Qurban Yetirmişli

Qurban Cəlal oğlu Yetirmişli () – AMEA-nın müxbir üzvü, professor, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, Əməkdar elm xadimi

 Həyatı 
Qurban Yetirmişli 4 sentyabr 1952-ci ildə	Gürcüstan Respublikası, Marneuli rayonunda anadan olmuşdur.

1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Geologiya fakültəsini bitirmişdir.

1980–2008-ci illərdə AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin direktor müavini, 2008-ci ildən isə RSXM-nin baş direktorudur.

Geologiya-mineralogiya elmlər doktoru, professordur. 2014-cü ildə AMEA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.

2000-ci ildə "Aşağı Kür çökəkliyində seysmo-geodinamik şərait və kəsilişlərdə neft və qaz yataqlarının paylanması" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.

2010-cu ildə "Cənubi Xəzər çökəkliyinin seysmikliyi (Azərbaycan sektoru)" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək, geologiya-mineralogiya elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır.

2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə "Əməkdar elm xadimi" (№ 1509) fəxri adına layiq görülmüşdür.

2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə professor elmi adını almışdır.

Q. C. Yetirmişli geodinamik, seysmoaktiv şəraiti mürəkkəb olan zonalarda, dərin qatlarda neft — qazlılığın qiymətləndirilməsi və perspektivliyi haqqında (Aşağı Kür çökəkliyi) bir-sıra elmi-nəzəri işlər aparmış, 221 (115-i xarici nüfuzlu elmi jurnallarda) elmi məqalənin, 5 monoqrafiyanın müəllifidir. Dünyanın bir sıra nüfuzlu elmi jurnallarında məqalələri dərc olunub.

Xaricdə çapdan çıxmış elmi əsərlərin sayı 115, ümumi çapdan çıxmış elmi əsərlərin sayı 246.

AMEA nəzdində RSXM-nin elmi nəşri olan "Azərbaycan ərazisində seysmoproqnoz müşahidələri" elmi jurnalın Baş redaktorudur.

Azərbaycan Seysmoloqlar Assosiasiyasının prezidentidir.

 Elmi nailiyyətləri 
 İlk dəfə Azərbaycan ərazisində eninə dalğaların polyarizasiyasının parametrlərinin çoxkanallı qeyd olunan telemetrik stansiyaların məlumatları əsasında qiymətləndirilmə üsulu öyrənilmişdir ki, bu da eninə dalğaların nöqtələrinin trayektoriyasının öyrənilməsinə, onların müxtəlif dərinliklərdə istiqamətlərinin dəyişdirilməsinin təhlil edilməsinə və geoloji mühitin mürəkkəb quruluşunda eninə dalğaların təyin edilməsinin effektivliyinin artırılmasına imkan yaradır. İcraçılar:(g.-m.e.d. Q. C. Yetirmişli, geologiya -mineralogiya üzrə fəlsəfə doktoru I. E. Kazımov)
 İlk dəfə Azərbaycanın telemetrik stansiyaları şəbəkəsinin məlumatları əsasında Orta Kür çökəkliyində müşahidə məntəqələrində P və S dalğalarının gəlmə vaxtlarına düzəlişlər verməyə və zəlzələ hiposentrlərinin koordinatlarının təyinini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəltməyə imkan verən yer qabığının ədədi sürət modeli tərtib olunmuşdur. İcraçılar:(g.-m.e.d. Q. C. Yetirmişli, geologiya -minerologiya üzrə fəlsəfə doktoru S. E. Kazımova)
 İlk dəfə olaraq elektron məlumat bazası əsasında geofiziki sahələrin parametrlərinin kompleks interpretasiyası, nəticələrin qrafiki, 3D formatında vizuallaşdırılması, modellərin qurulması və geofiziki sahələrdə seysmoanomal effektlərin aşkarlanmasına imkan verən proqram paketi yaradılmışdır. İcraçılar:(g.-m.e.d. Q. C. Yetirmişli, geologiya-minerologiya üzrə fəlsəfə doktoru T. B. Əsədov)
 Geomaqnit sahəsinin parametrlərinin analizi əsasında Azərbaycanın seysmogen zonalarında (Böyük Qafqaz və Talış zonası) zəlzələlərin baş verə biləcək zonaları müəyyən edilmişdir və bu həmin zonalarda seysmik aktivliyin ssenarisinin inkişafını izləməyə imkan verdi. İcraçılar:(g.-m.e.d. Q. C. Yetirmişli, f.-r.e.n. A. Q. Rzayev)
 İlk dəfə Azərbaycan seysmotelemetrik stansiyaların məlumatları əsasında instrumental üsulu ilə, Lökbatan palçıq vulkanının 3 səviyyəli püskürmə prosesi qeyd olunub. Hər bir püskürməyin davamlığı, dərinliyi və ayrılan enerjisi təyin olunub. İcraçılar:(g.-m.e.d. Q. C. Yetirmişli, g.-m.f.d. S. E. Kazımova)
 Azərbaycan seysmotelemetrik stansiyaların məlumatları əsasında, ocaq mexanizmlərinin məlumat bazası yaranıb (M≥2,5) və respubllika ərazisinin fərdi seysmogen zonalarında seysmotektonik deformasiyaların xüsusiyyətləri müəyyən olunub. İcraçılar:(g.-m.e.d. Q. C. Yetirmişli, g.-m.f.d. S. E. Kazımova)

 Elmi əsərlərin adları 	

 R. J. Mellors, J. Jackson, S. Myers, R. Gok, K. Priestley, G. Yetirmishli, N. Turkelli, T. Godoladze. Deep Earthquakes beneath the Nothern Caucasus: Evidence of Active or Recent Subduction in Western Asia. Bulletin of the Seismological Society of America, Vol.102, No.2, April 2012, pp. 862–866
 Етирмишли Г. Д., Казымова С. Э. Скоростная модель земной коры Азербайджана по данным цифровых сейсмических станций. Геология и Геофизика Юга России, № 1/2012, ISSN 2221–3198, с. 59–73
 Г. Д. Етирмишли. Развитие сейсмологических и сейсмопрогностических исследований в Азербайджане. Azərbaycan ərazisində seysmoproqnoz müşahidələrin kataloqu, 2012, c. 151–166
 G. Yetirmishli. Seismological and seismo-predicting research in Azerbaijan. ESC 2012, Book of Abstracts European Seismological Commission 33rd General Assembly 19–24 August 2012 and Young Seismologist Training Course 25–30august 2012, Moscow-Obninsk, Russia, pp. 192–1
 Г. Д. Етирмишли, Р. Р. Абдуллаева. Кавказ: Азербайджан. Землетрясения Северной Евразии в 2007г., РАН Геофизическая Служба, Обнинск 2013, с. 79–86
 Г. Д. Етирмишли, С. Э. Казымова, Э. С. Гаравелиев, С. С. Исмаилова ЛЕРИКСКОЕ-II ЗЕМЛЕТРЯСЕНИЕ 11 июля 2007 г. с КР=12.3, MW=5.2, I0=6 (Азербайджан). Землетрясения Северной Евразии в 2007г., РАН Геофизическая Служба, Обнинск 2013, с. 373–384
 Г. Д. Етирмишли, Э. С. Гаравелиев, Ш. К. Исламова. АХСУИНСКОЕ ЗЕМЛЕТРЯСЕНИЕ 23 августа 2007 г. с КР=11.6, Ms=3.8, I0=5 (Азербайджан). Землетрясения Северной Евразии в 2007г., РАН Геофизическая Служба, Обнинск 2013, с. 408–414
 Г. Д. Етирмишли, Э. С. Гаравелиев, З. Г. Аллахвердиева. ТЕРТЕРСКОЕ ЗЕМЛЕТРЯСЕНИЕ 19 сентября 2007 г. с КР=11.7, I0=5 (Азербайджан). Землетрясения Северной Евразии в 2007г., РАН Геофизическая Служба, Обнинск 2013, с. 415–421
 Yetirmishli G. J., Mammadli T. Y., Kazimova. S. E. FEATURES OF SEISMICITY OF AZERBAIJAN PART OF THE GREATER CAUCASUS. Journal of Georgian Geophysical Society, Issue (A), Physics of Solid Earth, v. 16a, 2013, pp. 55–60
 Ад. А. Алиев, И. С. Гулиев, Г. Д. Етирмишли, Н. П. Юсубов. Извержение грязевого вулкана Локбатан 20 сентября 2012г.: Новые свидетельства восполняемости ресурсов углеводородов. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası XƏBƏRLƏR Yer Elmləri, 2013 № 2, с.18–25
 G. Skolbeltsyn, R. Mellors, R. Gök, N. Türkelli, G. Yetirmishli, E. Sandvol. Upper Mantle S wave Velocity Structure of the East Anatolian-Caucasus Region. ©2014 American Geophysical Union, doi: 10.1002/2013TC003334

 Respublika, beynəlxalq və xarici ölkələrin elmi qurumlarında üzvlüyü 
 Azərbaycan Seysmoloqlar Assosiasiyasının prezidentidir
 AMEA Geologiya və Geofizika İnstitutunun Elmi Şurasının üzvü
 AMEA-nın Yer Elmləri bölməsinin Elmi Şurasının üzvü
 AMEA nəzdində RSXM — in Elmi-Texniki Şurasının sədri
 AGU- Amerika Geofiziklər Birliyinin üzvü
 ORFEUS — Avropa Seysmoloji Müşahidə və Araşdırma Mərkəzinin üzvü
 İRİS — Birləşmiş Seysmoloji Araşdırmalar İnstitutunun fəxri üzvü
 EMSC — Avropa-Aralıq dənizi Seysmoloji Mərkəzinin üzvü
 ESC — Avropa Seysmologiya Komissiyasının həqiqi üzvü
 Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının akademiki
 AMEA nəzdində RSXM-nin Elmi–Texniki Şurasının sədri, Avropa Seysmoloji Komissiyasının üzvüdür.

 Mükafatları 
 2003-cü ildə AMEA Rəyasət Heyəti tərəfindən 50 illik yubleyi münasibətilə "Fəxri Fərman"la təltif edilmişdir.
 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
 2009-cu ildə Heydər Əliyev siyasi kursuna sadiq qalaraq Ulu Öndərimizin ictimai-siyasi fəaliyyətini tətbiq etdiyinə, xeyriyyəçilik ənənələrinə, Kütləvi İnformasiya Vasitələri ilə əməkdaşlığına görə "Fəxri Media Diplomu" ilə təltif edilmişdir.
 2014-cü ildə "Avropa Nəşr Mətbuat Evi" mükafat komissiyasının qərarı ilə "Ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı alim" qızıl medalına layiq görülmüşdür.
 2015-ci ildə "Avropa nəşr evi" tərəfindən "İlin vətənpərvər alimi" qızıl medalı ilə təltif edilmişdir.
 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.
 2017-ci ildə Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının Rəyasət Heyətinin qərarı ilə "Vernadski" adına medala layiq görülmüşdür.
 "Parlamentin səsi" İctimai Birliyi və "Parlamentinsəsi.tv" internet televiziyası tərəfindən Azərbaycan Milli Mətbuatın yaranmasının 141 illiyi ərəfəsində ayrı-ayrı media orqanları və jurnalistlər arasında keçirilən rəy sorğusuna əsasən, AMEA-nın müxbir üzvü Qurban Yetirmişli "Şərəfli ömür" Fəxri Diplomuna layiq görülüb.
 2020-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919–2019) münasibətilə "Yubiley medalı"na layiq görülmüşdür.
 AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin baş direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü Qurban Yetirmişli Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyası Rəyasət Heyətinin qərarına əsasən Vladimir Vernadski adına "Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının inkişafına verdiyi töhfələrə" görə fəxri diplom və medal ilə təltif olunub.

 İctimai fəaliyyəti 
 AMEA "Xəbərlər" (Yer elmləri seriyası) jurnalının redaksiya heyətinin üzvü
 "Azərbaycan ərazisində güclü zəlzələ episentrlərinin xəritəsi (427–2018-ci illər)"nin redaktoru
 "Azərbaycan Respublikası ərazisində məlum güclü zəlzələlərin pleystoseyst zonaları xəritəsi"nin redaktoru
 "Azərbaycan Respublikası ərazisində güclü zəlzələlərin başvermə ehtimalı xəritəsi"nin redaktoru
 Seismoprognosis observations in the territory of Azerbaijan (Azərbaycanda seysmoproqnostik müşahidələrin kataloqu) elmi jurnalın Baş redaktoru
 Rusiya Elmlər Akademiyası Ural bölməsinin Orenburq Elmi Mərkəzinin "Бюллетень Оренбургского научного центра УрО РАН" elmi jurnalının redaksiya heyətinin üzvü
 "Геология и геофизика Юга России" elmi jurnalının redaksiya heyətinin üzvü
 "Землетрясения Северной Евразии" elmi jurnalının redaksiya heyətinin üzvü
 "Российский сейсмологический журнал" elmi jurnalının redaksiya heyətinin üzvü
 Türkiyə DİN-nin Təbii Fəlakət və Fövqəladə Hallar Agentliyinin (AFAD) Zəlzələ Departamentinin rəsmi nəşri "Türk Deprem Araşdırma Dərgisi" nin redaksiya heyətinin üzvü
 Özbəkistan Elmlər Akademiyasının "Проблемы сейсмологии" ("Seysmologiyanın problemləri") elmi jurnalının redaksiya heyətinin üzvü

 Məqalələri 
 Correlations between earthquakes and large mud volcano eruptions
 Crustal attenuation within the Turkish Plateau and surrounding regions
 Deep earthquakes beneath the Northern Caucasus: evidence of active or recent subduction in western Asia
 Features of seismicity of Azerbaijan part of the Greater Caucasus
 Pg Attenuation Tomography within the Northern Middle East
 STRONG EARTHQUAKES ON THE TERRITORY OF AZERBAIJAN IN 2015
 Seismicity of the territory of Azerbaijan in 2019
 Azərbaycan ordusu yeni bir tarix yazır-Q. Yetirmişli.
 Qarabağda seysmoloji tədqiqatların yeni istiqamətləri-Q. Yetirmişli.
 Azərbaycan seysmologiyası sabaha doğru/Q. Yetirmişli.
 AMEA-nın müxbir üzvü Qurban Yetirmişli "Ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı alim" medalı ilə təltif olunub.
 AMEA-nın müxbir üzvü Qurban Yetirmişli "Şərəfli ömür yolu" fəxri diplomu ilə təltif edilib.
 Qurban Yetirmişli: "Təkanların çox dərində olması ciddi dağıntıların qarşısını alıb".
 Qurban Yetirmişli: "Yeni qanun Azərbaycan elminin daha yüksək səviyyəyə qalxmasına töhfələrini verəcək".
 AMEA-nın müxbir üzvü Qurban Yetirmişli:"Daşlı adasındakı vulkan sonuncu dəfə 1945-ci ildə püskürüb".
 AMEA-nın müxbir üzvü Qurban Yetirmişli:"Gürcüstandakı güclü zəlzələnin Azərbaycanda hiss olunması qaçılmaz idi
 Сейсмогеодинамическая обстановка и распределение нефте-газовых залежей в разрезах Нижне Куринской впадины/ Етирмишли, Г. Д.https://earthpapers.net/seysmogeodinamicheskaya-obstanovka-i-raspredelenie-nefte-gazovyh-zalezhey-v-razrezah-nizhne-kurinskoy-vpadiny”// Баку, 2000
 Современная сейсмическая обстановка Азербайджана/Етирмишли, Г. Д.http://www.cgiras.ru/media/source/col_monography_2019.pdf//ОПАСНЫЕ ПРИРОДНЫЕ И ТЕХНОГЕННЫЕ ПРОЦЕССЫ В ГОРНЫХ РЕГИОНАХ: модели, системы, технологии.- 2019 года.- стр.-29–36 (Коллективная монография)
 Seismic Activation in the Eastern Part of the Southern Slope of the Great Caucasus in the Late XX to Early XXI Centurieshttps://www.researchgate.net/publication/338562966_Seismic_Activation_in_the_Eastern_Part_of_the_Southern_Slope_of_the_Great_Caucasus_in_the_Late_XX_to_Early_XXI_Centuries//December 2019//Izvestiya Atmospheric and Oceanic Physics
 Первые результаты оценки глубины поверхности Мохо методом обменных Ps-волн для Азербайджанской части Большого Кавказа/ 2020 г. Г. Д. Етирмишли, С. Э. Казымоваhttp://www.gsras.ru/rjs/uploads/files/2020-09-15/rus/07.pdf//Российский Сейсмологический Журнал. 2020. Т. 2. № 3
 Первые результаты оценки глубины поверхности Мохо методом обменных Ps-волн для Азербайджанской части Большого Кавказаhttp://www.gsras.ru/rjs/uploads/files/2020-09-15/rus/07.pdf//  Российский сейсмологический журнал 2020. Т. 2, № 3. С. 78–87. DOI: https://doi.org/10.35540/2686-7907.2020.3.07
 Моделирование геодинамической ситуации Куринской впадины на основе новейших сейсмологических, геодезических и магнитометрических данных
https://cyberleninka.ru/article/n/modelirovanie-geodinamicheskoy-situatsii-kurinskoy-vpadiny-na-osnove-noveyshih-seysmologicheskih-geodezicheskih-i  Бюллетень Оренбургского научного центра УрО РАН 2018
 АЗЕРБАЙДЖАН Текст научной статьи по специальности "Науки о Земле и смежные экологические науки"https://cyberleninka.ru/article/n/azerbaydzhan-1  ЖУРНАЛ Землетрясения Северной Евразии 2018
 Первые Результаты Оценки Глубины Поверхности Мохо Методом Обменных Ps-Волн Для Азербайджанской Части Большого Кавказа
 "Одномерная Скоростная Модель Среды Среднекуринской Впадины По Данным Местных Землетрясений Азербайджана"https://naukarus.com/odnomernaya-skorostnaya-model-sredy-srednekurinskoy-vpadiny-po-dannym-mestnyh-zemletryaseniy-azerbaydzhana  ФИЗИКА ЗЕМЛИ, 2011, № 9, с. 103–112
 Зависимость Определения Положения Эпицентра Землетрясения От Азимутального Расположения Станций и Особенностей Времен Пробега ПродольныхВолн[http://seismology.az/journal/adminka/filemanager/files/custom_files/articles/2008/2007/2010/2006/2006-10.pdf 
 Сейсмичность Азербайджана и Прилегающих Территорий в 2015 г
 Исследования сейсмического режима Шамаха-Исмаиллинской зоны по слабым землетрясениям
 Aşağı Kür çökəkliyində karbohidrogenlərin əmələ gəlməsində seysmoaktivliyin rolu
 Aşağı Kür çökəkliyinin seysmotektonik şəraiti və onun neftlilik-qazlılıqla əlaqələri
 Сейсмоаномальные геофизические предвестники Агдашского и Огузского землетрясений
 Развитие Сейсмологических и Сейсмопрогностических Исследований в Азербайджанеhttp://seismology.az/journal/adminka/filemanager/files/2012/zbornik_kataloqa_A42rus.pdf// Azərbaycan ərazisində seysmoproqnoz müşahidələrin kataloqu, 2011, səh. 151–166
 Взаимосвязь Очаговых Зон Землетрясений с Глубинными Разломами в Шамахы-Исмаиллинском Районе за Период 1993–2009 гг
 Seismicity of the Territory of Azerbaijan in 2019http://www.seismology.az/journal/files/articles/tam_jurnal_2021.pdf//SEISMOPROGNOSIS OBSERVATIONS IN THE TERRITORY OF AZERBAIJAN
 Advantages of modern digital telemetric seismic monitoring system
 Состояние Геомагнитных Сейсмопрогностических Исследований на Шеки-Шамахинском Полигоне Азербайджана
 Сейсмическая обстановка территории Азербайджана

 Həmçinin bax 
 Tahir Məmmədli
 Vüsalə Rafiqqızı (Hüseynova)
 Etibar Qaravəliyev (Geofizik)

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 Rəsmi saytı
 Jurnal
 AMEA RSXM
 Science.gov.az
 Gurban Yetirmishli
 Google Scholar-Gurban Yetirmishli
 Caucasus Network-Gurban Yetirmishli
 Turkic World-Gurban Yetirmishli
 Томография литосферы Азербайджанского региона на основе сейсмических шумов / Г. Дж. Етирмишли,С. Э. Казимова

Kateqoriya:AMEA-nın müxbir üzvləri
Kateqoriya:Bakı Dövlət Universitetinin məzunları
Kateqoriya:Marneulidə doğulanlar
Kateqoriya:Azərbaycan alimləri
Kateqoriya:AMEA nəzdində Respublika Seysmoloji Xidmət Mərkəzinin alimləri