Birləşmiş Krallıq universitetlərinin siyahısı

Birləşmiş Krallıq universitetlərinin siyahısı  ― Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının hüdudları daxilində fəaliyyət göstərən və bir sıra göstəricilər üzrə müxtəlif kateqoriyalarda səciyyələnən ali təhsil müəssisələrinin siyahısı. 

Birləşmiş Krallıqdakı universitetlərin fəaliyyətə başlaması ümumən kral imtiyaznaməsi, Roma papasının rəsmi razılığı, 1992-ci ildə qəbul olunmuş "Əlavə və ali təhsil qanunu", o cümlədən 2017-ci ildə qəbul olunmuş "Ali Təhsil və araşdırma qanunu" çərçivəsində mümkün olmuşdur. Elmi dərəcələrin verilməsi və rəsmən "universitet" adının istifadəsi kimi səlahiyyətlər mərkəzi qanunla tənzimlənsə də, Birləşmiş Krallığın hüdudları daxilindəki subyektlərin sözügedən dərəcə və adın verilməsi üçün spesifik tələbləri də mövcuddur.  

İndiki Birləşmiş Krallıq ərazisində ilk universitetin əsası XI-XII əsrlərdə İngiltərədə Oksford Universitetinin qurulması ilə qoyulmuşdur. Ardınca, Oksford Universitetini tərk etmiş bir sıra elm xadimləri 1209-cu ildə Kembric Universitetini formalaşdırmışlar. Sonrakı dövrlərdə, Şotlandiyada Sent-Endryus (1413), Qlazqo (1451), Aberdin (1495) və Edinburq (1582) Universitetləri, İrlandiyada isə Dublin Universiteti (1592) təşəkkül tapmışdır.  

Diplom vermə səlahiyyətləri olan qurumlar bir növ dövlət tərəfindən akkreditasiya olunduğu üçün "tanınan orqanlar" adlanır. Sözügedən siyahıya bütün universitetlər, universitet kollecləri, London Universitetinin subyektləri və digər statuslu ali təhsil müəssisələri daxildir. Birləşmiş Krallıqda fəaliyyət göstərən demək olar ki, bütün ali təhsil qurumlarında bakalavriat dərəcəsi üzrə tələbə müraciətləri "Universitetlər və Kolleclərə Qəbul Xidməti"  () tərəfindən idarə olunur.  

Birləşmiş Krallıqda ali təhsil təmin edən təşkilatlar üçün təmsilçi orqanlar "Birləşmiş Krallıq Universitetləri" və "GuildHE"dir. Müvafiq sahə üzrə tənzimləyici məsul orqan Təhsil Departamentidir.

 Tarix 
Erkən tarix və orta əsrlər

Avropada universitet bir qurum olaraq, tarixən orta əsrlər cəmiyyətlərində meydana çıxmış elmi ehtiyacların fonunda təşəkkül tapmışdır. İlk dövrlərdə daha çox ruhani sima daşıyan bu qurumlar ümumi ictimai-siyasi və sosial proseslərdən təsirlənmiş və zaman-zaman onlara təsir edərək cəmiyyətləri istiqamətləndirmişdir. Avropada universitetlərin yayılma diapazonu ilk növbədə, XII əsrdə cənubi və qərbi Avropanı əhatə etmişdir. XIV və XV əsrlərdən başlayaraq isə ali təhsilin instutsional formada təklif olunması Avropanın şimalda və şərqdə yerləşən bölgələrinə də sirayət etməyə başlamışdır.

İndiki Böyük Britaniya ərazisində isə ilk ali təhsil müəssisəsinin formalaşması XI-XII əsrdə Oksford Universitetində təhsilə start verilməsi ilə baş vermişdir. 1167-ci ildən etibarən II Henrinin ingilis tələbələrin Paris Universitetində təhsil almasını qadağan etməsi ilə Oksfordda təlim-tədris daha da mütəşəkkilləşmişdir. 1209-cu ildə isə 2 elm xadiminin edamı ilə nəticələnən hadisələrdən sonra Oksford Universitetini tərk etmiş bir qrup akademik Kembric Universitetinin, yəni indiki Böyük Britaniyanın ikinci ən qədim ali təhsil müəssisəsinin əsasını qoymuşdur. 

İngiltərə krallığında qurulan universitetləri Şotlandiya krallığında ard-arda qurulan  universitetlər təqib etmişdir. Roma papasının rəsmi razılığı əsasında 1413-cü ildə Sent-Endryus Universiteti, 1451-ci ildə Qlazqo Universiteti, sonradan Aberdin Universiteti adı altında təmərküzləşən Aberdin Kral Kolleci (1495) və Marişal Kolleci (1593) fəaliyyətə başlamışdır. Şotlandiyada Edinburq Universiteti və İrlandiyada Dublin Universiteti sələflərindən fərqli olaraq Roma papasının razılığı əsasında deyil, birbaşa kral imtiyaznaməsi ilə təsis olunmuşlar.

Feodal era və Sənayə inqilabı

II Dünya müharibəsindən sonrakı dövr

Müasir dövr

 İdarəetmə 

 Siyahı 

 Qədim universitetlər 
Quruluş tarixiAdıQurucu dövlətYeriKampusQeydlər<center>1096<center>Oksford Universiteti<center> İngiltərə krallığı<center>Oksford, İngiltərə<center>200x200 px|alt= Ali təhsil müəssisəsinin fəaliyyətə başlamasını göstərən dəqiq tarix yoxdur. Lakin 1096-cı ildə artıq burada tədris prosesi pərakəndə də olsa gedirdi. 1167-ci ildən etibarən II Henrinin ingilis tələbələrin Paris Universitetində təhsil almasını qadağan etməsi ilə Oksfordda təlim-tədris daha da mütəşəkkilləşmişdir.<center>1209<center>Kembric Universiteti<center> İngiltərə krallığı<center>Kembric, İngiltərə200x200 px|alt= 1209-cu ildə 2 elm xadiminin edamı ilə nəticələnən hadisələrdən sonra Oksford Universitetini tərk etmiş bir qrup akademik tərəfindən formalaşdırılmışdır. <center>1413<center>Sent-Endryus Universiteti<center> Şotlandiya krallığı<center>Sent-Endryus, Şotlandiya 200x200 px|alt=  Roma papasının rəsmi razılığı əsasında fəaliyyətə başlamışdır. <center>1451<center>Qlazqo Universiteti<center> Şotlandiya krallığı<center>Qlazqo, Şotlandiya 200x200 px|alt= Şotland kralı II. Ceymsin müraciətindən sonra, 1451-ci ildə Papa V. Nikolayın Qlazqoda bir universitet qurulması üçün verdiyi rəsmi razılıq ilə qoyulmuşdur. Beləliklə, Qlazqo Universiteti Şotlandiya krallığında qurulmuş ikinci, Britaniya İmperiyasının isə hüdudları daxilində fəaliyyətə başlayan dördüncü ən qədim ali təhsil müəssisəsi olmuşdur. <center>1495 <center>Aberdin Universiteti <center> Şotlandiya krallığı <center>Aberdin, Şotlandiya 200x200 px|alt= Aberdin Kral Kolleci 1495-ci ildə, Marişal Kolleci isə 1593 Roma papasının rəsmi razılığı əsasında fəaliyyətə başlamışdır. İki qurum 1860-cı ildə birləşdirilmişdir.  <center>1582 <center>Edinburq Universiteti <center> Şotlandiya krallığı <center>Edinburq, Şotlandiya 200x200 px|alt= VI Ceyms tərəfindən verilmiş kral imtiyaznaməsi ilə fəaliyyətə başlamışdır.<center> 1592 <center>Dublin Universiteti <center> İrlandiya krallığı <center>Dublin, İrlandiya 200x200 px|alt= I Yelizaveta tərəfindən verilmiş imtiyaznamə ilə fəaliyyətə başlamışdır.

 London Universiteti 
Quruluş tarixiAdıQurucu dövlətYeriKampusQeydlər 1823  Birkbek Kolleci  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1823-cü ildə London Mexanika İnstitutu olaraq fəaliyyətə başlayan ali təhsil müəssisəsi, 1866-cı ildə Birkbeck Ədəbiyyat və Elm Təşkilatı, 1907-ci ildə isə Birkbek Kolleci olaraq yenidən qurulmuşdur. 

1920-ci ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1894 London Şəhər Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 2016-ci ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1932 Kurto İncəsənət İnstitutu  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1932-ci ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1891 Qoldsmits Kolleci  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200 px|alt= 1904-cü ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1909 Xərçəng Tədqiqatları İnstitutu  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 2003-cü ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1829 London Kral Kolleci  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1836-cı ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1964 London Biznes Məktəbi  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1964-cü ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1895 London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbi  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1900-cü ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1899 London Gigiyena və Tropik Tibb Məktəbi  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1924-cü ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1882 London Şahzadə Meri Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1915-ci ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1822 Kral Musiqi Akademiyası  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 2003-cü ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1906 Kral Mərkəzi Nitq və Dram Məktəbi  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 2005-ci ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1849 Royal Hollovey və Bedford Yeni Kolleci  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1900-cü ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1791 Kral Baytarlıq Kolleci  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1915-ci ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1916 Şərq və Afrika Araşdırmaları Məktəbi (SOAS)  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1916-cı ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1733 Sent-George Xəstəxanası Tibb Məktəbi  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə  1838-ci ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir. 1836 London Universitet Kolleci  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1836-cı ildən etibarən London Universiteti nəzdnində fəaliyyət göstərən müstəqil bir elmi subyektdir.

 Londondakı digər universitetlər 
Quruluş tarixiAdıQurucu dövlətYeriKampusQeydlər 1907  London İmperial Kolleci  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 1908-ci ildən London Universiteti nəzdnində elmi bir subyekt kimi fəaliyyət göstərən ali məktəb, 2007-ci ildə sözügedən qurumun ayrılaraq müstəqil universitet statusu almışdır. 1798 London Brunel Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1932 Kinqston Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200 px|alt=  1891 London Metropolitan Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 180 px|alt=  1892 London Cənubi Bank Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1992 Middlseks Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1850 Tvikenhem Sent Meris Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1892 Şərqi London Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1890 Qrinviç Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1841 Rohempton Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1986 London İncəsənət Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1860 Qərbi London Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1838 Vestminster Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt= 

 "Qırmızı kərpic" universitetləri 
Quruluş tarixiAdıQurucu dövlətYeriKampusQeydlər 1880  Viktoriya Universiteti  Birləşmiş Krallıq Mançester, İngiltərə 120 px|alt= Viktoriya Universiteti Mançester, Lids və Liverpul şəhərlərində kollecləri olan federal bir universitet idi. Nəzdnində fəaliyyət göstərən bütün kolleclər müstəqil universitet statusu aldıqları üçün 1903-cü ildə ləğv edildi. 

Beləliklə, sözügedən universitetin bazasında 1903-cü ildə Liverpool Universiteti, 1904-cü ildə Lids Universiteti və ardınca Mançester Viktoria Universiteti yarandı. 1900 Birminhem Universiteti  Birləşmiş Krallıq Birminhem, İngiltərə 200x200 px|alt= Kral imtiyaznaməsi ilə universitet statusu verilən ilk "qırmızı kərpic"  universitetidir. 1903 Liverpul Universiteti  Birləşmiş Krallıq Liverpul, Şotlandiya 200x200 px|alt= Viktoriya Universiteti nəzdnində kollec kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1903-cü ildə müstəqil universitet statusu almışdır.  1903 Mançester Universiteti  Birləşmiş Krallıq Mançester, İngiltərə 200 px|alt=Viktoriya Universitetinin subyektlərindən biri kimi fəaliyyət göstərən ali təhsil müəssisəsi sözügedən təhsil qurumunun ləğvindən sonra Mançester Viktoriya Universiteti kimi yenidən formalaşdırıldı və 1903-cü ildə kral nizamnaməsi alaraq müstəqil universitet statusuna sahib oldu.

2004-cu ilə kimi fəaliyyətini Mançester Viktoriya Universiteti olaraq davam etdirən ali təhsil müəssisəsi, həmin tarixdə Mançester Elm və Texnologiya İnstitutu ilə birləşərək, rəsmən Mançester Universiteti adlandı. 1904 Lids Universiteti  Birləşmiş Krallıq Lids, İngiltərə 200x200 px|alt=Viktoriya Universiteti nəzdnində kollec kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1904-cü ildə müstəqil universitet statusu almışdır. 1897 Şeffild Universiteti  Birləşmiş Krallıq Şeffild, İngiltərə 200x200 px|alt= 1909 Bristol Universiteti  Birləşmiş Krallıq Bristol, İngiltərə 200x200 px|alt= 1926 Redinq Universiteti  Birləşmiş Krallıq Redinq, İngiltərə 200x200 px|alt= 1948 Nottinqem Universiteti  Birləşmiş Krallıq Nottinqem, İngiltərə 200x200 px|alt= 1963 Nyukasl Universiteti  Birləşmiş Krallıq Nyukasl-apon-Tayn, İngiltərə 200x200 px|alt=

 "Plitə şüşə" universitetləri 
Quruluş tarixiAdıQurucu dövlətYeriKampusQeydlər 1961 Saseks Universiteti  Birləşmiş Krallıq Şərqi Saseks, İngiltərə 200x200 px|alt= Birləşmiş Krallıqda "plitə şüşə" generasiyası universitetləri arasında qurulmuş ilk ali təhsil müəssisəsi hesab olunur.  1963 York Universiteti  Birləşmiş Krallıq York, İngiltərə 200x200 px|alt=  1963 Şərqi Anqlia Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200 px|alt=  1964 Esseks Universiteti  Birləşmiş Krallıq Esseks, İngiltərə 200 px|alt=  1964 Lankaster Universiteti  Birləşmiş Krallıq Lankaster şəhəri, İngiltərə 200x200 px|alt=  1965 Kent Universiteti  Birləşmiş Krallıq Kent, İngiltərə 200x200 px|alt=  1965 Vorvik Universiteti  Birləşmiş Krallıq Koventri, İngiltərə 200x200 px|alt=  1962 Kil Universiteti  Birləşmiş Krallıq Kil, İngiltərə 200x200 px|alt=  1964 Stratklayd Universiteti  Birləşmiş Krallıq Qlazqo, Şotlandiya 200x200 px|alt=  1966 Aston Universiteti  Birləşmiş Krallıq Birminhem, İngiltərə 200x200 px|alt=  1966 Bat Universiteti  Birləşmiş Krallıq Bat, İngiltərə 200x200 px|alt=  1966 Bredford Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1966 Heriot-Vatt Universiteti  Birləşmiş Krallıq Edinburq, Şotlandiya 200x200 px|alt=  1966 Lafboro Universiteti  Birləşmiş Krallıq Lafboro, İngiltərə 200x200 px|alt=  1969 Açıq Universiteti  Birləşmiş Krallıq Milton-Kins, İngiltərə 200x200 px|alt=  1967 Salford Universiteti  Birləşmiş Krallıq Siti-of-Solford, İngiltərə 200x200 px|alt=  1967 Dandi Universiteti  Birləşmiş Krallıq Dandi, Şotlandiya 200x200 px|alt=  1967 Stirlinq Universiteti  Birləşmiş Krallıq Stirlinq, Şotlandiya 200x200 px|alt=  1966 Surrey Universiteti  Birləşmiş Krallıq Qilford, İngiltərə 200x200 px|alt=  1968 Olster Universiteti  Birləşmiş Krallıq Belfast, Şimali İrlandiya 200x200 px|alt=

 Yeni universitetlər 

 Özəl universitetlər 
Quruluş tarixiAdıQurucu dövlətYeriKampusQeydlər 1973 Bukinqem Universiteti  Birləşmiş Krallıq Bukinqem, İngiltərə 200x200 px|alt= Universitet 1973-cü ildə Bukinqem Universitet Kolleci olaraq qurulmuş, 1983-cü ildə kraliçadan imtiyaznamə almışdır. 2016-cı ilin may ayından etibarən Birləşmiş Krallıqda kral imtiyaznaməsi olan yeganə özəl universitetdir. 1992 BPP Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə  Universitet, ABŞ-da fəaliyyət göstərən "Apollo Education Group" kommersiya məqsədli təhsil şirkətinin bir hissəsi olan "BPP Holdings"ə məxsusdur. 1992 Arden Universiteti  Birləşmiş Krallıq Koventri, İngiltərə 200x200 px|alt=  1984 London Reqents Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  1962 Hüquq Universiteti  Birləşmiş Krallıq London, İngiltərə 200x200 px|alt=  

Digər universitetlər

 Reputasiya 

 Elmi standartlar və təmərküzləşmələr 


İstinadlar


Kateqoriya:Ölkələrinə görə universitetlərin siyahıları