Kinabalu

Kinabalu dağı () — Cənub-şərqi Asiyada Kalimantan adasında yerləşən məşhur dağlardan biri. Dağ Şərqi Malayziyada Sabah ştatı ərazisində yerləşir və Kinabalu parkı kimi Ümumdünya irsinə daxildir.  Kinabalu Kalimantanın Kroker silsiləsində ən yüksək zirvədir və Malay arxipelaqında eləcə də, Malayziyada ən hündür dağdır. Kinabalu həmçinin topoqrafik əhəmiyyətinə görə dünyada ən məşhur 20 dağ arasında yer alır."World Top 50 Most Prominent Peaks"  Peaklist.org. Yoxlanılıb 2015-11-28.

1997-ci ildə peyk texnologiyasından istifadə etməklə, dağın zirvəsinin (Lou zirvəsi kimi adlandırılır) dəniz səviyyəsindən hndürlüyünün 4096 metr olduğu bildirildi. Bu vaxta qədər isə dağın hündürlüyü  4101 metr  olaraq göstərilirdi.Anteya Fillips & Fransis Lyu 2000. Globetrotter Visitor's Guide – Kinabalu Park. New Holland Publishers (UK) Ltd.

Kinabalu dağı Kinabalu dağlıq alp çəmənlikləri ekoregionunda daxildir. Dağ və onun ətraf əraziləri dünyada ən əhəmiyyətli bioloji yerlər arasındadır. Bu ərazilərdə 5000 və 6000 növ arası bitki, 326 növ quş və 100-dən çox məməli növü müəyyən edilib.  Vəhşi təbiətin çoxlu növləri arasında Rafflesia  bitkisi və oranqutan kimi məşhur növlər də yer alır.  Kinabalu dağı YUNESKO-nun Ümumdünya irsi statusunu alıb.

Lou zirvəsini yaxşı fiziki drumu olan şəxs asanlıqla fəth edə bilər. Dağın əsas marşrutu üzrə istənilən zirvəni alpinizm ləvazimatları olmadan dırmaşmaq olar.Richmond, S. (2010). Mt Kinabalu & Kinabalu National Park . In: Malaysia, Singapore & Brunei. Lonely Planet. ISBN 1741048877. səh. 357–364. Dağ massivi boyu digər zirvələri fəth etmək üçün isə xüsusi bacarıq tələb olunur.

 Tarixi 
Britaniya koloniya inzibatçısı Hyu Lounun 1851-ci ilin martında Kinabalu dağının yaylasına çıxması qeydə alınıb. Lou dağın ən yüksək zirvəsini hesablamayıb. 1858-ci ilin aprel iyul aylarında Hyu  Bruneydəki Briyaniya konsulu Con Spenser ilə 2 başqa zivəni fəth edib. Kinabalunun ən yüksək zirvəsi zooloq Con Uaythed tərəfindən 1888-ci ildə fəth edilib. Britaniyalı botanik Lilian Gibbs 1910-cu ilin fevralında Kinabalunu fəth edən ilk botanik və ilk qadın oldu.

Botanik Con Korner 1961-1964-cü illərdə bu dağda  Böyük Britaniya Kral Cəmiyyətinin iki mühüm ekspedisiyasına başçılıq edib. Kinabalu Milli Parkı 1964-cü ildə yaradılıb və 2000-ci ildə Ümumdünya irsi siyahısına əlavə edilib.

 Flora və fauna 
Kinabalunun flora arealı  adi əncir ağacları və həşəratla qidalanan küpəotu bitkiləri də daxil olmaqla müxtəlif  növ bitkilərdən ibarətdir. 2600 və 3000 metr hündürlüyü olan ərazilərdə iynəyarpaqlı Dacrydium gibbsiae, kiçik kol bitkiləri, mamırlar, şibyələr, ayıpəncəsi və ayıdöşəyi kimi qısaboylu ağaclar olan qat yerləşir. Yüksək qayalı yamaclarda dünyanın ən müxtəlif səhləbkimilərinə rast gəlinir. Bəzi bitkilər endemikdir ( onlara yalnız Kinabalu Milli Parkının ərazisində rast gəlinir).

Bitkilərin müxtəlifliyi kimi həmçinin quşların və məməlilərin də müxtəlif növləri burada yaşayır. Kərgədan quşu, Spilornis kinabaluensis, dulit qurbağaağız, qaşlı cəngəllik milçəktutanı və  başıaçıq gülən qaratoyuq da daxil olmaqla, Kinabalu Milli Parkında 326 quş növü mövcuddur. İyirmi dörd quş növünə əsasən dağda rast gəlinir. Dağ daha çox hündür ağaclarda yaşayan dörd böyük meymundan biri olan oranqutan da daxil olmaqla, 100-ə yaxın məməli heyvanın məskunlaşdığı ərazidir.  Digər məməlilərə  maralın üç növü, Malay sincabı , kiçik caynaqlı şərq samuru və benqal pişiyi daxildir.  Endemik məməlilərə isə qara yereşən və Kalimantan porsuğu daxildir.

Bu dağ zonasında torpaq ilbizinin ən azı 26 növü mövcuddur.Liew, T.S., M. Schilthuizen & M. bin Lakim, 2010. The determinants of land snail diversity along a tropical altitudinal gradient: insularity, geometry, and niches. Journal of Biogeography, 37: 1071-1078 doi: 10.1111/j.1365-2699.200902243.x

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Kinabalu dağının saytı
 Sabah ştatının parklarının saytı

Kateqoriya:Malayziya dağları
Kateqoriya:Malayziyanın ekoregionları