Nəqi İsənbət

Nəqi Zakirov (tam adı: Nəqi Sirazetdin oğlu Zakirov, , ; təxəllüsü: Nəqi İsənbət, , ; ) — Tatarıstan yazıçısı, şairi, dramaturqu, romançısı, alimi, filoloqu, dilşünası, folklorçusu, tatar dilindəki lüğətlərin kompilyatoru.

 Həyatı 
Nəqi Sirazetdin oğlu Zakirov 29 dekabr 1899-cu ildə indiki Rusiyanın Başqırdıstan Respublikasının Salavat rayonunun Malayaz kəndində bir molla ailəsində anadan olmuşdur. O, ibtidai təhsili yerli mədrəsələrdən birində almış, daha sonra isə Ufa şəhərindəki «Həsəniyyə» mədrəsədində təhsil almağa başlamışdır.

15 yaşında ikən Kazan şəhərindəki «Məhəmmədiyyə» mədrəsədində təhsil almağa başlamışdır. Bu dövrdə o, jurnallarda əsərlərini nəşr etməyə başlamışdır. Eyni zamanda dilşünaslığa maraq göstərən Nəqi İsənbət Tatarıstan folkloru ilə də maraqlanmağa başlamışdı.

Onun şeirləri Tatarıstan xalqı arasında mahnılara çevrilmişdir. Məsələn, «Urakçı kız» («Уракчы кыз»), «Bormalı su» («Бормалы су»), «Qarmon» («Гармонь»), «Sin sazınnı uynadın» («Син сазыңны уйнадың»). Müəllifi olduğu pyeslər Tatarıstan teatrında öz yerini tapmışdır. Məsələn, «Xoca Nəsrəddin» («Ходжа Насретдин»), «Zifa» («Зифа»), «Portfel» («Портфель»), «Musa Calil» («Муса Джалиль»), «Xicrat» («Хиджрат») və sair. Onun uşaqlar üçün yazdığı əsərləri də olduqca populyardır. Məsələn, «Mıraubay batır» («Мыраубай батыр»).

Onun Tatarıstan mədəniyyətinə verdiyi başqa bir töhfəsi tatar dilindəki atalar sözlərini toplayaraq nəşr etməsidir.

Nəqi İsənbət tatar dastanlarını (məsələn, «İdegey») kitaba köçürərək çap etdirmişdir. Bunlardan ilki 1940-cı ildə nəşr edilmişdir. İsənbət digər dastanları da kitaba köçürərək çap etdirmək istəyirdi, ancaq Böyük Vətən müharibəsi və müharibədən sonra gələn senzuralar buna imkan yaratmamışdı. Bu materiallar yalnız 1980-ci illərin axırlarında nəşr edilmişdir.

Nəqi Sirazetdin oğlu Zakirov 12 sentyabr 1992-ci ildə Rusiya Federasiyanına daxil olan Tatarıstan Respublikasının paytaxtı Kazan şəhərində 92 yaşında vəfat etmişdir. Onun meyiti Kazan şəhərindəki tatar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.

 İrsi 
Kazan şəhərində onun adını daşıyan bir küçə var.

 Mükafat və təltiflər 
Lenin ordeni (14 iyun 1957)
"Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (16 yanvar 1970)
Xalqlar Dostluğu ordeni (29 dekabr 1979)
Tatarıstan MSSR əməkdar incəsənət xadimi (1957)
RSFSR əməkdar incəsənət xadimi (26 dekabr 1959)
Abdulla Tuqay adına Tatarıstan MSSR Dövlət Mükafatı (1968)
Tatarıstan MSSR Xalq Yazıçısı (1986)

 Mənbə 



Kateqoriya:Tatar yazıçılar
Kateqoriya:Tatar şairlər
Kateqoriya:Tatar dramaturqlar
Kateqoriya:Tatar alimlər
Kateqoriya:SSRİ yazıçıları
Kateqoriya:SSRİ şairləri
Kateqoriya:SSRİ dramaturqları
Kateqoriya:SSRİ alimləri
Kateqoriya:SSRİ filoloqları
Kateqoriya:SSRİ dilçiləri
Kateqoriya:Rusiya yazıçıları
Kateqoriya:Rusiya şairləri
Kateqoriya:Rusiya dramaturqları
Kateqoriya:Rusiya alimləri
Kateqoriya:Rusiya filoloqları
Kateqoriya:Rusiya dilçiləri
Kateqoriya:XX əsr yazıçıları
Kateqoriya:XX əsr şairləri
Kateqoriya:XX əsr dramaturqları