Beta hissəcik

Beta hissəciklər- yüksək enerji və sürətli elektron və ya pozitronlardır. Beta hissəciklərin yayılma prosesi beta şüalanması adlanır. 

Enerji 0,5 MeV olan Beta hissəcikləri havada təxminən bir metr aralığa malikdir; məsafə hissəcik enerjisindən asılıdır. 

Beta hissəcikləri ionlaşdırıcı şüalanmanın bir növüdür və radiasiyadan qorunma məqsədləri üçün qamma şüalarından daha çox ionlaşan, lakin alfa hissəciklərindən daha az ionlaşan sayılırlar. İonlaşdırıcı təsir nə qədər yüksək olarsa, canlı toxumaya ziyan bir o qədər artır.

 Beta şüalanması 

 β - parçalanma (elektron emissiya) 
Artıq neytronları olan qeyri-sabit bir atom nüvəsi bir neytronun bir protona, bir elektrona və bir elektron neytrinə çevrildiyi β - çürüməyə məruz qala bilər: 

 n → p + e- + νe  

nuclear çürümə nüvə reaktorlarında istehsal olunan neytronla zəngin parçalanma yan məhsulları arasında tez-tez baş verir. Pulsuz neytronlar da bu proses vasitəsilə çürüyür. Bu proseslərin hər ikisi parçalanma-reaktor yanacaq çubuqları tərəfindən istehsal olunan çox sayda beta şüalarına və elektron antineutrinlərə kömək edir. 

 β + parçalanma (pozitron emissiya) 
β + şüalanma pozitronların yayılması prosesidir. β + çürümə zamanı protonlardan biri neytrona , eletron neytrinə və pozitrona çevrilir: 

 p → n + e+ + νe    

 Aşkarlama və ölçmə 
Beta hissəciklərinin maddəyə təsir edən ionlaşdırıcı və ya həyəcanlandırıcı təsiri radiometrik aşkaretmə alətlərinin beta şüalanmasını aşkar və ölçmələri əsas proseslərdir.  

 Tarix 
Henri Becquerel, təcrübə edərkən, təsadüfən uranın rentgen şüaları kimi söndürülə bilmədiyi bəzi naməlum şüalanma ilə qara kağıza bükülmüş bir fotoşəkil boşqabına məruz qaldığını aşkar etdi. 

Ernest Rutherford bu təcrübələri davam etdirdi və iki fərqli radiasiya kəşf etdi: 

 qara bükmə kağızı asanlıqla udulduğu üçün Becquerel plitələrində görünməyən alfa hissəcikləri 
 alfa hissəciklərindən 100 qat daha çox nüfuz edən beta hissəcikləri. 

Nəticələrini 1899-cu ildə nəşr etdi.    

 Sağlamlıq 
Beta hissəcikləri canlı toxuma orta dərəcədə nüfuz edir və DNT-də spontan mutasiyaya səbəb ola bilər. 

Beta mənbələri radiasiya terapiyasında xərçəng hüceyrələrini öldürmək üçün istifadə edilə bilər. 

 Həmçinin bax 

 Şüalanma
 Qamma şüalanma
 Radioaktivlik
 Radioaktivlik vahidləri

 İstinadlar  
Kateqoriya:Radioaktivlik