Müasir incəsənət

Müasir incəsənət''' () — müasir dövrdə yaradılan və aktual olan incəsənəti ifadə edən termin. Müasir incəsənət Modern incəsənətdən sonrakı sənət mərhələsi olan Postmodern incəsənət dövründən başlayaraq bu günə kimi inkişaf etməkdədir. "Modern" və "müasir" sözləri əsasən sinonim kimi işlədildiyi üçün bu adlar altında təqdim edilən incəsənət dövrləri, bəzən qeyri-mütəxəssislər tərəfindən qarışdırıla və ya eyni anlayış kimi qəbul edilə bilir. Təsadüfi deyildir ki, müxtəlif ölkələrdə "Modern İncəsənət Muzeyi" () və "Müasir İncəsənət Muzeyi" () adı altında fəaliyyət göstərən muzeylərin əksərində eyni sənətkarların əsərləri sərgilənməkdədir.

 Əhatə dairəsi 

230px|thumbnail|right|Faiq Əhməd - Ənənəvi Azərbaycan xalçası müasir təqdimatda
Müasir incəsənəti “bizim həyatımız”ın məhsulu olan incəsənət kimi təqdim edən tədqiqatçılar etiraf edirlər ki, həyat vaxtı və müddəti fərqli ola bilər. Lakin, ümumi qəbul edilmiş fikrə görə bu anlam müəyyən səviyyədə qəbul edilmiş məhdudiyyətlərə malikdir.

Müasir incəsənətin xüsusi incəsənət tipi kimi klassifikasiyası, ingilis dilli mühitdə Modernizmin formalaşması dövrlərindən başlayır. Londonda Müasir İncəsənət Cəmiyyətinin əsası 1910-cu ildə tənqidçi Rocer Fray tərəfindən, ictimai muzeylərin yerinə sənət əsərlərini alan şəxsi cəmiyyət kimi qoyulmuşdur.Fry Roger, Ed. Craufurd D. Goodwin,  Art and the Market: Roger Fry on Commerce in Art, 1999, University of Michigan Press, ISBN 0472109022, 9780472109029, google books  1930-cu illərdə bu termindən istifadə edən, əsası 1938-ci ildə Avstraliyanın Adelaida şəhərində qoyulmuş Müasir İncəsənət Cəmiyyəti kimihəmçinin 1939-1940-cı illərdə yaradılmış Monreal Müasir İncəsənət Cəmiyyəti bir çox institutlar yaradılmış, 1945-ci ildən sonra isə onların sayı daha da artmağa başlamışdır.Smith, 257–258 Bostondakı Müasir İncəsənət institutu kimi bir çox institutlar əvvəllər adlarında istifadə etdikləri “Modern incəsənət” sözündən imtina etməli olmuşlar, Modernizm tarixi bir hərakata çevrilmiş, bir çox modern əsərləri isə artıq müasir incəsənət nümunəsi kimi qəbul edilməmişdir. Müasirin nə olması anlayışı həmişə dəyişməkdə, ilkin başlanğıc dövründən bu günə kimi irəliləməkdədir, 1910-cu illərdə Müasir İncəsənət Cəmiyyətinin aldığı bir çox əsərləri bu gün Müasir incəsənət nümunəsi hesab etmək olmaz.

Təsviri incəsənət stillərində dəyişikliyin konkret punktları İkinci Dünya müharibəsinin sonları və 1960-cı illərdə formalaşmağa başlamışdır. 1960-cı illərdən bəri isə bir çox dəyişikliklər baş vermiş, 2010-cu illərdə müasir incəsənət anlayışı əsasən dəqiq ifadə edilməyən istiqamətlərdə dəyişmişdir. Son 20 ildə Müasir incəsənət bəzi müəlliflərin qeydlərinə görə 1970-ci illərin incəsənətinə kimi olan əsərləri"Art21 XXI əsrdə yaşayan sənətkarların işlərini müasir incəsənət hesab edir." Art21 , bəzilərinə görə, XX əsrin sonları-XXI əsrin əvvəllərində yaradılan incəsənəti, bəziləri XX əsrin sonları-XXI əsrin əvvəllərində yaradılan incəsənəti qəbul etsələr də müasir dövrdə yaradılmaqda olan incəsənətdən imtina edirlər; Ümumi istifadədə Müasir incəsənət termini altında bu gün yaşayan sənətkarlar tərəfindən yaradılan incəsənət başa düşülür; 1960-70-ci illərin incəsənəti də aktuallığını saxlayır; Müasir incəsənət əsərlərini toplayan və ya adında müasir və modern sözlərindən istifadə edən muzeylər isə tez-tez kolleksiyalarının köhnəlməsi problemi ilə qarşılaşırlar.Misal kimi Strasburq Modern və Müasir İncəsənət Muzeyi və Trento və Rovereto Modern və Müasir İncəsənət Muzeyini göstərmək olar. Oksford Modern və Müasir İncəsənət Lüğəti bu anlayışların hər ikisindən istifadə edən çoxsaylı kitablardan biridir. Kiçik satış qalereyaları, mağazalar və bu kimi incəsənət məkanları isə termindən bir qədər fərqli formada istifadə edərək, Müasir incəsənət adı altında 2000-ci illərdən sonra yaradılmış incəsənəti təqdim edirlər. Uzun müddət fəaliyyət göstərən sənətkarların yaradıcılığı isə müxtəlif incəsənət stillərinin hakim olduğu dövrə təsadüf edir, buna görə də tədqiqatçılar onların yaradıcılıqlarını müxtəlif cür dövrləşdirirlər.

 İnstitutlar 
250px|thumbnail|left|Nyu-Yorkda Solomon Quqqenhaym muzeyi
230px|thumbnail|Monsoro qəsri-Müasir incəsənət muzeyi.
İncəsənətin inkişafı, incəsənət institutları, muzeylər, qalereyalar, qeyri-kommersiya xarakterli sənət məkanları, incəsənət məktəbləri və naşirlərdən, həmçinin sənətkarların  şəxsi praktikaları, kuratorlar, yazıçılar, kolleksiyaçılar və filantroplardan asılıdır. İncəsənət dünyasında əsas bölünmə kommersiya və qeyri-kommersiya yönümləri arasında olsa da, son dövrlərdə qeyri-kommersiv şəxsi və qeyri-kommersiv ictimai yönümlər arasında sərhədlər daha da bulanlıqlaşmışdır.

Məşhur sənətkarlar tərəfindən yaradılmış əsas müasir incəsənət əsərləri kommersiv müasir sənət qalereyaları, şəxsi kolleksiyaçılar, sənət hərracları, korporasiyalar, ictimai sənət fondları, müasir incəsənət muzeyləri və ya sənətkarların özləri tərəfindən “artist-run space” şərairtində sərgilənir. Müasir sənətkarlar qrantlar, mükafat və hədiyyələr, həmçinin əsərlərinin satışından gəlirlər əldə edirlər. Karyera sənətkarları ya incəsənət məktəblərində təhsil almağa, ya da məşhur sənətkarların yanında öyrənməyə üstünlük verirlər.

İctimai maliyyələşən müasir incəsənət və kommersiya sektoru arasında sıx əlaqə vardır. Məsələn, 2005-ci ildə nəşr edilmiş “Beynəlxalq incəsənət bazarları və menecment arasında anlaşma” adlı kitabda qeyd edilir ki, Britaniyada bəzi rəssamların dillerləri ilə aparıcı müasir incəsənət muzeyləri arasında anlaşmalar vardır. Nüfuzlu kitablar və jurnallar, həmçinin individual kolleksiyaçılar güclü nüfuza malik ola bilirlər.Derrick Chong in Iain Robertson, Understanding International Art Markets And Management, Routledge, 2005, p95. ISBN 0-415-33956-1

Müasir incəsənət əsərlərini öz iş mərkəzlərində nümayiş etdirən, müasir incəsənət mükafatlarını təşkil edən və maliyyələşdirən, bahalı kolleksiyalar yaradan şirkətlər də özlərini müasir incəsənətə inteqrasiya etmiş olurlar.Chin-Tao Wu, Privatising Culture: Corporate Art Intervention Since the 1980s, Verso, 2002, p14. ISBN 1-85984-472-3 Korporativ reklamverənlər lüks məhsullara diqqət çəkmək üçün müasir incəsənətlə əlaqəli prestij və kulhantinqdən tez-tez istifadə edirlər.

İnstitutlar müasir incəsənətin ifadə etməli olduğu anlam haqqında məlumatları tez-tez dəyişdiklərinə görə tənqid edilirlər. Məsələn, günümüzdə yaradıldığına görə, Art brut, hərfi anlamda müasir incəsənət hesab edilə bilər. Lakin, incəsənət tədqiqatçılarından biri qeyd edir ki, bu cür əsərlər müasir incəsənət nümunəsi hesab edilə bilməz, çünki, onlar həvəskarlar tərəfindən yaradıldığına görə tarixi kontekstdən kənarda qalırlar.Gary Alan Fine, Everyday Genius: Self-Taught Art and the Culture of Authenticity, University of Chicago Press, 2004, pp42-43. ISBN 0-226-24950-6 Sərgilərdə böyük auditoriyası olmasına baxmayaraq, toxuma işləri kimi əl işləri də müasir incəsənət nümunələri hesab edilmirlər.Peter Dormer, The Culture of Craft: Status and Future, Manchester University Press, 1996, p175. ISBN 0-7190-4618-1 İncəsənət tənqidçisi Piter Timms qeyd edir ki, əl işləri müasir incəsənət sahəsinə qəbul edilməsi üçün xüsusi dəyərlərə malik olmalıdır. “Gözəlliyin təbiətini əks etdirmək üçün yaradılmış keramik obyekt sadəcə gözəl olmaqla qalmır, həm də müasir incəsənət nümunəsi kimi qəbul edilir.”Peter Timms, What's Wrong with Contemporary Art?, UNSW Press, 2004, p17. ISBN 0-86840-407-1

İstənilən məkan və ya sənətkarlar qrupu müasir incəsənətin axın istiqamətinə güclü təsir göstərə bilər. Məsələn, Los-Ancelesdə kommersial qalereya olan Ferus Qalereyası 1950-60-cı illərdə Kaliforniya müasir incəsənət səhnəsinin canlanmasına ciddi təsir göstərmişdir.

 İctimai münasibət 
230px|thumbnail|Manfred Kielnhofer - Zamanın keşikçiləri, 2006
Müasir incəsənət və onun institutları bəzən ictimayətin əhval-ruhiyyəsini əks etdirmədiyinə görə, onunla münaqişədə imiş kimi görünə bilər.Mary Jane Jacob and Michael Brenson, Conversations at the Castle: Changing Audiences and Contemporary Art, MIT Press, 1998, p30. ISBN 0-262-10072-X 1990-cı illərdə Britaniyada müasir incəsənət populyar mədəniyyətin tərkibinə qatıldı, sənətkarlar isə ulduzlara çevrildilər, lakin, bu, çoxdan gözlənilən “mədəni utopiya”ya gətirib çıxarmadı.Julian Stallabrass, High Art Lite: British Art in the 1990s, Verso, 1999, pp1-2. ISBN 1-85984-721-8  Lakin, Culyan Spaldinq və Donald Kuspit kimi bəzi tənqidçilər qeyd edirlər ki, skeptisizm və hətta imtina bir çox müasir incəsənət nümunələrinə göstəriləcək ağılabatan münasibət olmalıdır.Spalding, Julian, The Eclipse of Art: Tackling the Crisis in Art Today, Prestel Publishing, 2003. ISBN 3-7913-2881-6 Özünün “Axmaq incəsənət” adlı essesində Brayan Eşbi “əksər instalyasiya incəsənəti, fotoqrafiya, konseptual incəsənət, video və başqa post-modern adlandırılan sənət nümunələrini” tənqid edərək nəzəri ifadə şəkilli şifahi izahatlardan çox asılıdır.

 Müzakirə və mübahisələr 

XX əsrin əvvəllərindən bəri əsas mübahisələr incəsənətin əsas məsələsinin nə olması ilə bağlı olmuşdur. Müasir dövrdə (1950-ci illərdən bu günə kimi) avanqard anlayışı muzeylər, qalereyalar və kolleksiyaçıların incəsənəti qruplaşdırmasında istifadə edilir.Fred Orton & Griselda Pollock, Avant-Gardes and Partisans Reviewed. Manchester University, 1996. ISBN 0-7190-4399-9 Bəzən, hətta Təbliğat və Əyləncə də Müasir incəsənətin növləri kimi qəbul edilir.

 Mükafatlar 

Müasir incəsənət sahəsi ilə bağlı mühüm mükafatların adları aşağıda qeyd edilmişdir:

 Monsoro qəsri-Müasir incəsənət muzeyinin
 Aldriç Müasir İncəsənət Muzeyinin Yeni Sənətkar mükafatı
 Cənub İncəsənəti üçün Faktor mükafatı
 Solomon Quqqenhaym muzeyinin Hüqo Boss mükafatı
 Con Muirs Rəssamlıq Mükafatı
 30 yaşdan gənc rus sənətkarları üçün Kandinski mükafatı
 Corc Pampidu Mərkəzinin Marsel Düşan mükafatı
 40 yaşdan gənc fransız sənətkarları üçün Riçard mükafatı
 50 yaşdan gənc Britaniya sənətkarları üçün Törner mükafatı
 Vitni Biennalisində iştirak hüququ
 Avropa Müasir incəsənəti üçün Vinsent Van Qoq Biennalisinin Vinsent mükafatı
 Kanada Gil və Şüşə Qalereyasının keramikaçılar üçün Uinfrid Şantz mükafatı
 Asiya-Sakit okean pivə zavodlarının İmza Sənət Mükafatı
 35 yaşdan gənc çex sənətkarları üçün İndrjix Xalupetski mükafatı

 Tarixi 
Aşağıdakı cədvəldə Müasir incəsənət hərəkatları və stillərinin onilliklər üzrə xronoloji siyahısı verilmişdir:

 1950-ci illər 
 Abstrakt ekspressionizm
 Amerikan fiqyrativ ekspressionizmi
 Amerikan səhnə rəssamlığı
 Antipodeanlar
 San-Fransisko məktəbi
 KOBRA
 Rəng sahəsi rəssamlığı
 Təfriqəşi nəsil
 Qutay (qrup)
 Lentikulyar nəşr
 Plastisien hərəkatı
 Lirik abstraksiya 
 Balinez rəssamlığı
 Nyu-York fiqurativ ekspressionizmi
 Nyu-York məktəbi
 Seriya incsənəti
 Situasionizm
 Qeyri-rəsmi SSRİ incəsənəti
 Qırmızı köynək fotoqrafiya məktəbi
 Taşizm
 Vyana fantastik realizm məktəbi
 Vaşinqton rəng məktəbi

 1960-cı illər 
 Abstrakt ekspressionizm
 Abstrakt imecinistlər
 Amerikan fiqurativ ekspressionizmi
 İncəsənət və Dil
 San-Fransisko məktəbi
 BMPT
 Çikaqo imecinistləri
 Çiçano sənət hərəkatı
 Rəng sahəsi rəssamlığı
 Kompüter incəsənəti
 Konseptualizm
 Fluksus
 Heppeninq
 Sərt konturlar rəssamlığı
 Lentikulyar incəsənət
 Kinetik incəsənət
 İşıq və dərinlik
 Lirik abstraksiya (Amerikan versiyası)
 Minimalizm
 Mono-ha
 Neodada
 Nyu-York məktəbi
 Yeni realizm
 Optik incəsənət
 Performans incəsənəti
 Plop incəsənət
 Populyar incəsənət
 Postminimalizm
 Xromatik abstraksiya
 Psixedelik incəsənət
 Yüngül heykəltəraşlıq
 Sistem incəsənəti
 Video incəsənət
 Zero

 1970-ci illər 
 Arte Povera
 Ascii Art
 Pis rəssamlıq
 Bodi-art
 Rəssamın kitabı
 COUM Transmissions
 Envayronment (incəsənət)
 Feminist incəsənət
 Froissaj
 Holoqrafiya
 İnstalyasiya incəsənəti
 Lend-art
 Loubrou (incəsənət hərəkatı)
 Meyl-art
 Papunya Tula
 Fotorealizm
 Postminimalizm
 Proses-art
 Robotik incəsənət
 Sen-Solel məktəbi
 Video incəsənəti
 Fank-art
 Naxış və dekorasiya
 Varli
 Uayldstayl

 1980-ci illər 
 NAMES Project AIDS Memorial Quilt
 Appropriasiya
 Mədəniyyətin dağıdılması
 Demosəhnə
 Elektronik incəsənət
 Environment (incəsənət)
 Azad fiqurativlik
 Fraktal incəsənət
 Qraffiti
 Son modernizm
 Performans incəsənəti
 Yeni sloven incəsənəti
 Postmodern incəsənət
 Neokonseptual incəsənət
 Neoekspressionist incəsənət
 Neopop
 Sound art
 Transavanqard
 Transqressiv incəsənət
 Transhumanist incəsənət
 Vankuver məktəbi
 Video instalyasiya
 İnstitusional tənqid
 Qərbi və mərkəzi səhra incəsənəti

 1990-cı illər 
 Art-intervensiya
 Bodi-art
 Bio-art
 Kiber incəsənət
 Sinik realizm
 Dijital incəsənət
 Hiperrealizm
 İnformasiya incəsənəti
 İnternet incəsənəti
 Massurrealizm
 Maksimalizm
 Yeni Leyptsiq məktəbi
 Mediaincəsənət
 Yeni Avropa rəssamlığı
 Münasibət estetikası
 Proqram təminatı incəsənəti
 Toyizm
 Taktiki media
 Taring Padi
 Qərbi və mərkəzi səhra incəsənəti
 Gənc Britaniya rəssamları

 2000-ci illər 
 Altermodern
 Klassik realizm
 Sinik realizm
 Kitç hərəkatı
 Post-müasir incəsənət
 Metamodernizm
 Pseudorealizm
 Remodernizm
 Bərpa olunan enerji heykəltəraşlığı
 Strit-art
 Stukizm
 Superflat
 Superstrok
 Urban-art
 Videooyun incəsənəti
 Video-cokey
 Virtual-art

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 


 Kristine Stiles and Peter Howard Selz, Theories and Documents of Contemporary Art, A Sourcebook of Artists's Writings (1996), ISBN 0-520-20251-1
 Pascal Gielen, The Murmuring of the Artistic Multitude: Global Art, Memory and Post-Fordism. Valiz: Amsterdam (2009). 
 Isabelle Loring Wallace and Jennie Hirsh, Contemporary Art and Classical Myth''. Farnham: Ashgate (2011), ISBN 978-0-7546-6974-6
 Həmçinin bax 
 Akkulturizasiya
 Anti-art vэ Anti-anti-art
 Müasir incəsənət muzeylərinin siyahısı

 Xarici keçidlər 



Kateqoriya:Müasir incəsənət
Kateqoriya:Postmodern incəsənət
Kateqoriya:Postmodernizm