Bədər Yusupova

Bədər Yusupova (tam adı: Bədər Yusupova, ; ) — başqırd sovet aktrisası, BMSSR-in əməkdar və xalq artisti, RSFSR-in əməkdar artisti, Sterlitamakdakı Başqırd Dövlət Teatrının ilk aktrisalarından biri.

 Həyatı 
21 dekabr 1901-ci ildə Orenburq quberniyasının Orsk mahalının Orsk şəhərində anadan olmuşdur. 1915-ci ildə məmləkətindəki müəllimlik kurslarını bitirmiş və Orsk tatar məktəbində dərs deməyə başlamışdır.

1916-cı ildə Lusi adı altında Orskun "Gənclər İttifaqı"nda həvəskar teatr səhnəsində İ. Boqdanovanın pyesi əsasında tamaşaya qoyulan "İtkin qadın" dram əsərində və M. Feyzinin "Qaliyabanu" və "Kənddə bayram" əsərlərində Qaliyabanu və Maqrufkamal obrazı ilə ilk dəfə çıxış etmiş, həmçinin başqırd xalq mahnılarını və rəqslərini ifa etməyə başlamışdır.

1919-1929-cu illərdə Başqırdıstan Respublikasında məktəblərdə müəllim kimi, həmçinin Başqırd Milli Təhsil Komissarlığının müxtəlif şöbələrində çalışmışdır.

1926-cı ildən ömrünün sonuna qədər Başqırd Dövlət Teatrının truppasında aktrisa kimi fəaliyyət göstərib. Bədər Yusupova kubair, başqırd milli rəqsləri və mahnıları ilə tez-tez səhnədə, radioda və televiziyada çıxış edirdi.

Böyük Vətən müharibəsi zamanı o, ön cəbhədə konsertlərdə iştirak edirdi.

 Rolları 
 Qaliyabanu (Qaliyabanu, M. Feyzi)
 Maqrufkamal (Kənddə bayram, M. Feyzi)
 Əminə (Salavat, V. Mortazin)
 Yelizaveta (Karaqul, D. Yutlıy)
 Tanxılu (Aşkadar, M. Buranqulov)
 Anna Andreyevna (Revizor, N. Qoqol)
 Kruçinina (Günahsız müqəssirlər, A. N. Ostrovski)
 Oqudalova (Cehizsiz qız, A. N. Ostrovski)
 Emiliya (Otello, U. Şekspir)
 Xanım Milford (Məkr və məhəbbət, F. Şiller)
 Luşka (Поднятая целина, M. Şoloxov)
 Ulmasbika (Xakmar, S. Miftaxov)
 Kübra (Kaxım-ture və ya 1812-ci il, B. Bikbay)
 Yelena Koşeyeva (Gənc qvardiya, A. Fadeyev)
 Məsrurə (Черноликие, M. Qafuri)
 Sarbi (Başmaqlar, X. İbrahimov)
 Şəmsinur (O geri döndü, Ə. Atnabayev) və digərləri.

 Mükafatları 
 BMSSR-in əməkdar artisti (1935)
 BMSSR-in xalq artisti (1940)
 RSFSR-in əməkdar artisti (1944)
 "Şərəf nişanı" ordeni (1944)
 "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1955)

 Xatirəsi 
 Ufa şəhərindəki aktyorlar evi Bədər Yusupovanın adını daşıyır.
 Ufa şəhərində "Bədər Yusupova adına aktyorlar evi"nin ictimai nəqliyyat dayanacağı da onun adını daşıyır.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Юсупова Б. А. в Театральной энциклопедии 
 Культурный мир Башкортостана

Kateqoriya:SSRİ aktrisaları
Kateqoriya:Ufa müsəlman qəbiristanlığında dəfn olunanlar
Kateqoriya:XX əsr aktrisaları