Geoloji kəsiliş

Geoloji kəsiliş  — süxurların yatım şəraitinin, müxtəlif yaşlı və tərkibli süxurların qarşılıqlı münasibətinin, geoloji kütlələrin forma və qalınlıqlarının dəyişməsinin, qırışıqlıq və qırılma pozulmalarının xarakterinin, müxtəlif fatsiyaların və onların bir-birinə qarşılıqlı münasibətinin şaquli müstəvidə qrafik təsviri. Geoloji kəsiliş geoloji xəritə ilə birlikdə tərtib edilir və dərinə getdikcə quruluşun dəyişməsini əyani şəkildə göstərir. Geoloji kəsiliş tərtibində təkcə yerüstü müşahidə materialları deyil, həmçinin quyu və geofiziki müşahidə materiallarından da istifadə olunmalıdır. Bəzən Geoloji kəsiliş məfhumu əvəzinə səhvən "Geoloji profil" termini işlədilir.

 Azərbaycanda 

 Paleontoloji və stratiqrafik nadir geoloji obyektlər 
№Obyektin adıObyektin yerləşməsiHaqqında1Quşquna kəsilişiQazax r-nuBu kəsiliş Kür-Qabırrı çayarası massivində Quşquna antiklinalında üzə çıxır (Qazax r-nu).

Akçaqılın xarakter kəsilişidir. Burada alt akçaqıl () dəniz fasiyasında (az qalınlıqlı qum, qumdaşı, qabıqlı əhəngdaşı və vulkan külü olan gilləri) təmsil edilərək sarmatın müxtəlif horizontları üzərində transqressiv və qeyri-uyğun yatır. Həmin çöküntülərdə molyusklar və onurğalılardan fil sümükləri tapılmışdır.

Üst akçaqıl bu kəsilişdə kontinental fasiyada () yayılmışdır. Onlarda müxtəlif onurğalıların sümüklıəri tapılmışdır.2Qaraca kəsilişiMingəçevir r-nuQaraca kəsilişi Azərbaycanda IV dövrün abşeron alt xəzər çöküntülərinin klassik kəsilişdir. Bu kəsiliş Mingəçevir turbazasından şərqdə yerləşmiş Qaraca antiklinalına aiddir. Burada abşeron çöküntüləri kontinental fasiyada (), pleystosen çöküntüləri isə kontinental və dəniz fasiyasında () yayılmışlar. Bu çöküntülərdə şirin sularda və dənizdə yaşayan molyusk qalıqları, ostrakodlar, foraminiferlər və onurğalıların sümükləri rast gəlir.3Bozdağ kəsilişiGoranboy r-nuDuzdağ silsiləsindən şimal-qərbdə Bozdağ silsiləsinin şimal-şərq hissəsində Dəyirmandağ qırışığında açılmışdır. O IV dövr abşeron çöküntülərinin (Acınohur regionu üçün) xarakter kəsilişidir.

Burada alt abşeron çöküntüləri az qalınlıqlı müxtəlif süxur təbəqəli qumlu gillər, orta abşeron gillər, qumlar və qumdaşları, üst abşeron isə əsasən gillər və qumlarla təmsil edilmişdir. Abşeron çöküntülərinin ümumi qalınlığı çatır. Alt və orta abşeronda əsasən dəniz faunası (molyusklar, ostrakodlar), üst abşeronda isə dəniz və şirin su (Bozdağ kompleksi) yayılmışdır.4Duzdağ kəsilişiYevlax r-nuDuzdağ dağı ətraf ərazidən aydın seçilən təpəvarı yüksəklikdir. O Goran dəmiryol stansiyasından şimalda yerləşərək struktur cəhətdən

braxiantiklinaldan ibarətdir. Burada qırışığın quruluşunda akçaqıl pleystosen çöküntüləri işdirak edir.

Akçaqıl çöküntüləri nazik təbəqəli qum və qumdaşlı gillərdən () ibarətdir. Bu çöküntülərdə molyusk və bitki qalıqları, onurğalıların sümükləri rast gəlir.

Acınohur üçün Duzdağ kəsilişi abşeron çöküntüləri üçün istinad kəsilişi kimi qeyd edilmişdir. Bu kəsiliş Acınohurun başqa kəsilişlərindən dəniz və sahil yanı kontinental çöküntülərin fasiləsiz açılışı və fauna qalıqları ilə zənginliyi ilə fərqlənir. Burada ümumi qalınlığı çatan abşeron çöküntülərinin hər 3 yarımmərtəbəsi ayrılır. Bu kəsilişdə pleystosen çöküntülərinin qalınlığı çatır.5Qobustan kəsilişiBakı şəh., Qaradağ r-nuQobustan tarixi qoruğu. By qoruq Bakı şəhərindən məsafədə Böyükdaş dağında yerləşmişdir. O Azərbaycan ərazisində yaşamış qədim insanların daş salnaməsidir. Burada tapılan daş dövr mədəniyyətı nümunələri bəşəriyyətin ən dəyərli irsi sırasına daxildir. O ümumdynya əhəmiyyətli abidədir və YUNESKO siyahısına daxildir. Bu abidələr orta abşeron süxurları üzərində yaranmışdır.6Kələvudağ kəsilişiQuba r-nuKələvudağ kəsilişi Cənubi Qafqazın cənub-şərq hissəsində təbaşir çöküntülərinin istinad kəsilişidir. Bu kəsiliş Quba rayonunun Qonaqkənd kəndi yaxınlığında Kələvudağın ətəklərində yerləşir və kəsilişin tamlığına və fauna qalıqlarının zənginliyinə görə seçilir. Gözəl mənzərəsi, rahat yolu və geoloji qiymətinə görə böyük həm elmi, həm də turizm üçün böyük əhəmiyyəti vardır.7Xızı konqlomeratlarıXızı r-nuYalnız Şaxdağ-Xızı zonasının cənubi-şərq hissəsinə xass olan və üst təbaşir yaşlı çökmə süxurlardan ibarət Xızı antiqafqaz muldasının binövrəsini təşkil edən qalın konqlomerat layı. Yura və alt təbaşir süxurlarının qırıntılarından təşkil olunmuş subhorizontal yatımlı konqlomeratlar alp tektonik fazasında qırışmaya, sonradan isə dərin aşınmaya məruz qalmış alt təbaşir argillitlərin üzərində transqressiv yatır.8Dərəköhnəbinə kəsilişiXızı r-nuŞaxdağ-Xızı tektonik zonasının üst apt-alb çökmə süxurlarının yeganə tam litoloji-stratiqrafik kəsilişi9Zeyid kəsilişiQuba r-nuAzərbaycan ərazisində yalnız Buduq muldasının geoloji kəsilişində iştirak edən paleosen-eosen yaşlı kvars qumları və ovunaq qum daşlarından ibarət lay dəstəsi.10Qaşırdağ lay dəstəsi kəsilişiCulfa r-nuAzərbaycan ərazisində yeganə çıxışı olan orta miosen yaşlı vulkanogen lay dəstəsi: traxiandezit və latit vulkanik brekçiyalar, tuflar və avtoklastitlər.7Xızı antiqafqaz muldasının kəsilişiXızı r-nu8İstisu kəsilişi – Qalacıqİsmayıllı r-nu9Dərəköhnəbinə kəsilişi (K 1ap-al)Xızı r-nu

 Geotektonik nadir geoloji obyektlər 


№



Obyektin adı 

Obyektin yerləşməsi 

Obyektin təsviri1Xızı antiqafqaz muldasıXızı r-nuCənubi-Şərqi Qafqazın Şaxdağ-Xızı tektonik zonasının şərqə tərəf dalması zolağında (Xızı şəhərinin şimal ətrafında) yerləşən və üst təbaşir çöküntülərindən ibarət olan braxisinklinal. Bu yeganə qırışıq formasıdır ki, submeridional istiqamətdə uzanaraq antiqafqaz dərinlik qırılmalarının mövcudlu-ğunu, həmçinin alt və üst təbaşir dövrləri arasında uzunmüddətli fasilənin olduğunu və bu fasilə ərzində alp tektonik fazası ilə əlaqəli nəhəng qırışıqların əmələ gəlməsini sübuta yetirir.2Nabur klipiQobustan r-nuQovdağ-Sumqayıt tektonik örtük dəstəminin ön hissəsinin dağılması nəticəsində Qozluçayın sağ sahilində (Nabur kəndindən şərqə) təklənən üst təbaşır süxurlarından ibarət şaryaj fraqmenti. Klipin dabanında yer səthinə çıxan daha cavan (orta miosen yaşlı) süxurların izlənilməsi üstəgəlmə prosesinin attik tektonik fazasında baş verməsini sübuta yetirir.3Muğanlı klipiŞamaxı r-nuBasqal tektonik örtüyünün şərq qanadının ekzogen proseslərin təsiri nəticəsində təklənmiş fraqmenti. Üst təbaşir yaşlı çökmə süxurlardan ibarət olan alloxton klipin və onun dabanında yer səthinə çıxan oliqosen-alt miosen yaşlı avtoxton maykop lay dəstəsinin kəsilişi Muğanlı-Basqal yolunun kənarında (Muğanlı kəndindən şimali-qərbdə) yerləşən geoloji açılışda izlənilir.4Ağsuçay klipiAğsu r-nuBasqal tektonik örtüyünün şərq qanadının ekzogen proseslərin təsiri nəticəsində təklənmiş fraqmenti. Üst təbaşir yaşlı çökmə süxurlardan ibarət olan sinklinal formalı alloxton klipin və onun dabanında yer səthinə çıxan oliqosen-alt miosen yaşlı avtoxton maykop lay dəstəsinin kəsilişi Muğanlı-Basqal yolunun kənarında (Ağsu çayının sol sahili) yerləşən geoloji açılışda izlənilir.5Basqal tekonik örtüyünün Ağsuçay kəsilişiAğsu r-nuAğsu çayının sağ sahilində Muğanlı-Basqal yolu ilə Nuran dərəsi arasında Basqal tektonik örtüyü və onun dabanında yer səthinə çıxan avtoxton sumqayıt, qoun və maykop lay dəstələri arasında qarşılıqlı münasibətlər aydın şəkildə izlənilir. Açılan kəsilişdə avtoxton və alloxton dəstəmlər arasında əlavə paravtoxton dəstəminin yerləşməsi aydın görünür.6Zərqova kəsilişiAğsu r-nuZərqova kəndinin şimal kənarında yer səthində izlənilən kəsilişdə pont çöküntülərinin üzərində Basqal tektonik örtüyünün ön lövhəsinin alloxton şəkildə yerləşməsi. Bu kəsilişdə müşahidə olunan avtoxton-alloxton qarşılıqlı münasibətləri Basqal tektoniik örtüyünün əmələ gəlmə vaxtını təyin edir və onun rodan tektonik fazası ilə üst-üstə düşməsini sübuta yetirir.7Talıstan olistolitiİsmayıllı r-nuİşmayıllı şəhərindən şimali-şərqdə Diyallı və Talıstan kəndləri arasında yerləşən üst yura yaşlı əhəng daşlarının ibarət olan nəhəng qaya. Bu qaya Vəndam tektonik zonasının üst təbaşir yaşlı (senoman) vulkanogen-çökmə olistostrom horizontunun tərkib hissəsi olaraq sahəsi 2,5 km² qalınlığı isə ölçülü olistolit kimi yer səthində izlənilir.8Canquçay (İstisu) kəsilişiİsmayıllı r-nuGöyçay çayının orta axımındakı sağ qolunun dərəsində, İstisu kəndinin şimal ətrafında yer səthində izlənilən geoloji kəsiliş. Burada Qovdağ-Sumqayıt tektonik örtüyünün kökləri ilə oliqosen-alt miosen yaşlı avtoxton maykop lay dəstəsi və onun altında yerləşən Vəndam tektonik zonasının alt təbaşir çöküntülərinin qarşılıqlı münasibətləri müşahidə olunur.9Qızmeydan palçıq vulkanı — 1Şamaxı r-nuQızmeydan kəndindən şimali-qərbdə üst təbaşir yaşlı süxurların üzərində yerləşən və 8 qrifondan ibarət olan palçıq vulkanı. Vulkanik brekçıyanın tərkibində paleogen mikrofaunasının yayı-lması Qovdağ-Sumqayıt tektonik örtüyünün tərkib hissəsi olan üst təbaşir süxurlarının həqiqətən alloxton dəstəm təşkil edilməsini sübuta yetirir.10Qızmeydan palçıq vulkanı — 2Şamaxı r-nuBirinci palçıq vulkanından şimalda üst təbaşir yaşlı süxurların üzərində yerəşən və 32 qrifondan ibarət olan palçıq vulkanı. Vulkanik brekçıyanın tərkibində paleogen mikrofaunasının yayılması Qovdağ -Sumqayıt tektonik örtüyünün tərkib hissəsi olan üst təbaşir süxurlarının həqiqətən alloxton dəstəm təşkil edilməsini sübuta yetirir.11Dəmirçi palçıq vulkanıŞamaxı r-nuDəmirçi kəndindən şərqdə üst təbaşir yaşlı süxurların üzərində yerləşən və 12 qrifondan ibarət olan palçıq vulkanı. Vulkanik brekçıyanın tərkibində paleogen mikrofaunasının yayılması Qovdağ -Sumqayıt tektonik örtüyünün tərkib hissəsi olan üst təbaşir süxurlarının həqiqətən alloxton dəstəm təşkil edilməsini sübuta yetirir.12Köhnəgədi palçıq vulkanıXızı r-nuGədi dağının yamacında üst təbaşir yaşlı süxurların üzərində yerləşən palçıq vulkanı. Vulkanik brekçı-yanın tərkibində paleogen mikrofaunasının yayılması Qovdağ -Sumqayıt tektonik örtüyünün tərkib hissəsi olan üst təbaşir süxurlarının həqiqətən alloxton dəstəm təşkil edilməsini sübuta yetirir.13Kurkaçıdağ palçıq vulkanıXızı r-nuKurkaçıdağ yüksəkliyinin yamacın-da üst təbaşir yaşlı süxurların üzərində yerləşən palçıq vulkanı. Vulkanik brekçıyanın tərkibində paleogen mikrofaunasının yayılma-sı Qovdağ-Sumqayıt tektonik örtüyünün tərkib hissəsi olan üst təbaşir süxurlarının həqiqətən alloxton dəstəm təşkil edilməsini sübuta yetirir.14Rüstəməliyev daykasıGədəbəy r-nuGədəbəy-Rüstəməliyev yolunun kənarında orta yura yaşlı vulkanogen-çökmə süxurlarını antiqafqaz istiqamətində yaran tektonik qırılma ilə əlaqəli dasit tərkibli kiçik xətti intruziya. Ətraf süxurların aşınması nəticəsində dayka müasir relyefda eni 4,5 — olan hündür (15-) və uzun (60-) divar şəklində izlənilir.15Yanardağ yanar qaz çıxışıBakı ş., Binəqədi r-nuDidah və Məhəmmədi kəndləri arasında yerləşən Yanardağ təpəciyində eninə uzanan tektonik qırılma boyu yer səthinə çıxan təbii qazın alovlanması.16Atəşgah (Atəşqaya) yanar qaz çıxışıQuba r-nuXınalıq kəndindən şimali-qərbdə yerləşən Atəşqaya dərəsində yer səthinə çıxan orta yura çöküntülərində izlənilən və eninə uzanan tektonik qırılma boyu yer səthinə çıxan təbii qazın alovlanması.17Əlik yanar qaz çıxışıQuba r-nuƏlik kəndindən qərbdə yerləşən dərədə yer səthinə çıxan orta yura çöküntülərində izlənilən ümumqafqaz istiqamətli tektonik qırılma boyu yer səthinə çıxan təbii qazın alovlanması.18Lahıc yanar qaz çıxışıİsmayıllı r-nuLahıc kəndindən qərbdə Girdıman çayının sağ sahilindəki dərədə yer səthinə çıxan oliqosen-alt miosen yaşlı süxurlarda izlənilən ümumqafqaz istiqamətli tektonik qırılma boyu yer səthinə çıxan təbii qazın alovlanması.19Qarovulüstü sinklinalının sentriklinalıQuba r-nuQonaqkəndin cənub ətrafında Cimiçay çayının sol sahilində yerləşən nadir struktur forma. Burada üst yura yaşlı kobud fliş çöküntülərindən ibarət cənuba çevrilmiş sandığvari sinklinalın relyefdə gözəl izlənilən bağlanması (sentriklinalı) müşahidə olunur.20Güzdək dairəvi (masavari) muldasıAbşeron r-nuGüzdək kəndinin ətrafında yerləşən nadir struktur forma. Burada maili yatan abşeron lay dəstəsi qum daşlarından ibarət olan və relyefdə masavari plato şəklində izlənilən nəhəng dairəvi sinklinal (mulda) müşahidə olunur.21Burovdal kəsilişi və kanyonuİsmayıllı r-nuGirdıman cayının yuxarı axımındakı Burovdal dərəsində izlənilən Zaqatala-Qovdağ tektonik zonasının alt təbaşir yaşlı süxurlarında mövcud olan qırışıqlığın nümunəvi kəsilişi22Fitdağ kəsilişiİsmayıllı r-nuNialdağ silsiləsinin nadir struktur forması. Burada Vəndam tektonik zonasının orta-üst təbaşir yaşlı vulkanogen-çökmə süxurlarının kəskin eninə sıxılması nəticəsində əmələ gəlmiş siklinalın nüvəsi yerindən pırtlayıb çıxmış və qırışığın hər iki qanadının üstünə gəlmişdir.23Bizlan tektonik pəncərəsiİsmayıllı r-nuBizlan kəndinin cənub kənarında yerləşən dərədə Basqal tektonik örtüyünü təşkil edən üst təbaşir yaşlı süxurların tam aşınması nəticəsində tektonik pəncərə əmələ gəlmiş və avtoxton dəstəmi təşkil edən eosin-oliqosen süxurları yer səthinə çıxmışdır.24Sərdaxar tektonik pəncərəsiİsmayıllı r-nuQirdıman çayının orta axımının sol sahilində Sərdaxar kəndinə gedən yolun kənarında Basqal tektonik örtüyünün dabanında avtoxton üst miosen (sarmat) yaşlı süxurlar yer səthinə çıxaraq təşkil edən üst təbaşir yaşlı süxurların tam aşınması nəticəsində tektonik pəncərə əmələ gəlmiş və avtoxton dəstəmi təşkil edən eosin-oliqosen süxurları yer səthinə çıxmışdır.25Şıxəliçay kəsilişiQuba r-nuXaşı kəndindən cənubi-qərbdə Şıxəliçay dərəsinin sol divarıda müşahidə olunan nadir struktur forma. Burada Böyük Qafqaz dərinlik üstəgəlməsinin amplitude-nun artması nəticəsində onunla və Qəmərvan dərinlik qırılmalarının yaxınlaşması və birləşməsi, nəticə olaraq Tufan tektonik zonasının pazlaşması baş verir.26Zərnavaçay kəsilişiİsmayıllı r-nuZərnava kəndindən cənubda Zərnəvaçayın sol sahilində müşahidə olunan nadir struktur forma. Burada Girdımançay fleksurasının təsiri nəticəsində Gəndob antiklinalının alt təbaşir yaşlı süxurlardan ibarət şarnirinin antiqafqaz istiqamətdə kəskin dönməsi və oliqosen-alt miosen yaşlı maykop lay dəstisi süxurlarının altına dərhal gömməsi prosesi baş verir.27Cek kəsilişiQuba r-nuŞahdağ-Beşbarmaq şaryajının Cek tektonik örtüyü və Cek klipi28Qudyalçay kəsilişiQuba r-nuŞahdağ-Beşbarmaq şaryajının arxa hissəsində retroşaryaj29Söhüb kəsilişiQuba r-nuQaraçayın sol sahilində Şahdağ-Beşbarmaq şaryajının tərkib hissəsi olan Söhüb klipi30Ağgədik kəsilişiQuba r-nuAğçay-Qaraçay çaylarının su ayrıcında Şahdağ-Beşbarmaq şaryajının tərkib hissəsi olan Ağgədik tektonik örtüyü31Buduğ muldasıQuba r-nuQudyalçay-Qaraçay çaylarının su ayrıcında Buduğ neoavtohtonunun Şahdağ-Beşbarmaq şaryajının tərkib hissəsi olan Qızılqaya massivinin əhəngdaşları üzərində transqressiv yatması və üst təbaşir- pliosen çöküntülərinin nümunəvi litoloji-stratiqrafik kəsilişi32Qalaaltı kəsilişiŞabran r-nuŞahdağ-Beşbarmaq şaryajının Çıraq tektonik örtüyü33Beşbarmaq qayasıSiyəzən r-nuŞahdağ-Beşbarmaq şaryajının ucqar şərq fraqmenti olan Beşbarmaq klipi34Tahircalcay kəsilişiQusar r-nuSudur zonasının üst yura yaşlı evaporit formasiyasının yeganə nümunəvi kəsilişi35Qusarçay kəsilişiQusar r-nuQusarçay dərəsində açılan malm-neokom əhəngdaşlarında qutuvari qırışların nümunəvi kəsilişi36Quzun kəsilişiQusar r-nuQusar-Dəvəçi qoyma çökəkliyinin ön hissəsində pliosen-pleystosen yaşlı süxurlarda izlənilən dislokasiyalar və continental molassanın nümunəvi kəsilişi37Ləzə kəsilişiQusar r-nuŞahdağ-Beşbarmaq şaryajının arxa hissəsində Qızılqazma üstəgəlməsi boyu retroşaryaj38Cimiçay kəsilişiQuba r-nuGirdimançay-Vəlvələçay fleksu-rasının çay dərəsində izlənilən təzahürü39Təngə kəsilişiQuba r-nuVəlvələçay dərəsində Şahdağ-Beşbarmaq şaryajının kök zonasının açılışı40İstisuçay kəsilişiQuba r-nuGilgilçayın sağ qolu olan İstisuçay dərəsində açılan Xızı zonasının orta-üst yura yaşlı flişinin nümunəvi kəsilişi və izlənilən deformasiyalar41Gilgilçay kəsilişi — 1Quba r-nuGilgilçay dərəsinin sol yamacında açilan nəhəng Qızılqazma braxiantiklinalı və onun litoloji-stratiqrafik kəsilişi42Qızılqazmaçay kəsilişiQuba r-nuGilgilçayın sağ qolu olan Qızılqazma çayının dərəsində açılan Xızı zonasının orta və üst yura çöküntülərinin transqressiv kontaktı43Gilgilçay kəsilişi — 2Quba r-nuGilgilçay dərəsinin sağ yamacında açilan eyniadlı nəhəng olistoplakın litoloji-stratiqrafik kəsilişi44Qaraçay kəsilişiQuba r-nuQaraçay dərəsinin sol yamacında açılan alt təbaşir (hoteriv) çöküntülərinin kəsilişindəki Rük olistostromu45Nəzirçay kəsilişiQuba r-nuQaraçayın sağ qolu olan Nəzirçay dərəsində açılan alt təbaşir (valanjin) yaşlı "vəhşi" fliş kəsilişi46Yerfi silsiləsiQuba r-nuQaraçay-Babaçay çaylarının su ayrıcında açılan alt təbaşir (valanjin) yaşlı "vəhşi" flişin kəsilişindəki Pir Qam-Qam olistoliti47Nardaran dərəsiSiyəzən r-nuAtaçay-Keşçay çaylarının su ayrıcındakı Nardaran dərəsində açılan alt təbaşir (valanjin-hoteriv) yaşlı "vəhşi" flişin kəsilişi48Tıxçay kəsilişiXızı r-nuTıxçay dərəsində açılan üst apt-alb yaşlı süxurlarda antiqafqaz istiqamətli disharmonic qırışıq zonası49Ataçay kəsilişi

 Mineraloji-petroqrafik nadir geoloji obyektlər 
№

№Obyektin adıObyektin yerləşməsiObyektin təsviri1Daşkəsən dəmir filizi yatağıDaşkəsən r-nu, DaşkəsənBütün Qafqazda hesablanmış sənaye ehtiyatı təxminən 300mln ton olan yeganə dəmir filizi yatağı. Filizlərin tərkibində 110 mineral növü təyin edilmişdir. Əsas filizəmələgətirən minerallar maqnetit və hematitdir, digər minerallar isə mis, qurğuşun və sink sulfidləri, kobaltın sulfoarsenidlərindən ibarətdir.2Zəylik alunit yatağıDaşkəsən r-nuDünyanın ən iri alunit yataqlarından biri. Alunit assosiasiyasının səciyyəvi mineralları: silisium oksidinin modifikasiyaları (kvars, xalsedon, opal), dikkit, kaolinit, serisit, pirofillit, diaspor, flüorit və s.3Çovdar qızıl filizi yatağıDaşkəsən r-nuFilizləri qızılın yüksək miqdarı ilə səciyyələnən obyekt. Mineral tərkibinin sadəliyi ilə səciyyələnir. Qızılın sənaye əhəmiyyətli yığımları "Mərkəzi" adlanan filiz cismi ilə əlaqədardır.4Gədəbəy mis-kolçedan yatağıGədəbəy r-nuVaxtı ilə Qafqazın ən iri mis mədənlərindən biri olan bu yatağın filizlərində yüksək miqdarda qızıl iştirak edir. Sənaye əhəmiyyətli iki filiz tipi ayrılır: ilkin kükürd kolçedanı və mis-sink-kolçedan filizləri.5Əyridaq turmalin təzahürüGədəbəy r-nu, SlavyankaAzərbaycan Respublikasında turmalin mineralının yeganə obyekti.6Maarif mis-porfir təzahürüGədəbəy r-nuFilizlərin əsas mineralları pirit və xalkopiritdir. Qeyri-filiz minerallardan kvars, epidot və s. iştirak edir. Hipergenez zonasında brekçiyalaşmış kvars-porfirlərin üzərində "dəmir papaq" müşahidə olunur.7Bittibulaq mis-mərgümüş yatağıGədəbəy r-nuFilizlərinin mərgümüşlə xüsusiləşməsi nöqteyi-nəzərdən respublikanın yeganə kolçedan yatağı kimi mühüm elmi əhəmiyyət daşıyır. Pirit və xüsusilə enargit selen, tellur və germaniumun yüksək konsentrasiyaları ilə səciyyələnir.8Xarxar mis-porfir təzahürüGədəbəy r-nuYatağın mühüm xüsusiyyətlərindən biri tipomorf mineral assosiasiyalarından ibarət oksidləşmə zonasının mövcudluğudur. Bu zonanın səciyyəvi minerallarından biri yarımqiymətli zərgərlik daşı firuzədir.9Todan heliotrop-əqiq-yəşəm təzahürüGöygöl r-nuYarımqiymətli zərgərlik daşı heliotrop mineralının keçmiş SSRİ ərazisində yeganə təzahürü. Heliotrop, əqiq və yəşəm yığımları 1–15 sm. ölçüdə badamcıqlar və jeodalar əmələ gətirir.10Aydağ seolit yatağıTovuz r-nuUnikal sorbsiya və ion mübadiləsi qabiliyyətli, geniş tətbiq sahəsinə malik olan yüksək silisiumlu ən qiymətli seolit obyekti. Yatağın seolitdaşıyan əmələgəlmələri əsasən klinoptilolit-mordenit tərkibi ilə səciyyələnir.11Alpout bentonit yatağıQazax r-nu, FərəhliÇoxsahəli texnoloji və ekoloji cəhətdən təmizləyici süxurlar kimi müxtəlif sahələrdə istifadə edilən sənaye əhəmiyyətli xammal yatağı.12Çovdar yatağı ətrafındakı daşlaşmış ağaclarDaşkəsən r-nuElmi nöqteyi-nəzərdən və mümkün məmulat kimi əhəmiyyət kəsb edən obyektlər.13Ərəzin teşenit intruziyasıCulfa r-nuAzərbaycan ərazisində yeganə olan orta miosen yaşlı teşenit intruziyası14"Vezuvian təpəciyi"Gədəbəy r-nuBu təpəcik Gədəbəy kvars-diorit intruzivinin üzərində papaq şəklində yerləşən skarn cismi ilə təmsil olunmuşdur.15Qızılqaya ekstruziyasıTovuz r-nu, Yuxarı ÖksüzlüÜst təbaşir vulkanizmi məhsullarının (riolit tərkibli ekstruziya) morfoloji xüsusiyyətlə-rini aydın əks etdirən alcaq təpəliklərin fonunda kəskin surətdə ucalaraq böyük elmi və estetik maraq doğuran obyekt.16Koroğlu ekstruziyasıTovuz r-nu, Yuxarı ÖksüzlüÜst təbaşir vulkanizmi məhsullarının morfoloji xüsusiyyətlərini aydın əks etdirən alcaq təpəliklərin fonunda kəskin surətdə ucalaraq böyük elmi və estetik maraq doğuran obyektlər. "Köroğlu" ekstruziyasının cənub yamacında riolitlərin sütunvari ayrılması, zirvəsində isə orta əsr qalasının qalıqları müşahidə olunur.17Dəryandağ ekstruziyasıTovuz r-nuÜst təbaşir vulkanizmi məhsullarının (riolit-dasit tərkibli ekstruziya) morfoloji xüsusiyyətlə-rini aydın əks etdirən alcaq təpəliklərin fonunda kəskin surətdə ucalaraq böyük elmi və estetik maraq doğuran obyekt.18Plovdağ ekstruziyasıTovuz r-nuÜst təbaşir vulkanizmi məhsullarının (diorite-porfir tərkibli ekstruziua) morfoloji xüsusiyyətlə-rini aydın əks etdirən alcaq təpəliklərin fonunda kəskin surətdə ucalaraq böyük elmi və estetik maraq doğuran obyekt.19Buynuz intruziyasıİsmayıllı r-nuBöyük Qafqazın Azərbaycan hissəsində yer səthinə çıxan yeganə intruziv kütlə. Nadir petroloji tərkibə (qabbro-siyenit və siyenit-dioritlər) malik olaraq, həmçinin paleosen yaşlı yeganə intruzivdir.20Köçəskər vulkan mərkəziQazax r-nuPaleogen yaşlı Köçəskər vulkan mərkəzi elmi əhəmiyyət daşıyan vulkanik əmələgəlmədir.21Sütunvari ayrılmalarTovuz r-nuÜst bayos yaşlı riolitlərdə təzahür edən səciyyəvi ayrılma növü.22Döşəkvari ayrılmalarGöygöl r-nuVulkanların su hövzəsindəki eksploziv fəaliyyətinin piroklastik süxurlarda əks olunduğu təzahür forması.23Sütunvari ayrılmalarDaşkəsən r-nu, Çovdar yatağıAndezibazaltların unikal, çox möhtəşəm və klassik sütunvari ayrılmaları.24Porfirit-əhəngdaşı növbələşməsiGöygöl r-nuRayonda rast gələn səciyyəvi petroqrafik kəsiliş.

 Geomorfoloji nadir geoloji obyektlər 


№



Obyektin adı 

Obyektin yerləşməsi 

Obyektin təsviri1Zurnabad ekstruziv günbəziGöygöl r-nuZurnabad kəndinin kənarında yura vulkanizmi ilə əlaqədar yaranmış ekstruziv günbəz. Gəncə çayının sol sahilində, onun yamacında ətrafdan morfoloji kəskinliyi ilə seçilir. Hündürlüyü çayın dibindən təşkil edir.2Haçaqaya ekstruziviGöygöl r-nu, Haçaqaya k.Haçaqaya kəndı yaxınlığında ekstruziv günbəz. Təbaşir dövrü vulkanının mərkəzində yerləşir və ətraf relyefdən kəskin fərqlənərək nisbi hündürlüyə malikdir.3Miskinli ekstruziviGədəbəy r-nuRüstəm Əliyev kəndi yaxınlığında yerləşən yura vulkanizmi ilə əlaqəli eksrtuziv günbəz. Morfoloji kəskinliyi ilə ətrafdan seçilir.4Koroğlu qalası ekstruziviGədəbəy r-nuQalakənd kəndi ətrafında günbəzvari çox iri yüksəklik. Yura dövrü vulkanının yerində əmələ gəlmişdir. Yamacları sıldırlmlı zirvəsi ilə geniş olduğundan üstündə qala inşa edilmişdir. Respublika əhəmiyyətli təbii-tarixi abidədir.5Böyük Qaramurad ekstruziviGədəbəy r-nuBöyük Qaramurad kəndinin cənubunda yerləşən ekstruziv günlər. Yura dövrü vulkanının mərkəzində əmələ gəlmişdir. Gövdəsində klastokarst mənşəli az dərinlikli mağara vardır.6Haçaqaya (Ağamalı) ekstruziviGədəbəy r-nu Ağamalı kəndindən şərqdə yerləşən ekstruziv — günbəzvari nekk. Yura dövrü vulkanının yerində əmələ gəlmiş, relyefdə çox kəskinliyi ilə əks olunmuş sütunvari qayadır. Əsas cəlbedici əlaməti qaya-sütunun haça şəklində olmasıdır. Nisbi hündürlüyü təşkil edir. Əsas məziyyətlərindən biri də oranın pir kimi istifadə edilməsidir.7Qoşqar ekzotik qayaları və prizmatik sütunlarDaşkəsən r-nuÇovdar kəndi yaxınlığında Qoşqar çayının sol yamacında basalt süxurları prizmatik sütunlar əmələ gətirir. Çayın yamaclarında maqmatik süxurların denudasion, əsasən eol-eroziya aşinması nəticəsində cəlbedici ekzotik qayalar müşahidə olunur.8Qöyəzən ekstruziv günbəziQazax r-nuKiçik Qafqazda geniş yayılmış ekstruziv günbəzlər arasında morfoloji kəskinliyi və əzəməti ilə xüsusi fərqlənir. Ağstafa çayının sağ qolu olan Coğas çayının sol sahilində düzənliyə bastırılmış nəhəng daş sütununu xatırladan günbəz üst təbaşirdə (santon) baş vedrmiş güclü püskürmə mərkəzinin yerində əmələ gəlmiş və liparit-porfirlərdən ibarətdir. Nibi hündürlüyü, mütləq hündürlüyü, diametric təşkil edir. O. eyni zamanda Avey Dövlət tarixi-mədəni qoruğunun ən qiymətli tarıxı-arxeoloji əbidəsidir.9Ekzotik qayalarTovuzr-nuKirən kəndi ətrafında Axınca və Əsrik çaylarının suayrıcında yura yaşlı vulkanik və vulkanik-çökmə süxurlarda aşınma nəticəsində əmələ gəlmiş müxtəlif gorünüşlü ekzotik qayalar. Ecazkar görünüşləri ilə diqqəti cəlb edirlər.10Şiş Qöyəzən ekstruziviQazaxr-nuAğstafa və Coğas çaylarının suayrıcında təbaşir vulkanizminin mahsulu olan ekstruziv qaya. Piramida şəklində olaraq süayrıcından təqribən hündürlüyə yüksəlir.11Müdrəsə çuxuruİsmayıllı r-nuGirdımançay və Axoxçay çayları arasında yerləşən geniş (95–100 km²), dərin (1300-) və çox mənzərəli kotlovina. Hər tərəfdən suayrıcılarla əhatə olunaraq yalnız bir ensiz çıxışa malikdir və müxtəlif toxunulmamış landşaft formaları ilə fərqlənir.12Zəngiçay (Müdriçay) kanyonuİsmayıllı r-nuMüdrəsə cuxurunun çıxışını əmələ gətirən ensiz dərə. Hhidroloji və tektonik faktorların təsiri səbəbindən dərin aşınmaya məruz qalmış üst təbaşır yaşlı vulkanogen-çökmə süxurlarının yuyulması nəticəsində əmələ gəlmiş ensiz (10-) və dərin (400-) uzunluğu olan nəhəng və mənzərəli kanyon.13Minarə ekzotik qayasıQuba r-nuQudialçay kanyonunun girişində (Qımılqazma kəndindən cənubda) iqlim və hidroloji faktorların təsiri səbəbindən aşınmaya məruz qalmış üst yura yaşlı mərmərləşmiş əhəng daşlarının parçalanması nəticəsində əmələ gəlmiş nəhəng (eni və uzunu 10-, hündürlüyü 40-) və mənzərəli ekzotik qaya14Qudialçay (Qırız) kanyonuQuba r-nuQudialçayın orta axımında (Ağçayla birləşdiyi yerdən qərbə doğru) hidroloji və tektonik faktorların təsiri səbəbindən dərin aşınmaya məruz qalmış üst yura yaşlı mərmərləşmiş əhəng daşlarının yuyulması nəticəsində əmələ gəlmiş ensiz (25-) və dərin (500-) uzunluğu olan nəhəng və mənzərəli kanyon15Qusarçay (Ləzə) kanyonuQusar r-nuQusarçayın yuxarı axımında (Ləzə kəndindən şimala doğru) hidroloji və tektonik faktorların təsiri səbəbindən dərin aşınmaya məruz qalmış üst yura yaşlı mərmərləşmiş əhəng daşlarının yuyulması nəticəsində əmələ gəlmiş ensiz (50-) və dərin (600-) uzunluğu olan nəhəng və mənzərəli kanyon. Onun sıldırımlı divarlarında Sudur tektonik zonasının sandığvari qırışıqlıqları-nın gözəl açılışı izlənilir.16Navçaçay kanyonuQusar r-nuTahircal çayının sağ qolunun orta axımında hidroloji və tektonik faktorların təsiri səbəbindən dərin aşınmaya məruz qalmış üst yura yaşlı və alt təbaşir əhəng daşlarının yuyulması nəticəsində əmələ gəlmiş ensiz (5-) və dərin (100-) uzunluğu 350 — olan mənzərəli kanyon. Burada Sudur tektonik zonasının şimal qanadının şərqə doğru fleksur batması və nəticə olaraq alt təbaşir əhənq daşlarının üzərinə pliosen konqlomeratlarının tharsqressiv yatmasını izləmək mümkündür sıldırımlı divarlarında Sudur tektonik zonasının sandığvari qırışıqlıqlarının gözəl açılışı izlənilir.17Üç qardaş (Deşik daş) ekzotik qayalarıCulfa r-nuƏlincə çayının sol sahilində Qızılqaya və Kirna kəndləri arasında yer səthinə çıxan eosen yaşlı vulkanogen-çökmə süxurlarının iqlim faktorları təsirindən aşınması nəticəsində əmələ gəlmiş ekzotik qayalar qrupu.18Oğlan-qız ekzotik qayalarıCulfa rayonuQaradərə və Gilançay çayarasında yerləşən Oğlangəz dağının zirvəsində yer səthinə çıxan eosen yaşlı vulkanogen-çökmə süxurlarının iqlim faktorları təsirindən aşınması nəticəsində əmələ gəlmiş ekzotik qayalar qrupu.

 Hidrosferin nadir geoloji obyektləri 


№



Obyektin adı 

Obyektin yerləşməsi 

Obyektin təsviri1Darıdağ mineral-termal su mənbəyiCulfa

rayonu Darıdag- dünyada məşhur  olan isti () termal su yatagıdır və Culfa səhərindən şimal-şərqdə yerləşir. Suyun tərkibində cox miqdarda mərqümüş və sərbəst karbon qazı (CO) aşkarlanıb. Burada sərbəst karbon qazının istehsalı zavodu tikilib və fəaliyyət göstərir.2Sirab mineral su mənbəyiBabək rayonuSirab mineral su mənbəi Naxcivan şəhərindən şimal-şərqdə Nəhəcir-Sarıdaq antiklinalının cənub-qərb qanadında yerləşir. Su karbonqazlı hidrokarbonatlı natriumludur. Karbon qazin həcmi 1,35 mq/l təşkil edir, minerallaşma dərəcəsi 2,6–7,4 ml/q arasında dəyişir. Suyun kimyəvi tərkibinə və balneoloji tipinə qörə Kislovodsk "Narzan" sularının analoqu kimi qəbul edilir.3Vayxır mineral su mənbəyiBabək rayonuVayxır  mineral su mənbəi Sarıdağ antiklinalının çatlı kompleksləri ilə və şimal-qərb istiqamətində uzanan regional tektonik qırılmalarla əlaqədardır. Suyun qaz tərkibi karbon qazından ibarətdir, minerallaşma dərəcəsi 4,6–7,2 mq/l, temperaturu 19,2-civarlarında dəyişir, kimyəvi tərkibi: hidrokarbonatlı-xloridli və ya xloridli –hidrokarbonatlı natriumlu-kalsiumludur. Yaxın analoqları: "Yesentuki", "Soyma".4Nəhəcir mineral su mənbəyiOrdubad rayonuNəhəcir mineral su mənbəi Naxcivan şəhərindən şimal-şərqdə və müxtəlif istiqamətlərdə uzanan tektonik çatlarla əlaqədardır. Su karbon qazlıdır və cat sularına aiddir. Kimyəva tərkibinə görə sular xlorlu-hidrokarbonatli natriumlu-kalsiumludur, minerallaşma dərəcəsi, temperaturu- . Balneoloji parametrlərinə qörə sular bu sular mədə-bırsaq xəstəliyi üçün əvəzolunmaz vasitədir. Yaxin analoqu- "Yesentuki" tipli su mənbəidir.5Əshabi-Kəhf mineral su mənbəyiBabək rayonuƏshabikəhf su bulaqı Gahab kəndindən cənub-şərqdə, mənzərəli bir yerdə çixır. Bu mineral su radonludur və karbonqazlıdir, minarallaşma dərəcəsi 6,2 mq/l, temperaturu . Kimyəvi tərkibinə görə su hidrokarbonatli-sulfatli xloridli natriumlu-kalsiumludur və balneoloji cəhətlərinə qörə mədə-bağırsaq xəstəliklərə dərmandır.6Ləkətağ mineral su mənbəyiCulfa rayonuLəkətağ mineral su mənbəi Culfa rayonu ərazisində, Əyridağ-Ləkətağ antiklinalının qırılma zonası ilə əlaqədardır. Su karbon qazlıdır və zəif minerallaşma dərəcəsinə (1,7 mq/l) malikdir. Kimyəvi tərkibi hidrokarbonatlı kalsium-magneziumludur.7Badamlı mineral su mənbəyiBabək rayonuBadamlı mineral su bulagı Badamlı kəndindən şərqdə Badamliçay dərəsində Ordubad sinklinoriumun ərazisində yerləşir və tektonik pozulmalar ilə əlaqədardır. Mineral su karbonqazlıdır (1,4 mq/l), minerallaşma dərəcəsi 3,3-dan- 7,4 q/l-qədər dəyişir. Kimyəvi tərkibinə qörə sular hidrokarbonatlı-sulfatlı natriumlu-kalsiumludur, süfrə suyu kimi qeniş istifadə olunur.8Gömür mineral su mənbəyiŞaxbuz rayonuGömür mineral su yatağı Gömür kəndindən cənub-qərbdə Nors- Tirkeş sinklinalı ərazisində yerləşir. Bulaqdan intensiv hidrogen-sulfid qatışığı ilə birlikdə karbon qazı da qyrılır. Suyun temperaturu 15,4-, sərbəst karbon qazının miqdarı 1,3 q/l, minerallaşma dərəcəsi- 3,9 q/l. Kimyəvi tərkibinə qörə sular hidrokarbonatli kalsiumlu-maqneziumludur, balneoloji xassələrinə qörə onlar revmatizm və dəri xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunur.9Qənzə mineral su mənbəyiOrdubad rayonuGənza mineral su bulağı Ordubad şəhərindən şimalda Zənqəzur antiklinoriumu-Mehri-Ordubad hidrogeoloji massivi hissəsində yerləşir. Bu sular zəif karbonqazlıdır (0,22q/l)və orta minerallaımaşma dərəcəlidirlər (5,6 q/l). Kimyəvi tərkibi hidrokarbonatlı-sulfatlı natriumlu-maqneziumlu-kalsiumludu. Suyun yaxın analoqları: "Jeleznovodsk mineral sularıdır.10Nüsnüs mineral su mənbəyiOrdubad rayonuNüsnüs mineral su bulağı Ordubad rayonun ərazisində yerləşən Zənqəzur antiklinoriumunun Mehri-Ordubad hidrogeoloji massivi ilə əlaqədardır. Sular karbonqazlıdır, zəif minerallaşmış (0,6q/l), hidrokarbonatlı kalsiumludur. Diqər kaqrbonqazlı sular kimi müalicəvi əhəmiyyət kəsb edir.11Qotursu mineral su mənbəyiŞabran rayonuQotursu mineral su bulağı B. Qafqazın şımalı-şərq hissəsində, Şabran rayonunda yerləşir və Bayos yaşli suxurlardan yer səthinə cixır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 1,9 q/l, temperature 16,5 . Qaz tərkibi hidroqen-sulfitlidir. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonat-xloridlilı kalsiumlu-natriumludur.12Qəndob mineral su mənbəyiİsmayıllı rayonuQəndob mineral su bulağı B. Qafqazın cənubı-qərb hissəsində, İsmaillı rayonunda yerləşir və Yuxarı Təbaşır yaşli suxurlardan yer səthinə cixır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 0,8 q/l, temperaturru 12,5 . Qaz tərkibi metan-azotludur. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı -sulfatlı natriumlu- kalsiumludur.13İbadisu mineral su mənbəyiLənkəran rayonuİbadisu mineral su bulağı Talış dağ vilayyətinin Lerik sinklinorium ərazisində, Lənkəran şəh. şımalı-qərbdə Qavzavua cayının məcrasında, Aşağı Miocen yaşlı suxurlardan yer səthinə cıxır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 3,7 q/l, temperature, kimyavi tərkibi xloridli natriumlu- kalsiumludur. Qaz tərkibi – karbon qazlıdır.14İstisu mineral su mənbəyiAstara rayonuİstisu mineral su bulağı Talış dağ vilayyətinin antiklinorium ərazisində, Astara şəh. şımalı-qərbdə Astara cayının məcrasında, Yuxarı-Təbaşır yaşlı suxurlardan yer səthinə cıxır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 3,7 q/l, temperature, kimyavi tərkibi xloridli natriumlu- kalsiumludur. Qaz tərkibi –metan azotludur.15Alaxançallı mineral su mənbəyiDaşkəsən rayonuAlaxancallı mineral su bulağı K. Qafqazın şımalı-şərq hissəsində, Daşkəsən-Gədəbəy hidrogeoloji massivində, Canaxcıcayın məcrasında, həmin adlı kənddən cənubda yerləşir. Suyun minerallaşma dərəcəsi 2, 8q/l, temperature 12,2 . Qaz tərkibi – karbon gazlıdır. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı-sulfatlı kalsiumlu-natriumludur.16Kilsəli mineral su mənbəyiGədəbəy rayonuKilsəli mineral su bulağı K. Qafqazın şımalı-şərq hissəsində, Daşkəsən-Gədəbəy hidrogeoloji massivində yerləşir. Suyun minerallaşma dərəcəsi 1,4q/l, temperature 11 . Qaz tərkibi – karbon gazlıdır. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı natriumludur.17Zəhmət mineral su mənbəyiGədəbəy rayonuZəhmət mineral su bulağı K. Qafqazın şımalı-şərq hissəsində, Daşkəsən-Gədəbəy hidrogeoloji massivində, Mox adlı kənddən cənubda, cayın məcrasında yerləşir. Suyun minerallaşma dərəcəsi 3,8q/l, temperature 10 . Qaz tərkibi – karbon gazlıdır. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı-xloridlı natriumlu-maqneziumludur.18Məqov mineral su mənbəyiZaqatala rayonuMəqov mineral su bulağı B. Qafqazın cənubı-qərb hissəsində, Zaqatala rayonunda yerləşir və Bayos yaşli suxurlardan yer səthinə cixır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 1,3–1,5 q/l, temperature 26,5 . Qaz tərkibi metan-azotludur. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı natriumludur19Moxsu mineral su mənbəyiQax rayonuMoxsu mineral su bulağı B. Qafqazın cənubı-qərb hissəsində, Qax rayonunda yerləşir və Kimmeric yaşli suxurlardan yer səthinə cixır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 1,8 q/l, temperature 31,6 . Qaz tərkibi metan-azotludur. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı natriumludur. 20Oğlanbulaq mineral su mənbəyiZaqatala rayonuOğlanbulaq mineral su bulağı B. Qafqazın cənubı-qərb hissəsində, Qax rayonunda yerləşir və Kimmeric yaşli suxurlardan yer səthinə cixır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 1,5 q/l, temperature 36,5 . Qaz tərkibi metan-azotludur. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı kalsiumludur21İlisu mineral su mənbəyiQax rayonuİlisu mineral su bulağı B. Qafqazın cənubı-qərb hissəsində, Qax rayonunda yerləşir və Kimmeric yaşli suxurlardan yer səthinə cixır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 1,4 q/l, temperature 38,5 . Qaz tərkibi metan-azotludur. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı natriumludur22Qızbulaq mineral su mənbəyiQax rayonuQizbulaq mineral su bulağı B. Qafqazın cənubı-qərb hissəsində, Qax rayonunda yerləşir və Kimmeric yaşli suxurlardan yer səthinə cixır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 0,6 q/l, temperature 10,5 . Qaz tərkibi metan-azotludur. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı natriumludur23Qaynama mineral su mənbəyiQax rayonuQaynama mineral su bulağı B. Qafqazın cənubı-qərb hissəsində, Qax rayonunda yerləşir və Kimmeric yaşli suxurlardan yer səthinə cixır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 1,3–1,5 q/l, temperature 26,5 . Qaz tərkibi metan-azotludur. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı natriumludur24Əskipara mineral su mənbəyiQazax rayonuƏskipara mineral su bulağı K. Qafqazın şımalı-şərq hissəsində, Qazax-Tovuz hidrogeoloji massivində yerləşir, Vəzəricayin məçrasında, Əskipara kəndindən məsafədə. Suyun minerallaşma dərəcəsi 1,4 q/l, temperature 16, . Qaz tərkibi – karbon gazlıdır. Suyun kimyavi tərkibi- hidrokarbonatlı kalsiumlu-natriumludur.25Donuzdamı mineral su mənbəyiQazax rayonuDonuzdamı mineral su bulağı K. Qafqazın şımalı-şərq hissəsində, Qazax-Tovuz hidrogeoloji massivində, Çatax kən. . simalı-qərbdə, yerləşir. Suyun minerallaşma dərəcəsi 3,2 q/l, temperature 10,2 . Qaz tərkibi – karbon gazlıdır. Suyun kimyavi tərkibi- xloridli natriumludur.26Əzizbəyli mineral su mənbəyiQazax rayonuƏzizbəyli mineral su bulağı K. Qafqazın şımalı-şərq hissəsində, Qazax-Tovuz hidrogeoloji massivində, Qazax şəh. simalı-qərbdə, yerləşir. Suyun minerallaşma dərəcəsi 6,6 q/l, temperature 26,2 . Qaz tərkibi – karbon gazlıdır. Suyun kimyavi tərkibi-hidrokarbonatlı-sulfatlı kalsiumlu- natriumludur.27Yanarsu mineral su mənbəyiAstara rayonuYanarsu mineral su bulağı Talış dağ vilayyətinin Astara antiklinorium ərazisində, vulkanik bazaltlardan yer səthinə cıxır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 6,1 q/l, temperature 16,80C, kimyavi tərkibi xloridli natriumlu- kalsiumludur. Qaz tərkibi –metan qazlıdır.28Ərkivan mineral su mənbəyiMasallı rayonuƏrkivan mineral su bulağı Talış dağ vilayyətinin Burovar antiklinorium ərazisində, Masallı ş.13 km. cənubi-qərbdə Yuxarı Eocen yaşlı suxurlardan yer səthinə cıxır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 16,7 q/l, temperature 49,20C, kimyavi tərkibi xloridli natriumlu- kalsiumludur. Qaz tərkibi – karbon qazlıdır.29Ovra mineral su mənbəyiYardımlı rayonuOvra mineral su bulağı Talış dağ vilayyətinin Yardımlı sinklinorium ərazisində, Ovra k. və Yardımlı səhərindən şımalda, Aşağı Miocen yaşlı suxurlardan yer səthinə cıxır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 0,8 q/l, temperature, kimyavi tərkibi hidrokarbonatlı-sulfatlı kalsiumlu- maqneziumludurdur. Qaz tərkibi – hidroqen-karbonatlıdır.30Alar mineral su mənbəyiYardımlı rayonuAlar mineral su bulağı Talış dağ vilayyətinin Yardımlı sinklinorium ərazisində, Lənkəran şəh. şımalı-qərbdə, Aşağı Miocen yaşlı suxurlardan yer səthinə cıxır. Suyun minerallaşma dərəcəsi 0,7 q/l, temperature, kimyavi tərkibi sulfatlı-hidrokarbonatlı kalsiumlu- maqneziumludur. Qaz tərkibi – karbon qazlıdır.

 Həmçinin bax 
 Geoloji planalma
 Geoloji tsikl (geoloji inkişaf tsikli)

 Mənbə 


 İstinadlar 

Kateqoriya:Geologiya