Macarıstan prezidentlərinin siyahısı

Macarıstan prezidenti () ölkənin mövcud konstitusiyasına görə, Macarıstanın dövlət başçısıdır. Macarıstan prezidentlərinin siyahısı, kral hökmdarları istisna olmaqla, Macarıstan dövlətinin liderlərinin siyahısını ehtiva edir.

Macarıstan tarixinin respublika dövrlərində başçı dövlət prezidentlər idi (bunlardan birincisi 1848-1849-cu illərin inqilab dövrünün "prezident-qubernatoru" idi), federal Mərkəzi İcra Komitəsinin (Macarıstan Sovet respublikası dövründə) sədrləri, və ya rəyasət (prezident) (Macarıstan Xalq Cümhuriyyəti dövründə).

 Macarıstan dövləti (1849) 
1848-49-cu illərdə Macarıstan İnqilabı dövründə, 14 aprel 1849-cu ildə Macarıstan Parlamenti müstəqilliyin elanını qəbul etdi və Habsburg-Lorraine Evini tərk etdi. Milli Müdafiə Komitəsinə rəhbərlik edən Lajos Kosuth, Macarıstanın dövlət başçısı, prezident-qubernatoru elan edildi, bundan sonra Komitə fəaliyyətini dayandırdı. Avqustun 18-də, 1849-cu ildə imperiya ordusundan (rus ekspedisiya korpusları tərəfindən dəstəklənən) inqilabçı qüvvələrin məğlub olması fonunda General Artur Gergei 1849-cu il avqustun 13-də inqilab ordusunun kapitulyasiyasını imzalayan hərbi və mülki diktator təyin edildi.

İnqilabın bastırılmasından sonra, Macarıstan dövlətinin statusu 1723-cü ildə Pragmatik Ssenariyə uyğun olaraq Avstriya imperiyasının bir hissəsi kimi bərpa edildi

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  1 100px Layoş Koşut(1802—1894) 14 aprel 1849 11 avqust 1849  prezident-qubernator — 100px generalArtur Qörqey(1818—1916)doğumTsipzer almanları sülaləsindən. Yoxannes Artur Voldemar Qörqay 11 avqust 1849 13 avqust 1849 müstəqil hərbi və mülki diktator 

 Respublika hökumətləri (1918—1920) 
Avstriya-Macarıstanın dağılması və müstəqil Macarıstan dövlətinin yaranması dövründə bir neçə, o cümlədən qarşıdurma, respublikaçı siyasi rejimlər (ilk növbədə, Macarıstan Xalq Respublikasının 16 noyabr 1918-dən 21 mart 1919-cu, ikincisi Macarıstan Sovet Respublikası 21 mart 1919-cu il 6 avqust 1919-cu il üçüncü, əksinə inqilabçı hökumətlər 5 may 1919-dan 12 avqust 1919-cu ilədək Rumıniyaya işğaldan azad olan ərazilərdə, dördüncü yerdə isə Macarıstan Respublikasında 15 mart 1920-ci il) 7 avqust , 1919 Rumıniyanın işğal altında olmuşdur.

Respublika dövrü 29 fevral 1920-ci ildə regent Mikloş Xorti tərəfindən idarə olunan Macarıstan krallığı bərpa edildikdən sonra başa çatmışdır.

 Macarıstan Xalq Respublikası (1918—1919)  
1918-ci il noyabrın 16-da Macarıstan Xalq Respublikası () elan olundu, onun müvəqqəti rəhbəri 11 yanvar 1919-cu ildə ölkənin müvəqqəti prezidenti seçilən baş nazir  Mixay Karoyi idi.

21 mart 1919-cu ildə Macarıstan Sosial Demokratik Partiyası və Macarıstan Kommunist Partiyası Macarıstan Sosialist Partiyasında birləşərək Budapeştin hərbi-işçi şurasında eyni gün Macarıstan Sovet Respublikasını elan etdilər.

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  100pxqrafKárolyi nagykárolyi grófMixay Adam Dyörd Mikloş Karoyi(1875—1955) 16 noyabr 1918 11 yanvar 1919 baş nazir, dövlət başçısı vəzifəsini icra edən2 11 yanvar 1919 21 mart 1919 müvəqqəti prezident

 Macarıstan sovet respublikası (1919) 
Macarıstan Sovet Respublikası (sözündən — Macarıstanda sovet respublikası, ) — 21 mart 1919-cu ildə elan edilmiş siyasi rejimi və kral ordunun qoşunlarından Qırmızı Ordunun hərbi birləşməsindən sonra 6 avqust 1919-cu ildə dayandırıldı.

Sovet dövlətinin başında Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi (), Sovetlərin Dövlət Assambleyasının () daimi nümayəndəliyi olmuşdur. 1919-cu il iyunun 23-də Sovetlərin Dövlət Assambleyası Macarıstan Sosialist Federativ Sovet respublikasının Konstitusiyasını () təsdiqlədi və Sovet hakimiyyətini Macarıstan Krallığına aid bütün ərazilərə (bu, qismən Slovak Sovet Respublikasının yaradılması ilə həyata keçirilmişdir) verilmişdir. Bu baxımdan, idarəetmə orqanı Federal Mərkəzi İcra Komitəsi () kimi tanındı.

1919-cu il avqustun 2-də Sovet hökumətinin bir çox üzvləri Avstriyaya qaçdılar. Budapeşt İşçi Deputatları Şurasının ərəfəsində Antanta nümayəndələrinin dəstəyi ilə 6 Avqust 1919-cu il tarixinə qədər fəaliyyət göstərən  Dyüla Peydl başda olmaqla yeni bir hökumət seçildi (4 avqust 1919-cu ildə Rumıniya əsgərləri Budapeştə gətirildi).

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  3 100px Şandor Qarbai(1879—1947) 21 mart 1919 1 avqust 1919 → Macarıstan Sosialist Partiyası 12-13 iyun 1919-cu il tarixində keçirilən konqresdə "Macarıstan Sosialist-Kommunist İşçi Partiyası" adlandırıldı ().  Mərkəzi İcra Komitəsi (Federal) sədri  100px Dyüla Peydl(1873—1943) 1 avqust 1919 6 avqust 1919 Macarıstanın Sosial Demokrat PartiyasıMacarıstanın Sosial Demokrat Partiyası 1919-cu ilin avqust 2-də Avstriyadakı qaçışdan sonra və ya kommunist liderlərin qeyri-qanuni mövqeyinə keçiddən sonra yenidən quruldu . baş nazir, dövlət başçısı vəzifəsini icra edən 

 Birinci Macarıstan Respublikası (1919—1920) 
Tarixçilikdə  (Birinci Macarıstan Respublikası), 1918-ci ilin oktyabr ayından etibarən Macarıstanda status-kvonun bərpasına yönəlmiş Rumın işğalı zamanı mövcud olan siyasi rejimdir. Rəsmi olaraq 16 noyabr 1918-ci ildə elan edilmiş Macarıstan Xalq Respublikası bərpa edildi.

6 avqust 1919-cu ildə İştvan Fridrix Rumıniya ordusunun dəstəyi ilə   Macarıstanın sosial-demokratik partiyasını,    ləğv etdi. Ertəsi gün Yozef Avqust özünü "Macarıstanın Regenti" elan etdi (23 avqust 1919-cu ildə istefa etdi) və baş nazir kimi İştvan Fridrix təyin etdi. 24 noyabr 1919-cu ildə, Antantanın təzyiqi altında, Husar Qara ilə əvəzlədi.

29 fevral 1920-ci ildə parlament öz monarxiyasını bərpa etdi, amma mülki amansızlığın dayandırılmasına üçün kralın seçilməsini təxirə saldı və vitse-admiral kimi Mikloş Hortini regent təyin etdi.

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  — 100px feldmarşal, ertshersorqYozef Avqust(1872—1962)doğum Yozef Avqust Viktor Klemens Mariya fon Esterrayx 6 avqust 1919 23 avqust 1919müstəqil Macarıstan regenti 100pxİştvan Fridrix(1883—1951) 23 avqust 1919 30 avqust 1919baş nazir, hökümətin vəzifələrini icra edən 30 avqust 1919 25 avqust 1919 Xristian milli partiyası baş nazir İştvan Fridrix tərəfindən  30 avqust 1919-cu ildə qurulmuşdur. 25 oktyabr 1919 24 noyabr 1919Xristian Milli Birlik Partiyası 25 oktyabr 1919-cu ildə    və  birləşməsi ilə yaradılmışdır. 100px Husar Qara(1882—1941) 24 noyabr 1919 29 fevral 1920Macaristanda monarxiyanın bərpası. 

 Macarıstan krallığı (1920—1946) 
 Mikloş Hortinin regentliyi (1920—1944) 
Regent, ilk olaraq Qabsburq-Lotariq evini və xüsusilə IV kralı Karoyü təmsil etdiyinə baxmayaraq,  Macarıstana dönmək cəhdini dəstəkləməmişdi. Çünki Çexoslovakiya və Slovensiya, Hırvat və Sırplar Krallığı, Qabsburqların bərpasını silahlı bir işğal üçün əsas hesab etdiyini bildirdilər. 1920-ci il noyabrın 6-da Parlament Habsburq-Lorraine evinin nümayəndələrinə hökmdar taxtını verən 1723-cü ilədək Rusiyanın Pragmatik Sanksiyasını ləğv etdi. Bu, Mikloş Hortinin  qeyri-müəyyən vaxtda vəzifədə qalmasına imkan verdi.

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  —  vitse-admiral, vityazHorthy nagybányai vitéz21 avqust 1921-ci ildən.Mikloş Horti(1872—1962) 1 mart 1920 16 oktyabr 1944 müstəqil Macarıstan regenti 

 Milli Birlik Hökuməti (1944-1945) 
Milli birliyin hökuməti () və ya Salaşi diktatorluğuNemzeti Összefogás Kormánya, Szálasi-kormány, nyilas kormány , 16 oktyabr 1944-ci ildən 28 mart 1945-ci ilə qədər Nazi Almaniya tərəfindən işğal olunmuş Macarıstan ərazisində mövcud olan bir kukla rejimi. Bu dövr üçün historioqrafiyada istifadə olunan Macar dövləti () hüquqi şəraitdə ölkə krallıq olaraq qaldığından bu şərtlə şərtdir. Eyni zamanda, 27 oktyabr 1944-cü ildə, parlament kral rejissoru və hökumət başçısının birləşməsini təsdiqlədi, sonra rejimin rəhbəri Ferens Salaşi 4 noyabr 1944-cü ildə () "Milli Lider" olaraq and içdi.

Budapeştin Qırmızı Ordu əməliyyatında 29 oktyabr 1944-cü ildə başlayan Budapeşt mühasirəsi 26 dekabr 1944-cü ildə tamamlanmış və 13 fevral 1945-ci ildə paytaxt tamamilə sovet qoşunlarının nəzarəti altında idi. 28 mart 1945-ci ildə, almanlar tərəfindən nəzarət edilən ərazilərdə işləməyə davam edən Milli Birlik Hökuməti rəsmən ləğv edildi və üzvləri Almaniyaya qaçdı.

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  100pxmayorFerents Salaşi(1897—1946) 16 oktyabr 1944 4 noyabr 1944Kəsilmiş oxlar partiyası — Macarıstan hərəkatı sədr Milli Birlik Hökuməti sədri, de-fakto Macarıstanın reqlamenti  Ferenc Szálasi — статья из Британской энциклопедии}}— 4 noyabr 1944 28 mart 1945 milli lider, milli birlik hökumətinin sədri

 Müvəqqəti Milli Məclis (1944-1945) 
1944-cü ilin noyabr ayında seçilmiş müvəqqəti Milli Məclis (daha sonra seçki) Qırmızı Ordu tərəfindən işğal olunmuş Şərqi Macarıstan ərazisində Seqed şəhərində işləmişdir. Onun sədri, faktiki olaraq, nəzarət edilən ərazidə ən yüksək dövlət funksiyalarını həyata keçirmişdir.

12 mart 1945-ci ildə Budapeştdə tamamilə sovet qoşunlarının nəzarətində 13 fevral 1945-ci ildə müvəqqəti Milli Məclis üç üzvdən ibarət olan bir toplu orqanı - bir hökumət qurma hüququnu alan Ali Milli Şuranı formalaşdırdı.

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  — 100px Zsedényi lőcsei(1894—1955) 21 dekabr 1944 12 mart 1945 müstəqil Müvəqqəti Milli Məclisin sədri 

 Ali Milli Şurası (1945-1946) 
13 fevral 1945-ci ildə Müvəqqəti Milli Məclis tərəfindən formalaşmış Ali Milli Şurası üç üzvdən ibarət dövlətin de facto kollektiv rəhbəri idi.

1946-cı il fevralın 1-də Macarıstan Respublikası Milli Məclis tərəfindən elan edilmişdi () və Baş nazir Zoltan Tildi prezident seçilmişdir.

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  — 100px (1894—1955)12 mart 1945 29 noyabr 1945müstəqilAli Milli Şuranın üzvləri — 100px general-polkovnik, vityazMiklós dálnoki vitézBela Mikloş(1890—1948) 15 noyabr 1945 — 100px Ernö Qerö(1891—1980)doğ. Ernö Zinger 11 may 1945Macarıstan kommunist partiyası Британника Ernő Gerő — 100px Yojef Revai(1898—1959) 11 may 1945 27 sentyabr 1945 — Matyaş Rakoşi(1892—1971)doğ. Matyaş Rozenfeld 27 sentyabr 19457 dekabr 1945 Британника Mátyás Rákosi — 100px Zoltan Tildi(1889—1961) 15 noyabr 1945Müstəqil Kiçik , Agrar İşçilər və Vətəndaşlar Partiyası Британника Zoltán Tildy — 100px Fetrents Nad(1903—1979) 29 noyabr 19451 fevral 1946 Кругосвет Надь, Ференц Британника Ferenc Nagy — 100px Laslo Rayk(1909—1949)7 dekabr 1945 Macarıstan kommunist partiyası — 100px prelat(1903—1995) 3 yanvar 1946Müstəqil Kiçik , Agrar İşçilər və Vətəndaşlar Partiyası — 100px (1881—1952) 3 yanvar 1946 1 fevral 1946 

 İkinci Macarıstan Respublikası (1946-1947) 
İkinci Macarıstan tarixçiliyində yazılan Macarıstan Respublikası (), 1946-cı il fevralın 1-də Milli Məclis tərəfindən elan edilmiş, Baş nazir Zoltan Tildiy isə prezident seçilmişdir.

Respublika prezidenti () Milli Məclisin iclasında seçilmişdir.

Kommunistlər liderliyində olan "sol blok" 31 avqust 1947-ci ildə seçkilərdə çox sayda "etibarsız vətəndaşı" seçici hüquqlarından məhrum edildikdən sonra (solaşistlərlə əməkdaşlıqda ittiham olunan). Sosial Demokratlarla Macarıstan İşçi Partiyasına (14 iyun 1948-ci ildə yaradılıb) birləşdikdən sonra 1949-cu il avqustun 20-də Konstitusiyanın qəbul edilməsinə, Macarıstanda tək partiya sisteminin yaradılması və Macarıstan Xalq Respublikasını elan etməsinə icazə verən konstitusiya əksəriyyəti qəbul edildi.

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  4 100px Zoltan Tildi(1889—1961) 1 fevral 1946 3 avqust 1948 Müstəqil Kiçik , Agrar İşçilər və Vətəndaşlar Partiyası 5(I) 100px Arpad Ferents Sakaşiç(1888—1965) 3 avqust 1948 23 avqust 1949 Macarıstan İşçi Partiyası 

 Macarıstan Xalq Respublikası (1949-1989) 
Macarıstan Xalq Respublikası () 1949-cu il avqustun 19-da Macarıstanda vahid bir sistem quran konstitusiya ilə elan edildi1949. évi XX. törvény. A Magyar Népköztársaság Alkotmánya. / Magyar Közlöny — 20.08.1949. — Vol. 4. — P. 1361.. 1949-cu il avqustun 23-də seçilmiş Macarıstan Xalq Respublikasının Rəyasət Heyəti () yeni konstitusiya çərçivəsində dövlətin kollektiv rəhbəri oldu. Onun birinci sədri (və ya prezident, ) əvvəllər Respublika prezidenti Arpad Ferents Sakaşiç idi.

1989-cu ilin yayında Macarıstanda müxalifətin iştirakı ilə konstitusiyanın gələcək dəyişikliyi və 1990-cı ilin mart ayına dair çoxpartiyalı seçkilərin təyin edilməsi barədə qərar qəbul edən dəyirmi masa təşkil olundu. 7 oktyabr 1989-cu ildə XIV Konqresdə Macarıstan Sosialist İşçi Partiyası sosial demokratiya mövqeyinə keçərək, Macarıstan Sosialist Partiyasına çevrildi. Parlament 16-20 oktyabr tarixlərində keçirilən iclasında çoxpartiyalı parlament seçkiləri və birbaşa prezident seçkilərini nəzərdə tutan qanun qəbul etmişdir. 23 oktyabr 1989-cu ildə1989. évi XXXI. törvény az Alk tmány módosításáról / Magyar Közlöny — 23.10.1989. — Vol. 44. — P. 1219.  ölkənin adını "Macarıstan Respublikasına" dəyişən konstitusiya aktları qəbul edildi.

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  5(II) 100px Arpad Ferents Sakaşiç(1888—1965) 23 avqust 19498 may 1950{24 aprel 1950-ci ildə Arpad Ferents Sakashich həbs olunub və daha sonra ömürlük həbs cəzasına məhkum edildi (1956-cı ildə sərbəst buraxıldı və bərpa edildi). Tutulduğu andan etibarən səlahiyyətini rəsmi şəkildə ləğv edildikdən sonra Layoş Draxoş tərəfindən edam edildi.Macarıstan İşçi Partiyası Həbsdən sonra Macarıstan Xalq Respublikasının Rəyasət Heyətinin sədrinin vəzifəsini icra edir. 100px (1895—1983) 24 aprel 1950 Lajos Drahos Biography by Károly Jónás6 100px Şandor Ronai(1892—1965) 8 may 1950 14 avqust 1952 7100pxİştvan Dobi(1898—1968)14 avqust 195214 aprel 1967 müstəqilİştvan Dobi, 1959-cu ildə Macarıstan Sosialist İşçi Partiyasına qatılaraq, Mərkəzi Komitəsinin üzvü oldu.Macarıstan Sosialist İşçi Partiyası8 100px Pal Loşontsi(1919—2005) 14 aprel 1967 25 iyun 1987 9 100px Karoy Nemet(1922—2008) 25 iyun 1987 29 iyun 1989 10 100px Bruno Ştraub(1914—1996) 29 iyun 1989 23 oktyabr 1989 müstəqil 

 Üçüncü Macarıstan Respublikası (1989-cu ildən) 
23 oktyabr 1989-cu ildə ölkənin adını Macarıstan Respublikası 1989. évi XXXI. törvény az Alkotmány módosításáról / Magyar Közlöny — 23.10.1989. — Vol. 44. — P. 1219. ()  dəyişdirən və çoxpartiyalı sistemi bərpa edən konstitusiya aktları qəbul edildi. İlk çoxpartiyalı seçkilər 2 turda - 25 mart və 8 aprel 1990-cı ildə keçirilib.

2012-ci il yanvarın 1-də Macarıstanın yeni Konstitusiyası qüvvəyə minib, ölkənin yeni rəsmi adı — Macarıstan () olaraq yaradıldı.

  Portret  Adı  Hakimiyyətə gəlməsi  Hakimiyyətdən getməsi  Partiya  Səlahiyyətinin adı  Müvəqqəti prezident. 100px Matyaş Syüröş(1933—) 23 oktyabr 1989 2 may 1990 Macarıstan Sosialist Partiyası  100px general-leytenant(1901—1994) 2 may 1990 2 may 1990 Macarıstan Demokratik Forumu 100pxArpad Qönts(1922—2015) 2 may 1990 3 avqust 1990Azad Demokratlar İttifaqı — Macarıstan Liberal Partiyası11(I—II) 3 avqust 1990 3 avqust 1995  3 avqust 1995 3 avqust 2000 12 100px Ferents Madl(1931—2011) 4 avqust 2000 4 avqust 2005müstəqil  13 100px Laslo Şoyom(1942—) 5 avqust 2005 6 avqust 2010  Британника Laszlo Solyom 14 100px Pal Şmitt(1942—) 6 avqust 2010 2 aprel 2012Fides — Macar vətəndaş birliyi   100px Laslo Köver(1959—) 2 aprel 2012 10 may 2012 Dr. Kövér László  Macarıstan parıamenti saytı 15(I—II)100pxYanoş Ader(1959—) 10 may 2012 8 may 2017  8 may 2017 10 may 2012 201716Katalin Novak (1977—)10 may 2022fəaliyyət göstərən

 Dövlət başçısının ştandartları 

 İstinadlar 


Kateqoriya:Macarıstan prezidentləri