Amerika Basketbol Assosiasiyası

Original adı Amerika Basketbol Assosiasiyası (ABA) olan bu əsas profesional liqanın 1967-ci ildə təməli qoyulmuşdur. 1976-cı ildə Amerika Basketbol Assosiasoyası - Milli Basketbol Assosiasiyası (NBA) ilə birləşdi. Milli Basketbol Assosiasiyasına bir neçə komanda qoşularaq və ABA-da 3 bal üstünlüklə  liderlik edir.

 Liqanın tarixi 
ABA 1960-cı ildən 1970-ci illərin ortalarına qədər çoxsaylı liqalar üçün çətin idi. Çünki  Amerika Birləşmiş Ştatlarında peşə idman liqaları mövcud deyildi və komandalar öz müvəffəqiyyət dərəcələrini nümayiş etdirə bilmirdi. Bu səbəbdən ABŞ-də bir çox milyaderlər və o cümlədən də basketbola həvəskar olan sahibkarlar milli liqanı yaratmaq qərarına gəlirlər. Birinci bu sahəyə yəni ABA-ya "Milleapolis Leykers" komandasının oyunçusu məşhur Corc Mayken pul yatırır. ABA klubu çoxlu tanınmış oyunçulardan ibarət NBA komandasının klubuna qalib gəldi.

ABA NBA-nın qaydalarından fərqli qaydalara riayət edirdilər. Onlar 1967-68-ci illərdə 3-cü zonaya keçirlər. Bu zonaya NBA onlardan yalnız 20 il sonra keçə bilir. Həmçinin bu dövrdə ABA rəngli (qırmızı, ağ və göy) topdan, NBA isə birrəngli (narıncı) topdan istifadə edirdi. ABA-nı NBA-dan fərqləndirən digər əlamət isə ABA-nın regional olmasıdır. Belə ki, "Virciniya Skvaz" və "Karalina Quqarz" komandaları oyunlarını müxtəlif regionlarda keçiriblər. 1970-ci ildən başlayaraq ABA və NBA-nın birləşməsi təklifi irəli sürüldü. 1976-cı ildə artıq qərar qəbul edildi və bu iki liqa birləşdi. Ancaq bu prosesə qədər ABA-nın bir çox komandası maliyyə problemi ilə üzləşdiyi üçün bağlandı.

 Liqanın çempionları 
 Corc Mayken (1967—1969)
 Ceyms Karson Qardner (1969)
 Cek Dolf (1969—1992)
 Bob Karlson (1972—1973)
 Mayk Steron (1973—1974)
 Ted Munçak (1974—1975)
 Deyv Debuşe (1975—1976)

 Komandanın assossasiayası 
ABA-ya daxil olan 11 komanda içərisində yalnız "İndian Peysers" və "Kentukki Kolonels" 9 sezon ərzində öz adlarını dəyişmədilər. Həmçinin "Denver larks, Roteks, Naqqets" öz klublarını heç vaxt dəyişməyiblər. 4 klub içərisindən NBA-ya 8 komanda (Dallas, mayami, Memfis, Minnesota, Nyu-Orlean, Hyuston, Şarlott və Yuta) daxil oldu Mikan was first pro to dominate the po st espn.go.com. Associated Press. Проверено 5 июля 2016..

Hal-hazırda oyunlar 22000 tamaşaçını qəbul edə bilən, 2010-cu ildə tikilən "KFS Yam-çentr"də keçirilir. Bundan öncə isə 16600 tamaşaçı tutan "Fridom Holl"da keçirilirdiDave DeBusschere Bi o nba.com. NBA Media Ventures, LLC. Проверено 5 июля 2016..

 ABA-nın çempionları 
İllərÇempionSeriyaFinalçılarMVP playoff1967/1968Pittsburq Paypers4-3Nyu Orlean BakanirsKonni Hokins, Pittsburq Paypers1968/1969Oklend Oks4-1İndiana PeysersUorren Cabali, Oklend1969/1970İndiana Peysers4-2Los-Anceles StarzRocer Braun, İndiana1970/1971Yuta Starz4-3Kentukki KolonelsZemlo Biti, Yuta1971/1972İndiana Peysers4-2Nyu-York NetsFreddi Lyus, İndiana1972/1973İndiana Peysers4-3Kentukki KolonelsCorc Makqinnis, İndiana1973/1974Nyu-York Nets4-1Yuta StarzCulius İrvinq, Nyu-York1974/1975Kentukki Kolonels4-1İndiana PeysersArtis Qilmor, Kentukki1975/1976Nyu-York Nets4-2Denver NaqqetsCulius İrvinq, Nyu-York

 Məşhur oyunçuları 
Marvin Barns, Zelmo Biti,  Rocer Braun, Uorren Cabali, Culius İrvinq, Artis Hilmor, Konni Hokins, Spenser Heyvud, Corc Makqinnis, Den İlss, Çarli Skott, Rik Berri, Freddi Lyus, Mek Kelvin, Daq Mo, Conni Neyman və başqaları.

 Ən məhsuldar oyunçuları 
İllərOyunçuKomandaOyunOyunda atışlar3-lü atışCərimə atışlarXallarOyunların orta hesabı1967/1968Konni HokinsPittsburq Paypers706352603187526,81968/1969Rik BerriOklend Oks353923403119034,01969/1970Spenser HeyvudDenver Pokets849860547251930,01970/1971Den İlssKentukki Kolonels839380604248029,91971/1972Çarli SkottVirciniya Skvaz7398529525252434,61972/1973Culius İrvinqVirciniya Skvaz718945475226831,91973/1974Culius İrvinq (2)Nyu-York Nets8491417454229927,41974/1975Corc Makqinnisİndiana Peysers7987362545235329,81975/1976Culius İrvinq (3)Nyu-York Nets8494934530246229,3

 Hücumçu liderlər 
İllərOyunçularKomandaOyunlarHücumçuMüdafiə hücumuHücumlarOrta hesabla1967/1968Mel DenielsMinnesota Maskis78502711121315,61968/1969Mel Deniels (2)İndiana Peysers76383873125616,51969/1970Spenser HeyvudDenver Pokets845331104163719,51970/1971Mel Deniels (3)İndiana Peysers823941081147518,01971/1972Artis HilmorKentukki Kolonels844211070149117,81972/1973Artis Hilmor (2)Kentukki Kolonels844491027147617,61973/1974Artis Hilmor (3)Kentukki Kolonels844781060153818,31974/1975Sven NeyterSan-Antonya Spyors78369910127916,41975/1976Artis Hilmor (4)Kentukki Kolonels84402901130315,5

 Ötürmə liderlər 
İllərOyunçularKomandaOyunlarÖtürməOrta hesabla1967/1968Larri BraunNyu Orlean Bakanirs785066,51968/1969Larri Braun (2)Oklend Oks775447,11969/1970Larri Braun (3)Vaşinqton Keps825807,11970/1971Bill MelçionniNyu-York Nets816728,31971/1972Bill Melçionni (2)Nyu-York Nets806698,41972/1973Bill Melçionni (3)Nyu-York Nets614537,41973/1974El SmitDenver Pokets766198,11974/1975Mek KelvinDenver Naqqets745707,71975/1976Don Buziİndiana Peysers846898,2

 Tutan liderləri 
İllərOyunçularKomandaOyunlarTutmaOrta hesabla1973/1974Ted MakkleynDenver Pokets842502,981974/1975Breyn TeylorNyu-York Nets792212,801975/1976Don Buziİndiana Peysers843464,12

 Blok-Şot liderlər 
İllərOyunçularKomandaOyunlarBlok-ŞotOrta hesabla1973/1974Kolduel ConsSan-Dieqo Konkistadors793164,001974/1975Kolduel Cons (2)San-Dieqo Konkistadors762463,241975/1976Billi PolçSan-Antonya Spyors832533,05

 Xarici keçid 
 Remember the ABA (англ.)
 ABA Memorabilia (англ.)

 Ədəbiyyat 
 The Official NBA Basketball Encyclopedia. Villard Books. 1994. p. 180. ISBN 0-679-43293-0.
 Burke, Monte. "The NBA Finally Puts An End To The Greatest Sports Deal Of All Time  Forbes. Retrieved 2016-12-11
 Sports Encyclopedi
 "ESPN Classic: Mikan was first pro to dominate the pos t  Retrieved 2007-12-04.
 Official ABA Guides, 1967–1976.

Kateqoriya:ABŞ-də basketbol