Səkkizminliklər

Səkkizminliklər — Yer planetində yerləşən və hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 8000 metrdən çox yüksəklikdə olan 14 dağ zirvəsi. Bütün səkkizminlik dağlar Asiyada Himalay və Karakorum dağ silsilələrində yerləşir. Bu zirvələrin hər biri ölüm zonasında yerləşir.

İlk dəfə səkkizminlik zirvəni Pakistanın Nanqa Parbat dağında  və  1895-ci ildə fəth etməyə cəhd edib. Ancaq bu cəhd qar uçqunu nəticəsində Mammeri və Raghobir Thampa və Goman Singh adlı iki nın ölümü ilə nəticələndi və zirvə fəth edilə bilmədi.

İlk dəfə olaraq uğurlu birinci səkkizminliyi fəth etmə cəhdi Moris Ersoq və Lui Laşenalın 3 iyun 1950-ci ildə Annapurna zirvəsinin fəth etməsi oldu.

Hündürlüyü 8000 metrdən çox olan 14 zirvənin hamısını fəth etmiş birinci şəxs Raynhold Messner olub. O bu tapşırığın öhdəsindən 16 oktyabr 1986-cı ildə gəldi. 1 il sonra 1987-ci ildə Eji Kukuçka 14 hündürlüyü 8000 metrdən çox olan bütün zirvələri fəth edən ikinci şəxs oldu. Messner 14 zirvənin hər birini oksigen balonu olmadan fəth edib. Bu nailiyyət 9 il sonra 1995-ci ildə Erhard Loretan tərəfindən təkrarlandı. Nepallı Furba Taşi 1998–2011-ci illər arasında səkkizminlik zirvələri ən çox fəth etmiş şəxs kimi tarixə düşüb. O bu tapşırığın öhdəsindən 30 dəfə gəlib. Xuanito Oiarzabal 1985–2011-ci illərdə 8000 metrdən hündür zirvələri 25 defə fəth etməklə Furba Taşidən sonra ikinci yerdədir.

14 hündürlüyü səkkizmindən yüksək olan zirvələri fəth etmiş alpinstlərin çoxu İtaliya, Cənubi Koreya (5 alpinst) və İspaniyadandır (4 alpinst). Qazaxıstan və Polşadan isə Himalay zirvəsini fəth etmiş 3 alpinst var. Bütün 14 səkkizminlik zirvələrin hamısını fəth etmiş ilk qadın isə Cənubi Koreyadan olan O In Sondur. O bu nailiyyətini 27 aprel 2010-cu ildə Annapurna zirvəsini fəth etməklə qazanıb. Ancaq onun Kançencaqra zirvəsini fəth etməsi iddiası bir çox ekspertlər tərəfindən şübhə ilə qarşılanıb. O In Sun sonralar qəbul etdi ki, o Kançencaqra zirvəsinin bir neçə metr aşağısında dayanıb. Ona görə də, Koreya Alpinst Federasiyası O In Sunun bu zirvəni fəth etmədiyi haqqında qərar çıxarıb. Bundan sonra məşhur alpinizm saytı ExplorersWeb bütün 14 zirvəni fəth etmiş ilk qadın kimi ı hesab edib.

2011-ci ilin avqustunda Avstriyalı alpinist Qerlinde Kaltenbrunner 14 səkkizminlik zirvəni oksigen balonu istifadə etmədən fəth edən ilk qadın olub.

 Səkkizminliklərin siyahısı 
ZirvəHündürlükYerİlk yürüşİlk fəth edən(lər)Qışda ilk yürüşQışda ilk fəth edən(lər)YürüşlərÖlümlərÖlüm dərəcəsi1990-cı ildənölüm dərəcəsiÇin Milli Coğrafiyası, avqust 2006, səh 77.1990–2003-cü illərdəölüm dərəcəsiEverest8848 m Nepal/ Çin29 may 1953 Edmund Hillari  Tensinq Norgey17 Fev 1980 Kşiştof Veliçki  Leşek Cichi56562233.9%37%4.4%K28611 m Pakistan/ Çinhttp://www.bbc.co.uk/news/world-asia-28500721  K2 lies in Pakistan, near the northern border with China./31 iyul 1954 Akille Kompanoni Lino Laçedelli3068126.5%41%19.7%Kançencaqra8586 m Nepal/ Hindistan25 may 1955 Corc Band Co Braun11 Yan 1986 Kşiştof Veliçki Eji Kukuçka2834014.1%21%22%Lhotze8516 m Nepal/ Çin18 may 1956 Frits Luçsinger Ernst Rayss31 Dek 1988 Kşiştof Veliçki461132.8%14%2%Makalu8485 m Nepal/ Çin15 may 1955 Jan Couzi Lionel Terray09 Fev 2009 Simone Moro Denis Urubko361318.6%16%8.5%Ço-Oyu8201 m Nepal/ Çin19 Okt 1954 Cozef Joçler Pasanq Dava Lama Herbert Tiçi12 Fev 1985 Masey Berbeka Masey Pavlikovski3138441.4%Dhaulagiri8167 m Nepal13 may 1960 Kurt Diemberger  Peter Diener Navang Dorje Nima Dorje  Ernst Forrer Albin Sçelbert21 Yan 1985 Andjey Çok Eji Kukuçka4486915.4%31%11%Manaslu8163 m Nepal9 may 1956 Toşio İmanişi Gyalzen Norbu12 Yan 1984 Masey Berbeka Rişard Gajevski661659.8%35.16%13.42%Nanga Parbat8126 m Pakistan3 iyul 1953 Hermann Bul3356820.30%77%5.5%Annapurna I8091 m Nepal3 iyun 1950 Moris Ersoq  Lui Laşenal3 Fev 1987 Eji Kukuçka Artur Hajzer1916132%66%19.7%Gaşerbrum I8080 m Pakistan/ Çin5 iyul 1958 Endryu Kaufman Pet Şeninq9 mart 2012 Adam Beletskiy  Yanuş Golab334298.7%15.5%8.75%Broud-Pik8051 m Pakistan/ Çin09 iyun 1957 Frits Vintersteller Markus Sçmuck Kurt Dimberger Hermann Bul5 mart 2013 Masey Berbeka Adam Beletskiy Tomaş Kovalski Artur Malek404215.2%5%8.6%Gaşerbrum II8035 m Pakistan/ Çin7 iyul 1956 Frits Moravek Yosef Larch Hans Villenpart2 Fev 2011 Simone Moro Denis Urubko Kori Riçards930212.3%7.8%0.44%Şişabanqma8027 m Çin2 may 1964 Syuy Tszin Çan Çun-yen Van Fuçjou Çen San Çen Tyan-lyan Vu Tsunq-yue Sodnam Doji Miqmar Traşi Doji Yonten14 Yan 2005 Petr Moravski Simone Moro302258.3%2%16.8%

 14 səkkizminliyin hamısını yoxlanılmaqla fəth edən alpinistlər 
Siyahıdakı insanların hər biri 14 zirvənin hamısını O2 balonu olmadan fəth ediblər.
 Ardıcıllıq O2 balonu istifadə etmədən (ardıcıllıqla)AdıTarixDoğumYaşMilliyyət11Raynhold Messner1970–1986194442 İtaliyalı2Eji Kukuçka1979–1987 (həlak olub)1948 39 Polşalı32Erhard Loretan1982–1995 (həlak olub)1959 36 İsveçrəli4Karlos Karsolio 1988-ci ildə Makaludan enən zaman təcili olaraq oksigen tələb edirdi. Karlos Karsolio1985–19961962 33 Meksikalı5 Kşiştof Veliçki1980–19961950 46 Polşalı63Xuanito Oiarzabal1985–19991956 43 İspaniyalı7Serxio Martini1983–2000 1949 51 İtaliyalı8Pak Yun Sok1993–2001 (həlak olub)196338 Koreyalı9Om Honq-gil1988–20011960 40 Koreyalı104Alberto İnurrategi1991–2002 1968 33 İspaniyalı11Han Vanq-yonq1994–2003196637 Koreyalı125Ed Visturs1989–2005195946 Amerikalı136Silvio Mondinelli1993–2007195849 İtaliyalı147İvan Valexo1997–2008195949 Ekvadorlu158Denis Urubko2000–2009197335 Qazaxıstanlı16Ralf Dujmovits1990–2009196147 Almaniyalı179Veikka Qustafsson1993–2009196841 Finlandiyalı18Endryu Lok1993–2009196148 Avstraliyalı1910Juan Qarsia1993–2010196743 Portuqaliyalı20Petr Pustelnik1990–2010195158 Polşalı21Edurne Pasaban2001–2010197336 İspaniyalı22Abele Blank1992–2011195456 İtaliyalı23Minqma Şerpa2000–2011197833 Nepallı2411Gerlinde Kaltenbrunner1998–2011197040 Avstriyalı25Vasili Pivtsov2001–2011197536 Qazaxıstanlı2612Maksut Zumayev2001–2011197734 Qazaxıstanlı27Ce-Su Kim2000–2011196150 Koreyalı2813Mario Panzeri1988–2012196448 İtaliyalı29 Hirotaka Takeuçi1995–2012197141 Yaponiyalı30Çhanq Dava Şerpa2001–2013198230 Nepallı3114Kim Çanq-Ho2005–2013197043 Koreyalı32Xorxe Egoçeaga2002–2014196845 İspaniyalı3315Radek Yaroş1998–2014196450 Çexiyalı

 Mübahisələr 
14 zirvənin hər birini fəth etdiyinə dair yoxlanılmış kifayət qədər sübut yoxdur. Mübahisəyə səbəb olmuş fəthlər mötərizədə verilib.
AdıTarixDoğumYaşMilliyyətFausto De Stefani (Lhotze 1997)1983–1998195246 İtaliyalıAlan Hinkes (Ço-Oyu 1990)1987–2005 1954 53 BritaniyalıVladislav Terziul (Şişabanqma 2000)1993–2002 (həlak olub)195349 UkraynalıO In Son (Kançencaqra 2009)1997–2010196644 KoreyalıKarlos Pauner (Şişabanqma 2012)2001–2013196350 İspaniya

 Şəkillər 

 Həmçinin bax 
 Yeddi Zirvə

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
  8000 metrlik zirvələrə və alpinizmə həsr olunmuş sayt
 8000 metr zirvələrin şəkilləri
 Əsas zirvələrin yerinin göstərildiyi GeoFinder.ch xəritəsi
 Səkkizminliklər
 Əsas zirvələrin yerinin göstərildiyi MapsCamp xəritəsi

Kateqoriya:Dağ zirvəsi-səkkizminliklər
Kateqoriya:Alpinizm
Kateqoriya:Dağ siyahıları