Raspberry Pi

Raspberry Pi (Razberi pi) — Öncədən, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə ibtidai informatika və kompüter biliklərini tədris etmək məqsədiylə yaradılan, kredit kartı ölçülərində olan və ucuz  başa gələn, Raspberry Pi FoundationAbout us  (англ.Naughton, John.  tərəfindən yaradılan,  sonradan isə  çox geniş yayılmış və bir çox tətbiq sahələri tapmış bir-lövhəli kompüterdi. Üç il ərzində, ümumilikdə 4,5 miliyon Raspberry Pi satılmışdır.

 Tarixcə 
2011-ci ilin mayında USB fləş kart ölçülərindəКомпьютер Raspberry Pi размером с брелок за 25 долларов  (рус.Raspberry Pi: Elite writer David Braben's £15 computer  (англ.  olan Raspberry Pi-nin ilk konseptini Devid Breben təqdim etmişdir. 

2011-ci ilin iyul ayının sonunda avadanlığın alfa - versiyası üzrə işlər bitirilərək istehsala göndəilir. 12 avqusta artıq Raspberry Pi Foundation avadanlıqların ilk hazır partiyasını alır. Alfa - versiyasında olan bəzi test funksiyalar və bahalı detallar avadanlığın final versiyasından cıxarılmışdır. Həmçinin avadanlığın son versiyası 20% daha kiçik və altı qat əvəzinə, dörd qatdan ibarətdirAlpha boards in manufacture  (англ.The alpha boards are here!  .

10 yanvar 2012-ci ildə şirkət 10 min lövhədən ibarət  «B»Two things you thought you weren’t going to get: a manufacturing date and an SoC datasheet  (англ. modelinin istehsalına başladığını elan etdi.

29 fevral 2012-ci il «B»Сообщение о поступлении в продажу 29 февраля 2012 года  (рус. model lövhələrinin satışına başlanılır.

16 iyul 2012-ci il layihənin yaradıcıları Raspberry Pi «B» modelinin sifarişlərinə qoyulan məhdudiyyətlərin yığışdırıldığını bildirdi.

14 dekabr 2012-ci il Raspberry Pi «A» modelinin istehsalına başlanılır.

14 iyul 2014-cü il layihənin yaradıcıları lövhənin üçüncü versiyası olan Raspberry Pi «B+» modelini buraxırlar.

2 fevral 2015-ci il layihənin yaradıcıları lövhənin dördüncü versiyası olan Raspberry Pi «2B» modelini buraxırlar.

26 noyabr 2015-ci il layihənin yaradıcıları yeni Raspberry Pi Zero mikrokompyuteri buraxdılar. Əsas fərq- qiyməti 5 dollar və montaj edilməmiş GPİO (ümumi təyinatlı giriş-çıxış) konnektoruRaspberry Pi Zero - Raspberry Pi  (en-GB).  .

29 fevral 2016-cı il Raspberry Pi 3 modelinin buraxılışı. Yeni 64-bitlik prosessor,  WiFi və Bluetooth modulu.

 Növləri 
Göstərilən növlərdə istehsal olunur:
 Növ Buraxılış tarixi Prosessor Tezlik Nüvə  OYQ GPIO  USB  Ethernet  WiFi  Bluetooth  Qiyməti A fevral 2013  ARM1176JZ-F  700 MHz 1  256 Mb  26 pin 1 port $20 A+  noyabr  2014  ARM1176JZ-F  700 MHz  1  256 Mb  40 pin  1 port $25 B aprel 2012  ARM1176JZ-F  700 MHz  1  512 Mb  26 pin  2 port var $35 B+  iyun 2014  ARM1176JZ-F  700 MHz  1  512 Mb  40 pin  4 port var  $30 2B  fevral 2015  ARM Cortex-A7  900 MHz  4  1 Gb  40 pin  4 port var  $35 Zero noyabr 2015  ARM1176JZ-F  1 GHz  1  512 Mb  40 pin  1 portminiUSB OTG  $5 3B fevral 2016  ARM Cortex-A53 x64  1,2 GHz 4  1 Gb  40 pin  4 port var  802.11n  4.1  $35

 Xarici görünüş 
Mikrokompyuter kredit kartı ölçülərində, tamamilə istifadəyə hazır şəkildə,  4 qatdan ibarət elektronik lövhədir. Standart komplektasiya yalnız mikrokompyuter lövhəsindən ibarətdir, lövhə qutusunu, qida blokunu, fleş kartı əlavə sifarişlə almalısız.

 Model A/A+ 

 Model B/B+ 

 Model 3B 

 Pi Zero 

 Ümumi təyunatlı giriş-çıxış (GPIO) konnektoru 
Raspberry Pi 1 Model A+ və B+, Pi 2 Model B, Pi 3 Model B və Pi Zero üzərində GPIO J8 40-pinlik konnektor vardır. Models A və B ancaq ilk 26 pindən ibarət GPIO konnektoruna malikdir.

 GPIO# 2-ci funk. Pin# Pin# 2-ci funk. GPIO# +3.3 V 1 2 +5 V 2 SDA1 (I²C) 3 4 +5 V 3 SCL1 (I²C) 5 6 GND 4 GCLK 7 8 TXD0 (UART) 14 GND 910 RXD0 (UART) 15 17 GEN01112 GEN1 18 27 GEN21314 GND 22 GEN31516 GEN4 23 +3.3 V1718 GEN5 24 10 MOSI (SPI)1920 GND 9 MISO (SPI)2122 GEN6 25 11 SCLK (SPI)2324 CE0_N (SPI) 8 GND2526 CE1_N (SPI) 7 (Pi 1 Model A və B-də bura qədər) EEPROM ID_SD2728 ID_SC EEPROM 5 N/A2930 GND 6 N/A3132 12 13 N/A3334 GND 19 N/A3536 N/A 16 26 N/A3738 Rəqəmsal Giriş 20 GND3940 Rəqəmsal Çıxış 21

Model B -nin ikinci reviziya lövhələri əlavə 8 pindən ibarət konnektora (sxem üzərində P6, lövhə üzərində isə  P5 adlanır) malikdir hansı ki, əlavə olaraq 4 GPIO konnektor portundan istifadəyə imkan verir.

 GPIO# 2-ci funk. Pin# Pin# 2-ci funk. GPIO# N/A +5 V 1 2 +3.3 V N/A GPIO28 GPIO_GEN734 GPIO_GEN8 GPIO29 GPIO30 GPIO_GEN956 GPIO_GEN10 GPIO31 N/A GND 7 8 GND N/A

 Texniki təfərrüatlar 
Raspberry Pi bir neçə növdə buraxılır: model «A», model «B», model «B+», model «2B» və model «3B». İlk üç model «package-on-packageruen» texnologiyasıyla bir çip üzərində yerləşdirilmiş 700 MHz surətli ARM11 tipli Broadcom BCM2835Demo – Raspberry Pi running Quake 3  (англ. prosessoru və 256MB/512MB yaddaş ilə təmin olunub. «2B» modeli 1 GHz sürətli 4 nüvəli Cortex-A7 prosessoru və 1GB operativ yaddaş ilə təmin olunub. «A» modelində bir, «B» modelində iki , «B+» və «2B» modellərində isə — dörd ədəd USB 2.0portu var. Həmçinin «B», «B+» и «2B» modellərində Ethernet portuda vardır. Əsas nüvədən əlavə, BCM2835 çipinin daxilində həmçinin OpenGL ES 2.0, FullHD videonu dəstəkləyən avadanlıq surətləndiricili (hardware accelerate)  qrafik nüvə və DSP (rəqəmsal siqnal prosessoru)  vardır. Bundan başqa avadanlıqda real zaman modulu yoxdurFAQs  (англ..

Video siqnalın ötürülməsi üçün kompozit RCA konnektorundan və ya rəqəmsal HDMI - interfeysindən istifadə etmək olar. «B+» və «2B» modellərində cıxış 3,5 mm audiocıxış konnektoru üzərindəndi. Fayl sistemi, Kernel image və istifadəçi faylları  SD, MMC, microSD (yalnız «B+» modelində) və ya SDIOruen. tipli yaddaş kartında saxlanılır.

Raspberry Pi-nin əsas üstünlüklərindən biri də, üzərində GPIO (general purpose input/output) konnektorunun olmasıdı. Bunun sayəsində «moruqlu» mikrokompyuterlə ona qoşulu olan digər avadanlıqları idarə etmək olar.  Avadanlığın «B» model  versiyasında 26 - pinlik, «B+» və «2 B» modellərində isə — 40-pinlik GPIO konnektoru dayanır.

 Proqram təminatı 
Raspberry Pi əsasən Linux  nüvəsi üzərində qurulmuş əməliyyat sistemləri üzərində işləyir. Həmçinin Windows 10 IOT ƏS-nin quraşdırılması mümkündür.Develop Windows 10 IoT apps on Raspberry Pi 3 and Arduino - Windows IoT .  developer.microsoft.com. Yoxlanılıb 12 iyun  2016. Bundan əlavə Raspberry Pi-ni Windows 10 IOT lisenziyasıyla 50$ almaqda olar.   Əməliyyat sistemlərinin quraşdırılması NOOBS vasitəsilə həyata keçirilir.

 Əməliyyat sistemləri 
Rəsmi dəstəylənən əməliyyat sistemləri:
 Raspbian Raspberry Pi ilə ilk tanışlıq üçün tövsiyə edilir.
 Pidora — Raspberry Pi üçün Fedora 
 OpenELEC  Kodi mediapleyeri əsasında və Linux uzərindən.
 OSMC (Open Source Media Center layihəsi — əvvəllər Raspbmc) Kodi Media CenterOSMC .   mediyapleyeri əsasında və Debian GNU/Linux uzərindən.
 RISC OS — RISC-prosessorlar üçün «doğma» sayılan ƏS (ARM prosessorları eyni prosessorlar ailəsinə aiddirlər)
 Raspberry Pi "2B" üçün Windows 10 dəstəyiEben Upton. Raspberry Pi - Teach, Learn, and Make with Raspberry Pi  (en-GB).  
Əməliyyat sistemlərinin quraşdırılması üçün NOOBS vasitəsindən istifadə edilir. Həmçinin əməliyyat sistemlərinin üzlərini yükləyərək SD-karta yazaraq istifadə etməkdə olar.

 Digər əməliyyat sistemləri 
 A2
 FreeBSD
 OpenWrt
 Kali Linux
 Archlinux ARM
 Raspbian Server Edition
 RISC OS
 RasPBXAsterisk for Raspberry Pi . Asterisk for Raspberry Pi.
 IPFire
 Raspberry Pi Thin Client (Tin klient)
 Parrot Security OS
 WTware Raspberry PiRaspberry Pi 2 və Pi 3 üçün WTware  . http://www.winterminal.com/ru/. 

 Yaradılmaqdadır 
 Android
 Chromium OS
 Puppy Linux

 Mükafatlar 
 27 oktyabr 2011 -ci il Raspberry Pi ARM TechCon 2011We won an award! -da keçirilən «Hardware Design» nominasiyasının qalibi olmuşdur.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 
 Orange pi
 ODROID
 raspberrypi.org''' — Raspberry Pi rəsmi səhifə
 Rusdilli Raspberry Pi
 eLinux.org -da Raspberry Pi haqqında informasiya
 Getting Started with Java® SE Embedded on the Raspberry Pi — Oracle Technology Network-da məqalə
 Book for Beginner Yeni başlayanlar üçün kitab
 Raspberry Pi: первое знакомство/ — rus dilində dərslər

Kateqoriya:Bir-lövhəli kompüterlər