İqliməmələgəlmə

iqlim 
Hər bir yerdə hava ayrı-ayrı illərdə müxtəlif cür dəyişir. Lakin ayrı-ayrı
gün, ay və ildə hər bir yeri müəyyən iqlimlə səciyyələndirmək olar. Lokal
(yerli) iqlim atmosfer şəraitinin çoxillik dövründə, o yerə məxsus, onun
coğrafi şəraitinə görə məcmudur. Coğrafi şərait dedikdə ancaq coğrafi enlik,
uzunluq, dəniz səviyyəsindən hündürlüyü deyil, həm də yer səthinin
xüsusiyyəti, torpaq örtüyü və.s. nəzərdə tutulur. Hər bir yerin iqlimini təyin
edən atmosfer şəraiti illik gedişində dövrü dəyişir, yəni qışdan yaya və
yaydan qışa. Dövrü dəyişmədən başqa atmosfer şəraiti ildən ilə də dəyişir.
Bu, illər arası atmosfer şəraitinin dəyişməsi adlanır. Faktiki məlumatlar
göstərir ki, bir neçə onilliklə yüzilliklərdə atmosfer şəraitinin məcmuu bir
çoxillik dövründən digər çoxillik dövrə görə məhdud həddə dəyişir. Bu
dəyişkənlik tərəddüd xarakteri daşıyır. Çoxillik tərəddüdün kəmiyyəti illər
arası dəyişmədən əhəmiyyətli dərəcədə azdır. Beləliklə bir neçə onillikdən bir
neçə yüzilliyə qədər lokal (yerli) iqlim müəyyən dayanıqlığa malikdir. Odur
ki, lokal iqlim həmin yerin bir fiziki-coğrafi səviyyəsidir və coğrafi landşaftın
bir tərkib hissəsidir. Tarix göstərir ki, zaman miqyası bir neçə minillikdən bir
neçə onminilliklərdə iqlim dəyişməsi çox böyük olur. Məsələn; buzlaşma
dövründə və buzlaşma dövrləri arasında.H. Ələkbər. Meteorologiya və iqlimşünaslıq 

 İqliməmələgəlmə 
Qlobal iqlim həm astronomik, həm də coğrafi amillərlə təyin edilir.
Astronomik amillərə:
 Günəşin işığı,
 Günəş sistemində Yerin vəziyyəti və hərəkəti,
 Yerin fırlanma oxunun orbit müstəvisinə meyilliyi,
 Yerin öz oxu ətrafında fırlanma sürəti,
 Dünya fəzasında materiyanın sıxlığı,
Bütün bu amillər Yerə gələn günəş enerjisinin miqdarı və paylanmasına təsir edir.
Coğrafi amillərə aiddir;
 Yerin kütləsi və ölçüsü,
 Cazibə qüvvəsinin kəmiyyəti,
 Atmosferin kütləsi və tərkibi,
 Okean və materiklərin coğrafi paylanması,
 Okeanın kütləs və tərkibi,
 Yerin səthinin və okeanın dibinin relyefi,
 Quru səthinin xüsusiyyəti.

Qlobal iqlim sisteminin vəziyyətini iqliməmələgətirən proseslərin
xüsusiyyəti təyin edir. Yəni istilik dövranı, rütubət dövranı və ÜAS. Bu
proseslər müxtəlif coğrafi şəraitə baş verir. Odur ki, konkret lokal iqlim tipləri
coğrafi amillərlə yaranır. Bu amillərə aiddir;
 Coğrafi enlik,
 Quru və dənizin paylanması,
 Yerin səthinin quruluşu (xüsusən irimiqyaslı oroqrafiya),
 Torpaq,
 Bitki,
 Qar örtüyü,
 Dəniz buzları,
 Okean axınları.H. Ələkbər. Meteorologiya və iqlimşünaslıq 

 Həmçinin bax 
İqlim, İqlimin coğrafi amilləri

 Xarici keçidlər 
İqlim əmələ gəlmə

 İstinadlar 

Kateqoriya:İqlim