Taxtacan tıs-tısı

() —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

 Təbii yayılması 
Qafqaz, Şimal-Qərbi Asiya, Türkiyənin Ərzurum əyaləti, Şimal-Şərqi Anadoluda təbii halda yayılmışdır.

 Botaniki təsviri 
Sıx, yarımkürəşəkilli yastığa malik, diametri 15–40 sm olan alçaq koldur. Budaqları sıx yerləşmişdir. Sərt yarpaqları 1–2 (1,5–2,5) mm enində, 1–3 (1,5–4) sm uzunluqda olub, bozumtul-yaşıl rəngli, çılpaq, yastılaşmış üç hissəli və xətvari şəkillidir. Çiçək qrupu 8–15 sm uzunluqda olub, oxu demək olar ki, düz və ya bir qədər əyilmişdir. Çiçəkaltlıqları qırmızımtıl və çılpaqdır. Xarici çiçəkaltlıqları yumurtavari, itiuclu, ensiz haşiyəli olub, daxili çiçəkaltlıqların (1/2) 2/3–3/4 hissəsinə bərabərdir. Daxili çiçəkaltlıqları bir-birinə bərabərdir. Kasacığı qıfvari, büküyü ağ və qırmızı damarlıdır. Tacı parlaq çəhrayıdır. İyun-iyul ayında çiçəkləyir, avqustda toxumları yetişir.

 Ekologiyası 
Kserofitdir. Növə aşağı və orta dağlıq qurşaqlarda 800–1800 (1200–2400) m hündürlükdə, dağ bozqırlarında və friqanoid bitkiliyində rast gəlinir.

 Azərbaycanda yayılması 
Naxçıvan MR-nın Ordubad rayonunda, Dırnıs, Kələki kəndlərində, daşlı yamaclarda və seyrək ərazilərdə yayılmışdır.

 İstifadəsi 
Bol çiçəkləməsinə və çiçəklərini uzun müddət saxlamasına, çox əlvan, parlaq, qırmızımtıl, çəhrayı və ağ rəngdə olmasına görə dekorativ bitki kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

 Ədəbiyyat 
 Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

Kateqoriya:Tıs-tıs