Rita Levi-Montalcini

Rita Levi-Montalcini () — italiyalı alim. 1986-cı ildə Fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb (Stenli Koen ilə birgə).

 Həyatı 
Rita Levi (1930-cu illərdə bacıları və qardaşı ilə birlikdə soyadını Levi-Montalçini olaraq dəyişdi) 22 aprel 1909-cu ildə Turində Sefarad yəhudi ailəsində anadan olub və dördüncü uşaq (əkiz bacısı Paola ilə birlikdə) olub. Onun atası Adamo Levi (1867-1932), elektrik mühəndisi və riyaziyyatçı idi, ailəsi Casale Monferratodan idi; anası Adele Montalcini (1879-1963) Astidən olan rəssam idi

1936-cı ildə tibb fakültəsini bitirdikdən sonra Levi-Montalçini fizioloq Cüzeppe Levinin (1872-1965) köməkçisi oldu[8], lakin Mussolini hökuməti yəhudilərə akademik və peşəkar karyera qurmağı qadağan edən antisemit qanunlar qəbul etdikdən sonra tezliklə işindən uzaqlaşdırıldı. 1943-cü ildə Levi-Montalçini ailəsi ilə birlikdə Florensiyaya qaçdı və yalnız hərbi əməliyyatlar bitdikdən sonra Turinə qayıtdı.

1946-cı ildən Viktor Hamburqerlə birlikdə Sent-Luisdəki Vaşinqton Universitetində işləmiş, 1951-ci ildən zoologiya kafedrasının dosenti, 1958-ci ildən isə tam professor vəzifəsində çalışmışdır. 1974-cü ildə EMBO-nun üzvü oldu.

Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının (1966) və Accademia dei Lincei-nin, eləcə də ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının (1968) üzvü, burada tarixdə onuncu qadın üzvü oldu. 1974-cü ildə ateist olmaqla, o, Papa Elmlər Akademiyasının üzvü (və akademiyanın tarixində ilk qadın) oldu. Fransa Elmlər Akademiyasının (1989) və London Kral Cəmiyyətinin (1995) əcnəbi üzvü.

O, İtaliya Respublikası Senatının ən yaşlı üzvü idi, sol mərkəzçi koalisiyanı dəstəkləyirdi.

1992-ci ildə "İnsanlığa Xəbərdarlıq" imzaladı.

O, 2012-ci il dekabrın 30-da 104 yaşında Romada vəfat edib. O, Turin Monumental Qəbiristanlığında ailə məzarlığında dəfn edilib.

 Ailəsi 
 Qardaş — Gino (Luici) Levi-Montalcini [ital.] (1902-1974), məşhur memar.
 Əkiz bacı — Paola Levi-Montalçini [ital.] (1909-2000), rəssam.
 Bacı — Nina (Anna) Levi-Montalçini (1905-2000), ona Rita Levi-Montalçininin "Qeyri-kamilliyin mədhində [ital.]" (2000) avtobioqrafik kitabı həsr olunub.
 Cousin — Eugenia Sacerdote de Lustig [esp.] (1910-2011), argentinalı tibb alimi; Rita Levi-Montalcini və Eugenia Sacerdote tibb fakültəsində birlikdə oxuyub və Turin Universitetində histoloq Cüzeppe Levinin tədqiqat qrupunda birlikdə çalışıblar (onlardan əlavə  Salvatore Luria və Renato Dulbecco eyni qrupda çalışıblar)

 Mükafatlar 
 1963 — Maks Vaynşteyn Mükafatı, Birləşmiş Serebral İflic Dərnəyi
 1969 — Feltrinelli mükafatı
 1974 — William Thomson Wakeman Mükafatı, Milli Paraplegiya Fondu
 1981 — Rosenstiel mükafatı
 1983 — Louise Gross Horwitz mükafatı, Kolumbiya Universiteti
 1985 — Ralf Cerard Mükafatı [Almanca]
 1986 - Əsas Tibbi Araşdırmalar üçün Albert Lasker Mükafatı
 1986 — Fiziologiya və ya Tibb üzrə Nobel Mükafatı
 2 iyun 1986-cı il — İtaliya Respublikasında Xidmətlərə görə orden komandiri"
 31 oktyabr 1986 — Məktəb təhsili, mədəniyyət və incəsənət sahəsində xidmətlərinə görə qızıl medal
 1987 — ABŞ-ın Milli Elm Medalı
 8 yanvar 1987 — İtaliya Respublikasının Xidmətlərinə görə ordeninin Cəngavər Böyük Xaçı
 1990 — Elmi Tədqiqatlar Ali Şurasının Qızıl medalı
 6 iyun 2001 - Elm və Mədəniyyətdə Fəaliyyətə görə Qızıl Medal
 2009 — Leonardo da Vinçi Mükafatı, Avropa Elmlər Akademiyası [İngilis dili] (ilk laureat)
 Fəxri Legion Ordeninin Böyük Zabiti (Fransa)

 İstinadlar 

Kateqoriya:İtaliya alimləri
Kateqoriya:İtaliya uzunömürlüləri
Kateqoriya:London Kral Cəmiyyətinin əcnəbi üzvləri
Kateqoriya:ABŞ ateistləri