Lyaodun yarımadası

Lyaodun yarımadası () — Çinin şimal-şərqində, Lyaodun körfəzi ilə Qərbi Koreya körfəzi arasında yerləşən yarımada.

Yarımadanın uzunluğu 225 km, eni isə 80 - 130 км arasında dəyişir. Sahilləri düzəndir.

Reylefi təpəli və ancaq dağlıqdır. Ərazisi meşə və kolluqlarla zəngindir.
Cənub qutaracağında iri şəhər və liman Dalyan şəhəri mövcuddur. XX əsrin sonları XXI əsrin əvvəllərindən şəhərin iqtisadi sıçrayışı müşahidə edilir.

 Toponim 
Yarımadanın çincə adı Lyaodun «Lyaoxe» çayının adından götürülmüşdür. «Dun» sözünün mənası isə «şərq» anlamını verir. Yarımadanın ümumi adı isə «şərqi Lyao» mənasında işlənir.

 Tarixi 
Lyaoxe çayının hövzəsində yerləşən yarımada çin mədəniyyətinə qədim dövrlərdən məlumdur. Sin və Xan sülalərinin dönəmində Lyaodun prefekturası ərazisinə daxil edilirdi.

 Yeni dönəm 
17 aprel 1895-ci ildə (Yapon-Çin müharibəsi) Sin imperiyası ilə Simonosekidə sülh müqaviləsi imzalanmışdır. Şərtlərinə görə Lyaodun yarımadasında daxil olmaqla bir çox ərazilər Yaponiyanın mülkiyyətinə verilir. Ancaq Rusiya, Almaniya və Fransanın təzyiqi ilə Yaponiya əldə etdiyi bütün torpaqları geri qaytarmalı olur. 27 mart 1898-ci ildə Rusiya imperiyası Sin imeriyasından Lyoyşun və Dalyan limanlarını icarəyə götürür.


1904-cü ildə yapon ordusu yarımadanın quru ilə əlaqəsi olan bölgəni və Dalyan limanını ələ keçirməklə rusların yerləşdiyi bölgəni mühasirəyə alırlar. Rus ordusu Port-Artur qalasına sığınır. Ancaq yapon ordusunun təzyiqinə tab gətirməyən ruslar təslim olurlar. Ərazi Portsmunt müqaviləsi ilə Yaponiyaya verilir. 1945-ci ildə isə yarımada Mancur əməliyyatı ilə Sovetlərin nəzarətinə keçir. 1946-cı ildə Qırmızı Ordu Mancuriyanı tərk etməli olsa da Lyaodun yarımadası Çin ilə müştərək istifadə istifadəyə verilir. 1955-ci ilin mayında Sovetlər Birliyi tərəfindən Çinə qaytarılır.

 Coğrafiyası 

 Relyefi 
Lyoadun yarımadası dağ silsiləsinin davamını təşkil edir. Suxurları əsasən kvars qumundan və az bir hissəsi isə qneysdən ibarətdir. Yarımadada yerləşən silsilələr bir necə iatiqamətdə uzanır. Ən hündür nöqtəsi Buyun dağıdırki, onunda hündürlüyü 1 130 metrdir. Cənub hissəsinin böyük hissəsi düzənlikdir.

 İqlimi 
Qış ayları yarımadanın iqlimi Çinin şimal-şərqinə nisbətdə istidir. İl ərzində 500 – 750 mm yağıntı düşür. Bunun isə 2/3 hissəsi iyul-sentyabr ayları düşür. Yarımadada vegetasiya dövrü 200, cənub qutaracağında isə 220 gün sürür.
 Bitki örtüyü 
Yarımadada meyvə bağları geniş sahə tutur. Xüsusi ilə alma bağları daha genişdir. Üstəlik burada düyü, qarğıdalı və buğda əkilir.

 Faydalı qazıntıları 
Faydalı qazıntılardan burada: dəmir filizi, qızıl, miş və maqnezit kimilərə rast gəlinir. Lyaodunda həm də bor və duz çıxarılır.

 İstinadlar 

 Mənbə 


Kateqoriya:Çin yarımadaları