Vilyoy çayı

{{Çay
 |Adı                             = Vilyoy çayı
 |Yerli adı                       =
 |Şəkil                            =Вилюйские пороги.jpg
 |Şəklin ölçüsü                   = 
 |Şəklin izahı                        = 
|Ölkə                = Rusiya
 |Mənbəyi= 
 |Mənsəbi                         = Lena çayı
 |Xəritə                          = 
 |Xəritənin ölçüsü               =
 |Xəritənin adı                   =
 |Hövzəsi                         = 454000
 |Qolunun hövzəsi                 =
 |Uzunluğu                        =2650
 |Hövzəsinin sahəsi               =      
 |Çayın meyilliyi                  =     
 |Mənbəyinin yüksəkliyi           =
 |Mənsəbinin yüksəkliyi           =54
 |Su sərfi                        = 
|Hövzəsinin sahəsi                         =  
 |Yer xəritəsi qeydləri      = {{Yer xəritəsi+|Rusiya Uzaq Şərq|width=300|float=center|caption=Yilyoy çayı Saxanın fiziki xəritəsində:"Гидроузлы на р. Вилюй"  — приводится завышенное значение расхода воды для устья реки.</ref>Vilyuy at Suntar , UNESCO: Water resources. Yazda orta aylıq sərfiyyat 10 000–15 000 m³/s təşkil edir.

 Əhəmiyyəti 
Çay üzərində Vilyoy SES, Vilyoy III SES və Svetlıy SES vardırВыдержки из книги "Вилюйские ГЭС. Дело жизни" Б. А. Медведева , ОАО АК ЯкутскЭнерго. Sahilində Lensk, Mirnıy, Ayxal, Udaçnıy, Almaznıy, Çermışevski və Svetlıy qəsəbələri vardır.

Hövzəsindən almaz, qonur kömür, kömür, təbii qaz və fosfor çıxxarılır.

 Qolları 
Əsas qolları: sağdan — Ulaxan-Vava, Çirkuo, Çona, Çıbıda, Ulaxan-Botuobuya, Oççuquy-Botuobuya, Bappaqay; soldan — Axtaranda, Iqıatta, Marxa, Tyokyan və Tyonq. Əsas qolu Marxa çayıdır.

 Ekoloji vəziyyəti Vilyoy çayının insanlar üçün istər qida istərsə içməli su kimi əhəmiyyəti böyük olmuşdur. XX əsrdə çay və ətraf ərazilərin məmimsənilməsi ekoloji vəziyyəti gərginləşdirirdi. Bu vəziyyat Yakutiya ictimayyətini narahat edirdi. Artıq xoşa gəlməz əlamətlər ortaya çıxmışdı:
 Ardıcıl SES tikintisi 2 170 mk² meşə sahəsini su sltında qoymuşdur.
 Yeraltı atom sınaqlarının keçirilməsi (1978-ci ildə bir necəsi sınaqhan keçirilmişdir. 1996-cı ilə radiasiya təhlüləsi müəyyənləşmişdir.
 Faydalı qazıntıların çıxarılması — almaz, neft, qaz
 Yaxınlıqdakı qəsəbələrdən yığılan tullantıların təşizləmə müəssisələrin olmaması səbəbindən ətrafa atəlması.
 "Svobodnıy" aerodromundan buraxılan raketlərin tullantılarının çayın suyunu kirlətməsi.

 İstinsdlar 

 Ədəbiyyat 
 Хотун Бүлүү хомолтото. Обиды Матушки Вилюя. Н. Д. Архипов, И. С. Бурцев. — Дьокуускай, Сайдам, 2005–304 с. ISBN 5-98671-003-7
 Рыбные богатства Вилюя и их охрана. А. С. Гольдман, В. А. Игнатьев, Якутск, Сайдам, 2006. — 38 с.
 Бурыкин А. А.'' Алдан и Вилюй // Русский язык в школе (журнал) 2004. № 1. С. 96–98.

 Mənbə 
 Coğrafi adlar