Osteoartroz

Osteoartroz və ya osteoartrit (OA) — Oynağın bütün komponentlərinin
zədələnməsinə gətirən ələlxüsus: qığırdağların və həmçinin subxondral sümüyün, sinovial qişaların, bağların, kapsulanın, periartikulyar əzələlərin və oxşar bioloji, morfoloji, kliniki əlamətlərlə səciyyələnən müxtəlif mənşəli heterogen xəstəliklər qrupudur.

 Epidemiologiya 
Yer kürəsi əhalisi arasında OA tezliyi 20 % hesab olunur, bu da 100 000 əhaliyə 8,2 təsadüf təşkil edir.

Revmatik xəstəliklər arasında OA tezliyi 63–65% təşkil edir . Qadınlar kişilərdən 2 dəfə çox OA xəstələnirlər.

Xəstələnmə daha çox 40–60 yaşlarda rast gəlir, lakin yaşın artması ilə xəstəliyin tezliyi artır, belə ki: OA inkişafı 50 yaşlılarda – 27%, 60 yaşdan yuxarı insanlarda isə artıq –97% təşkil edir.
Koksartrozun inkişafında cinslə əlaqə izlənmir; diz oynaqın artrozu daha çox qadınlarda müşahidə olur.

 Etiopatogenezi 
Endogen amillər:-
Yaş,
Cins,
Skeletin inkişaf defektləri,
Irsi meyillik

Ekzogen amillər:-
Travmalar,
Peşə qabiliyyət,
Sport aktivliyi,
Artıq bədən kütləsi
OA — birinci növbədə — oyanaq qığırdağının xəstəliyidir.

Sağlam insanlarda qığırdaq toxumasında keçən metabolik proseslər: matriks komponentlərinin sintezi və deqradasiyası — tarazılıq vəziyyətdədir.

Bu tarazılığı xondrositlər təmin edir. Formalaşmış qığırdaq damarlarla təmin olur.
Xondrositlər sinovial mayedən maddələrin difuziyası hesabına qidalanırlar.
Oynağın yüklənməsindən sonra qıda maddələrin difuziyası asanlaşır. Yükləmədə su qığırdaqdan sinovial boşluğuna keçir.

Qığırdaq mübadiləsinin pozulması nəticəsində deqradasiya proseslərin (katabolizm) inkişafı sintez proseslərinə (anabolizm) qarşı üstünlük təşkil edir.

 Lokalizasiya 
Birincili OA vaxtı oynaq zədələnmələri xarakterik lokalizasiyası ilə səciyyələnir və daha çox skeletin iri oynaqları bu xəstəliyə məruz qalır .
 Diz oynaqları
 Bud-çanaq oynaqları
 Onurğa sütünü

Bir qədər az:
 Distal falangalararası oynaqlar (Geberden düyünləri)
 Proksimal falangalararası oynaqlar (Buşar düyünləri)
 1-ci əl-darağı falanga oynağı

 İnstrumental müayinə 
Rentgenoqrafiya:
 Xəstəliyin mərhələsini əsasən Kellgren –Lawrens təsnifatına görə təyin edirlər
 Oynaqların ultrasəs müayinəsi
 Kompüter tomoqrafiyası (KT)
 Osteossintiqrafiya
 Maqnit- rezonans tomoqrafiya (MRT)

 Müalicə 
Müalicə üsulları
 Qeyri medikamentoz
 Medikamentoz
 Cərrahi

 Profilaktika 
BİRİNCİLİ
 Uşaq yaşlarından başlamaq:
 yeniyetmə skoliozun inkişafının qabağını almaq,
 yastıayaqlığın korreksiyası
 Böyüklərdə bədən çəkisinin azaltması
 Oynaqların düzgün yükləmə növbələnməsini izləmək
 Bədən tərbiyyəsi

İKİNCİLİ
 Reaktiv sinovitin inkişafına qarşı tədbirlərə riayət etmək: dozalanmış yükləmə; asanlaşmış zəhmət;
 Həsa ilə gəzmək
 Artrozun bazis müalicəsini daimi aparmaq
 Maddələr və ümumi qan dövranın yaxşılaşmasına gətirən ümumi möhkəmləndirən tədbirlər tövsiyə olunur

 İstinadlar 

Kateqoriya:Xəstəliklər və pozuntular