Polşanın işğalı (1939–1945)

Polşanın işğalı  İkinci dünya müharibəsi dövründə (1939-1945) nasist Almaniyası və Sovet İttifaqı tərəfindən 1939-cu ilin sentyabrında Polşaya alman-sovet hücumu ilə başlamış və 1945-ci ilin mayında Almaniyanın müttəfiqlərə məğlub olması ilə rəsmən başa çatmışdır. İşğal dövründə Polşa mədəniyyətini məhv etmək, Polşa xalqını  işğalçı alman və sovet qüvvələrinə tabe etmək üçün Polşa ərazisi nasist Almaniyası və Sovet İttifaqı (SSRİ) arasında bölündüPolşanın Xarici İşlər Nazirliyi (2014). Polşanın Almanlar Tərəfindən İşğalı. Vaşinqton: Dale Street Books. pp. 10–28. ISBN 9781941656105..1939-cu ildə sovetlər tərəfindən işğal edilmiş Polşa torpaqları 1941-ci ilin yay-payız mövsümündə Almaniyanın SSRİ-yə müvəffəqiyyətli hücumu zamanı faşist Almaniyası tərəfindən ələ keçirildi. Bir neçə ilik mübarizədən sonra Qızıl Ordu alman işğalçılarını dayandıra və nasist ordusunu SSRİ-dən, Polşadan və Mərkəzi və Şərqi Avropanın yerdə qalan hissəsində qova bildi.

Hər iki işğalçı tərəf Polşanın suverinliyinin, Polşa mədəniyyətinin, polyak xalqının mövcudluğu üçün eyni düşmən idi, bunları məhv etməyə çalışmışdıJudit Olsak-Qlass (Yanvar 1999). "Review of Piotrowski's Poland's Holocaust" . Sarmatian Review. Hitler, gettolar, həbsə girmə, tranzit, əmək və məhv düşərgələri, toplanması, kütləvi deportasiya etmə, xalqın edamı, ölüm cəzası, ölüm gedişi, məhrumluq, aclıq, xəstəlik və məruz qalma, həm 'Hitler və Stalinin insanlıq xarici siyasətinə' şahidlik edir Və 'həm Yəhudiləri, həm də Xristianları Polşa vətəndaşlarının tamamilə məhv edilməsini açıqca məqsəd qoydu. Hər iki rejim də sistematik bir soyqırım proqramı təsdiqlədi.. Barbarossdan əvvəl nasist Almaniyası ilə Sovet İttifaqı öz aralarında Polşaya qarşı siyasi münasibətlərini müəyyənləşdirmişdilər. Daha çox diqqəti cəlb edən isə dörd Gestapo-NKVD konfransı idi. Hansı ki işğalçılar Polşa müqavimət hərakatı ilə necə mübarizə edilməsi və gələcəkdə Polşanın necə məhv edilməsi planlarını müzakirə etmişlər"Səhv zehinləri bu toplantısının bir nəticəsi olaraq milyonlarla günahsız Musəvi, Slavyan və digər Avropa insanlarının uğradığı terminal qorxu, Qərb sivilizasiyasının tarixi və bütövlüyü üzərində insani mülahizə ilə birlikdə silinməz bir ləkə təşkil edir" (Note: "bu görüşmə" ən məşhur üçüncüyə aiddir (Zakopane) konferans).
Kovqvest, Robert (1991). "Stalin: Dövlətlərin Qırıcısı". Nyu York, : Vikinq. ISBN 0-670-84089-0.

Demək olar ki 6 milyon nəfər vətəndaş – Polşa əhalisinin 21,4 %-i, 1939-1945-ci illər arasında – Polşanın işğalı nəticəsəndə, həlak olmuşdur See also review AFP/Expatica, Polish experts lower nation's WWII death toll , expatica.com, 30 August 2009Polska 1939–1945. Straty osobowe i ofiary represji pod dwiema okupacjami, ed. Tomasz Szarota and Wojciech Materski, Warszawa, IPN 2009, ISBN 978-83-7629-067-6 (Introduction reproduced here ). Həlak olanların yarısını Polşa yəhudiləri təşkil edirdi. Həlak olanların 90 %-dən şoxu qeyri-hərbi itki idi. Belə ki Polşa vətəndaşlarının çox hissəsi almanlar və sovetlər tərəfindən müxtəlif qəsdlərə məruz qalmışdır. Ümumiyyətlə, Polşanın müharibəyə qədərki ərazisinin alman işğalı dövründə – 1939-1945-ci illərdə, almanlar 5 470 000 – 5 670 000 nəfər polşalını, o cümlədən 3 000 000 nəfər yəhudini öldürmüşlər.

 İdarə edilməsi 
1939-cu ilin Sentyabr ayında Polşa, Almaniya və SSRİ tərəfindən işğal edildi. Almaniya və SSRİ Molotov-Ribbentrop Paktını imzaladıKirsten Sellars (2013-cu ilin Fevral ayının 28-i). 'Crimes Against Peace' and International Law . Cambridge University Press. p. 145. ISBN 978-1-107-02884-5.. Almaniya, köhnə Polşa torpaqlarının 48,4%-ə sahib olduPiyotr Eberhardt, http://rcin.org.pl/Content/15652/WA51_13607_r2011-nr12_Monografie.pdf Political Migrations on Polish Territories (1939–1950) , Polşa Elmlər Akademiyası Stanisław Leszczycki Coğrafiya və Məkan Təşkilat İnstitutu monoqrafik, 12. 25-ci səhifə. Hitlerin iki fərmanına uyğun olaraq, Stalinin müqaviləsi (1939-cu il, 8 və 12 oktyabr) ilə, qərbi Polşanın geniş sahələri Almaniya tərəfindən ilhaq edildiPiyotr Eberhardt, http://rcin.org.pl/Content/15652/WA51_13607_r2011-nr12_Monografie.pdf Political Migrations on Polish Territories (1939–1950) , Polşa Elmlər Akademiyası Stanisław Leszczycki Coğrafiya və Məkan Təşkilat İnstitutu monoqrafik, 12. 27-ci 29-cu səhifələr. Bu ihlaq olunan sahələrin böyüklüyü təxminən 92.500 km2 və təxminən 10.5 milyon əhaliyə sahib idi. Geriyə qalan ərazi, eyni böyüklükdə və təxminən 11.5 milyon əhaliyə sahib idi və alman idarəsinə qoyuldu və paytaxtı Krakovda olan Ümumi Hökumət (Alman: Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete) adlandırıldı. Alman vəkil Hans Frank, 1939-cu ilin oktyabr ayının 12-də, bu işğal altındakı bölgənin general-qubernatoru oldu"Poles: Victims of the Nazi Era". ABŞ Holokast Xatirə Müzeyi. the originaldan 2010-cu ilin Mart ayının 27-də arxivləndi. 2015-ci ilin İyul ayının 1-də alındı.R. F. Lezli (1980). The History of Poland Since 1863 . Cambridge University Press. p. 216. ISBN 978-0-521-27501-9.. Yerli səviyyə xaricindəki idarələrin böyük bir əksəriyyətinin yerinə alman səlahiyyətliləri gətirildi. İşğal altındakı torpaqlardakı alman olmayan əhalinin, zorla yenidən məskunlaşması, almanlaşmaya, iqtisadi istismardan və yavaş lakin irəliləyən məhv olunması başladı.Roy A. Prete; A. Hamiş Ion (1984). Armies of Occupation . Wilfrid Lauriyer Universiteti Pressi. pp. 135–138. ISBN 978-0-88920-156-9.Cerzi Yan Lerski (1996). Historical Dictionary of Poland, 966–1945 . Greenwood Publishing Group. p. 158. ISBN 978-0-313-26007-0.

1938-ci ildən əvvəl, Çexoslovakiyanın bir parçası olan, 2 milyondan çox əhaliyə sahib olan, sahəsi təxminən 700 km2 olan, kiçik bir torpaq zolağı, Almaniya tərəfindən, müttəfiqi Slovakiyaya geri verildi.Mikuláš Teyix; Dušan Kováč; Martin D. Broun (2011-ci ilin Fevral ayının 3-ü). Slovakia in History . Cambridge University Press. p. 195. ISBN 978-1-139-49494-6.

 Üçüncü Reyxin Polyak vətəndaşlarına rəftarı 
1939-cu ildə, İkinci Dünya müharibəsinin başlamasından əvvəlki aylar ərzində, Alman qəzetləri və liderləri, Polşa mövqelərini, Polşada yaşayan etnik almanların şiddət yolu ilə etnik təmizliyinə görə günahlandırdılar"German newspaper editor outlining the claims of Polish atrocities against minorities" . Nizkor.org. 2013-cü ilin Fevral ayının 9-da alındı.. Britaniya səfiri Ser H.Kennard, 1939-cu ilin avqust ayında Viskount Halifaksa Hitlerin Polşada Almanların alacağı rəftar iddiaları ilə bağlı dörd rəy bildirdi. Hitler və faşistlər tərəfindən deyilən bütün iddiaların mübaliğə və ya yanlış iddialar olduğu nəticəsinə çatdı.

 Alman xalqının siyahısı 
Alman Xalqının Siyahısı (Alman: Deutsche Volksliste) həvəsli Polşa vətəndaşlarını, etnik alman irsinə sahib dörd qrupa ayırmışdı.
 1. Qrup, Polşanın Almanlaşması üçün mübarizədə aktiv rol oynamış olan etnik almanları əhatə edirdi. 
 2. Qrup, elə də aktiv bir rol oynamayan, ancaq Alman xüsusiyyətlərini "qoruyan" etnik almanları əhatə edirdi. 
 3. Qrup, "Polyaklaşdırılmış", ancaq alman olduğuna inandığını iddia etdiyi, Almaniyaya geri qayıda bilənləri əhatə edirdi. Bu qrup eyni zamanda, alman olmayan ama almanla evlənənləri və ya siyasi münasibətləri və irqi xüsusiyyətlərinə görə arzulanan, polyak olmayan qrup üzvlərini əhatə edirdi. 
 4. Qrup, Polyaklarla siyasi olaraq, polyaklarla birləşmiş alman qanlı insanları əhatə edirdi.

 Etnik Müharibənin təşviq edilməsi 
Müharibədən əvvəlki, 35 milyon əhalinin, 1931 Polşa əhali sayımına görə, ölkənin 66%-i ana dili olaraq Polyak dilini danışırdı və Polyak dilini, ana dilləri olan insanların çoxu Roma-Katoliki idi. Geri qalanı isə, 15% Ukraynalı, 8.5% Yəhudi, 4.7% Belarus və 2.2% Almanlar idi"Poles: Victims of the Nazi Era". ABŞ Holokost Xatirə Müzeyi. 2010-cu ilin Mart ayının 27-də the originaldan arxivləndi. 2015-ci ilin İyul ayının 1-də alındı.. Almanlar, İkinci Polşa Respublikasının etnik baxımdan müxtəlif bir bölgə olduğunu dedilər. Almanların "böl və işğal et" siyasəti, birləşmiş müqavimətin meydana gəlməsini qarşısını almaq üçün, işğal altındakı Polşa torpaqlarının etnik müxtəlifliyə sahib bölgələrinə məqsəd qoydu. Polşa dövlətini bölmək üçün edilən cəhdlərdən biri "Goralenvolk" adı verilən yeni bir etnik qrup yaratmaq idi. Kaşubilər kimi bəzi azlıqlar, Vermaxtdakı itkiləri kompensasiya etmək üçün bir tədbir olaraq Deutsche Volksliste-yə () zorla alındı (Polyakların əksinə, Deutsche Volksliste üzvləri hərbi çağırış üçün uyğun idilər.)

1940-ci ilin may ayının 25-i tarixli "Şərqdə Xaricilərə İrqlər Üçün Müalicə" adlı çox gizli bir razılaşma təliqəsində, SS başçısı Henrix Himmler bunları yazdı: "Şərqin fərqli etnik qruplarını, ola bildiyincə çox parçaya və separatçı qruplara bölməliyik."See: Helmut Heiber, "Denkschrift Himmler Uber die Behandlung der Fremdvolkischen im Osten", Vierteljahrshefte für Zeitgeschichte 1957, No. 2. (In) 

 İcbari əmək 
İşğaldan dərhal sonra almanlar, zorla işçiləri əsgərə almağa başladılar. Yəhudilər müharibə ziyanını, oktyabr ayında təmir etmək üçün göndərildilər, 12 yaş və üstü qadınlar və uşaqlar işləmək məcburiyyətində idilər, növbə yarım gün davam edə bilər və az bir kompensasiya ilə. İşçilər, yəhudilər, polyaklar və digərləri, SS-ə aid şirkətlərdə (Alman silahlandırma Tədqiqatları, Deutsche Ausrustungswerke və DAW kimi), eyni zamanda Messerschmitt, Junkers, Siemens və IG Farben kimi bir çox xüsusi alman şirkətlərində işləyirdilər.Bencamin B. Ferenç (2002). Less Than Slaves: Jewish Forced Labor and the Quest for Compensation . Indiana University Press. pp. 24–25. ISBN 0-253-21530-7.

 SSRİ-nin polyak vətəndaşları ilə rəftarı 

 Ərazi islahatı və kollektivləşmə 
Sovet dəstəyi, SSRİ tərəfindən başladılan və geniş ərazilərin sahiblərinin çoxunun "QULAQ"-lar olaraq etiketləndiyi və daha sonra yoxsul kəndlilərə bölünmüş olan ərazilərin əlindən alındığı bir torpaq islahatı proqramı ilə gücləndi.

 Etnik gərginliyin istismarı 
Buna əlavə olaraq SSRİ, Polyaklara qarşı şiddəti təşviq edərək və polyaklar ilə digər etnik qruplar arasındakı keçmiş etnik gərginliyi istismar edərək azlıqları "Polşa hökumətinin iyirmi ili ərzində etdiyi səhvləri aradan qaldırmağa" çağırdıJan Tomasz Gross, Revolution from Abroad: The Soviet Conquest of Poland's Western Ukraine and Western Belorussia, Princeton University Press, 2002, ISBN 0-691-09603-1, p. 35 . Müharibə əvvəli Polşa, əməkçi və etnik azlıqların istismarına söykənən bir kapitalist dövlət olaraq təsvir edildi. Sovet təbliğatı, İkinci Polşa Respublikası tərəfindən polyak olmayanların haqsız rəftarını parçalanmasının bir səbəbi olduğunu iddia etdi. Sovet səlahiyyətliləri, mafiya üzvlərini, cinayətləri və soyğunları yerinə yetirməsi üçün təşviq etdiGross, op.cit.,  36-cı səhifə . Sovet ilhamlı terror kampaniyasının ölüm sayısı bilinmir.

 Sovet nəzarətinin bərpası 
Üçüncü Reyx qüvvələri 1945-ci ildə Polşadan qovulduğu zaman Polşanın rəsmi suverenliyi haradasa dərhal bərpa edildisə də, əslində ölkə, 1956-ci ilə qədər Sovet Ordusu Şimali Qüvvələri Qrupu tərəfindən işğal edildiyi üçün Sovet nəzarətində qaldı. Bu günə qədər, 1939-cu 1989-cu illər arasında olanlar, Polşa-Rusiya siyasi əlaqələrində maneə törədir.

 İtkilər 
1939-cu və 1945-ci illər arasında, İkinci Polşa Respublikasının əhalisinin təxminən 6 milyon vətəndaşı (təxminən 21,4%-i),Cessika Ceygr, Review of Piotrowski's Poland's Holocaust , UC Santa Barbara işğal nəticəsində, yarısı Polşa yəhudiləri olan insan öldü. Ölüm sayısının 90%-dən çoxu mülki itkilərlə nəticələndi, çünki vətəndaşların çoxu Almanlar və Sovet ittifaqı tərəfindən qəsdən edilən müxtəlif hərəkətlərə görə öldü.

Həm Almaniya, həm də SSRİ, yalnız Polşa torpaqlarını qazanmaq deyil, polyak mədəniyyətini və dilini, məhv etmək istəyirdilər.

Müharibə məhbuslarının ölüm sayısı təxminən 250 min idi. Almaniyada 120 min SSRİ-də isə 130 min idi.Vadim Erlikman (2004). Poteri narodonaseleniia v XX veke : spravochnik. Moskva. ISBN 5-93165-107-1

Qaraçı xalqının soyqırımından zərər çəkənlərin sayı (Poraxmos) 35 min nəfər idiDonald Kendrik, The Destiny of Europe's Gypsies. Basic Books 1972 ISBN 0-465-01611-1. Yəhudi Holokostunun qurbanlarının sayı 3 milyon idi.Martin Qilbert. Holokostun Atlası 1988 ISBN 0-688-12364-3

 Həmçinin bax 
Vermaxtın Polşaya hücumu (1939)
İkinci Dünya müharibəsi
 Albaniyada holokost
 Holokst
 Azərbaycan İkinci dünya müharibəsində
 Böyük Vətən müharibəsi

 İstinadlar 

Kateqoriya:1939-cu ildə Polşa
Kateqoriya:İkinci Dünya müharibəsi
Kateqoriya:İkinci Dünya müharibəsi cinayətləri
Kateqoriya:Polşa İkinci Dünya müharibəsində
Kateqoriya:1940-cı ildə Polşa
Kateqoriya:1941-ci ildə Polşa
Kateqoriya:1942-ci ildə Polşa
Kateqoriya:1943-cü ildə Polşa
Kateqoriya:1944-cü ildə Polşa
Kateqoriya:1945-ci ildə Polşa
Kateqoriya:Almanlaşdırma