Cümə məscidi (Qəbələ)

Cümə məscidi — Azərbaycanın Qəbələ şəhərində yerləşən, XIX–XX əsrə aid tarixi-memarlıq abidəsi, məscid.

Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

 Haqqında 

 İlk dövrlər 
Cümə məscidinin tikintisinə 1898-ci ildə başlayıblar. Məscid yerli əhalinin köməyi və şəkili usta Salamın rəhbərliyi ilə Qəbələ şəhərində tikilib. Məscidin tikintisində bişmiş kərpicdən, çay daşlarından və meşə ağaclarından istifadə edilib. Məscidin daxilindəki ağac materialını və binanın üst örtüyünü məşhur xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev məscidin tikintisinə dəstək məqsədilə göndərib. Məscidin tikintisi üçün lazım olan vəsaitin toplanmasına Qəbələnin xeyriyyəçi insanlarından olan Hacı Məhəmməd kömək edib. Həmçinin Zaqafqaziya Ruhanilər İdarəsinin də məscidin tikintisinə müəyyən köməyi olub. İç sahəsi 42x20 metrdir. Məscidin günbəzi yoxdur, minarəsi isə dəyirmi formadadır və bişmiş kərpiclə işlənib. Minarənin qübbəsi ağ dəmir təbəqə ilə işlənib və səkkizguşəyə malikdir. Məscidin damının örtüyü də ağ dəmir təbəqə ilə işlənib. Məscid 1906-cı ildə əhalinin istifadəsinə verilib.

 Sovet işğalında 
Azərbaycanda sovet işğalından sonra rəsmi olaraq 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi. Qəbələ Cümə məscidi də bu dövrdə ibadətə bağlanıb. Məscidin bütün əmlakı müsadirə edilib, binada olan dini və elmi ədəbiyyat yandırılıb. Məscidin binasında bir müddət məhkəmə iclasları keçirilib daha sonra isə burada klub fəaliyyət göstərib. 1983–1985-ci illərdə Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyinin Elmi-Bərpa İstehsalat İdarəsi tərəfindən məsciddə təmir-bərpa işləri görülüb. Bərpadan sonra binada Qəbələ rayonu Tarix Diyarşünaslıq Muzeyi fəaliyyət göstərməyə başlayıb.

 Müstəqillikdən sonra 
Məscid Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.

2004-cü ildə məscidin binası boşaldılıb və əsaslı təmir edilib. 2005-ci ildə təkrar dindarların istifadəsinə verilib.

Məsciddə dövlət qeydiyyatından keçmiş dini icma fəaliyyət göstərir.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Qəbələ Cümə məscidi / Xəzər Tv

Kateqoriya:Qəbələ məscidləri
Kateqoriya:Qəbələnin görməli yerləri
Kateqoriya:Azərbaycanda qeydiyyata alınmış yerli əhəmiyyətli memarlıq abidələri