Xaybulla rayonu

Xaybulla rayonu () — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.  
Rayonun inzibati mərkəzi Akyar kəndidir. Yaşayış məntəqəsi Ufadan  337 km aralıda yerləşir.
 Coğrafiyası 
Xaybulla rayonuBaşqırdıstanın cənub-şərqində yerləşir. Şimaldan Bağqırdıstanın Baymak və Yılayır, qərbdən Ziançur rayonları, cənubdan isə Orenburq vilayəti ilə sərhəddə yerləşir. Rayon Başqırdıstanımn ən quraq regionlarındandır. Burada qış vahə mədəniyyəti yayılmışdı. Rayonun şimal-şərqindən Bolşaya Urtazımka çayı keçir. Şərq ərazisinin yarısı çöllükdür. Burada qara-şorakət torpaqlar yayılmışdır. Qərbində isə meşəçöl və dağ meşələri yayılmışdır.

 Tarix 
Xaybulla rayonu 20 avqust 1930-cu ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası kantonları ləğv edərək yerində 48 rayon təşkil etməsi ilə təsis edilmişdir. İlk əvvəllər rayon mərkəzi Xaybulla kəndi olmuşdur. Hazırda isə Akray kəndi adlanır. Rayon 1950-ci illərdə güclü şəkildə inkişaf edirdi. Bu dövrdən Ufa və Selinski qəsəbələri qalmışdır.

 Əhali 	
+ Əhalinin sayı20022008Подготовка к проведению всероссийской переписи населения на территории городского округа г. Уфа  2009Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, посёлкам городского типа и районам на 1 января 2009 года  . 2 yanvar 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 2 yanvar 2014 tarixində Arxivləşdirilmişdir.2010Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения по населённым пунктам Республики Башкортостан . 20 avqust 2014 tarixində yoxlanılmışdır. 20 avqust 2014 tarixində.20122013Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов) . 16 noyabr 2013 tarixində yoxlanılmışdır. 16 noyabr 2013 tarixində. 33 072  32 51232 42733 39832 97532 6372014Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года . 2 avqust 2014 tarixində yoxlanılmışdır.  2 avqust 2014 tarixində.2015Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года . 6 avqust 2015 tarixində yoxlanılmışdır. 6 avqust 2015 tarixində.2016Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года 2017Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года (31 iyul 2017). 31 iyul 2017 tarixində yoxlanıldı. 31 iyul 2017 tarixində Arxivləşdirildi.32 17631 73531 41931 112

Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 77,6 %, ruslar — 17,8 %, digər millər — 4,6 %.

 İnzibati-ətazi vahidləri 
Ziançurinski ayonunda 14 kənd inzibati vahidliyinə 57 yaşayış məntəqəsi daxildir
 İqtisadiyyat 
Rayon ərazisində dəmir, qızıl, kvars, tikinti daşı, əhəng, kərpiç xammalı, qum kimi faydalı qazıntılar vardır. Ərazisinin 302,4 min ha əkinə yararlıdır. 82,8 ha ərazi otlaq kimi istifadə edilir. 2015-ci ildə respublika ərazisində ilk günəş elektrik stansiyası olan Buribayev GES istifadəyə verilmişdir Первая солнечная электростанция начала вырабатывать энергию. Башкирия «обладает высоким уровнем солнечной радиации»  // Московский комсомолец, Уфа, 25 ноября 2015 года..

 Nəqliyyat 
Rayonla əlaqə Sibay — Akyar, Yudıbaeva — Akrar — Sara yolu ilə təmin edilir. Əvvəllər Akyarda hava limanı fəaliyyət göstərmişdir.

 Sosial sfera 
Rayon ərazisində 55 ümumtəhsil mərkəzi, 24 orta məktəb, musiqi məktəbi, 28 kütləvi kitabxana, 48 klub, 4 xəstəxana fəaliyyət göstərir. Burada rus və  başqırd dilində «Xaybulla xəbərləri» — «Хәйбулла хәбәрзәре». adlı qəzet buraxılır.
 Tanınmış sakinləri 
 Abdulla Kəmaləddinoviç Adiqamov — partiya və dövlət xadimi, Başqırdıstan Respublikasının üzvü.
 Kayam Həbibrəhmanoviş Axmetşin — Sovet İttifaqı qəhrəmanı.
 Abraşit İlyasoviç Bikbavov — dövlət və ictimai xadim, Başqırd ordusunun adyudantı.
 Zaynulla Baqişaey — rusiyalı dövlət və ictimai xadim.
 Muxamet İdrisov — rəqqas,  RSFSR xalq artisti.
 Yumabay İsyanbayev — musiqiçi, BMSSR xalq artisti.
 Qaynetdin Mulatov — ilk başqırd dirijor, pedaqoq, BMSSR xalq artisti (1969), RSFSR əməkdar incəsənət xadimi  (1980).
 Minniahmet Mulatov — geoloq-geokimyaçı, geologiya-minerologiya elmlər namizədi (1961).
 Sergey Çekmaryov (1909/1910—1933) — sovet şairi.
 Pavel Çumaçenko (1904—1949) — Qırmızı Ulduz ordenli..
 Qilman Yakupov — Xaybulla rayon KPMİK raynom müavini (1962—1980), Əmək İttifaqı Qəhrəmanı

 İstinadlar 

 Mənbə 
 RAYONUN RƏSMİ SAYTI


Kateqoriya:Başqırdıstan rayonları