Amitriptilin

Giriş 
Amitriptilin, triciklik antidepressantlar sinifinə aid olan bir dərmandır. Əsasən depressiya, anksiyete bozuklukları, nevralgiya və bəzi ağrı növlərinin müalicəsində istifadə olunur. Amitriptilin sinir hüceyrələrinin kimyəvi balansını dəyişdirərək təsir göstərir və bu yolla əhval-ruhiyyəni yüksəldir. Mayo Clinic. Amitriptyline (Oral Route) Description and Brand Names. Retrieved from: 

 Tarixçə 
 Kəşfi və İnkişafı 
Amitriptilin 1960-cı illərin əvvəllərində İsveçrə farmakoloji şirkəti Geigy (indiki Novartis) tərəfindən kəşf edilmişdir. O, ilk dəfə 1961-ci ildə ABŞ-da tibbi istifadəyə təqdim edilmişdir. Amitriptilin, təsirli və etibarlı bir antidepressant olaraq geniş yayılmış və müasir psixiatriya təcrübəsində mühüm rol oynamağa davam etmişdir. U.S. Food and Drug Administration. Approval History of Amitriptyline. 1961.

 Kimyəvi Tərkibi və Xüsusiyyətləri 
Amitriptilin kimyəvi formulu C20H23N olan birləşmədir. Onun molekulyar kütləsi 277.403 q/mol-dur. Bu dərman qatı halında sabitdir və suda həll olur. Amitriptilin monoklinik kristallik quruluşa malikdir və əsasən ağız yolu ilə qəbul edilir. ChemicalBook. Amitriptyline. Retrieved from:  

 Farmakoloji Xüsusiyyətləri 
 Təsir Mexanizmi 
Amitriptilin serotonin və norepinefrin geri alımını inhibə edərək təsir göstərir. Bu, sinir hüceyrələri arasında bu neyrotransmitterlərin konsentrasiyasını artırır və əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdırır. Amitriptilin həmçinin histamin və asetilkolin reseptorlarını da bloklayır, bu da onun yan təsirlərinə səbəb olur. Stahl, Stephen M. Essential Psychopharmacology: Neuroscientific Basis and Practical Applications. Cambridge University Press, 2008. ISBN 978-0-521-85701-8.

 Farmakokinetika 
Amitriptilin ağız yolu ilə qəbul edildikdən sonra mədə-bağırsaq traktından sürətlə sorulur. Onun plazma yarım ömrü təxminən 10-28 saatdır və qaraciyərdə metabolizə olunur. Amitriptilin əsasən böyrəklər vasitəsilə ifraz olunur. Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics. McGraw-Hill, 2006. ISBN 978-0-07-142280-2.

 Tətbiqlər 
 Depressiya və Anksiyete 
Amitriptilin əsasən böyük depressiya bozukluğu və anksiyete bozukluqlarının müalicəsində istifadə olunur. Onun təsirli olması və yan təsirlərinin idarə oluna bilməsi səbəbindən geniş istifadə edilir. National Institute for Health and Care Excellence (NICE). Depression in adults: treatment and management. 2009.

 Nevralgiya və Ağrı 
Amitriptilin müxtəlif növ nevralgiya, xüsusilə də diabetik nevropatiya və postherpetik nevralgiyanın müalicəsində istifadə olunur. Onun analjezik təsirləri bu hallarda ağrının idarə olunmasında kömək edir. Jensen, Troels S., et al. Neuropathic pain: clinical and pathophysiological aspects. Neurology, 2006.

 Yuxusuzluq 
Amitriptilin, aşağı dozada, yuxusuzluq və yuxu pozğunluqlarının müalicəsində də istifadə olunur. Onun sedativ təsiri yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdırmağa kömək edir. Wiegand, Mark H. Antidepressants for the treatment of insomnia. Sleep Medicine Reviews, 2015.

 Yan Təsirləri və Təhlükəsizlik 
Amitriptilinin yan təsirləri arasında ağız quruluğu, bulanıq görmə, qəbizlik, ürək bulanması və baş gicəllənməsi daxildir. Yüksək dozada qəbul edildikdə ciddi kardiotoksik təsirlərə və mərkəzi sinir sistemi depresiyasına səbəb ola bilər. Amitriptilin zəhərli təsirlərindən qorunmaq üçün dozalar müvafiq həkim nəzarətində olmalıdır. U.S. Food and Drug Administration. Amitriptyline - Label Information. Retrieved from:  

 İstinadlar 

Kateqoriya:H1 reseptor antaqonistləri
Kateqoriya:Muskarinik antaqonistlər
Kateqoriya:Dopamin antaqonistləri
Kateqoriya:Serotonin reseptor antaqonistləri
Kateqoriya:Trisiklik antidepresanlar
Kateqoriya:Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının əsas dərman vasitələri