İrəvan əyaləti

İrəvan əyaləti — veya Rəvan Bəylərbəyliği (Osmanlıca:  ایالت  , "Eyalet-i Rəvan") Osmanlı İmperiyası tərkibində Cənubi Qafqazda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi İrəvan şəhəri idi. 

Revan'a yönelik Osmanlı ilgisi XVI. yüzyılın ilk yıllarında başladı. Yavuz Sultan Selim, Çaldıran zaferinin (1514) ardından Revan şehri yakınında Sa'dçukuru'nda konakladı ve Revan şehrini yağmaladı.
Revan Şehri bir çok Osmanlı Sultanları tarafından yönetilmişdir,Yavuz Sultan Selim,Kanuni Sultan Süleyman,Sultan IV Murad,Sultan III Ahmet.

21 il (1583–1604) İrəvan 1583 Fərhad Paşa Tərəfindən tutulduqdan sonra qurulmuşdur. Revan Eyaleti Mufassal Tapu Tahrir Defteri
İrəvan əyalətinə Hızır Paşa bəylerbəyi təyin olunmuşdur.Osmanlı toprağı içinde kaldığı tescil edildi.Tarihlerde Elayetin; Kırkbulak, Zengibazar, Garnibazar, Vedibasar, Şerur, Soran, Derek, Satlı, Tala, Seyitliağaç, Serdarâbâd, Gerni, Abran, Dereşişek ve Gökçe'den oluşan on beş vilâyeti vardı. Şehir giderek gelişti; kale içi kısmı Şehir, Topbaşı ve Demirbulak adlı üç mahalleye ayrıldı. Ayrıca sekiz cami ve yedi kervansaray mevcuttu. Han sarayı hariç bütün evler tek katlıydı. Şehirde ipek, renkli bez, kumaş, hububat, pirinç, şarap üretilmekte ve bunların bir kısmı da ihraç edilmekteydi. Bekir Kütükoğlu,Osmanlı-İran Siyasi Münasebetleri, İstanbul 1962, s.132-133. 

 İrəvan əyaləti bəylərbəyləri 

 Lələ paşa (1577)
 Xıdır paşa (1583)
 Xadım Həsən Paşa (1583)
 Cığalızadə Yusif Sənan Paşa (1583)
 Mustafa Paşa (-1590)
 Məhəmməd Şərif Paşa (1604-cü ilədək)Xıdır paşa oğlu

1590 tarixli mufassal dəftərdə, Rəvan əyaləti olaraq belə olmuşdur: 

 Lori əyalətinin inzibati quruluşu İrəvan sancağı1. İrəvan nahiyəsi    2. Vedi nahiyəsi3. Talin nahiyəsi4. Gərni nahiyəsi5. Karbi nahiyəsi6. Abaran nahiyəsi7. Abnik nahiyəsi8. Aralıq nahiyəsi9. Şərəbxana nahiyəsi10. Ərmus nahiyəsi Naxçıvan sancağı1. Məvazixatun nahiyəsi2. Mülki-Arslan nahiyəsi3. Şərur nahiyəsi4. Əlincə nahiyəsi5. Ağcaqala nahiyəsi6. Dərəşam nahiyəsi7. Dərəşahbuz nahiyəsi8. Dərənürgüt nahiyəsi9. Ordubad nahiyəsi10. Şorlut nahiyəsi11. Bazarçayı nahiyəsi12. Qarabağlar nahiyəsi13. Zar nahiyəsi14. Zebil nahiyəsi15. Azadciran nahiyəsi16. Sisyan nahiyəsi

 Osmanlılar ikinci İrəvan əyaləti bəylərbəyləri 

Osmanlıar ikinci İrəvan əyaləti (1724-1734)

 Arif Əhməd Paşa (1724-15 iyun 1725)
 Rəcəb Paşa (1725-1726) ölümünə qədər
 Əhməd paşa (1726-14 noyabr 1726)
 Hüseyin Paşazade Mustafa Bey
 Vəzir Mustafa paşa (22 Noyabr 1727-1729)
 Vəzir İbrahim paşa (Fevral 1729-1733) ölümünə qədər
 Vəzir Hüseyn paşa (1734)
 Əli paşa dəftərdar (1734)
 Hacı Hüseyn paşa (1734) 
 Axund Hüseyn Bey (1862) sonuncu
İrəvan əyaləti 4 sancağa (livaya) bölünürdü. Naxçıvan livası (sancağı), Qapan livası (sancağı), Çavuldur livası (sancağı), Bərgüşat livası (sancağı). Sonradan Bərgüşat livası (sancağı) Gəncə Qarabağ əyalətinə verildi.

 Qəzaları 

 Naxçıvan qəzası (Osmanlı)
 Ordubad qəzası (Osmanlı)
 Şərur qəzası (Osmanlı)

 İstinadlar 

Kateqoriya:İrəvan əyalətinin qəzaları
Kateqoriya:Əyalətlər
Kateqoriya:1724-cü ildə yarananlar