Fransua-Andre Danikan Filidor

Filidor (tam adı Fransua-Andre Danikan Filidor; ) — Fransız şahmatçısı və opera bəstəkarı.

 Ailəsi 
Filidor Fransada çox məşhur musiqiçi ailəsində anadan olmuşdur. Babası və atası Parisdə "Grande Écurie" adı verilən kral orkestrının üzvü idi. Ailənin əsl adı Danikan idi, amma qaboyçu olan babası qaboy ifa edəndə Fransa Kralı XIII Luisə Sienalı Filidori adlı bir virtuoz qaboyçunu xatırlatdığı üçün kral tərəfindən "Filidor" adı verilmişdir. Yaşlı Filidor (Philidor l'ainé) olaraq bilinən Andre Danikan Filidor (1647–1730) atasının ikinci arvadı Elizabeth Le Royun oğludur. Doğulanda atası 79 yaşında, anası 26 yaşında idi. Atası Fransua-Andre 4 yaşında olarkən ölüb.

 Bəstəkarlığı 
Filidor 1732-ci ildə 6 yaşı olanda Fransa Kralı XV Luisin sarayındakı Kral xoruna seçildi. İlk musiqi kompozisiyasını bu xorda 11 yaşında bəstələdiyi bildirilir. XV Luisin hər gün Kral xorunu dinləmək istədiyi; kralın gəlməyini gözləyən zaman xorun üzvlərinin vaxtlarını şahmat oynamaqla keçirdikləri və gənc Filidorun da oyuna məhz bu səbəblə başladığı ifadə edilir.

 Şahmat 
Yaşadığı dövrdə hələ Şahmat üzrə Dünya Çempionu titulu təsis edilməməsinə baxmayaraq, dövrünün ən böyük şahmat ustalarından biri sayılır. Filidorun yazdığı "Analyse du jeu des Échecs" (Şahmat Oyununun Təhlili) kitabı 100 ilə yaxın müddətdə standart şahmat kitabı olaraq qəbul edildi. O, həm də daha sonralar onun adı ilə adlandırılacaq Filidor müdafiəsinin yaradıcısıdır.

 Seçilmiş musiqi əsərləri 

 Operalar 
 Blaise le savetier (1759)
 Le Quiproquo ou le volage fixé (1759)
 Le Jardinier et son seigneur (1761)
 Le Maréchal-Ferrant (1761)
 Sancho Pança dans son île (1762)
 Le Bûcheron ou les trois souhaits (1763)
 Le Sorcier (1764)
 Tom Jones (1765), Henry Fieldingin eyniadlı romanından ilhamlanaraq
 Ernelinde, princesse de Norvège (1767), 1769 afişada adı 'Sandomar, prince de Danemark
 Le Jardinier de Sidon (1768)
 L'Amant déguisé ou le jardinier supposé (1769)
 La Nouvelle École des femmes (1770)
 Le Puits d'amour (1779)
 L'Amitié au village (1785)
 Thémistocle (1786)
 La Belle Esclave (1788)
 Bélisaire (1796, ölümündən sonra)

 İstinadlar 

Kateqoriya:Fransa şahmatçıları
Kateqoriya:Fransız bəstəkarlar
Kateqoriya:Fransa bəstəkarları