Əcanan nahiyəsi

Əcənan mahalı — XIV əsr- əsr-1840 inzibati nahiyə. Qarabağda tarixi-coğrafi  bölgə.

 Ümumi məlumat 
Mahal  qərbdə Küpara mahalı,  şimalda Bağabürd mahalı,  şərqdə isə  Sisyan mahalı ilə  həmsərhəd idi.

Mahalın mərkəzi Xalac obası idi. Mahalın son naibi, kələntər Hacı Ağalar bəy Sarıcalı-Cavanşir idi.

Mahalda Xalac, Noraşenik, Arçazur, Axtaxana, Xоtanan, Çоbanlı, Оxtarlı, Tavrus, Qaradığa adlı kəndlər qərar tuturdu.Описание  Карабахской  провинции,  составленное  в 1823 году  по  распоряжению   главноуправляющего  в  Грузии  Ермолова,  действительным  статским  советником  Могилевским  и  полковником Ермоловым 2-м. Тифлис. Типография управления наместника Кавказского. 1866. стр.174.

1593-cü ildə tərtib olunmuş Urud və İsgəndərqalası livalarının müfəssəl dəftərinə görə İsgəndərqalası livasının nahiyəsi

1. Məragid erm. kəndi (12 ailə) 
2. Sərhəng erm. kəndi (8 ailə) 
3. Pərəvatum azərb. kəndi (dağıdılıb) 
4. Kön azərb. kəndi (dağıdılıb) 
5. Küdkün azərb. kəndi (dağıdılıb) 
6. Bağavirçi azərb. kəndi (dağıdılıb) 
7. Umran azərb. kəndi (dağıdılıb) 
8. Qarakənd azərb. kəndi (dağıdılıb) 
9. Halızor azərb. kəndi (dağıdılıb) 
10. Pənc azərb. kəndi (dağıdılıb) 
11. Açağu azərb. kəndi (dağıdılıb) 
12. Vənk azərb. kəndi (dağıdılıb) 
13. Karxana kəndi. Kəndin Turğan məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb) 
14. Uğurbağı kimi tanınan Uğurdüzü və Hacılar azərb. kəndi (dağıdılıb) 
15. Qaramanlı. BaĢqa adı Qazançıdır azərb. kəndi (dağıdılıb) 
16. Yuxarı Tüfəng azərb. kəndi (dağıdılıb) 
17. NoreĢəng erm. kəndi (7 ailə) 
18. Dərtəni erm. kəndi (5 ailə) 
19. Çanaqçı azərb. kəndi (dağıdılıb) 
20. Qaradiğə. BaĢqa adı Hürünlərdir azərb. kəndi (dağıdılıb) 
21. Dovrus azərb. kəndi (dağıdılıb) 
22. Oxtarlı azərb. kəndi (dağıdılıb) 
23. Çobanbağı azərb. kəndi (dağıdılıb) 
24. ġeyxili azərb. kəndi (dağıdılıb) 
25. Külül azərb. kəndi (dağıdılıb) 
26. ġərvinlər azərb. kəndi (dağıdılıb) 
27. Hacətgah azərb. kəndi (dağıdılıb) 
28. Xotənan erm. kəndi (17 ailə) 
29. Axıraxana azərb. kəndi (dağıdılıb) 
30. Arçezor azərb. kəndi (dağıdılıb) 
31. Zorur azərb. kəndi (dağıdılıb) 
32. Tacəddinli azərb. kəndi (dağıdılıb) 
33. ġeyxlər azərb. kəndi (dağıdılıb) 
34. Ġncəvar azərb. kəndi (dağıdılıb) 
35. ġəhərcik azərb. kəndi (dağıdılıb) 
36. Toğul  azərb. kəndi dağıdılıb) Musa Urud Zəngəzur (elmi-publisistik nəşr). Bakı: Nurlar, 2005, 503 səh.

 Mahalın tarixindən 
Qədim-qayım Qarabağın mahallarından biri də Əcənan-Türk idi.  Əcənan-türk  mahalı orta çağda Əcənan nahiyəsi adlanırdı. 1593-cü ildə Osmanlı hökuməti tərəfindən nahiyənin kəndləri, məzrələri siyahıya alınıb.

Mahal qədim Əcənan nahiyəsinin birləşməsi nəticəsində yaranmışdı. Mahalın mərkəzi Xalac obası idi.

Əcənan mahalı 1840-cı ildə ləğv olunub, sahə kimi Şuşa qəzasına bağlandı. 1867-ci ildə Zəngəzur qəzasına verildi.

 Əcanan mahalının naibləri 
 Titul Adı Başlanığıcı Sonu Naib Məlik Məhəmməd bəy Bağabürdlü 1747 1787 Naib Hacı Ağalar bəy Sarıcalı-Cavanşir 1787 1822

 İstinadlar 

 Mənbə 
Ənvər Çingizoğlu, Əcənan mahalı, Bakı: "Soy" dərgisi №3, 2012, səh. 102-110.

 Həmçinin bax 
Qarabağ xanlığı
Qafan rayonu

Kateqoriya:1747-ci ildə yarananlar
Kateqoriya:Qarabağ xanlığının mahalları