Alp sarıcası

Alp sarıcası () — pulcuqqanadlılar dəstəsinə, ağ kəpənəklər fəsiləsinə aid nadir kəpənək növü.

 Qısa təsviri 
Kəpənək qanadları açılmış halda 45-50 mm-ə çatır. Rəngi müxtəlifdir. Erkək fərdlərin rəngi açıq narıncı olub, qanadlarının xarici kənarı ensiz qara haşiyəlidir. Dişi fərdlərin rəngi tünd narıncı olub, qanadlarının kənarındakı haşiyə enlidir.Azərbacnın Qırmızı kitabı. 1989.

 Yayılması 
Qafqaz, Orta Asiya dağlarında, Azərbaycanda Dərəlyəz və Zəngəzur dağ silsiləsində (Kiçik Qafqaz) və Şahdağda (Böyük Qafqaz) yayılmışdır.Коршунов Ю.П. Каталог булавоусых чешуекрылых (Lepidoptera, Rhopalocera) фауны СССР. Энтомологич. обозрение. т. LI, вып. 1-2, 1972, с. 136-154, 352-368.

 Həyat tərzi 
Dəniz səviyəsindən 2000-2500 m yüksəklikdə tikanlı gəvən qarışıqlı alp otları bitən sıldırım yamaclarda yaşayır. İyunda və iyulun əvvəlində uçur, şığıyır və yer səthindən çox yüksəyə qalxmır. Dişi fərdlər nadir hallarda uçur, əksər hallarda otlar üzərinə qonur. İyunun sonu və iyulun əvvəlində yüksək dağlarda bitən tikanlı gəvən bitkisi üzərinə yumurta qoyur. Tırtıllar həmin bitkinin yarpaqları ilə qidalanır. İyulun sonlarında puplaşma sıx tikanlı gəvən kollarının daxilində başlayır və puplar qışlamaya qalır. İldə bir nəsil verir. Təbii düşmən və xəstəliyi məlum deyildir.Рябов М.А. Чешуекрылые Кавказа. Животный мир СССР. т. V, М.-Л.: изд-во АН СССР, 1958, с. 351-475. 

 Sayı 
P.İ.Bedı tərəfindən 1977-ci ildə Naxçıvan MR-dan (Biçənək) tapılmışdır. R.Əffəndi tərəfindən Şahdağda 3 kəpənəyi qeydə alınmışdır. Son dərəcə nadir təsadüf edilən növdür.

 Məhdudlaşdırıcı amillər 
Mal-qaranın otarılması nəticəsində kəpənəklərin yem bazasından – çiçəkləyən nektarlı bitkilərdən məhrum olması məhdudlaşdırıcı amillərdəndir.

 Qorunması üçün qəbul olunmuş tədbirlər 
Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.

 Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər 
Yaylaqlarda heyvanların otarılmadığı boş sahələrin ayrılması, bu ərazilərdə nektarlı bitkilərin əkilməsi qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlərdəndir.

 Yarımnövləri 
 Colias thisoa thisoa (Böyük Qafqaz)
 Colias thisoa strandiana Sheljuzhko, 1935 (Kiçik Qafqaz)
 Colias thisoa shakuhensis Sheljuzhko, 1935 (Talış dağları, Kopetdağ)
 Colias thisoa aeolides Grum-Grshimailo, 1890 (Tyan-Şan)
 Colias thisoa urumtsiensis Verity, 1909 (mərkəzi Tyan-Şan)
 Colias thisoa irtyschensis Lukhtanov, 1999 (cənub Altay)
 Colias thisoa nikolaevi Korshunov, 1998 (Altay)

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Azərbaycanın Qırmızı kitabı. 1989.
 Azərbaycanın Qırmızı kitabı. II cild. Bakı: 2013.
 Рябов М.А. Чешуекрылые Кавказа. Животный мир СССР. т.V. М.-Л.: изд-во АН СССР, 1958, с. 351-475. 
 Эффенди Р.М. Высшие чешуекрылые Азербайджана. Автореф.дис.канд.биол.наук. Баку: 1971, 24 с.
 Коршунов Ю.П. Каталог булавоусых чешуекрылых (Lepidoptera, Rhopalocera) фауны СССР. Энтомологич. обозрение. т. LI. вып. 1-2, 1972, с. 136-154,  352-368.

 Xarici keçidlər 
 Colias thisoa Ménétriès, 1832 — Alp sarıcası
 rusinsects.com — Colias thisoa Menetries, 1832

Kateqoriya:Ağ kəpənəklər