Böyük qısaqanad uzunbığ

Böyük qısaqanad uzunbığ () — Sərtqanadlılar dəstəsinin uzunbığlar fəsiləsinə aid böcək növü. Nadir növdür. Mənfi təsirlərə həssasdır.


 Təsviri 
Bədəni yığcam formaya malik olub, 21 –32 mm uzunluqdadır. Rəngi qaradır, qanadüstlükləri qırmızımtıl – boz rəngdə olub zirvədə qaradır. Qanadüstlükləri qısadır və qarıncığı örtmür, qanadlar qarıncıq boyu açıqda yerləşmişdir. Bığcıqları erkək fərdlərdə birinci yarısına qədər, dişilərdə isə tamamilə qırmızımtıl – sarı rəngdədir. Ətrafları qırmızımtıl – sarı rəngdə, arxa budların zirvələri isə qaradır. Qarıncığın birinci buğumu qırmızımtıldır.Плавильщиков Н.Н. Жуки-дровосеки. Ч. 2 // Фауна СССР. Насекомые жесткокрылые. — М.—Л.: Издательство АН СССР, 1940. — Т. 22. — 784 с. — (Новая серия № 22).

 Yayılması 
Ön Qafqaz, Qafqazın Qara dəniz sahilləri, Cənubi Qafqaz, Bütün Sibir, Saxalin, Qərbi Avropa, Yaponiya, Azərbaycanda Quba – Xaçmaz bölgəsinin rayonlarında yayılmışdır.

 Həyat tərzi 
Qarışıq və enliyarpaqlı meşələrdə yayılmışdır. Böcəklər iyun – iyulda fəal olurlar. Enliyarpaqlı ağaclarn gövdələrində, qabıq altında, xüsusilə də söyüd ağacında rast gəlinir. Böcəklər gizli həyat tərzi keçirirlər. Çiçəklər üzərində az rast gəlinirlər. Təhlükə anında böcəklər iri zarqanadlı cücülərin davranışını təqlid edirlər.Данилевский М. Л. и Мирошников А. И. Жуки-дровосеки Кавказа (Coleoptera: Cerambycidae). Определитель. — Краснодар, 1985. — С. 297. — 419 с. Böcəyin bədən forması mimikriyaya nümunə olaraq bu oxşarlığı tamamlayır. Yumurtalarını qurumuş ağacların qabıq və oduncaqlarında olan yarıqlara qoyurlar. Yumurtanın inkişafı 3 həftəyə başa çatır. Sürfəsi söyüd, titrək qovaq, qovaq ağaclarının oduncaqlarnda inkişaf edir. Puplaşma yazda, yayın əvvəllərində baş verir. Generasiyası 2 ildən çox davam edir.

 Sayı 
2003-cü ildə İ.Q.Kərimova tərəfindən Şabran rayonunun Qalaalty kəndində, əsasən enliyarpaqlı ağaclardan ibarət qarışıq tipli meşədə cəmi 1 fərd qeydə alınmışdır. Son illərdə rast gəlinməmişdir.Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, II cild, Bakı, 2013

 Məhdudlaşdırıcı amillər 
Böcəyin qeydə alındığı yerlərdə qanunsuz turizm obyektlərinin tikilməsi ilə əlaqədar olaraq ağaclar amansızcasına qırılır, meşə məişət tullantıları ilə çirkləndirilir. Böcəyin yumurtalarını qoyduğu qurumuş ağaclar ərazidən çıxarılır.

 Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər 
Latviya, Litva və Rusiya Federasiyasının Qırmızı kitabına daxil edilmişdir.

 Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər 
Meşələrdə ağacların qırılması, qoca, qurumaqda olan ağacların kəsilərək ərazidən çıxarılması qadağan edilməlidir. Böcəyin yasayis ərazilərinə hər il monitorinqlər təşkil edilməlidir.

 Yarımnövləri 
 Necydalis major aino|Kusama, 1975
 Necydalis major major|Linnaeus, 1758

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Azərbaycanın Qırmızı Kitabı, II cild, Bakı, 2013
 Данилевский М. Л. и Мирошников А. И. Жуки-дровосеки Кавказа (Coleoptera: Cerambycidae). Определитель. — Краснодар, 1985. — С. 297. — 419 с.
 Плавильщиков Н.Н. Жуки-дровосеки. Ч. 2 // Фауна СССР. Насекомые жесткокрылые. — М.—Л.: Издательство АН СССР, 1940. — Т. 22. — 784 с. — (Новая серия № 22).
 Керимова И.Г. Материалы к фауне жуков — усачей (Cerambycidae) Азербайджана\\ I Международная научно-практическая конференция Беккеровских чтений, 27 мая — 29 мая, "ТриАС", 2010, с. 401–404;
 Черепанов А.И. Усачи Северной Азии (Prioninae, Disteniinae, lepturinae, Aseminae). Новосибирск: Наука, Сибирское отделение, 1979, с. 396–399.

Kateqoriya:Uzunbığlar