Uçalı rayonu

Uçalı rayonu () — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayonun inzibati mərkəzi Uçalı şəhəridir.

 Coğrafiyası 
Uçalı rayonu Başqırd önuralının şimalında yerləşir. Şimal-qərbdən Başqırdıstanın Belores və Abzelil, şimal-şərqdən isə Çelyabinsk vilayətinin Verxneuralski, Zlatoustovski, Satkinski və Çebarkulski rayonları ilə sərhədə malikdir. Rayon ərazisindən Miass — Uçalı — Mejozyornı dəmir yolu və Beloretsk — Uçalı — Miass, Uçalı — Xuunovo — Karaqay avtomagistralı keçir. İqlimi kontinentaldır. Qərbdən nisbətən hündür silsilələrlə hava axını üçün bağlı olması, şimaldan və şərqdən isə arktik havanın daxil olması üçün maneənin olmaması iqliminə böyük təsir göstərir.

 Tarix 
Uçalı rayonu 1919-cu ilə qədər Orenburq vilayətinin Verxneuralski və Troyski qəzaları ərazisinə daxil idi. 23 mart 1919-cu ildən etibarən isə Rusiyanın ilk milli muxtariyyəti olan Başqırdıstan MSSR-in tərkibinə qatılmışdır.

 Əhali 	
+ Əhalinin sayı20022008Подготовка к проведению всероссийской переписи населения на территории городского округа г. Уфа 2009Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года . 2 yanvar 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 2 yanvar 2014 tarixində Arxivləşdirilmişdir.2010Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан . 20 avqust 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 20 avqust 2014 tarixində.20122013Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов) . 16 noyabr 2013 tarixində yoxlanılmışdır. 16 noyabr 2013 tarixində. 35 649  76 72577 12573 26873 24773 1142014Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года . 2 avqust 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 2 avqust 2014 tarixində.2015Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года . 6 avqust 2015 tarixində yoxlanılmışdır. 6 avqust 2015 tarixində.2016Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года2017Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (31 iyul 2017). 31 iyul 2017 tarixində yoxlanıldı. 31 iyul 2017 tarixində Arxivləşdirildi.72 66371 96371 53971 291

Ümum-Rusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Ziançurinski rayonunun milli tərkibi: başqırdlar — 64,3 %, ruslar — 18,2 %, tatarlar — 15,9 %, digər millər — 1,6 %.

 İnzibati-ətazi vahidləri 
Uçalı ayonunda 1 şəhər və 14 kənd inzibati vahidliyinə 88 yaşayış məntəqəsi daxildir

 İqtisadiyyat 
Aqrar-sənaye rayonudur. Rayon ərazisində dəmir, qızıl, kvars, tikinti daşı, əhəng, kərpiç xammalı, qum kimi faydalı qazıntılar vardır. Ərazisinin 196,2 min ha əkinə yararlıdır (bu isə rayon ərazisinin 43,5 %). 75,3 ha ərazi otlaq kimi istifadə edilir.

 Sosial sfera 
Rayon ərazisində 65 ümumtəhsil mərkəzi, 20 orta məktəb, 33 kütləvi kitabxana, 63 klub, 5 sahə xəstəxanası fəaliyyət göstərir. Burada rus və başqırd dillərində "Uçalinskaya" (əvvəllər "oraq və çəkiç") və "Yayık" adlı qəzetlər buraxılır.

 Tanınmış sakinləri 
 Bepenya Toropberdin — 1735–1740-cı illər Basqırd üsyanlarının lideri.
 Najiya Hibatovna Allayarova — müğənni, RSFSR əməkdar artisti.
 Hakimyan Rəhimoviç Əhmədqalın — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı.
 Yuri Petroviç Batalin — SSRİ Tikinti Komitəsinin sədri.
 Aleksandr Matveyeviç Matrosov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısı.
 Flora Axmetşeyevna Kildiyarova — aktrisa, RSFSR əməkdar artisti.
 Aleksandr Qeorqieviç Serebryannikov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
 Abdulla Afzaloviç Sultanov — Başqırd müğənnisi, Başqırd MSSR-nin əməkdar mədəniyyət işçisi (1986), Başqırdıstanın xalq artisti (1996).
 Zavdat Gumurdakoviç Sunaqatullin — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
 Marsel Calileviç Yusupov — idmançı, güləşçi, iki dəfə Avropa çempionu, Rusiya çempionu.
 Salavat Ahmadieviç Nizamutdinov — bəstəkar, əməkdar xadim.
 Nizametdinov Rais Javdatoviç — Başqırdıstan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (2005), Ş. Babiç adına Başqırdıstan Respublikasının dövlət mükafatı laureatı (2000), tanınmış rəqqas, xoreoqraf, səhnə rejissoru, kurasteist,
 İldus Barieviç Abdrahmanov — Kimya elmləri doktoru, akademik, Başqırdıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının Kimya və Texnoloji Elmlər Bölməsinin katibi.
 İmuxamet Qilmutdinoviç Qalyautdinov — 2000-ci ildən 2013-cü ilə qədər Zaqir İsmagilov adına Ufa Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının rektoru, Rusiya Federasiyasının Əməkdar mədəniyyət işçisi (1986), BMSSR (1986) filologiya elmləri doktoru, professor (1994).
 Vil Bareeviç Qaleev — Texniki elmlər doktoru (1988), professor (1990).
 Qalib Barievi Qaliev — Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (2004).

 İstinadlar 

 Mənbə 
 RAYONUN RƏSMİ SAYTI 

Kateqoriya:Uçalı rayonu
Kateqoriya:Başqırdıstan rayonları