Baradla mağarası

Baradla mağarası () — Macarıstanın ən uzun və tədqiq edilmiş mağaralarından biri. Aqqtelek karstının bir hissəsi olub uzunluğu 25,5 km-dən çoxdur və 5.3 km uzunluğundakı Domika mağarası ilə birlikdə Baradla-Domika mağara sistemini əmələ gətirir. Mağara stalaktitləri ilə məşhurdur.

 Haqqında 

Mağara sisteminin təbii girişi Aqqtelek kəndində — kəndin kənarına tərəf baxan ağ yarğanın ayağında yerləşir. Onun buğumlu və əyri-üyrü əsas kanalı daş tunel və bir neçə nəhəng mağara ilə birlikdə 10 m genişliyində və 7–8 m hündürlüyündədir. Əsas qolu bir neçə qısa və uzun qollarla əlaqələnir. Mağaranın əsas hissəsində misilsiz mənzərə yaradan, müxtəlif rəngli və ölçülü stalaktitlər yerləşir. Mağarada yerləşən yeraltı çay isə daşqınlar vasitəsilə qidalanır. Mağaraya olan təbii girişlər qədim zamanlarda açılmışdır və burada Neolitik dövrün izləri tapılmışdır.

 Tarixi 

Mağara haqqında ilk qeydlər 1549-cu ilə aiddir. Mağaranı ilk dəfə 1794-cü ildə Cozef Sartori öyrənmişdir. 1825-ci ilə qədər yalnız 1,8 km-lik hissəsi öyrənilmişdir. Bu hissə ilk dəfə 1802-ci tədqiq edilmiş və mağaranın ilk xəritəsi tərtib edilmişdir. 1825-ci ildə mühəndis İmre Vass mağaranı əsas kanal boyunca 5 km daha öyrənmiş, dəqiq və izahlı xəritə düzəltmişdir. Onun bu işi 1831-ci ildə macar və alman dillərində nəşr olunmuşdur.

Mağarada turist gəzintilərini asanlaşdırmaq üçün ilk addımlar 1806-cı ildə atılmışdır. 1890-cı illərdə Qırmızı göl çıxışları qurulmuşdur və mağaranın növbəti dəfə öyrənilməsi 1927-28-ci illərdə baş tutmuşdur.

 Qorunması 

1995-ci ildə Baradla mağarası Aqqtelek və Slovak karstına daxil olan digər mağaralarla birlikdə YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısına salınmışdır. Domikaval bataqlığı ilə birlikdə bütün mağara sistemini qorumaq 2001-ci ildə əsas mövzu olmuşdur. Mağaranın daxil olduğu Aqqtelek Milli Parkını ildə minlərlə turist tərəfindən ziyarət olunur.

 Qalereya 

 İllər üzrə ziyarətçi sayı 
   İl
 1881
 1882
 1883
 1884
 1885
 1886
 1887
 1888
 1889
 1890
 1891
 1892
 1893
 1894
 1895
   Ziyarətçi sayı
 355
 434
 408
 352
 281
 411
 363
 508
 420
 602
 370
 562
 505
 704
 643
   İl
 1896
 1897
 1898
 1899
 1900
 1901
 1902
 1903
 1904
 1905
 1906
 1907
 1908
 1909
 1910
    Ziyarətçi sayı
 456
 526
 846
 857
 1 063
 972
 1.003
 903
 1.067
 866
 943
 1.040
 1.195
 1.317
 1.264
   İl
 1911
 1949
 1950
 1951
 1952
 1953
 1954
 1955
 1956
 1957
 1958
 1959
 1960
 1961
 1962
    Ziyarətçi sayı
 1.224
 6.300
 20.871
 20.600
 22.000
 28.000
 36.500
 42.000
 40.141
 36.651
 76.824
 100.839
 108.000
 116.644
 109.667  İl
 1963
 1964
 1965
 1966
 1967
 1968
 1969
 1970
 1971
 1972
 1973
 1974
 1975
 1976
 1977
    Ziyarətçi sayı
 123.292
 101.681
 97.402
 93.261
 108.273
 128.974
 143.377
 140.452
 157.010
 173.377
 194.727
 196.716
 209.297
 202.836
 223.524  İl
 1978
 1979
 1980
 1981
 1982
 1983
 1984
 1985
 1986
 1987
 1988
 1989
 1990
 1991
 1992
    Ziyarətçi sayı
 247.544
 239.659
 226.290
 241.098
 239.957
 205.309
 219.396
 219.230
 236.016
 241.131
 200.904
 186.278
 183.863
 147.772
 160.910  İl
 1993
 1994
 1995
 1996
 1997
 1998
 1999
 2000
 2001
 2002
 2003
 2004
 2005
 2006
 2007
    Ziyarətçi sayı
 172.973
 178.754
 171.925
 172.649
 178.215
 181.787
 178.588
 173.885
 185.478
 164.139
 159.607
 127.655
 149.629
 137.482
 140.044


Kateqoriya:Macarıstan mağaraları
Kateqoriya:Macarıstandakı ümumdünya irsi