Çevan-Rabdan

Çevan-Rabdan (1663-1727) — Cunqar xanlığının dördüncü hakimi.

 Həyatı 
Qaldan-Boşoqtu xanın ölümündən sonra Cunqar xanlığının taxtına, 1697-ci ildə, Qaldanın qardaşı oğlu yəni Senqenin və Anu xatunun oğlu Çevan Rabdan keçmişdir. Çevan Rabdan, iqtidarının ilk illərində xarici siyasətində diqqətli davranaraq, qonşularıyla savaşmaqdan qaçmışdır. Öncəliklə ölkənin içərisindəki noyonlar arasındakı birliyi bağalamağa öncəlik vermişdir. Bu arada əkinçiliyi inkişaf etdirməyə səy etmişdir. Ayrıca dəmir mədənçiliyini inkişaf etdirərək silah istehsalına ağırlıq vermişdir.Ekrem Kalan, göstərilən əsəri, s. 59.

Çevan Rabdan Cunqar xanlığının idarəsini əlinə aldıqdan sonra, Qaldan Boşoqtu xan kimi mərkəzini İli çayı boylarına daşımışdır. Qaldanın son dönəmlərində bilxassə Şərq torpaqlarının böyük qismi Tzin sülaləsi tərəfindən alınmışdı. Ayrıca 1698-ci ildə Hami, Kukunor bölgələri də Tzin sülaləsi hakimiyətini tanımaq məcburiyyətində qalmışdı.İvan Unkovskiy, göstərilən əsəri, s. 194-195. 1700-cü ildə  Tzin sülaləsi hakimiyətinə girmək istməyən iki Xoşut taycısının başında olduğu 10 min Xoşut Kukunordan Cunqariyaya köç etmişdir.V. A. Moiseev, göstərilən əsəri, s. 63-64.

1701-ci ildə isə Volqa Kalmıklarının lideri Ayukanın oğullarından Sancibin atasıyla arasının açılması nəticəsində Sancibin başında olduğu təqribən 60 min civarında insanın Cunqariyaya köç etdiyi görünür.İ. Ya. Zlatkin, göstərilən əsəri, s. 221. Buradan da Cunqariyanın yavaş-yavaş digər bölgələrdəki Oyrat oymaqları üçün mərkəz durumuna gəlməyə başladığı anlaşıla bilər.

 Ədəbiyyat 
 Златкин И. Я., История Джунгарского ханства (1635-1758), М., 1964.
 Митиров А.Г. "Ойраты-калмыки: века и поколения", Элиста, 1998 г.
 Dalay Çuluunii, Oyrad Mongoliin Tuuh, Ulaanbaatar, 2000.
 Çimitdorjiyev, Şirap B., Rossiya i Mongoliya, Moskva, 1987.
  Чимитдоржиев Ш. Б. Национально-освободительное движение монгольского народа в XVII-XVIII вв.
Kalan, Ekrem, Cungar Hanlığının Siyasi Tarihi, Ankara, 2008.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 
 Cunqar xanlığı
 Erdeni-batır
 Senqe
 Anu xatun

 Xarici keçidlər 
 И. В. Вишнякова Cunqar xanı Çevan-Rabdanın xarici siyasəti (1698—1727 гг.)

Kateqoriya:Hökmdarlar
Kateqoriya:Cunqar xanlığı
Kateqoriya:Cunqar xanları
Kateqoriya:XVII əsr tarixi
Kateqoriya:XVIII əsr tarixi