Damir Vəliyev

Damir Vəliyev (, 2 yanvar 1940, İtbayevo k., Arqayaş rayonu, Çelyabinsk vilayəti — 28 may 2002, Ufa) — sovet və rus filoloqu, filosof və kulturoloq, etika sahəsində mütəxəssis. Fəlsəfə doktoru, professor.

 Bioqrafiyası 
1955-1959-cu illərdə Çelyabinsk Enerji-Mexanika teknikomunda təhsil almışdır. 1959-1960-cı illərdə Sovet ordusunda xidmət etmişdir.

Ordudan tərxis olunduqdan sonra 1960-1963-cü illərdə S. Ordzhonikidze adına Araqayaskaya İES və Ümumittifaq İstilik Mühəndisliyi İnstitutu Çelyabinsk filialında işləmişdir. 1961-ci ildə Ümumittifaq Müəllif Hüquqları İnstitutunun Ufa şöbəsinə daxil olmuşdur. Sonra təhsilini (1963-1965) Ural Dövlət Hüquq Akademiyasında davam etdirmişdir. Məzun olduqdan sonra 1966-1967-ci illərdə konstruktr vəzifəsində çalışmışdır.
1967-1970 illərində Ural Dövlət Universitetinin aspiranturasında təhsil almış və 1970-ci ildə dissertasiya müdafiə etmişdir. 1970-1972-ci illərdə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdikdən sonra Sverdlovsk Hüquq İnstitutunun Ufa filialında müəllim vəzifəsində çalışmışdır.
1972-ci ildən Başqırdıstan Dövlət Universitetində işləmişdir: 1985-1986-cı illərdə Nəzəriyyə, Hüquq və Dövlət tarixi kafedrasının müdiri, 1986-cı ildən etikA, estetika və kulturologiya kafedrasının müdiri və eyni zamanda (1986-1987) Tarix fakültəsinin dekanı olmuşdur.

1984-cü ildə "Əxlaqın mənşəyi sosial fenomen kimi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1987-ci ildən professordur.

1989-cu ildə Ural başqırd milli mərkəzinin idarə heyətinin üzvü olmuşdur.

1993-cü ildə Rusiya Federasiyasını Konstitusiyası mətninın inkişafı üzrə işçi qrupunun üzvü.

1994-1995-ci illərdə Başqırdıstan Respublikası Prezidenti Şurasının üzvü.

1995-ci ildən Başqırdların Ümumdünya Qurultayının İcra Komitəsi Bürosunun üzvü olmuşdur.

1997-ci ildən REA Ufa Elmi Mərkəzinin Sosial və İqtisadi Tədqiqatlar İnstitutunun Fəlsəfə bölüməsinin rəhbəri olmuşdur.
 Elmi dərəcələri 
 Fəlsəfə elmləri doktoru (1984).
 RF Sosial Elmlər Akademiyasının akademiki (1994).
 Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1991).
 Başqırd MSSR əməkdar elm xadimi (1990).

 Xatirəsi 

 Çelyabinsk rayonunun Arqayaş rayonunun Novo-Sobolevo kəndində orta məktəb binasında xatirə lövhəsi ucaldılıb
 Çelyabinsk rayonunun Arqayaş rayonunun Novo-Sobolevo kənd orta məktəbi onun adını daşıyır.

 Əməyi 

 Başqırd dilində 
 Духовное наследие аргаяшских башкир: народные песни, мифы, легенды. — Уфа: Ѓилем, 1996. — 76 с.
 Инан А. Шаманизм в истории и сегодня. Уфа: Китап, 1998. — 240 с. Соавт. Пер. Гилязетдинов Р. А.

 Rus dilində 
 Введение в этику. Уфа, 1999.
 Взаимосвязь биологического и социального в формировании морали. (Период первобытного человеческого стада) // Диалектика и методология современной науки. Уфа, 1979.
 Духовное наследие аргаяшских башкир. Уфа, 1996.
 История башкирской философской и общественно-политической мысли. Основные тенденции развития. Уфа, 2001.
 Категории этики и проблема императивности // Проблемы категорий марксистско-ленинской этики. Новосибирск, 1969.
 Место национального суверенитета в механизме функционирования федеративных отношений в многонациональном государстве // Ресурсы мобилизованной этничности. М., 1997.
 Мораль как важнейшая сущностная сила человека // Мораль и этика. Мораль в социалистическом обществе. М., 1989.
 Национальный суверенитет и национальное возрождение. Уфа, 1994.
 Нравственная культура башкирского народа: прошлое и настоящее. Уфа, 1989.
 Очерки истории общественной мысли Башкортостана. Уфа, 1995.
 Потенциал морали. Уфа, 1999.
 Происхождение морали. Саратов, 1981.
 Путь к истине. Уфа, 2007.
 Суверенная республика как правовое государство. - Уфа, Гилем, 1998. - 144 с.
 Судьба аргаяшских башкир: история и современность. - Уфа, Гилем, 2002. - 156 с.
 Судьба и наследие башкирских ученых-эмигрантов. Уфа, 1995.
 Философские идеи в башкирской культуре // Ватандаш. № 6, 7. Уфа, 1995.

 Ədəbiyyat 
 Валеев Дамир Жаватович. Биобиблиографический указатель. Уфа: Гилем, 2002. — 62 с.
 Mənbə 
 Başqırdıstan Respublikasının Elmlər Akademiyasının saytında yerləşdirilib 
Kateqoriya:Rusiya filosofları