Tısbağalar uça bilir (film, 2004)

Tısbağalar uça bilir-(Kurmanc dilində Kûsî Jî Dikarin Bifirin;  farsca Lākpošthā Ham Parvāz Mikonand) Kürd müharibəsi dram filmi olub, Bahman Qobadi tərəfindən ssenarisi yazılmış və rejissorluğu edilmişdi. Filmdə Hüseyn Əlizadənin məşhur musiqisi səsləndirilmişdir. Film, Səddam Hüseyn rejiminin süqutundan sonra çəkilmiş ilk İraq filmi oldu.

 Məzmun 
Film, ABŞ-nin İraqın işğalı ərəfəsində İraq-Türkiyə sərhəddindəki kürd qaçqın düşərgəsində qurulub. Filmin əsas qəhrəmanları uşaqlardı. Ata-analarını, yaxınlarını itirən kimsəsiz uşaqlar.   On üç yaşlı Satellite  (Soran Ebrahim) zəif ingilis dili biliyi və  antenaların quraşdırılması ( yerli kənd camaatının Səddam Hüseyn xəbərlərini izləməsi üçün)  ilə tanınır. O dinamikdir, uşaqları başına toplayarq onlara təsir eməyə çalışır və onları təhlükəli işlərə yönəldir. Bu uşaqların çoxusu davamlı olaraq xəsarət alır. Lakin özlərini təsdiqləmək üçün tapşırıqları yerinə yetirirlər.
Satellite ətrafda partlamamış minaları yığmağa və satmağa başlayır. Sonralar qaçqın düşərgəsinə yerləşən Agrinə aşiq olur. Ona komək etməyə çalışır. Agrin 14 yaşında bir anadır. O, sərt üzlü, dərin düşüncələrdədir və keçmişin iblislərindən xilas ola bilməmişdir. Aqri valideynlərini öldürən, qardaşı Hengovun qollarını güllələyən və əlil edən əsgərlər tərəfindən təcavüzə uğramış və hamilə qalaraq Riqa adlı uşağı dünyaya gətirmişdir. O bu uşağı bir ləkə kimi görür və  bu ona davamlı olaraq qəddar keçmişini xatırladır. 
Agrin bir çox şəraitdə uşağı tərk etməyə çalışır. Sonunda onu bir qaya parçasına bağlayaraq onu gölə atır. Daha sonra bir uçurumdan özünü ataraq intihar edir. Hengov sevdiklərinin batdığını görür və onları xilas etmək istəyir. Lakin gec olur. Daha sonra Riganın cansız bədənini gölün dibindən tapsa belə əlilliyi səbəbindən  onu qayadan ayıra bilmir. O, bacısının atladığı yerdə qəhərlənir. Bu vaxt Satellite uzaqdan Amerikan əsgərlərini seyr edir.
 Rollarda 
Satellite rolunda Soran Ebrahim
Agrin rolunda Ayaz Latif
Hengov rolunda Hiresh Feysal Rahman
Riga rolunda Abdol Rahman Karim
Shirkooh rolunda Ajil Zibari
 Rəylər 
Tısbağalar uça bilir filmi ümumilikdə müsbət rəylər aldı. Bəzi kritiklər inanırlar ki, bu film kürdlərin əsl duyğularını əks etdirir, və bir çoxları Səddam Hüseyn diktaturası altında əziyyət çəkmiş və ABŞ'ın hərbi işğalını qətiyyətlə dəstəkləmişdir.
 Mükafatlar 
Film, 52-ci San Sebastian Film Festivalında Ən Yaxşı Film olaraq seçilib. 2004 cü ildə Beynəlxalq Çikaqo kinofestivalında Ən Yaxşı Ssenari nominasiyasında da Münsif Xüsusi Mükafatına layiq görülüb. Berlin Beynəlxalq Film Festivalında isə Sülh Mükafatı qazanıb.
 İstinadlar 
  "TURTLES CAN FLY (15)" British Board of Film Classification. 29 November 2004. Retrieved 23 June 2013.

 Xarici keçidlər 
 kayzen.az
 Turtles Can Fly on IMDb

Kateqoriya:2004-cü ilin filmləri
Kateqoriya:İran filmləri
Kateqoriya:2000-ci illərin filmləri
Kateqoriya:Türkiyə haqqında filmlər
Kateqoriya:2004-cü ilin Fransa filmləri
Kateqoriya:Müstəqil Fransa filmləri