Phrynocephalus

Girdəbaşlar () — Orta və kiçik ölçülü kərtənkələlər, uzunluğu quyruğu ilə birlikdə 25 sm təşkil edir.

 Xariçi görünüş 

Başları qısa, ön hissədən yumru olur. Boğaz hissədə kisəcik olmur.

 Yayılması 

Avropanın cənub-şərq arid iqlimi olan ərazilərdə, Orta Asiya, Şimal-qərb Çin, İran, Əfqanıstan, Pakistan, Şimali Afrika və Ərəbistan yarımadası ərazisində yayılmışdır.

 Həyat tərzi 

Onlar əsasən açıq səhra sahələrində yayılırlar. Qumsallığın ortasında gizlənir. Günlük, aktiv olur. Əsasən Cücülər və digər Onurğasızlarla qidalanır.

 Çoxalması 

Bu cinsə daxil olan növlərin böyük əksəriyyəti yumurta qoymaqla çoxalır. 4 növ isə diri bala doğur (P. forsithii, P. theobalcli, P. vlangalii, P. zetangensis), onların arealı Tibet platosu ilə məhdudlaşır.

 Təsnifat 

Bu cinsə hazirda 40 növ daxildir. Ancaq bunu hələ tam say hesab etmək olmaz. Səbəb isə yeni növlərin müəyyənləşə bilməsidirЕ. А. Дунаев "Филогения ящериц рода Phrynocephalus (REPTILIA: AGAMIDAE): история изучения и методические подходы" в сб. Вопросы герпетологии. Материалы Третьего съезда Герпетологического общества им. А. М. Никольского, СПб: 2008. 468 с. ISBN 978-5-98092-021-0  Phrynocephalus , The Reptile Database. www.reptile-database.org..

 Phrynocephalus albolineatus (Zhao, 1979)
 Phrynocephalus alticola Peters, 1984 — Yüksəkdağlıq girdəbaşı
 Phrynocephalus arabicus (Anderson, 1894) — Ərəb girdəbaşı
 Phrynocephalus arcellazzii (Bedriaga, 1909)
 Phrynocephalus axillaris (Blanford, 1875)
 Phrynocephalus birulai (Tzarevsk, 1927)
 Phrynocephalus clarkorum (Anderson & Leviton, 1967) — Klarkov girdəbaşı
 Phrynocephalus elegans (Tzarevsk, 1927)
 Phrynocephalus euptilopus (Alcock & Finn, 1897)
 Phrynocephalus forsythii (Anderson, 1872)

 Phrynocephalus geckoides (Bedriaga, 1909)
 Phrynocephalus golubewii (Shenbrot & Semyonov, 1990)
 Phrynocephalus guinanensis (Ji, Wang & Wang, 2009) Zootaxa
 Phrynocephalus guttatus (Gmelin, 1789) — Dikquyruğ girdəbaş
 Phrynocephalus helioscopus (Pallas, 1773) — Yovşanlıq girdəbaşı
 Phrynocephalus hongyuanensis (Zhao, Jiang & Huang, 1980)
 Phrynocephalus interscapularis (Lichtenstein, 1856) — Qum girdəbaşı
 Phrynocephalus laungwalaensis (Prakash, 1980)
 Phrynocephalus lidskii (Bedriaga, 1909)
 Phrynocephalus luteoguttatus (Boulenger, 1887) — Sarıləkəli girdəbaşı
 Phrynocephalus maculatus (Anderson, 1872) — Ləkəli girdəbaş
 Phrynocephalus melanurus (Eichwald, 1831)
 Phrynocephalus moltschanowi (Nikolsky, 1913) — Malçov girdəbaşı
 Phrynocephalus mystaceus (Pallas, 1776) — Qulaqı girdəbaş
 Phrynocephalus nasatus (Golubev & Dunayev, 1995)
 Phrynocephalus ornatus (Boulenger, 1887) — Bəzəkli girdəbaş
 Phrynocephalus parvulus (Tzarevsky, 1927)
 Phrynocephalus parvus (Bedriaga, 1909)
 Phrynocephalus persicus (De Filippi, 1863)
 Phrynocephalus przewalskii (Strauch, 1876) — Prejevalski girdəbaşı
 Phrynocephalus pylzowi (Bedriaga, 1909)
 Phrynocephalus raddei (Boettger, 1888) — Xəzərönü girdəbaşı
 Phrynocephalus reticulatus (Eichwald, 1831) — Damalı girdəbaş
 Phrynocephalus roborowskii (Bedriaga, 1909) — Roborov girdəbaşı
 Phrynocephalus rossikowi (Nikolsky, 1898) — Hentaun girdəbaşı
 Phrynocephalus salenskyi (Bedriaga, 1909) — Zalen girdəbaşı
 Phrynocephalus scutellatus (Olivier, 1807)
 Phrynocephalus sogdianus (Chernov, 1959) — Soqdian girdəbaşı
 Phrynocephalus steindachneri (Bedriaga, 1909)
 Phrynocephalus strauchi (Nikolsky, 1899) — Ştraux girdəbaşı
 Phrynocephalus theobaldi (Blyth, 1963) — Tibet girdəbaşı
 Phrynocephalus versicolor (Strauch, 1876) — Rəngarən girdəbaş
 Phrynocephalus vlangalii (Strauch, 1876)
 Phrynocephalus zetanensis Wang et al.., 1996

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Sürünən cinsləri