Cokyakarta

Cokyakarta (Yogyakarta, Joq jakarta, Djokjakarta) — İndoneziyada şəhər. Cokyakarta xüsusi ərazi dairəsinin inzibati mərkəzi.Cokyakarta// Büssel – Çimli-podzol torpaqlar / baş red. M.K. Kərimov. — Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. — Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi, 2014. — 25 cilddə. — V cild. — Səhifələrin sayı: 592. — Səh.: 381. — 25 000 nüsx. — ISBN 978-9952-441-10-9.

 Əhalisi 
Əhalisi 669,9 min (2007; aqlomerasiyada 1,6 mln.) nəfərdir.

 Coğrafiyası 
Hind okeanı sahilindən 35 km-lik məsafədə, Yava adasının mərkəzi hissəsində, Merapi vulkanından (hündürlüyü 2911 m) cənubda yerləşir. Avtomobil yolları qovşağı, adanın digər şəhərləri ilə dəmiryol əlaqəsi. Beynəlxalq aeroport (Adisuçipto).

 Tarixi 
Cokyakarta (Yava dilində "çiçəklənməli olan şəhər") 1755-ci ildə Yava şahzadəsi Manqku bumi tərəfindən eyniadlı sultanlığın pay taxtı kimi salınmışdır. 19–20-ci əsrlərdə Hollandiya müstəmləkə idarəçiliyinə qarşı milli müqavimətin dayağına çevrilmişdi. Yava üsyanı (1825–30) zamanı Diponeqoronun baş qərargahı, 1942–45-ci illərdə isə Sukarnonun başçılığı ilə xalq müqaviməti hərəkatının qərargahı Cokyakartada yerləşirdi. 1946–49 -cu illərdə Cokyakarta İndoneziyanın müvəqqəti paytaxtı olmuşdur. Şəhər dəfələrlə zəlzələ və Merapi vulkanının püs kürməsindən dağıntılara məruz qalmışdır (2006-cı il mayın 27-də baş vermiş zəlzələ nəticəsində təqribən 6 min nəfər həlak olmuşdur).

 Memarlığı 
Şəhərin tarixi mərkəzində Sultan sarayı ansamblı ("kraton", 18-ci əsr), park və Taman-Sari sarayının ("Su qəsri", 1758; 2006-cı ildən bərpa edilmişdir) qalıqları; şimal hissəsində müasir işgüzar mərkəzi (Calan-Malioboro əsas ticarət küçəsində 19–20-ci əsrlər holland müstəmləkə üslubunda olan binalar saxlanılmışdır) yerləşir. Bentenq-Fredeburq holland qalası (1765; hazırda İndoneziyanın müstəqilliyi uğrunda mübarizə tarixi muzeyidir) bərpa edilmişdir. Qadja-Mada Universiteti (1949) ölkənin ilk və ən nüfuzlu ali məktəbidir; Cokyakarta Dövlət Universiteti, İndoneziya İncəsənət İnstitutu (1984), həmçinin bir sıra qeyri-dövlət ali məktəbi, o cümlədən İndoneziya İslam Universiteti (1945); Klassik Yava rəqsi məktəbi və "Kölgələr" teatrı (vayanq-kulit); İslam kitabxanası (1942) və regional kitabxana (1949); İndoneziya Sonobudoyo incəsənəti muzeyi (1935), İndoneziyanın milli qəhrəmanı şahzadə Diponeqoro muzeyi, HHQ muzeyi; Okeanarium (dünyada akulalar üçün ən iri hovuzlardan biri), Pasar-Nqasem quş bazarı və s. fəaliyyət göstərir.

 İqtisadiyyatı 
Hər il Cokyakartada İndoneziya musiqi və rəqs sənəti festivalı keçirilir. Cokyakarta turizm mərkəzidir. İşləyənlərin 2/3-sindən çoxu xidmət sferasında çalışır (əsasən, ticarət və əyləncə sənayesində). Cokyakarta batik istehsalının iri mərkəzidir.

 Sənayesi 
Cokyakartanın şəhərətrafı olan Kotagede (16–17-ci əsrlərdə Yavada Mataram imperiyasının paytaxtı olmuşdur) gümüş üzərində döymə və zərgərlik məmulatları istehsalı üzrə ölkənin başlıca mərkəzidir; şəhərətrafı Kasonqan ənənəvi İndoneziya keramikası istehsalının mühüm mərkəzidir. Toxuculuq və tikiş məmulatları (əsasən, batikdən geyimlər) istehsal olunur; yeyinti (şəkər, meyvə-tərəvəz konservi, yağ və s.), tütün, mebel sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir; metal emal edilir, ənənəvi İndoneziya sənətkarlığı əşyaları və suvenirlər hazırlanır. Cokyakartanın yaxınlığında yerləşən 8–10-cu əsrlərə aid Borobudur Budda məbədi və Pram banan hinduist məbədi kompleksi Ümumdünya irsi siyahısına salınmışdır.

 Qalereya 

 Həmçinin bax 
 Cohor Baru

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Cokyakarta
 Cokyakarta rəsmi internet səhifəsi

Kateqoriya:İndoneziya şəhərləri