Valter Çandler

Valter Çandler () — Tennessi ştatından olan ABŞ siyasətçisi,[null]CHANDLER, Walter (Clift),  (1887 - 1967) Nyu-York şəhərindən Amerika Birləşmiş Ştatları (ABŞ) Konqresi nümayəndələr palatasının üzvü.Men of ...
Valter Çandler və Azərbaycan
Baltik ölkələri, Azərbaycan və Gürcüstanın mənafelərini müdafiə etmək haqqında bu ölkələrin nümayəndələri ilə müqavilələr imzalamışdır. Əlimərdan bəy Topçubaşov bütün nümayəndə heyətinin iştirakı ilə Çandlerlə iki müqavilə imzalamışdı (1919, sentyabr). Birinci müqaviləyə görə, Çandler təbliğat məsələləri ilə bağlı Azərbaycan nümayəndə heyətinə  hüquq məsləhətçisi qəbul edilirdi. O, 3 ay müddətonə Azərbaycan respublikasının mənafeyini və müstəqilliyini qorumağı öz öhtəsinə götürürdü. Müqavilədə Çandlerə ödənilməli olan mələğ və müddəti göstərilmişdi. Çandler öz müqavilə öhdəliklərinin icrasına  1919-cu il, oktyabrın 4-də başlamalı idi. Az sonra II müqavilə imzalandı. Müqavilədə göstərilirdi ki, ABŞ Azərbaycanın tam müstəqilliyini tanımaqdan imtina edərsə, Azərbaycan hökuməti tərəfindən Çandlerə heç bir kompensasiya ödənilməyəcəkdir. Əlimərdan bəy Topçubaşovun və Çandlerin imzaladığı müqavilə  Azərbaycan Parlamentində təsdiq edildikdən və Azərbaycan hökuməti tərəfindən möhürləndikdən sonra  hüquqi cəhətdən qüvvəyə minirdi. Çandler  Gürcüstanla da təxminən eyni məzmunda müqavilə imzalamışdı.Cəmil Həsənli, Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində (1918-1920).
Fəaliyyəti
Əlimərdan bəy Topçubaşov,  1919-cu ilin, sentyabrın 26-da Çandler vasitəsilə Vudro Vilsona məktub  və Azərbaycanın iqtisadi, maliyyə vəziyyətinə dair material və xəritələr göndərmişdi. Çandler 1919-cu il, oktyabrın 18-də  Amerikadan Əlimərdan bəyə birinci məktubunu göndərmişdi. Məktubda  o,  Amerikada ermənilərin  Azərbaycan əlaeyhinə  geniş təbliğar aparmasından bəhs edir, noyabrın 1-də yazdığı növbəti məktubda  isə ABŞ-də  ermənilərə münasibətdə xristian həmrəyliyinin xeyli qüvvətləndiyini qeyd edirdi. Çandlerin 1919-cu il, 10 noyabr tarixli məktubu daha konkret  məzmuna malik idi. Çandler yeni respublikaların müstəqilliyinin tanınması ilə bağlı ABŞ Dövlət Departamentinə sorğu ilə müraciət etmiş və aldığı cavabda Departamentdə yeni yaranmış respublikaların xeyrinə rəyin dəyişməkdə olduğunu bildirmişdi. Çandler qeyd edirdi ki, kiçik xalqlar öz müstəqilliklərinin tanınmasını bir necə ay, yəni çar generallarının tam məğlubiyyətinədək gözləməli olacaqlar.
Nəticə
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin bolşeviklər tərəfindən işğalından sonra bu məsələ də yarımcıq olaraq qaldı.
Həmçinin bax
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin xarici siyasəti
Əlimərdan bəy Topçubaşov
Mənbə
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası, Valter Çandler maddəsi.
 İstinadlar 

Kateqoriya:ABŞ hüquqşünasları
Kateqoriya:ABŞ siyasətçiləri