Statistika Dispersiya

Dispersiya 
Variantların orta kəmiyyətlərdən uzaqlaşmalarının kvadratları cəmindən hesablanmış orta kəmiyyət dispersiya (  ) adlanır.

Variantlar çəki ilə verilmədikdə bu = düsturla, variantlar çəki ilə verildikdə isə bu  = düsturla hesablanır.

Burada :  - variantların sayı

 - variant

 - hesabi orta

 - çəki (tezlik)
Fəhlələrin sayı(f)İş günü(x)51125-12|=74949*1=491041210-12|=244*4=161551215-12|=399*5=45

==

 Alternativ əlamətin dispersiyası 
Alternativ əlamətin dispersiyası (  ) əlamətə malik olanlarla əlamətə malik olmayanların hissələrinin hasilinə bərabərdir. Alternativ əlamətin

dispersiyasının maksimum qiyməti 0.25 - ə bərabərdir.

Statistika məcmu vahidləri N -lə, məcmu vahidlərində əlamə malik olan vahidləri M - lə işarə etsək, o zaman əlamətə malik olan vahidlərin hissəsi təşkil

edər:. Onda əlamətə malik olmayanların hissəsi aşağıdakı kimi müəyyən edilər: 

Deməli, əlamətə malik olanlar və əlamətə malik olmayanların hissələrinin cəmi vahidə bərabər olar : , buradan 

Alternativ əlamətlər haqqında məlumat verilmədikdə alternativ əlamətin dispersiyasının maksimum qiymətini götürmək olar.

Misal: İqtisad Universitetinin qiyabi şöbəsində oxuyan 2000 tələbədən 1200 nəfəri ixtisasa uyğun işlədikləri halda, 800 nəfəri isə işləməyənlərdir.

Buradan :  ,      

Xassələri
 - ci xassə: Sabit kəmiyyətin dispersiyası sıfra bərabərdir.
 - ci xassə: Əgər əlamətin hər bir qiymətindən hər hansı bir sabit A ədədini çıxsaq, dispersiyanın qiyməti dəyişməyəcəkdir:  .Deməli, dispersiyanı variantlardan sabit ədədi çıxmaq əsasında hesablamaq olar.
 -cü xassə: Əgər variantların qiymətlərini sabit A ədədinə (bir qayda olaraq, fasilə kəmiyyətinə) ixtisar etsək, o zaman dispersiyanın qiyməti  dəfə azalar.Ona görə dispersiyanın həqiqi qiymətini müəyyən etmək üçün dispersiyanı  -avurmaq lazımdır: 
 -cü xassə: Əgər dispersiyanı istənilən A kəmiyyətindən hesablasaq, o bu və yaxud digər dərəcədə hesablanmış hesabi orta kəmiyyətdən (  ) fərqlənəcəkdir,onda o həmişə hesabi orta kəmiyyətdən hesablanmış dispersiyadan böyük olacaqdır.

 İstinadlar 

S.M.Hacıyev. Statistikanın ümumi nəzəriyyəsi. Dərslik. Bakı. 2005

https://www.facebook.com/variasiya/

 Həmçinin bax 
Nisbi kəmiyyətlər

Mütləq kəmiyyətlər

Statistika

Kateqoriya:Statistika