Azərbaycan məktəbi (jurnal)

Azərbaycan məktəbi (jurnal) — Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin elmi-nəzəri, pedaqoji jurnalı.İlk və ən uzunömürlü jurnalıdır. 1924–1930-cu illərdə "Yeni məktəb", 1930–1941-cü illərdə "Müəllimə kömək" adlanlandırılıb, 1943-cü ildən başlayaraq  "Azərbaycan məktəbi" adı ilə dərc olunur.

 Haqqında 
  «Azər­baycan məktəbi» - pedaqoji mətbuat tariximizdə ən uzunömürlü akademik jurnal hesab olunur. Jurnal  95 il müddətində təhsil sisteminin yeniləşməsində, təlim-tərbiyə işinin keyfiyyətinin yüksəldilməsində, mütərəqqi tədris metod və formalarının təbliğində, qabaqcıl təcrübənin öyrənilib yayılmasında, görkəmli alimlərin fikir və ideyalarının cəmiyyətə təqdim olunmasında, elmi, pedaqoji təfəkkürün formalaşmasında  əhəmiyyətli rol oynayıb.

Jurnalda elmi ictimaiyyət nümayəndələrinin, pedaqoqların, psixoloqların təhsilin aktual problemləri,fəlsəfəsi, tarixi ilə bağlı məqalələri dərc olunub. 2018 - ci ildən Azərbaycan Respublikasının Təhsil Naziri Ceyhun Bayramovun göstərişi əsasında jurnalda yeni islahatlara start verilib. Onun dizaynı, məqalələrin hazırlanması və nəşri prosesi dünyanın təhsil sahəsində nüfuzlu elmi jurnallarının qəbul etdiyi elmi standartlara uyğunlaşdırılıb, jurnalın veb saytı yaradılıb. 1924-cü ildən bu günümüzədək nəşr olunan nömrələrinin elekton bazası yaradılıb və saytda arxivləşdirilib. Hazırda jurnalın saytı ingilis dilində dünya ictimiaiyyətinə təqdim olunur. CiteFactor, Index Copernicus kimi, ResearchGate,  DOAJ, Ideal Online, SOBIAD kimi elmi dərgilərin elektron arxivlərini indeksləmə qurumları tərəfindən tanınmağa və qəbul edilməyə başlanmışdır. Hazırda Web of Sciencenəhəng elmmetrik platformasına daxil olmaq üçün ən müasir standartların tətbiqinə  doğru istiqamətlənən  “Azərbaycan məktəbi”  jurnalı təhsilimizin aktual problemlərinə, qabaqcıl təcrübənin öyrənilməsinə, təhsilinin dünyada qəbul olunmuş nəzəri və konseptual məsələlərinə aid məqalələrin nəşrini planlaşdırır.

"Azərbaycan məktəbi" Azerbaijan Journal of Educational Studies adı altında beynəlxalq jurnal kimi artıq dünya arenasından da çoxsaylı alimlərin elmi məqalələrinidə dərc edir.

Jurnal Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının  qərarı ilə dissertasiyaların əsas nəticələrinin dərc olunması tövsiyə edilən nəşrlər sırasına daxil  edilmiş, akademik Mehdi Mehdizadə adına mükafata layiq görülmüşdür.




 Əlavələr 

Keçmiş sovet  respublikaları  arasında ilk dəfə olaraq “Azərbaycan məktəbi” jurnalına əlavə kimi müxtəlif illərdə 8 adda metodik məcmuə çap edilib. Həmin metodiki əlavələrin bəziləri bu gün də dərc olunmaqdadır.  Bu əlavələr  aşağıdakılardır:

 "Русский язык и литература в Азербайджане"2011-ci ildən Bakı Slavyan Universitetində nəşr oluunmağa başladı | https://bsu-uni.edu.az/ru/journals/1/  (1947)
 “Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi” (1954),
 “Fizika və riyaziyyat  tədrisi” (1954),
 “Kimya və biologiya tədrisi” (1956),
 “Əmək və politexnik təlim” (1958),
 “Tarix, ictimaiyyat, coğrafiya tədrisi” (1964),
 “İbtidai məktəb və məktəbəqədər tərbiyə” (1970),
  “Məktəbdə bədən tərbiyəsi” (1976)

Qeyd edilməlidir ki, fənlər üzrə əlavə metodik məcmuələr nəşrə başlayana qədər  metodika sahəsindəki yeni ideyalar yalnız bu jurnal vasitəsilə təhsil ictimaiyyətinə çatdırılırdı.

 SSRİ dövründə 
Azərbaycan məktəbi Azərbaycan SSR-də aylıq elmi-pedaqoji jurnal olmuşdur. Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyinin orqanı olmuşdur. Qəzet 1924-cü ildən Bakıda nəşr edilmişdir. 1930-cu ilin noyabrınadək "Yeni məktəb", 1930-cu ilin noybarından 1941-cii ilin aprelinədək "Müəllimə kömək" adlanmışdır. Qəzet 1933-cü ildə və 1941-ci ilin aprelindən 1943-cü ilin aprelinədək çıxmamışdır. 1943-cü ilin aprelində "Azərbaycan məktəbi" adı ilə çıxmışdır. Jurnala əlavə olaraq 8 metodik məcmuə ("Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi", "Fizika və riyaziyyat tədrisi", "Kimya və biologiya tədrisi" və s.) nəşr edilmişdir. "Azərbaycan məktəbi"ndə pedaqogika tarixi və nəzəriyyəsi, məktəbşünaslıq, tədris metodikası, məktəbəqədər tərbiyə və s. məsələlərə dair məqalələr dərc olunmuşdur. 1976-cı ildə tirajı 21 min nüsxə olmuşdur.

 Müstəqillik illərində «Azərbay­can məktəbi» 

Müstəqilliyimizin ilk illərində «Azərbay­can məktəbi» jurnalı bir çox problemlərlə və bağlanmaq təhlükəsi ilə üzləşdi. Yalnız ulu öndər Heydər Əliyevin   ölkəmizdə bərqə­rar olan  davamlı inkişaf kursu sayə­sində təhsilin bütün sahələrində olduğu kimi, pedaqoji mətbuat orqanlarının, o cümlədən «Azərbaycan məktəbi»nin  fəaliyyətini  davam etdirməsinə imkan və şərait yarandı. Hazırda jurnal Azərbaycanın təhsil sistemində uğurla aparılan islahat prosesinə dəyərli töhfə verir. Azərbaycan dövlətinin təhsilə göstərdiyi diqqət və qayğı  dərc olunan məqalələrin əsas qayəsini təşkil edir. Jurnalda ardıcıl olaraq təhsil isla­hatları, o cümlədən müasir inkişaf tendensiyaları ilə bağlı məqalələr aparıcı yer tutur.

 Fəaliyyət istiqamətləri 

Jurnalda yer alan “Təhsil siyasəti”, “Pedaqogika”, “Metodika”, “Kurikulum”, “Psixologiya”, “Təhsil tarixi”, “Beynəlxalq təcrübə”, “Təhsil texnologiyaları” rubrikalarının hər biri Azərbaycan və dünya təhsilinin qabaqcıl tendensiyalarını, (“Azərbaycan Respublikasında Təhsilin İnkişafı üzrə Dövlət Strategiyası”, “Azərbaycan Respublikasının milli iqtisadiyyat perspektivi üzrə Strateji Yol Xəritəsi” kimi konseptual sənədləri, Azərbaycan təhsilində son dövrlər həyata keçirilən genişmiqyaslı islahatların nəticələrinin elmi mahiyyətini, beynəlxalq təcrübənin tətbiqi imkanlarını, pedaqoji təhsilin məzmununu, pedaqoji kadr hazırlığının təşkilinə qoyulan tələblərin nəzərə alınmasını, ümumi təhsilin müəssisələrinin ibtidai təhsil səviyyəsində təhsil alan şagirdlərin beynəlxalq qiymətləndirmədə mövcud vəziyyətini, Beynəlxalq məktəblərdə qlobal vətəndaşlıq təhsilinin liberal perspektivlərini, eyni zamanda təhsil tariximizin bəzi mühüm məqamlarını) zəngin tədqiqat faktlarını əhatə edir.

 Jurnalla əməkdaşlıq edən məşhurlar 

Azərbaycanın elmi-ictimai fikrinin tanınmış simaları - Bəkir Çobanzadə, Məmməd Səid Ordubadi, Abdulla Şaiq, Tağı Şahbazi Simurğ, Üzeyir Hacıbəyov, Mirzə İbrahimov, Məmməd Arif, Məmməd Cəfər, Əşrəf Hüseynov, Məmmədağa Şirəliyev, Əbdüləzəl Dəmirçizadə, Abasqulu Abbaszadə, Maqsud  Cavadov, Cümşüd Zülfüqarlı, Mehdi Mehdizadə, Əhməd Seyidov, Ağəmməd Abdullayev, Feyzulla Qasımzadə, Həmid Araslı, Əkbər Bayramov, Budaq Budaqov, Mərdan Muradxanov, Bəşir Əhmədov, Yusif Talıbov, Əliheydər Həşimov, Əjdər Ağayev,  Əbdül Əlizadə,  Hüseyn Əhmədov, Nurəddin Kazımov, Yəhya Kərimov və digərləri jurnalla sıx əməkdaşlıq əlaqələri qurub, özlərinin elmi fikirlərini, pedaqoji təcrübələrini məhz bu jurnal vasitəsilə oxuculara çatdırıblar. 
XX əsrin 70-80-ci illərində “Azərbaycan məktəbi” jurnalı Sovetlər Birliyinin ən nüfuzlu pedaqoji nəşrləri sırasında yer alırdı. Keçmiş ittifaqın tanınmış pedaqoq alimlərinin  ( SSRİ Maarif naziri Mixail Prokofyev, Rusiyanın görkəmli alimləri, akademiklər  Yuri Babanski, Artur Petrovski, Mirzə Maxmutov, Vladimir Adoratski, Valeri Alekseyev, Aleksey Bodalyov, Vladimir Favorski, İvan Kairov, SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının müxbir üzvləri Daniel Elkonin, Aleksandr Kotalikov, professorlar Pyotr Fridolin, Boris Komarovski, Pavel Yakobson, Mixail Abramov, Aleksey Amossov, Leb İtelson, Nadejda Krupskaya,   akademik Aleksandr Makovelski, Gürcüstandan akademik Şalva Amanaşvili  əsərləri sistemli olaraq jurnalın səhifələrində yer tutub. İttifaqın aparıcı elmi-pedaqoji nəşrləri “Azərbaycan məktəbi” jurnalında dərc olunan yazılardan ardıcıl olaraq iqtibaslar gətirib, buradakı elmi məqalələri öz səhifələrində yerləşdiriblər.

 Jurnal barədə deyilənlərdən 

Azərbaycan-sovet yazıçısı, dramaturq, ictimai xadim Mirzə İbrahimov XX əsrin 40-cı illərini nəzərdə tutaraq yazırdı: «...O zaman məktəb və müəllimlərimiz həmişəkindən daha artıq təlim-tərbiyə barədə müntəzəm məlumat ve­rən ədəbiyyata, xüsusən qəzet və jurnala bö­yük ehtiyac duyurdu... Müəllimlərimizin, bü­tün maarif işçilərinin mənəvi tələbləri, peda­qoji elmləri dərindən mənimsəmək həvəsi, təlim və tərbiyənin vacib məsələlərini, mək­təb həyatını ətraflı işıqlandıran elmi yazılara ehtiyac xüsusi bir jurnalın çap olunmasını tələb edirdi. Beləliklə, «Azərbaycan məktəbi»  meydana çıxdı... Bu illər ərzində peda­qoji fikrimizin inkişafında, respublikamızda tə­lim-tərbiyə sisteminin kamilləşməsində, pe­daqoji elmi kadrların yetişməsində, püxtələşməsində, məncə, onun xidmətləri çox böyükdür».

 Jurnalın rubrikaları 

 «Təhsil tarixi» 
 «Təhsilin fəlsəfəsi» 
 «Beynəlxalq təcrübə» 
 «Peda­qoji psixologiya» 
 «Təhsilin iqtisadiyyatı» 
 «Təhsilin idarəedilməsi»
 «Kurikulum, innovasiyalar»
 «Metodika, qabaqcıl təcrübə»
 «Yeni nəsil dərsliklər, yeni nəşrlər»

 Jurnalın baş redaktorları 

Jurnalın ilk baş redaktoru Mustafa Quliyev olub (1924-1928). Daha sonra  Abbas Sultanov (1928-1929),  Qılıncinski (1930) , Mikayıl Rəhimli (1932), Pənah Qasımov (1935-1936),   İsmayıl Qasımov (1937-1940),  Rüstəm Hüseynov (1940-cı ilin sonlarında),  Laləzar Mustafayeva (1941-1943) ,  Ə.M.Qafarlı (1947), Rüstəm Hüseynov ( 1948-1963),  Əkbər Mirzəyev (1963-1974), Əjdər Ağayev (1974-1981),  Zəhra Əliyeva (1981-2006),  Nəcəf Nəcəfov (2006-2018), Rahil Nəcəfov (2018-2021) rəhbərlik edib. Hazırda jurnalın baş redaktoru Arzu Soltandır.

 Jurnalın redaksiya heyətinin üzvləri 
 Arzu Soltan (baş redaktor)
 Nəsrəddin Musayev (baş redaktorun müavini)
 Tariyel Süleymanov (məsul katib)
Könül Abaslı (Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu)
Ülkər Babayeva (Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu)
İntiqam Cəbrayılov (Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutu)
Yalçın İslamzadə (Oxbridge Academy)
Müseyib İlyasov (Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti)
Gülməmməd Məmmədov (ADA Universiteti)
Rza Məmmədov (Naxçıvan Dövlət Universiteti)
Ülviyyə Mikayılova (ADA Universiteti)
Anar Mustafazadə (Bakı Dövlət Universiteti)
Elza Səmədli (Xəzər Universiteti)
Qalib Şərifov (Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti)

 Beynəlxalq redaksiya Şurasının üzvləri 
 Prof.Dr. Aziz Sancar
 Prof.Dr. Taylor Amanda 
 Prof.Dr. Anna Kirvalidze
 Prof.Dr. Cəfər Cəfərov
 Prof.Dr. Cihangir Doğan
 Prof.Dr. Ənvər Abbasov
 Prof.Dr. Fərrux Rüstəmov
 Prof.Dr. Hikmət Əlizadə
 Prof.Dr. Hüseyn Əhmədov
 Prof.Dr. İlham Əhmədov
 Prof. Dr. İlham Məmmədzadə 
 Prof.Dr. İrfan Erdoğan 
 Prof.Dr. İsa Həbibbəyli 
 Dr.Mahmut Çitil
 Prof.Dr. Mauro Mocerino 
 Dr.Məhəbbət Vəliyeva
 Prof.Dr. Məsud Əfəndiyev
 Prof.Dr.Natalya Shevchenko
 Prof.Dr. Səlahəddin Xəlilov 
 Prof.Dr. Tatiana Ryabova
 Prof.Dr.Tatiana  Vasilenko 
 Prof.Dr. Vaqif Deyruşeviç Bayramov
 Prof.Valeriy Kiriçuk 
 Prof.Yuriy Zinçenko

 Beynəlxalq elmi indekslərdə 

2018-ci ildən Təhsil Nazirliyinin tövsiyəsi ilə jurnalda məqalələrin işlənməsi və qəbulu, tərtibat və dizayn sahəsində yeni standartlar tətbiq olunur. Jurnal beynəlxalq nüfuzlu elmi indekslərdə indekslənir və öz ənənələrinə sadiq qalaraq  fundamental elmi istiqaməti, innovativlik təmayülünü əsas götürür. Hazırda ResearchGate, Index Copernicus, Google Scholar, Academia.edu, DOAJ, Indeks Copernicus International, Idealonline, Calameo, J-Gate, DRJİ indekslərinə sahib olan jurnalın yaxın gələcək üçün hədəfi nüfuzlu elmi bazaların - SCOPUS, Web of Science-in istinad bazasına, həmçinin pedaqogika sahəsində nüfuzlu elmi məqalələrin bazası sayılan “Social Science Citation”ın siyahısına düşməkdir. Buna nail olmaq üçün ən mühümü vəzifə , Azərbaycanda və dünyada tanınan alimlərin, zəngin pedaqoji təcrübəyə malik olan müəllimlərin beynəlxalq standartlara cavab verən elmi məqalələrinin çapına nail olmaqdır.

 Həmçinin bax 
 Təhsil (jurnal)
 Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi (jurnal)
 Kurikulum» elmi-metodik jurnalı 

 İstinadlar 

 Mənbə 

 “Azərbaycan məktəbi” jurnalının keçmiş nüfuzu qaytarılır

 Xarici keçidlər 
 Təhsil Nazirliyinin saytında “Azərbaycan məktəbi” jurnalı haqqında

Kateqoriya:Azərbaycan jurnalları
Kateqoriya:Azərbaycan dilində jurnallar
Kateqoriya:Azərbaycan Mətbuat Şurasına üzv təşkilatlar
Kateqoriya:1924-cü ildə Azərbaycanda yarananlar