Aleksandr Proxorov

Aleksandr Mixayloviç Proxorov () — SSRİ-i fiziki, lazer texnologiyalarının ixtiraçılarından biri. 1964-cü il Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı.

 Həyatı 
Proxorov çar rejiminin təqiblərindən qaçmış rus işçi-inqilabçısının ailəsində Atertone-də (Avstraliya) doğuldu. 1923-cü ildə ailə məmləkətlərinə döndü. 1939-da o fərqlənmə ilə Leninqrad dövlət universitetinin fizika fakültəsini qurtardı və P. N. Lebedev adına fizika institutunun aspiranturasına daxil oldu. Böyük Vətən Müharibəsinin başlanğıcından sonra Proxorov cəbhəyə getdi, piyada qoşunda vuruşurdu, kəşfiyyatda, mükafatlandırılmışdı. 1930-cu ildən 1944-cü ilə qədər Gənclərin ümumittifaq Lenin kommunist ittifaqının üzvü olmuşdur. 1944-cü ildə, ağır yaralanmadan sonra, o demobilizasiya edilmişdi və elmi işə qayıtdı. 1950-ci ildən Sovet İttifaqının kommunist partiyasının üzvü olmuşdur.

1946–1982-ci illər ərzində P. N. Lebedev adına fizika institutunund işlədi, 1954-cü ildən tərəddüdlər Laboratoriyasına başçılıq edirdi,1968-dən direktor müavini idi.1982-ci ildən 1998-ci ilə kimi AMMA SSRİ ümumi fizika İnstitutunun direktoru təyin edilmişdir, və sonra onun fəxri direktoru olmuşdur. Eyni zamanda Moskva Dövlət Universitetində (1959-dan professor vəzifədə) və MFTİ-də dərs deyirdi,1971-ci ildən kafedranı idarə edirdi.1969-cu ildə Proxorov Böyük sovet ensiklopediyasının baş redaktoru vəzifəsini tuturdu, onun rəhbərliyi altında sovet ensiklopediyasının üçüncü nəşri çıxdı, həmçinin bir çox başqa ensiklopediya lüğətlərinində müəllifidir.

1960-cı ildə Proxorov AMMA SSRİ üzv-müxbir seçilmişdir, və 1966-cı ildə — akademiki olmuşdur. İyirmi il (1973–93) ərzində o SSRİ AMMA ümumi fizikanın və astronomiyanın Bölməsinin akademik-katibi idi, və həyatın sonunda kimi Rusiya elmlər akademoiasında Rəyasət heyətinin məsləhətçisi olmuşdur.

Proxorov fiziklərin böyük məktəbini yaratdı, onun şagirdlərinin arasında çox böyük alimlər də var. 2002-ci ildən Rusiya elmlər akademiyasının ümumi fizika İnstitutu Proxorovun adını daşıyır.

1991-ci ildə Böyük ensiklopediya lüğətinin yaradılmasına başçılıq etdi.

"Lazer fizikası" beynəlxalq jurnalın baş redaktoru idi,"Səth fizika, kimya, mexanik" jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.

A. M Proxorov 8 yanvar 2002-ci ildə vəfat etmişdir, Moskvada Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

 Həmçinin bax 
 "Nobel" mükafatı
 Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı
 Fizika üzrə "Nobel" mükafatı
 Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

 Xarici keçidlər 
 Mixail Proxorovun Yaddaşı 
 – lab.org/publ/7–1 – R. E. A İİET-iəməkdaşlarıyla A. M. Proxorova akademikinin 0–34 Söhbəti 
 Nobel komitəsinin saytında Tərcümeyi-hal 

 İstinadlar 

Kateqoriya:Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunanlar
Kateqoriya:Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatları
Kateqoriya:Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin məzunları
Kateqoriya:Eksperimental fiziklər
Kateqoriya:"Əmək veteranı" medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"Vladimir İliç Leninin anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 40 illiyi" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 20 illiyi" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində qələbənin 30 illiyi" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"SSRİ Silahlı Qüvvələrinin 50 illiyi" yubiley medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:Sosialist əməyi qəhrəmanları
Kateqoriya:"Lenin" ordeni ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində Almaniya üzərində qələbəyə görə" medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"Əmək veteranı" medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:"Moskvanın 800 illik xatirəsinə" medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:İkinci Dünya müharibəsində SSRİ hərbçiləri
Kateqoriya:SSRİ fizikləri
Kateqoriya:1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:SSRİ-nin "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:SSRİ Dövlət mükafatı laureatları
Kateqoriya:Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvləri