Toporkovı adası

Toporkovı adası (əvvəllər İvaki, Banzio-iva; 1745-ci il rus xəritələrində isə Baray) — Kuril adalarının Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Saxalin vilayətinin Şimali Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adada yaşayış yoxdur. Adanın sahəsi 1,0 km²-dir. Adada Fratercula cirrhata növünə aid çoxlu sayda quş yuva qurur. Adanın rus dilində olan adıda buradan götürülmüşdür. Toporkovı adasının maksimal hündürlüyü 70 metrdir. Ada böyül Kuril cərgəsinə daxildir.

 Coğrafiya 
Ada bir necə sualtı vulkanın meydana çıxdığı yerdə əmələ gəlmişdir. Ada dairəvi formaya malikdir. Adətən bütünlüklə dumanla örtülür. Bu səbəbdən naviqasiya üçün böyük təhlükə törədir.. Ona nisbətən hündür və iri ada olan Matua adasından şərqdə yerləşir. Bu adadan Dvoynoy boğazı ilə ayrılır. Boğazın eni 1,3—1,8 km arasında dəyişir. Adanın maksimal hündürlüyü 70 mertdir. Ada üçbucağı xatırladır. Matua adasına ən yaxın məsafə Klyuv burnu istiqamətdəndir.

 Tarixi 
1924-cü ildə yaponlar tərəfindən Toporkovı adası yaxınlığında su altı vulkanların fəaliyyəti nəticəsində iki suxur dirək barədə məlumat vermişdir. Bu dirəklər dəniz səviyyəsindən 150 m aşağıda yerləşir.

Nə zamansa əlverişli buxtalarının birində priçal mövcud olmuşdur. 
1855-ci ildə Şimoda traktatına görə arxipelaq Rusiya imperiyasının ərazisi kimi tanınır. 1875-ci ildə isə bütün Kuril adaları Yaponiyanın ərazisi olur. Bu isə Yaponiyanın Saxalini Rusiyanın ərazisi kimi tanıması müqabilində edilir. 1875—1945-ci illər ərzində bütün Kuril adaları kimi bu axipelaqda Yaponiyanın hakimiyyəti altında olmuşdur. 
1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi sonucunda adalar Saxalin vilayəti olaraq SSRİ tərkibinə keçmişdir. 1991-ci ildən isə RSFSR varisi olaraq Rusiya adaları idarə edir. Adada yaşayış yoxdur. Araşdırılmasına ehtiyac vardır. Belə ki, Matua adası ilə yeraltı tunellərlə birləşməsi ehtimalı vardır. Adanın şərqində əsgər yataqxanası, qərbi anbarlar və batareya mövqeyi olmuşdur.

 Flora və fauna 
1977-ci ildə Veijanin Toporkovı adasının Qısaquyruq sahilqağayısının yayılma arealının cənub sərhəddi olmasını müəyyət etrmişdir. 2010-cu ilin  iyununda təkrar araşdırmalar isə bu canlıların burada 15 fərdinə rastlanması müəyyən edilmişdir. onlardan 3 cütü yuva qurmuş və ikisi bala çıxartmışdır. Ada iki lanşaft tipi yayıldığından bitki örtüyü olduqca kasıbdır..

 Mənbə 
 Rusiya imperiyasına aid 1745-ci il xəritəsi
 https://web.archive.org/web/20160403210920/http://www.etorofu.ru/_fr/0/1977632.gif

 İstinadlar