Gəncə mədrəsəsi

Gəncə mədrəsəsi və ya Pavel Sisianov adına Gəncə müsəlman mədrəsəsi — Gəncə şəhərinin əsas meydanında vaxtilə mövcud olmuş mədrəsə binasıdır. Şah Abbas məscidini əhatə edən mədrəsə binasının dövrümüzə yalnız məscidin qərb tərəfində həyə boyunca yerləşən dörd otaq və divarlar qalmışdır.

 Tarixi 

Gəncə mədrəsəindən bəhs edən B.N.Zavıpkin yazır: “Məscid...hücrələrdən təşkil edilmiş bina ilə əhatə olunmuşdur. Bu hücrələrin bəzisi boşdur, bəzilərində isə məsciddə xidmət edən şəxslər yaşayırlar. Lakin, şəhərə qonaq gələn müsəlmanlar və qeyri-müsəlmanlar, o cümlədən məscidin alimlərindən dərs alan gənclər də burda sığınacaq tapırlar.” Gəncə mədrəsəsinin memarlıq quruluşu və planı haqqında ətaflı məlumat Rusiya Dövlət Mərkəzi Hərbi-Tarixi Arxivində saxlanan Gəncə qalasının 1797-ci ilə aid planında verilmişdir.

Rusiya imperiyası tərəfindən Gəncə qalasının işğalından sonra Pavel Sisianov mədrəsə otaqlarının birini özünə ofis etmiş, son günlərini burada yaşamışdır. 1850-ci ildə Gəncədə səfərdə olan Qafqazın baş hakimi Mixail Vorontsov onun yaşadığı kabinetə xatirə olaraq yazılı lövhə vurdurmuşdur. Gəncə qalasının işğalının 100 illiyi ərəfəsində Gəncə Müsəlman Mədrəsəsinə Pavel Sisianovun adı verilmişdir.

Mədrəsə ətrafındakı böyük komplekslə birgə 1960-cı illərdə SSRİ hakimiyyəti tərəfindən dağıdılmışdır.

 Memarlıq xüsusiyyətləri 

Mədrəsənin dövrümüzə çatmış qalıqları çox da böyük olmayan bir mərtəbəli otaqlardır. Bu otaqların hər biri böyük oxvari tağ vasitəsiylə həyə açılan müstəqil girişə malikdir. Otaqlar, aralarında inşa edilmiş kar divarlar vasitəsiylə bir-birindən ayrılmışdır. Otaqların tağvari örtüyü ara divarlara söykənir. Mədrəsənin kənar divarları onu ətraf küçələrdən tamamilə izolyasiya edir ki, bunun da nəticəsində qapalı daxili həyət yarnır. Gəncə mədrəsəsi yaxınlıqda yerləşən Şah Abbas məscidi kimi bişmiş kərpic və gəc məhlulundan inşa edilmişdir.

Mədrəsənin eynitipli oxvari tağlardan əmələ gələn memarlıq kompozisiyası kompleksin bütün ərazisini əhatə edən qalereya formalaşdırır (bu baxımdan Şuşadakı Aşağı Gövhər ağa məscidini əhatə edən və qapalı həyət yaradan mədrəsə Gəncə kompleksinin memarlığını təkrarlayır), kompleksin mərkəzində qalan məscid və giriş portalı isə qalereya fonunda effektiv fərqlənirdi.

 Məşhur müəllimləri 

 Mirzə Şəfi Vazeh

 Məşhur tələbələri 

 Mirzə Fətəli Axundzadə
 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 




Kateqoriya:Azərbaycan mədrəsələri
Kateqoriya:Arran memarlıq məktəbi
Kateqoriya:XVII əsr memarlığı
Kateqoriya:Səfəvi memarlığı
Kateqoriya:Gəncədəki binalar və tikililər
Kateqoriya:Gəncənin sökülən abidələri