Tehran metropoliteni

Tehran metropoliteni (‎) — Tehranda metropoliten xətlərini birləşdirən nəqliyyat sistemi. İranda ilk metro sistemi.

Tehranda metropoliten 1999-cu ildə fəaliyyətə başlayıb. 2017-ci ilə qədər 7 xətdən ibarət olub, xətlərinin ümumi uzunluğu 175 km-dən çoxdur. Daha iki xəttin tikintisi aparılır. Metro Tehranı iri peyk-şəhəri Kərəclə birləşdirir.

Tarixi
alt=Tehran metropolitenində turniket|thumb|346x346px|Tehran metropolitenində turniket
1985-ci ilin yayında sürətlə artan əhalinin təzyiqləri və ictimai nəqliyyatın inkişafının qaneedici səviyyədə olmaması layihənin vacibliyini açıq-aşkar göstərirdi. Xətt 1 (Şəhid Ayətulla Xaqxani bulvarından Rey şəhərinə qədər) və onun Behişt-e Zəhra qəbristanlığına doğru davamı üçün prioritet oldu. Xətt 2 (Dərdəştdən Sodeqiyyə meydanına doğru) və onun Kərəc şəhər ətrafına və Mehrşəhr rayonuna qədər davamı ikinci dərəcəli elan edildi. 3 və 4-cü xətlərin də çəkilməsi üçün tədqiqatlar aparılırdı. Metronun tikintisi və istismarının "Metro" şirkətinə həvalə edilməsi qərara alındı.   
Bu mərhələdən başlayaraq Metro kompaniyası Əsgər İbrahimi tərəfindən 11 il müddətində idarə edildi. Bu müddət ərzində metro sisteminə 100 milyonlarla ABŞ dolları xərcləndi, şirkət hökumətdən Bəndər Abbasda (Hörmüzgan ostanında) dəmir filizi şaxtasının istismarına, Şərqi Azərbaycan ostanında Moğan Diotomit şaxtasının istismarı və satışına, İsfahan neft emalı zavodunun təmizlənmiş qalıqlarının ixracına dair razılıq alır.Tehran metrosunun tarixi və statusu  (ingiliscə) (istifadə edilmə tarixi: 2017-08-21 Növbəti illərdə Əsgər İbrahiminin təşkilatdan gedişindən sonra sədr vəzifəsinə Mohsen Haşemi təyin edildi, Tehran və Kərəc arasında Tehran metrosunun ilk xətti istismara verildi.   
1999-cu il mart ayının 7-də yerüstü Tehran-Kərəc ekspress qatarı yolun müəyyən bir hissəsində - Tehranın Azadi meydanı ilə Kərəcin Malard məntəqəsi arasındakı 31,4 km uzunluğunda olan məsafədə istismara verildi. Xətt çin şirkəti NORİNCO (China North Industries Corporation) tərəfindən tikilmişdi. 2000-ci ildə 1 və 2-ci xətlərin də kommersiya istifadəsinə başlanıldı. Bu xətlərdəki vaqonlar CNTİC (China National Technical Import & Export Corporation) şirkəti tərəfindən hazırlanmışdı. Dəmiryollarının çəkilməsinə görə Avstriya şirkəti VOEST ALPİNE məsuliyyət daşıyırdı. Metro bir sıra beynəlxalq şirkətlərin avadanlıqlarından istifadə edir: Tehran-Kərəc qolundakı ikiyaruslu sərnişin vaqonları CNTİC şirkəti tərəfindən təchiz edilmiş və Erak fabrikində yığılmışdı.

Layihəyə təxminən 1 milyard ABŞ dolları xərcləndi. Tehran metrosunun tam fəaliyyət göstərən 1 və 2-ci xətləri gözlənildiyi kimi 2 milyon sərnişin daşıyacaqdı.

 Metro Xətləri 
XəttAçılışı"Metro haqqında - Metro tarixi" . Tehran şəhər və şəhərətrafı dəmir yolları Əməliyyat Şirkəti. İstifadə edildiyi tarix: 2017-08-21 (ingiliscə)UzunluğuStansiyaları"Fəaliyyətdə olan stansiyaların inkişafı"  (pdf). Tehran şəhər və şəhərətrafı dəmir yolları Əməliyyat Şirkəti. İstifadə edildiyi tarix: 2017-08-21 (ingiliscə).Tipi 1200128.1 km (17.5 mil)  "خط 1 متروي تهران و توسعه شمالي و جنوبي خط تا كهريزك"  tehranmetrogroup.com (farsca). İstifadə edilmə tarixi 2017-21-08.29"Stansiyalar" . tehran.ir. Metro 2200022 km (14 mil)"خط 2 متروي تهران و توسعه شرقي خط تا پايانه شرق"  tehranmetrogroup.com (farsca). İstifadə edilmə tarixi: 2017-08-21.22Metro 3201237 km (23 mil)"Ruhani Yaxın Şərqdə ən uzun metro xətini açır" . Real Iran. 22 Sentyabr 2015.  İstifadə edilmə tarixi: 2017-08-21.23"خط 3 متروي تهران" . tehranmetrogroup.com (farsca).  İstifadə edilmə tarixi: 2017-08-21.Metro 4200823.1 km (14.4 mil)"خط 4 متروي تهران" . tehranmetrogroup.com (farsca) İstifadə edilmə tarixi: 2017-08-21.22Metro 7201722 km (14 mil)Barrou, Keyt. "Tehran metrosunun 7-ci xətti açıldı" . İstifadə edilmə tarixi 2017-08-21.7Metro 8201730.2 km (18.8 mil)3Metro EkspressMetro xətlərinin 
ümumi uzunluğu:162.4 km (101 mil)106 5199943 km (27 mil)"خط 5 مترو" . tehranmetrogroup.com (farsca) İstifadə edilmə tarixi: 2017-08-21.11"Xətt 5 Tehran metro stansiyasının yekun profili"  (pdf). Tehran şəhər və şəhərətrafı dəmir yolları Əməliyyat Şirkəti. İstifadə edildiyi tarix: 2017-08-21 (ingiliscə)Şəhərətrafı dəmir yoluXətlərin ümumi 
uzunluğu205.4 km (128 mil) 117

 Ödəniş 
Gediş haqqının ödənişi maqnit biletlərin və plastik kartların köməyi ilə həyata keçirilir. Biletləri bir neçə gediş üçün, yaxud da müəyyən vaxt çərçivəsində gedişlərin sayını məhdudlaşdırmadan istifadə edilə bilər. thumb|1 günlük bilet 
1 gediş: 2500 rial (~0,11 AZN)  
 2 gediş: 4500 rial (~0,20 AZN)
 10 gediş: 10000 rial (~0,45 AZN)
 1 günlük: 4000 rial(~0.18 AZN)
 3 gün: 8000 rial (~0.36 AZN)
 Həftəlik: 15 000 rial (~0.67 AZN)alt=2 gedişlik bilet|thumb|2 gedişlik bilet
Plastik karta gediş yüklənməsinin dəyəri: 
 Aylıq: 45 000 rial (~2,025 AZN)
 3 aylıq: 110 000 rial (~5 AZN)
 6 aylıq: 180 000 rial (~8,1 AZN)
 İllik: 280 000 rial (~12,6 AZN)
(Azərbaycan manatı ilə göstərilən qiymətlər 21 avqust 2017-ci il valyuta məzənnəsinə uyğun olaraq göstərilib,1 AZN = 22.221 IRR)

Həmçinin bax
 Məşhəd metrosu
 Təbriz metropoliteni

Xarici keçidlər
 Tehran Metro head resigns in row with Ahmadinejad | Reuters
 History and Status of Tehran Metro 
 Tehran metropolitenində ödəniş (farsca) 

İstinadlar

Kateqoriya:Tehran metropoliteni‎
Kateqoriya:2000-ci ildə yarananlar