya:İsrail uzunömürlüləri
Kateqoriya:SSRİ yazıçıları