Emil Çoran

Emil Çoran () — XX əsr rumıniya filosofu.Onun yaradıcılığı geniş fəlsəfi bədbinliyi, üslubu və aforizmləri ilə seçilib. Onun əsərləri tez-tez əzab, tənəzzül və nihilizm məsələləri ilə məşğul olurdu. 1937-ci ildə Cioran Parisin Latın Məhəlləsinə köçdü və bu məhəllə onun daimi iqamətgahına çevrildi və burada 1995-ci ildə ölümünə qədər ortağı Simone Boué ilə təklikdə yaşadı.

 Həyatı 


Cioran Macarıstan Krallığının Szeben qraflığının Resinar şəhərində (indiki Răşinari, Sibiu qraflığı, Rumıniya) anadan olub. Atası Emilian Cioran pravoslav keşiş, anası Elvira isə Xristian Qadınlar Liqasının rəhbəri idi.

10 yaşında Cioran məktəbdə oxumaq üçün Sibiuya köçdü və 17 yaşında Buxarest Universitetinin Ədəbiyyat və Fəlsəfə fakültəsinə daxil oldu və burada Eugène Ionesco və Mircea Eliade ilə tanış oldu və onunla dost oldu.. 
Gələcək Rumın filosofu Constantin Noica və gələcək rumın mütəfəkkiri Petre Śuțea onun ən yaxın akademik həmkarları oldular; hər üçü Tudor Vianu və Nae İoneskudan təhsil alıb. Cioran, Eliade və Țuțea İonesku ideyalarının tərəfdarı oldular, bu ideyalar trerizm adlanır.

Cioran alman dilini yaxşı bilirdi, bu dili erkən yaşda öyrənirdi və alman dilində olan fəlsəfəni oxumağa davam edirdi, lakin rumın dilində deyil. Cioran'ın yeniyetməlik illərindən qeydlər Fridrix Nitsşe, Onore de Balzak, Artur Şopenhauer və Fyodor Dostoyevski və digərlərinin tədqiqatını göstərirdi. O, "varlığın əlverişsizliyini" aksiom kimi qəbul edərək aqnostik oldu. Universitetdə oxuyarkən o, Georg Simmel, Lüdviq Klaqs və Martin Haydeggerdən təsirlənmiş, eyni zamanda rus filosofu Lev Şestovdan da təsirlənmişdi ki, onun da Cioran'ın mərkəzi düşüncə sisteminə töhfəsi həyatın özbaşına olduğuna inanması idi. Cioran'ın bitirmə tezisi Henri Berqson haqqında idi, sonra Berqsonun həyatın faciəsini dərk etmədiyini iddia edərək rədd etdi.

20 yaşından etibarən Cioran yuxusuzluqdan əziyyət çəkməyə başladı, ömrünün sonuna qədər bu xəstəlikdən əziyyət çəkdi və yazılarına nüfuz etdi.. Cioran'ın ilk kitabında "Ümidsizliyin yüksəkliklərində" baş verən hadisələri yazmaq qərarı yuxusuzluq epizodundan irəli gəlir.

 Karyera 

 Berlin və Rumıniya 

1933-cü ildə Berlin Universitetində təqaüd aldı və burada İohann Qotlib Fişte, Hegel, Edmund Husserl, İmmanuel Kant, Georq Simmel, Şopenhauer və Nitsşedən təhsil aldı.. Burada o, Klages və Nikolai Hartmann ilə əlaqə saxladı. Berlində olarkən o, nasist rejiminin siyasəti ilə maraqlandı, “Vremea” jurnalına mövzu ilə bağlı köşə yazısı yazdı (burada Cioran etiraf etdi ki, “Hitlerdən daha simpatik və təqdirəlayiq gördüyüm müasir siyasətçi yoxdur”.Cioran, 1933, in Ornea, p.191 "Uzun Bıçaqlar Gecəsi"ni bəyəndiyini ifadə edərkən—"bir neçə əclafın həyatı alınsa, insanlıq nə itirdi")Cioran, 1934, in Ornea, p.192 və Petru Komarneskuya yazdığı məktubda özünü “Hitlerist” kimi qələmə verib.Cioran, 1933, in Ornea, p.190 O, İtaliya faşizmi haqqında oxşar fikirlərə sahib idi, İkinci İtaliya-Həbəş müharibəsindəki qələbələri alqışlayaraq belə bir fikir söylədi: "Faşizm bir şokdur, onsuz İtaliya bugünkü Rumıniya ilə müqayisə edilə bilən bir kompromisdir"Cioran, 1936, in Ornea, p.192

Cioran'ın ilk kitabı, Pe culmile disperării (hərfi tərcümədə: "Ümidsizlik zirvələrində") 1934-cü ildə Rumıniyada nəşr olundu. O, nəşr olunmamış gənc yazıçı tərəfindən yazılmış ən yaxşı kitablardan birinə görə Komissiyanın Mükafatına və Gənc Yazıçılar Mükafatına layiq görülüb. . Buna baxmayaraq, Cioran daha sonra bu barədə mənfi danışaraq "bu, heç bir üslubu olmayan, çox pis yazılmış bir kitabdır" dedi.

Ardıcıl olaraq Rumıniyada “Heyrətlər kitabı” (1935), “Rumıniyanın dəyişdirilməsi” (1936) və “Göz yaşları və müqəddəslər” (1937) kitabları da nəşr olundu. Tears and Saints "inanılmaz dərəcədə zəif qarşılandı" və nəşr edildikdən sonra Cioran'ın anası ondan kitabı geri çəkməsini xahiş etdi, çünki bu, onun ictimai utancına səbəb oldu.

Cioran heç vaxt qrupun üzvü olmasa da, Rumıniyada məhz bu dövrdə İkinci Dünya müharibəsinin ilk illərinə qədər millətçi ideologiyasını dəstəklədiyi ifrat sağ təşkilat olan Dəmir Qvardiyanın irəli sürdüyü ideyalarla maraqlanmağa başladı. Onların zorakı üsullarını bəyənmədiyi iddiasına baxmayaraq. Cioran daha sonra faşizmi pisləyərək, 1970-ci ildə onu "gəncliyimin ən pis axmaqlığı. Əgər mən bir xəstəlikdən sağalsam, o, şübhəsiz ki, odur" dedi.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Rumıniya yazıçıları
Kateqoriya:Rumıniya filosofları
Kateqoriya:Fransa yazıçıları
Kateqoriya:Fransa filosofları
Kateqoriya:Nihilistlər
Kateqoriya:Ontoloqlar
Kateqoriya:Metafiziklər
Kateqoriya:Epistemoloqlar
Kateqoriya:Aforistlər