Azərbaycan rublu

Azərbaycan rublu () — 1918–1923-cü illərdə Azərbaycan ərazisində pul vahidi.

 Tarixi 
19 yanvar 1918-ci ildə Bakı hökuməti "Bakı pulları" buraxmağa başladı. Bu, Zaqafqaziyada inqilabdan sonra buraxılan ilk kağız pul idi. Həmin ilin fevral ayında 1918-ci ilin sentyabrından əvvəl buraxılmış və Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycan arasında müqavilə əsasında bölüşdürülmüş Zaqafqaziya Komissarlığının (ilk Zaqafqaziya rublu, zakbon) qanun layihəsi işə salınıb. Bakı pulunun buraxılması 1918-ci ilin iyuluna qədər davam etdi. İyul ayında, onların əvəzinə, Bakı Soveti ilə birlikdə Şəhər Təsərrüfat Şurasına həmin ilin 14 sentyabrına qədər davam edən pul buraxmağa başladı.

1918-ci ilin oktyabrında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti Zaqafqaziyanın payından asılı olmayan pul buraxmağa başladı. 1919-cu ilin sentyabrında yaradılan Azərbaycan Dövlət Bankı 1920-ci ilin aprel ayından əvvəl buraxılmış Azərbaycan Respublikasının banknotlarının buraxılmasına başlamışdır.

1920-ci ilin aprelində Azərbaycan Sosialist Sovet Respublikasının 1923-cü il yanvar ayına qədər buraxılmış kağız pulları buraxılmağa başlayır. Bütün əvvəlki pullar ləğv edilir.

10 yanvar 1923-cü ildə Zaqafqaziyanın pul dövriyyəsini birləşdirən bir pul islahatı başlandı. Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan emissiyaları dayandı, Zaqafqaziya Sosialist Sovet Respublikasının valyuta nişanları (ikinci Zaqafqaziya rublu, zakdenznak) buraxıldı. Mübadilə bu nisbətdə aparılmışdır: 100 Azərbaycan rublu = 1 rubl zakdeznak. Mübadilə müddəti əvvəlcə 10 yanvar 1923-cü il tarixinə təyin edilmiş, lakin sonradan 10 aprel 1924-cü ilədək uzadıdılmışdır. 

 Banknotlar 
Kağız pul nişanları buraxılmışdır:

 Bakı şəhər idarəsi: 5, 15 və 50 qəpik, 1, 3, 5, 10 və 25 rubl;
 Şəhər təsərrüfat şurası: 10, 25 və 50 rublВасюков А.И., Горшков В.В., Колесников В.И. Бумажные денежные знаки России и СССР. — М: Политехника, 1993. с. 96–97.;
 Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti: 25, 50, 100, 250 və 500 rublВасюков А.И., Горшков В.В., Колесников В.И. Бумажные денежные знаки России и СССР. — М: Политехника, 1993. с. 58.;
 Azərbaycan SSR: 5, 100, 1000, 5000, 10 000, 25 000, 50 000, 100 000, 250 000, 1 000 000 və 5 000 000 rublВасюков А.И., Горшков В.В., Колесников В.И. Бумажные денежные знаки России и СССР. — М: Политехника, 1993. с. 58–59..

 Bakı şəhər idarəsinin banknotları 
Banknotlar 19 yanvar 1918-ci il tarixdən 14 sentyabr 1918-ci il tarixinə qədər buraxılmışdır. Cəmi 172 211 911 rubl 50 qəpik məbləğində banknotlar buraxılmışdır.
ŞəkilNominalÖlçüləri
(mm)Əsas rəngiQeydlərTirajÖn tərəfArxa tərəfÖn tərəfArxa tərəf5 qəpik 30×40sarı-qırmızınominal, Bakı quberniyasının gerbieminentin adı, izahlı yazı4 060 59035px35px15 qəpik 34×44qəhvəyinominal, Bakı quberniyasının gerbinominal, eminentin adı, izahlı yazı2 482 92049px49px50 qəpik 49×35açıq-qəhvəyiноминалrubl al hizbe (), Bakı quberniyasının gerbi, eminentin adı, imzalarnominal, izahlı yazı, saxta olma haqqında xəbərdarlıq6 703 60096px96px1 rubl 96×57qəhvəyinominal, eminentin adı, saxta olma haqqında xəbərdarlıqBakı quberniyasının gerbi, eminentin adı, imzalar, nominal, izahlı yazılar, buraxılma ili2 030 40096px96px3 rubl 96×57yaşılBakı quberniyasının gerbi, eminentin adı, imzalar, nominal, izahlı yazılarnominal, izahlı yazı, saxta olma haqqında xəbərdarlıq, buraxılma ili2 727 86896px96px5 рублей 96×57göynominalhəmçinin erməni yazısı — Ե, eminentin adı, izahlı yazı, imzalar, buraxılma ilinominal, saxta olma haqqında xəbərdarlıq, Bakı quberniyasının gerbi2 282 10096px96px10 rubl 96×57qırmızıBakı quberniyasının gerbi, eminentin adı, nominal, izahlı yazı, imzalarnominal, saxta olma haqqında xəbərdarlıq, buraxılma ili4 644 234109px109px25 rubl 109×69qəhvəyi
bozBakı quberniyasının gerbi, eminentin adı, nominal, izahlı yazı, imzalar, buraxılma ilinominal, saxta olma haqqında xəbərdarlıq4 008 712Təsvirin miqyası — hər millimetrə 1,0 piksel. +

 Bakı Şəhər Təssərüfatı Şurasının banknotları 
Banknotlar 1918-ci ilin iyul-sentyabr aylarında buraxılmışdır. Cəmi 117 459 000 rubl məbləğində banknotlar buraxılmışdırЛ. Иольсон — Правительственные эмиссии Закавказья / Советский коллекционер, 1925, № 4, с.7–9  .
ŞəkilNominalÖlçüləri
(mm)Əsas rəngiQeydlərTirajÖn tərəfArxa tərəfÖn tərəfArxa tərəf99px99px10 99×70qırmızıMerkuri kadusey və kitabla əyləmiş halda, Bakı gerbi qalxanla, dəfnə budaqları и lövbər, nominal, imzalar, izahlı yazıeminentin adı, nominal və buraxılma ili, saxta olma haqqında xəbərdarlıq, Bakı gerbi1 146 50099px99px25 99×66yasəmən rəngliMerkuri və altı işçi, Bakı gerbi,
nominal, imzalar, izahlı yazı, buraxılma ilieminentin adı, nominal, saxta olma haqqında xəbərdarlıq994 640108px108px50 108×67mavi-yaşılneft buruqları və gəmi təsviri, Bakı gerbi,
"bolluq buynuzu", dişli çarx, yeşiklər və lövbər, nominal və imzalar, izahlı yazı, buraxılma ilieminentin adı, nominal, saxta olma haqqında xəbərdarlıq1 622 560Təsvirin miqyası — hər millimetrə 1,0 piksel. +

 Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banknotları 
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin mövcud olduğu 23 ay ərazində 28 may 1918–28 aprel 1920-ci illərdə buraxılmışdır.
ŞəkilNominalÖlçüləri
(mm)Əsas rəngiQeydlərTirajÖn tərəfArxa tərəfÖn tərəfArxa tərəf107px107px25 107×65yasəmən rənglidövlətin adı, nominal,
izahlı yazıdövlətin adı, nominal, saxta olma haqqında xəbərdarlıq, imzalar və buraxılma ili1919107px107px50 107×65yaşıldövlətin adı, nominal, saxta olma haqqında xəbərdarlıqdövlətin adı, nominal, izahlı yazı, imzalar və buraxılma ili1919138px138px100 138×90qəhvəyiназвание государства, номинал,
пояснительная надпись и год выпусканазвание государства, номинал,
предупреждение о подделке и подписи1919151px151px250 151×96sarı
çəhrayıdövlətin adı, nominal, izahlı yazıdövlətin adı, nominal, saxta olma haqqında xəbərdarlıq, imzalar və buraxılma ili1919151px151px500 151×96yasəmən rəngli, çəhrayıdövlətin adı, nominal, izahlı yazıdövlətin adı, nominal, saxta olma haqqında xəbərdarlıq, imzalar və buraxılma ili1920Təsvirin miqyası — hər millimetrə 1,0 piksel. +

 Azərbaycan SSR banknotları 
1920-ci ilin aprelindən 1923-cü ilədək buraxılmışdır.
ŞəkilNominalÖlçüləri
(mm)Əsas rəngiQeydlərTirajÖn tərəfArxa tərəfÖn tərəfArxa tərəf49px49px5 49×64sarı, yasəmən rəngli1920100 167×107sarı-yaşıl19201000 107×66yaşıl1920118×67yaşıl19205000 146×94sarı, mavi, qəhvəyi1920149px149px10 000 149×93çəhrayı, yaşıl192125 000 145×93boz, qəhvəyi1921145px50 000 145×93boz, yaşıl1921138px138px100 000 138×90mavi1922145px145px250 000 145×93qəhvəyi, mavi1922145px145px1 000 000 145×93qırmızı1922156px156px5 000 000 156×96yaşıl, qırmızı1923Təsvirin miqyası — hər millimetrə 1,0 piksel. +

 Ədəbiyyat 
 Васюков А.И., Горшков В.В., Колесников В.И. Бумажные денежные знаки России и СССР. — М: Политехника, 1993. — 215 с. — ISBN 5-7325-0325-0.
 Cuhaj G. S. Standard Catalog of World Paper Money. General Issues 1368–1960. — 12-е изд. — Iola: Krause Publications, 2008. — 1223 с. — ISBN 978-0-89689-730-4.

 Həmçinin bax 
 Azərbaycan manatı
 Bakı bonları
 SSRİ rublu

 İstinadlar 
Kateqoriya:Azərbaycan pulları
Kateqoriya:Rubl
Kateqoriya:Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət rəmzləri
Kateqoriya:1918-ci ildə Azərbaycanda yarananlar