Qafqaz nəfəsotu

Ümumi yayılması 
Şərqi Avropada, Zaqafqaziyada, Qazaxstanda, Şimali Qafqazda və Qərbi Sibirin cənubunda yayılmışdır.

 Azərbaycanda yayılması 
Yabanı halda Kiçik Qafqazın mərkəzi hissəsində təsadüf edilir. Qarabağda (Xanbulaqda) yayılmışdır.

 Statusu 
Azərbaycanın nadir bitkisidir. CR B1ab(ı, ıı, ııı,)+2ab(ı, ıı, ııı).

 Bitdiyi yer 
Quru kasıb şamlıqlarda, çöllərdə, yamaclarda, yolların ətra-fında rast gəlinir.

 Təbii ehtiyatı 
Çox deyildir.

 Bioloji xüsusiyyətləri 
Təbiətdə hündürlüyü 80 sm-ə qədər olan koldur. Budaqları düz və ya əyilən, bozumtul-qonur və ya bozdur. Zoğları ipək-vari, ağımtıl-boz tükcüklüdür. Yarpaqları üç hissəlidir; xırda yarpaqlarının uzunluğu 2 sm-ədək, lansetvarı-ellipsvarı, ucu yumru və iynəli, üstü boz-yaşıl, alt tərəfi sıx tüklüdür. Çiçəkləri 3–5 ədəd yarpaqların qoltuqlarında az çiçəkli, sünbülvarı-salxımvarı çiçək qrupu əmələ gətirir. Kasacığı boruvari, tükcüklü, uzunluğu 10–15 mm-dir. Çiçək tacı sarı, uzunluğu 2–3 sm-dir. Yarpaqladıqdan sonra mayda-iyulda 25 gün ərzində çiçəkləyir, bəzən avqust-sentyabr aylarında təkrar çiçəkləyir. Meyvələri – uzunluğu 3 sm-dək olan, qaramtıl və ya tünd boz, sıx boz tükcüklərlə örtülmüş hamar paxlalardır, sentyabrda yetişir. Paxlanın içərisində oval, hamar, parlaq, uzunluğu 3 mm-ədək olan sarımtıl toxumları vardır.

 Çoxalması 
Təbiətdə toxum vasitəsilə çoxalır.

 Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri 
Başlıca olaraq insan fəaliyyətinin təsiridir.

 Becərilməsi 
Becərilməsi haqda məlumat yoxdur.

 Qəbul edilmiş qorunma tədbirləri 
Qəbul edilmiş qorunma tədbiri yoxdur.

 Zəruri qorunma tədbirləri 
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi tövsiyə olunur.

 Məlumat mənbələri 
 Деревья и кустарники СССР. т.4. 1958;
 Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970;
 Azərbaycan florasının konspekti. I–III cildlər. 2005; 2006; 2008.

 İstinadlar 

1."Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

2."Azərbaycan dendraflorasi" I cild, Baki, "Elm", 2011, 312 səh.

 Botaniki təsviri 
Hündürlüyü 1 m olan, ağımtıl zoğlara malik, üzəri tükcüklərlə örtülü koldur. Yarpaqları təklələkvari, yarpaqcıqları tərs yumurtavaridir. May ayında çiçəkləyir. Çiçəkləri xırda, ləçəkləri sarıdır. Meyvələri iyulda yetişir. Paxla meyvəsi sıx, ağ ipəkvari tükcüklərlə örtülüdür.

 Ekologiyası 
Azərbaycanın torpaq, iqlim şəraitinə, quraqlığa, küləyə davamlıdır.

 İstifadəsi 
Dekorativ bağçılıqda, torpağın eroziyasının qarşısının alınmasında, arıçılıqda qida maddəsi kimi istifadə olunur.

 İstinadlar 

http://dendrologiya.az/?page_id=112 
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T. S. Məmmədov

 İstinad 
 Флора Азербайджана. т.5. 1954; Флора Kaвkaзa. т.5. 1954;
 Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
 Azərbaycan flora-sının konspekti. I–III cildlər. 2005; 2006; 2008;
 Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh

Kateqoriya:Nəfəsotu