Übeydullah ibn Yəhya ibn Xaqan

Əbül-Həsən Übeydullah ibn Yəhya ibn Xaqan ət-Türki (; ) — Xəlifələr Mütəvəkkil, Müktəmid və Müstəinin dövrlərində, uzun müddət xəlifə vəziri vəzifəsini tutan Abbasi xilafətinin görkəmli dövlət xadimlərindəndir.

 Mənşəyi 
Dar-etnik mənşəyi barədə qaynaqlarda məlumat qalmayıb, ancaq ehtimal etmək olar ki, o xəzər əsillidir. Bunu onun, soyadında keçən kiçik şəcərəsi, və onun "ət-Türki" ləqəbi sübut edir. Çünki türk etnonimi hələ Qafqaz Hun eli tayfaları arasında geniş yayılmışdı. Artıq erkən orta əsrlər qaynaqlarında, məsələn Ağvan tarixində türk etnonimi, hun və xəzərlə sinonim kimi işlənir, xəzər dövləti isə Türküstan, Türk eli, Türkiyə(Bax.: Гукасян В.Л. Тюркизмы в албанских источниках. // Советская тюркология, 1977,№ 2. С.40). Türküstan toponiminin analoji işlənməsi "7-ci əsr erməni coğrafiyasında da var.". (Гукасян В.Л. Закавказские источники и изучение истории азербайджанского языка // Советская тюркология. 1978. № 2). Türküstan termininin sinonimi kimi , bu qaynaqlarda Hunnistan termini də işlənir. Hunniya) adlanırdı.

7-ci əsrin ikinci yarısında Cənubi Qafqazın istilasına başlamış ərəblər, Qafqazın türk etnonimikasından o qədər də baş çıxarmırdılar yaxud onu fars və ermənilərin vasitəsilə öyrənirdilər. Buna görə ərəb qaynaqlarında adətən mikroetnonimlər deyil, o vaxt Xəzər dövlətinin əsasını təşkil edən sadəcə hun-xəzər tayfa ittifaqına daxil olanların mənsubiyətini bildirən türk makroetnonimi işlənirdi.

 Fəaliyyəti 
Qaynaqlara görə, Übeydullahın babası Xaqan xəlifə Mötəsimin etibarlı adamlarından biri idi. Ola bilsin ki, Xaqan, Mötəsimin xəzər əsilli anası Maridə(Maridə ərəblərin Xəzər ölkəsinə növbəti hücumu zamanı aparılan əsir idi. Mənbələrə görə Harun ər-Rəşid onunla evləndi və o xəlif üçün, gələcək xəlifələr əl-Məmun və Möstəsimi doğdu) ilə qohum idi. Übeydullahın atası Yəhya binu Xaqan isə üzun illər Mütəvəkkilin baş vəziri Həsən b. Sehanın katibi olubBax : Pamukçu. Qeyd edilən əsəri.с.167) .. (Sonuncusu xəlifə Mütəvəkkilin sarayında maliyyə işlərinə baxırdı)

Übeydullah 876-cı ildə öldü. Onun qəbri üstündəı xəlifə Mütəvəkkilin oğlu Əbu Əhməd Müvəffəq namaz qıldı. Səmərradakı Xəzər qəbiristanlığında dəfn edilub. Übeydullahın oğlu Əbu Əli Məhəmməd b. Übeydullah və nəvəsi Əbül Qasım Abdullah b. Məhəmməd xəlifə Müqtədirin dönəmində onun vəzirləri idi. Übeydullahın başqa oğlu Əbu Müzahim Musa b. Übeydullah məşhur şair, təcvid və ərəb dili mütəxəssisi idi.

 Həmçin bax 
 Buğa əl-Kəbir
 Suvar Təkin
 İtax
 Əbdülhəmid İbnü ət-Türki əl-Gili
 Fateh binu Xaqan

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Übeydullah binu Yəhya bin Xaqan ət-Türki

Kateqoriya:Abbasilər