TƏPH (qaz kəməri)

TƏPH qaz kəməri — uzunluğu 1,735 km olan, Türkmənistan, Əfqanıstan, Pakistan və Hindistan ərazisindən keçən,Ş inşa edilməkdə olan qaz kəməri. Layihənin gücü illik 33 mlrd m³²-dir. Belə düşünülür ki, layihənin dəyəri 8 - 10 mlrd ABŞ dollarıdır. Layihənin işə düşməsi 2017-ci ilə planlaşdırılırdı, ancaq sonraya saxlanılmışdır.  

 Texniki göstəriciləri 
Kəmərin ümumi uzunluğu 1 735 kilometrdir. Türkmənistan ərazisindən 200 km, Əfqanıstandan 735 km, Pakistandan 800 km keçməklə Hindistana uzanır. Qaz kəmərinin Əfqanıstanın Herat, Qəndahar şəhərlərindən keçməklə, ən sonda Pakistan-Hindistan sərhəddində, Fazilka qəsəbəsində bitəcəkdir.

Qaz kəmərinin gücünü təmin etmək məqsədi ilə Türkmənistanın ən böyük qaz yatağı olan «Qalkınış» seçilmişdir. 

2018-ci ildə bu qaz kəməri ilə sutka ərzində 90 mln m³ qaz ixrac edilə bilər. Bunun 38 mln m³ Hindistana ixrac edilməlidir. 30 illiyinə imzalanmış müqaviləni Türkmənistanın «Türkmənqaz», Hindistanın GAIL və Pakistanın Inter State Gas Systems şirkətləri imzalamışdır.
 Tarixi 
11 dekabr 2010-cu il tarixində Aşqabadda layihə iştirakçısı olan dövlət başçılarının zirvə toplantısı keçirilmişdir. Bundan sonra TƏPH layihəsinin həyata keçirilməsi üzrə Qaz Boru Kəməri Çərçivə Konvensiyası və Hökumətlərarası Müqavilə imzalanmışdır.

2012-ci ilin may ayında III Beynəlxalq Qaz Konqresi çərçivəsində Türkmənistanda Hindistan və Pakistan milli şirkətləri ilə təbii qaz satışı və alışı haqqında saziş imzalanmışdır.
9 iyul 2013-cü ildə isə «Türkmənqaz» və Əfqanıstan qaz korporasiyası arasında alış və satış haqqında müqaviılə imzalanmışdır

19 noyabr tarixində Aşqabadda Beynəlxalq Neft və Qaz Forumu çərçivəsində Türkmənqaz, Əfqanıstan Qaz Korporasiyası, «Inter state gas systems (Private) limited» (Pakistan) və GAIL və Asiya İnkişaf Bankı arasında servis anlaşması imzalanır. Asiya İnkişaf Bankı TƏPH qaz boru xətti layihəsinin əməliyyatlar üzrə müşavir kimi çıxış edir.
13 dekabr 2015-ci ildə Türkmənistan Marı şəhərində Türkmənistan-Əfqanıstan-Pakistan-Hindistan (TƏPH) marşrutu boyunca davam edəcək bir qaz kəmərinin tikintisi üçün təməl atma mərasimi keçirilmişdir. Mərasimdə Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədov, Pakistanın Baş naziri Nəvaz Şərif, Əfqanıstan Prezidenti Əşrəf Qəni Əhmədzay və Hindistanın vitse-prezidenti Məhəmməd Həmid Ənsari iştirak etmişdir.

23 fevral 2018-ci ildə qaz kəmərinin Əfqanıstan hissəsinin çəkilişinə başlanılmışdır.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Təbii qaz boru kəmərləri