Ağidel çayı

Ağidel (; ) və ya Belaya () — Cənubi Ural və Uralyanıda çay. Tatarıstan və Başqırdıstan Respublikaların ərazilərində axır. Çulman çayın ən uzun axını və Cənubi Uralın ən böyük çayı.

 Etimologiya 
Ağidel ilə Qaraidel çayları qovuşanda, onların açıq və tünd axınların arasında fərq görünür.Три путешествия по рекам. Река Уфа , По Тропам Южного Урала. XVI–XVII əsrlərdən rus tarixi və coğrafi ədəbiyyatında Belaya Volojka () adının istifadəsini tapmaq olar.Словарь топонимов Республики Башкортостан. Уфа: Китап, 2002. — 256 с. — С.23.

 Coğrafiya 
Ağidel Xəzər dənizinin və Çulman ilə Volqa çayların hovuzuna aiddir. Əsas su mənbəsi İrəməl dağın əriyən qarıdır.

Başqırdıstan ərazisində və onun Tatarıstan ilə sərhədində axır. Белая (река в Башк. АССР). БСЭ Çulman çayın ən böyük axını və Başqırdıstanın ən uzun çayıdır.

Sahilləri əsasən çöllüklərdən ibarətdir, bəzi hissələrdə meşəli yerlər də var. Çayın yuxarı hissəsində böyük sayda mağara var.

Ağidel hər il öz sahillərindən kənara çıxıb, ətrafını batızdırır.

Çayın əsas qolları: Nuquş, Təyrük, Sem, Qaraidel, Bir, Tere Tanıp — sağdan; Aşkazar, Örşək, Dim, Qarmasan, Çərməsən, Bazı, Sön — soldan.

 İqtisadiyyat 

 Nəqliyyat 
Çayın üzərində bir sıra körpü var. Onlardan ən böyükləri Ufadaki avtomobil və dəmir yolu körpülərdilər.

 Gəmiçilik 
Ağidel Başqırdıstanın əsas su magistralıdır. Burdaki gəmilər əsasən neft, çınqılnan qum qarışığı və tikinti vəsaitlərini daşıyır. Bundan əlavə, sərnişinlərin Rusiyanın Avropa hissəsindəki müxtəlif istiqamətlərinə çatdırılması aparılır.

 Eenerji 
Çayda üç hidrosistem tikilməyə planlaşdırılır. Birincisi, 2003-cü ildə Yomağuja su anbarın tikilib və 2005-ci ildə Yomağuja su-elektrik stansiyasının (SES) tam iş rejimində fəaliyyət göstərməyi başladı.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Başqırdıstan çayları
Kateqoriya:Tatarıstan çayları