Kanqal

Kanqal — Türkiyə ərazisində yetişdirilən it cinsi. Əsasən qoyun iti və qoruma istiqamətlidir. İt adını Sivasın Kanqal ilçəsindən götürülmüşdürKangal dog  New Zealand Kennel Club. Erişim:20 Şubat 2012.. Dünyada müstəqil it cinsi olaraq tanınmada, Türkiyədə təmiz it cinsi hesab edilir. Üstəlik Türkiyə Kinoloji Federasiyası, o cümlədən Türkiyədə rəsmi Kanqal təşkilatlarının görə Ankara Kangal Dərnəyi itin müstəqil cins olması üçün cəhdlər göstərir.Floyd, Jennifer. "A Viewpoint on the Anatolian Shepherd/ Kangal/ Akbash Debate." Anatolianworld.com. Shahbazin Anatolians, <http://www.anatolianworld.com/Landrace_Viewpoint.htm >.A Letter to FCI by the President of the Turkish Kennel Club  Kangal.ca.

 Tarixi 
Orta Asiyadan gələn Kanqlı (Kəngər) türk boyunun adı bağlıdır. Orxan Yılmaz "Kangal Köpeği / Tarihi-Tanıtımı-Yetiştirilmesi-Islahı" adlı kitabında "Kanqlı" türk boyunun Orta Asiyadan köç edərkən yanlarında üç şeyi gətirdiyini bildirir: at, it və qoyun. 2003-ci ilin 11 avqust tarixində kanqalla bağlı keçirilən I Beynəlxalq Kanqal Köpəyi Simpoziumunda bu cinsin Türküstandan Anadoluya gətirilməsi təstiqlənir.

Kanqallar XVII əsrdən etibarən Osmanlı sarayında istifadə edilir və samson olarak adlandırıldı. Doğan Kartay həm "Türk Çoban Köpəyi Kanqal" kitabında, həm də I Beynəlxalq Kanqal Köpəyi Simpoziumunda bu itlərin həmçinin Yeniçərilər tərəfindən hərbi məqsədlərlə istifadə edildiyini birdirmişdir. Osmalı dönəmində itin "samson" adlandırılması əsasən Roma ləhcəsində aslan mənasını verməsi ilə əlaqədardır.

 Xüsusiyyətləri 
240px|thumb|right|Kanqal köpəyi
Çəkisi: erkəklər 50–63 kq, dişi 41–54 kq, hündürlüyü 65–78 sm. Kanqal iti əsasən qoyun iti istiqamətlidir. Bununla belə onların qoruma xüsusuyyətləri vardır. Sahibinə sədaqətlidir. Üstəlik sahibinin sahibləndiyi hər şeyi qruya bilir. İt döyüşlərində istifadə edilir. Qulaq və quyruq nahiyyəsi çox vaxt kəsilir. Türkiyədə qoyun və ya davarları canavar, çaqqal və ayı kimi vəhşi heyvanlardan qoruyur. Kanqal itləri saatda 50 km (30 mil) qədər sürət yığa bilirlər. Afrika ölkələrinə ixrac edilmişdir. Namibiya və Keniyada kəndlilər tərəfindən keçi otarılmasında istifadə edilir. Effektivliyi ilə seçilir. Heyvanları hətta şirlərdən belə qoruya bilirlər. Bununla belə Afrikada nəslin davamlığını təmin etmək çətindir.

Övliya Çələbi özünün Səyahətnamə əsərində kanqaldan bəhs edir. Bu itlərin "aslan kimi güclü" və cüssəli olduğunu yazır.

 Qidalanma 
Kanqal gün ərzində uzun və ya kiçik yürüşə çıxarılmalıdır. Mülayim hava şərlərində çölə buraxılır. Xəz baxımına ehtiycı yoxdur. Həftə ərzində bir dəfə xəzini tumarlamaq yetərlidir.

 Kanki 
Kanki 2013-cü il FIFA U-20 Dünya Çempionatının rəsmi maskotudur. Adını türkcə "Dost ola bilər" və ya "Qan qardaş" mənasını verən "Kanka" sözündən götürən "Kanki" 1 yaşlı Kanqal balasıdır. İnsan yaşı ilə müqayisədə 14 yaşlı yeniyetmə it olan Kanki Sivasın Kanqal rayonundakı Kanqal damazlıq fermasında doğulub.

 Mənbə 
 Анатолийский карабаш, стр. 44–45. // Барановская И.Г., Вайткене Л.Д. Собаки. Серия: Большая иллюстрированная энциклопедия. Москва: Издательство "АСТ", 2016, 256 стр. ISBN 9785170954148.
 Анатолийская овчарка (анатолийский карабаш), стр. 9. // Собаки. Породы, уход, разведение. Мини-атлас. Выпускающий редактор О.В. Жакова. Санкт-Петербург: Издательский Дом "Кристалл", 2002, 96 стр.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Kangal Köpəyii
 kangal dog breed information
 The Kangal Dog Club of America
 The Kangal Dog of Turkey — breed information in English 
 Sivas Kangalsite of Croatia/Information about history 
 Viewpoint on the Anatolian, Kangal and Akbash breed debate
 Kangal Dogs in Canada
 Center for Preservation of Indigenous Breeds

Kateqoriya:İt cinsləri