Germanium oksid (IV)

Germanium — oksidi (IV)
Germanium oksidi (IV) (germanium dioksid) germanium və oksigenin binar qeyri — üzvi kimyəvi birləşməsi olub amfoter oksiddir. Kimyəvi formulu GeO2 . Germanium – dioksidin forması silisium dioksidə çox oxşardır. İki kristallik və üçüncü amor modifikasiya halında mövcuddur :
 Heksoqonal β- GeO2, α- kvars ilə eyni quruluşa malikdir.
 Tetraqonal α- GeO2 (mineral forma argutit) SnO2 tipli struktura malikdir. Yüksək təzyiq altında CaCl2 tipli rombik formaya keçir.
 Amorf GeO2 şüşəvari kvarsa bənzəyir, suda həll olandır.
Tetraqonal germanium dioksid 1033 °C -də heksoqonal formaya keçir. ∆Hα→ β=21,6kC/mol

 Alınması 
Germanium dioksidi GeCl4 hidrolizə uğradıb, alınan çöküntünün 900 °C-də qurutmaqla alınır. Bu zaman adətən amorf və heksoqonal GeO2 qarışığı alınır.
GeCl4+ H2O → m GeO2• n H2O + 4HCl↑ □(→┴(900 °C)) GeO2+ H2O↑
700 °C-dən yuxarı temperaturda germaniumu oksidləşdirməklə
Ge + O2 □(→┴(˃700 °C)) GeO2
Germanium sulfidin (IV) qaynayan suda hidrolizi ilə alınır.
GeS2 + 2H2O □(→┴(100 °C)) GeO2↓+ 2H2S↑
Germaniumun durulaşdırılmış nitrat turşusunda həll etməklə.
Ge + 4HNO3 → GeO2↓+ 4NO2↑+ 2H2O
Germanium sulfidin (II) qatı isti nitrat turşusu ilə oksidləşdirməklə
GeS+ 10HNO3 → GeO2↓+ H2SO4+ 10NO2↑ + 4H2O
Germanium hidridin hidrolizi və ya oksidləşməsi ilə
GeH4 + 2H2O □(→┴T) GeO2↓ +4H2↑
GeH4 +2O2 □(→┴(200 °C)) GeO2 + 2H2O

 Kimyəvi xüsusiyyət 
α- GeO2 və amorf GeO2 kimyəvi cəhətdən daha passivdir, buna görə də kimyəvi xassələri β- GeO2 üçün təsvir edilir.
Germanium dioksidi 1000 °C- də qızdırdıqda germanium oksid GeO alınır.

2 GeO2 ⇆ 2GeO + O2
Hidrogen və karbonun təsiri ilə qızıdırmaqla germaniuma qədər reduksiya olunur.

GeO2 + 2 H2□(→┴(600 °C)) Ge + 2H2O

GeO2 + C □(→┴(500–600 °C)) Ge + CO2
Germanium dioksid suda həll olaraq zəif metagermanium turşusu əmələ gətirir.

GeO2 + H2O → H2GeO3

H2GeO3 + H2O ⇆ HGeO3 — + H3O+ ; pK= 8,73

HGeO3+ + H2O ⇆ GeO32+ + H3O+ ; pK= 12,72
Qələvilərdə həll olur. Durulaşdırılmış qələvi ilə metagermanium duzları, qatılaşdırılmışla orta germanium duzları əmələ gətirir.

GeO2 + 2Na OH □(→┴(˂20%)) Na2GeO3 +2H2O

GeO2 + 2Na OH + 2H2O □(→┴(˃20%)) Na2[ Ge(OH)6 ]

 İstifadəsi 
Təmiz germanium və onun birləşmələrinin istehsalında aralıq məhsuldur. Gümüş dioksid, geniş açılı linzalar və optik mikroskopların linzaları üçün optik material kimi istifadə etməyə imkan verən 1,7 refraktiv göstəriciyə malikdir. Spektrin infraqırmızı diapazonunda şəffafdır.
Silisium dioksid və germanium doksid qarışığı optik lif materialı kimi istifadə olunur. Komponentin nisbətinin dəyişməsi işığın sınmasını dəqiq idarə etməyə imkan verir.

 Ədəbiyyat 
 Thiele, Ulrich K. (2001). "The Current Status of Catalysis and Catalyst Development for the Industrial Process of Poly(ethylene terephthalate) Polycondensation". International Journal of Polymeric Materials. 50 (3): 387–394.
 Tao, S. H.; Bolger, P. M. (June 1997). "Hazard Assessment of Germanium Supplements". Regulatory Toxicology and Pharmacology. 25 (3): 211–219.
 Robert D. Brown, Jr. GERMANIUM. U. S. Geological Survey (2000)

Kateqoriya:Oksidlər
Kateqoriya:Optik materiallar
Kateqoriya:Şəffaf materiallar