Alyaska atabaskları

Alyaska atabaskları ya da Alyaska deneleri (, Alaskan Athabascans, Alaskan Athabaskans, Alaskan AthapaskansWilliam Simeone, A History of Alaskan Athapaskans, 1982, Alaska Historical Commission, Athabascan Indians of Alaska, Athabascan Native Americans of Alaska, Athabascan-speaking peoples of Alaska;  ya da атапаски АляскиДзенискевич Г. И. Атапаски Аляски. — Л.: «Наука», Ленинградское отд., 1987), ABŞa bağlı Alyaska ştatının daha çox daxili bölgəsində Alaska Interior adı verilən Daxili Alyaskada bir azı da cənubda Sakit Okean sahillərində yaşayan və Na-Dene dillərinin Atabask dilləri qrupunun Şimali Atabask dilləri alt qrupundan dilləri danışan Şimal atabasklarından, ovçu və toplayıcı, yarı köçəri, matriarxat, animist ya da şamanist Subarktik yerlisi Alyaska xalqı.

 Tarix 
Na-Dene dillərini danışan digər xalqlar kimi Atabaskların da Asiyadan Amerikaya Eskimo-Aleut xalqlarından öncə köç etdikləri sanılır. Atabaskların ataları ehtimalən  12.000 il öncə son buz dövrünün sonunda Berinq boğazından istifadə edərək Sibirdən köç etmişdilər. Daxili Alyaskadakı (Interior Alaska) qədim arxeoloji qazıntılar, Alyaska Eskimo coğrafiyasının sahillərində olduğu kimi, təqribən 10.000 il öncəsinə tarixlənir və bunlar Sibirdəkilərlə yaxından ilgilidir. Atabask dillərinin Sibirdəki Ketcə başda olmaq üzrə Yenisey dilləri ilə qohum olduğu 2008-ci ildə Eduard Vajda başda olmaq üzrə mütəxəssis dilçilər tərəfindən təyid edilmişdirDene–Yeniseic Symposium , University of Alaska Fairbanks, February 2008, accessed 30 Mar 2010. Şimali Amerikada atabaskların anayurdunun şərqi Alyaska ya da qərbi Yukon olduğu düşünülür.

Alyaska Atabask hindlilərinin Avropalılarla ilk qarşılaşması Rusiya Alyaskası (1733 – 1867) dönəmiədə ruslarla Denağinalar arasında olmuşdurWorking Effectively with Alaska Native Tribes and Organizations Desk Guide , A desk guide for United States Fish & Wildlife Service Employees on Alaska Native cultures, history, federal laws, organizations, consultation and federally recognized tribes. Bugün Denağinacada 75Stephen Adolphe Wurm, Peter Mühlhäusler, Darrell T. Tyron (1996), Atlas of Languages of Intercultural Communication in the Pacific, Asia, and the Americas, Ahtnacada 50  Rusca alıntı var və bunlar hər iki xalqın ruslarla apardığı mütamadi kürk ticarəti sırasında dillərinə keçmişdir. Ruslardan Alyaskanın satın alımı və sonrası erkən ABŞ dönəmində (1867 – 1915) atabasklar özlərinə yad-yabançı olan avropalılara özgü xəstəliklərdən qırılmışdılar.

 Əhali 
DilEtnik sayDanışan əhaliGuçincə (Alaska)  Guçincə (Kanada)  Koyukonca Denağinaca  Ahtnaca  Aşağı Tananaca  Hanca (Alaska)  Hanca (Kanada)  Yuxarı Tananaca  Değinakça  Tanakrosça  Holikaçukça  Kuskokvimcə  

 Ədəbiyyat 
 Susan W. Fair (2006). Alaska Native Art: Tradition, Innovation, Continuity
 William Simeone, A History of Alaskan Athapaskans, 1982, Alaska Historical Commission
 Дзенискевич Г. И. Атапаски Аляски. — Л.: «Наука», Ленинградское отд., 1987
 U.S. Government Printing Office (1900), Annual Report of the United States Geological Survey to the Secretary of the Interior
  Celebrating Alaska Natives and Alaskan Indian Communities : Athabascan Indians
  ANKN: Athabascans of Interior Alaska / Alaskan Athabascans 

 İstinadlar 


 Həmçinin bax 

 Alyaska
 Alyaska yupikləri
 İnuit xalqı
 İqlo
 Eskimoslar
 Aborigen

 Xarici keçidlər 
YouTube: Alaska Native Drum Making Video (Alaska Atabask davul yapımı)

Kateqoriya:ABŞ-də yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Alyaskada yaşayan xalqlar