Baranilər

Baranilər — Oğuz Yabqu Dövlətini, Qaraqoyunlular dövlətini, Qütbşahları və Aud nəvvablığını idarə etmiş türk sülaləsi.

 Sülalənin yaranması 
Sülalənin banisi Tural bəy sayılır.Tarixi-Qütbşahi - Anonim - səh. 2 1202-ci ildə Mərkəzi Asiyadan Diyarbəkir ətrafına köçmüşdü. Onun nəvəsi Bayram xoca idi. Cəlairilər dövründə Ərciş hakimi olmuşdu.Öztuna, Yımaz, "Devletler ve Hanedanlar, Cilt:1", Kültür Bakanlığı, Ankara (1996), s.760-761 Bayram xocadan sonra hakimiyyətə qardaşı oğlu Qara Məhəmməd gəlmişdir.Tarixi Türkməniyyə - səh. 24

 Əsas sülalə üzvləri 

 Qaraqoyunlu bəyləri 
Qara Mənsur
 Bayram xoca (1351–1380)
 Qara Dursun (Bayram xocanın qardaşı)The Qara-qoyunlu and the Qutb-shāhs (Turkmenica, 10) - V. Minorsky - Vol. 17, No. 1 (1955), səh 71
 Qara Məhəmməd (1380–1389) 
 Bayram (ö. 1389)
 Misr xacə
 Qara Yusif (d.1355–ö.1420)
 Pirbudaq (1410–1413)
 Şahməhəmməd
 Şah Əli
 Əlvənd - Həmədan hakimi
 Yar Əli
 Məlik Qasim
 Həsən bəy
 Şah Qubad
 İspənd (Bağdad hakimi – 1432–1445)
 Fulad Mirzə (Bağdad hakimi – 1445–1446)
 Cahan şah
 Pirbudaq - Əmisi Pirbudaqla qarışdırmamalıdır. İsfahan hakimi idi.
 Həsənəli
 Sultanəli
 Qasımbəy
 Mirzə Məhəmməd - Pirbudağı edam etmiş, özü də Uzun Həsən tərəfindən edam olunmuşdur. Əlişəkər bəy Baharlının qızı Paşabəyim ilə evlənmişdir.
 Mirzə İbrahim
 Mirzə Yusif (1468–1469) - Uzun Həsən tərəfindən kor edilmişdir. Həsənəlinin ölümündən sonra Pirəli bəy Baharlı tərəfindən müvəqqəti hökmdar elan edilmiş, lakin Uğurlu Məhəmməd tərəfindən 22 oktyabr 1469-cu ildə edam edilmişdir.
 Əbu Səid (1429–1431)

 Oğuz yabquluğu 
Şah Məlik - Əbül-Fəvaris Şahməlik Barani 1041-1042-ci illərdə Xarəzm hökmdarı olmuşdur.

 Qütbşahlar qolu 

 Əlvənd – Həmədan hakimi
 Pirqulu bəy – Mirzə Yusif ibn Cahanşahın qızı Xədicə bəyimlə evlənmişdi
 Allahqulu bəy
 Üveysqulu bəy - Məlik Salehin qızı Məryəm xatun ilə evlənmişdi
Qütbşah Sultanqulu bəy (d. 1456–ö. 2 sentyabr 1543)
 Xütbəddin
Qütbşah Cəmşidqulu (1543–1550)
Qütbşah Sübhanqulu (d.1543–ö.1550)
 Qütbşah İbrahim (1550–1580)
 Əbdülqadir
 Hüseynqulu (d. 1560)
 Qütbşah Məhəmmədqulu (1580–1611)
 Həyatbəxş bəyim
 Mirzə Məhəmməd Amin
Qütbşah Sultan Məhəmməd (1611–1626) - Həyatbəxş bəyimlə evlənmişdi
Qütbşah Abdullah (1626–1672)
 Bir qız - Qütbşah Əbülhəsən bəy Tana (1672–1687, ö. 1699) ilə evləndi.
 Padişah bibi - Övrəngzebin oğlu Məhəmməd Sultanla evləndi.

 Aud qolu 

 Cahan şah
 Pirbudaq - Əmisi Pirbudaqla qarışdırmamalıdır. İsfahan hakimi idi.
 Həsən Əli Mirzə
 Mansur Mirzə
 Məhəmməd Qulu bəy
Məhəmməd Qulu bəy Aud sübəhdarı təyin olunmuşdu. Onun iki oğlu var idi:
 Mirzə Məhəmməd Şəfi xan
 Mirzə Cəfər xan
Mirzə Cəfər xan Aud nəvvabının qızı ilə evlənmişdi və ondan da iki oğlu vardı: Məhəmməd Möhsün xan və Mirzə Məhəmməd Muqim. Mirzə Məhəmməd Muqim daha sonra ilk Aud nəvvabı Bürhanülmülk Səadətəli xan 1739-cu ildə vəfat edəndə yerinə gələcək bacısı-oğlu və eyni zamanda kürəkəni olacaq Mirzə Məhəmməd xan Səfdər Cəng idi.

 Hökmdarlar 

 Qaraqoyunlu sultanları 
ŞəkilAdıHakimiyyətiQeydlərPirbudaq1410-1413Nominal hökmdar idi Qara Yusif1413-1420framelessQara İsgəndər1421-1429
1431-1435Əbu Səid1429-1431framelessCahanşah1436-1467Həsənəli1467-1468II Yusif1468-1469Uzun Həsən tərəfindən kor edilmişdir. Həsənəlinin ölümündən sonra Pirəli bəy Baharlı tərəfindən müvəqqəti hökmdar elan edilmiş, lakin Uğurlu Məhəmməd tərəfindən 22 oktyabr 1469-cu ildə edam edilmişdir.

 Qütbşahlar 
PortretAdıHakimiyyətiQeydcenter|frameless|147x147pxQütbşah Sultanqulu1512-1543Qara Yusifin oğlu Qara İsgəndərin oğlu Əlvənd mirzənin oğlu Pirqulu mirzənin oğlu Üveysqulu mirzənin oğlu. Anası Həmədanlı Məlik Salehin qızı Məryəm xatun idi. Bundan əlavə Pirqulu mirzənin həyat yoldaşı Xədicə bəyim də Cahanşahın nəvəsi idi.Qütbşah Cəmşidqulu1543-1550frameless|236x236pxQütbşah Sübhanqulu1550framelessQütbşah İbrahimqulu1550-1580framelessQütbşah Məhəmmədqulu1580-1611framelessQütbşah Sultan Məhəmməd1611-1626framelessQütbşah Abdullah1626-1672framelessQütbşah Əbül Həsən Tana1672-1686

 Aud nəvvabları 
 Portret Tacgüzarlıq adı Şəxsi adı Doğulduğu il Hakimiyyəti Öldüyü il128x128pxƏbulmənsur Mirzə Məhəmməd xan Səfdər cəng Məhəmməd Müqim ibn Cəfər ibn Məhəmmədqulu ibn Mansur ibn Həsənəli ibn Pirbudaq ibn Cahanşah 17081737–17531754113x113pxŞücaüddövlə Şücaüddövlə Heydər xan17321753–17751775123x123pxAsəfəddövlə Məhəmməd Yahyaəli xan17481775–17971797109x109pxAsəfcah mirzə Vəzirəli xan17801797–17981817131x131pxYamin əd-Daula II Səadətəli xan17521798–18141814138x138pxRafaat əd-Daula
Padşah-i-Aud Əbülmüzəffər Qazüddin Heydər xan17691814–18271827134x134pxNəsrəddin Heydər Şah Cahan Əbulmənsur Qütbəddin Süleymancah18271827–18371837109x109pxƏbül Fateh Moin əd-Din Moinüddin Məhəmmədəli şah17771837–18421842109x109pxNəcməddövlə Əbül Müzəffər Müsləhəddin Əmcədəli şah18011842–18471847142x142pxƏbül Mansur Mirzə Vəcidəli şah18221847–18561887135x135pxHəzrət Mahal BəyimMəhəmmədi xanım'1879102x102pxBircis Qədir Ramazan Əli1845–18931893

 Hazırda 
Aud nəvvabları Qaraqoyunluların davam edən yeganə nümayəndələridir. Son hökmdar Bircis Qədir xan olmuşdur. Bircis Qədir xanın nəvəsi Əncum Qədirin (1921-1997) ölümündən bəri əsas xəttin davamçıları oğulları Yusif Əli mirzə və Bürhan Əli mirzə sayılır. Bundan əlavə Hindistanda "Aud Şahlıq Ailəsi" () kimi bir sıra Qaraqoyunlu sülaləsi üzvlərini birləşdirən təşkilatlar var.Qax rayon Armdulu kənd sakinləri Qara Yusifin soyundadır. Lakin Azərbaycanda Qaraqoyunlu birliyi təşkilatı yoxdur.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 

 Baharlı oymağı

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Qaraqoyunlular
Kateqoriya:Türk sülalələri
Kateqoriya:Müsəlman sülalələr