Püsyan mahalı

Püsyan mahalı — Qarabağ xanlığının 25 mahalından biridir.

 Qısa bilgi 
 Sahəsi -
 Əhalisi — püsyanlar
 Yaranması — 1747-ci il
 Mərkəzi— Bəxtiyarlı obası
 Sərhədləri —Qərbdən Çulundur mahalı, şimaldan Əcənan mahalı, şərqdən Bərgüşad mahalı, cənubdan Çulundur mahalı.

 Püsyan mahalının tarixi 
Qarabağ xanlığının mahallarından biri də Püsyandır. Əvvəlcə mahalın adı haqqında. Mahal öz adını Püsyan elindən alıb. Elin adını, mənşəyini, yayılmasını, yerdəyişməsini dəqiqləşdirək. Eradan əvvəl Azərbaycanda mövcud olan etnoslardan biri Pasian adlanır ki, bu haqda görkəmli etnoqraf Qiyasəddin Qeybullayev məlumat verirQ. Qeybullayev, Qədim türklər və Ermənistan, ADP, Bakı- 1992. səh. 102. Həmin etnos müəllifin məlumatına görə indiki Ermənistanın Türkiyə ilə həmsərhəd zonalarda yaşamışdır. Q. Qeybullayev Pasian haqqında e.ə. yunan müəllifi KsefontunAnabasis. IV. 18. məlumat verdiyini də göstərir (yenə orada). Erməni müəllifi M. Xorenski isə e.ə II əsrdə Basian (Pasian) adlı əyalət olduğunu yazaraq, oraya Şimali Qafqazdan bulqarların köçüb gəldiyini göstərir.

Püsyan mahalı 1840-cı ildə ləğv edilib Şuşa qəzasının Zəngəzur sahəsinin tərkibinə qatıldı.

 Əhalisi 
Məhəmməd Hüseyn bəyin idarəsində olan Püsyan mahalı 29 kənd və oymaqdan ibarət idi və burada 612 ailə yaşayırdı. Mahal əhalisi əsasən azərbaycanlılardan, yalnız 6 erməni ailəsindən ibarət idi. Əslən qarabağlı olan 20 oymağın əhalisi bir müddət əvvəl Qacarlar dövlətinə qaçmış və rus məmurları tərəfindən siyahıyaalınma keçirilən zamandan cəmi bir neçə ay əvvəl geri döndüklərindən ailələr vergilərdən azad olunmuşdular.
Digər 9 kənd və oymaq isə müxtəlif şəxslərə məxsus idi və əhalisinin bir hissəsi Qacarlar dövlətinə köçüb, sonra geri qayıtmışdılar və bu ailələrin əksəriyyəti Qacarlar dövlətindən Məhəmməd Hüseyn sultanla birgə dönmüşdülər. Xanlıq ləğv olunan ərəfədə Çovundur mahalının Qapan çayının sol sahilindəki hissəsi də Püsyan mahalı ilə birgə idarə olunurdu. Bu hissəyə 6 kənd və oymaq daxil idi.
Həmin kənd və oymaqlarda cəmi 269 ailə məskunlaşmışdı. Vergi ödəməyənlərin sayının çox olması ailələrin əksəriyyətinin vaxtilə Qacarlar dövlətinə köçməsi və siyahıyaalınma aparılarkən yenicə qayıtması ilə bağlı idi
Hacıyeva Z, Qarabağ xanlığı: sosial-iqtisadi münasibətlər və dövlət quruluşu.
В., 2007.s.187Описание Карабагской провинции (составленное в 1823 году по
распоряжению главноуправляющего в Грузии Ермолова, действительным
статским советником Могилевским и полковником Ермоловым 2-м), Тифлис,
1866. s. 146–151. Qarabağ Azadlıq Təşkilatı "QARABAĞ DÜNƏN, BU GÜN VƏ SABAH" 8-ci elmi-əməli konfransının. MATERİALLARI. (Qarabağ General-Qubernatorluğunun 90 illiyinə həsr olunur). Bakı — 2009

 Püsyan mahalının naibləri 
 Titul Adı Başlanığıcı Sonu Naib Hacı Məhəmməd sultan Püsyan 1747 1751 Naib İbrahim sultan Püsyan 1751 1777 Naib Pənah sultan Püsyan 1777 1794 Naib Məhəmmədhüseyn sultan Püsyan 1794 1824Naib Nəsir sultan Püsyan 1824 1840

 İstinadlar 

 Mənbə 
 Ənvər Çingizoğlu, Püsyan eli, Bakı:Mütərcim, 2013, 156 səh. ISBN 978-9952-28-121-7

 Həmçinin bax 
 Qarabağ xanlığı
 Püsyan eli
 Sultanovlar (III)

Kateqoriya:1747-ci ildə yarananlar
Kateqoriya:Qarabağ xanlığının mahalları