Aleksey Favorski

Aleksey Yevqrafovic  Favorski (; 20 fevral (3 mart) 1860, Pavlovo kəndi — 8 avqust 1945) Leninqrad Nijni Novqorod vilayəti), rus, sovet üzvi-kimyaçısı, birinci dərəcəli Stalin mükafatı laureatı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1945), SSRİ EA-nın (1929) akademiki.

 Tərcümeyi-hal 
Nijniqorod və Voloqodsk gimnaziyalarında orta təhsilini alıb. 1878-ci ildə imperator SPb universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinin təbiət şöbəsinə daxil olub, 1882-ci ildə namizədlik dərəcəsi ilə  kursu bitirmişdir. 4-cü kurs tələbəsi olarkən və universitetin kimya laboratoriyasının Butlerov şöbəsində çalışıb. Universitet laboratoriya işini davam etdirməklə yanaşı, 1883-cü ildə Sankt-Peterburqun 1-ci real məktəbinə daxil olub.

1886-ci ildə universitetin texniki laboratoriyasının laborantı yerini tutub. 1891-ci ildə kimya magistr dərəcəsi üçün dissertasiya müdafiə edib, həmin ildə ona fizika-riyaziyyat fakültəsi tərəfindən privat-dosent qismində analitik kimyanın oxuması tapşırılıb. 1895-ci ildə kimya doktoru dərəcəsi üçün dissertasiya müdafiə edib və 1896-ci ildə SPb universitetində texnologiya və texniki kimya kafedrasında işləyib. Həmçinin SSRİ EA-nın Leninqrad kimya texnologiya institutunda çalışıb. Onun təşəbbüsü ilə yaradılmış Üzvi kimya İnstitutunun ilk direktoru olub (1934-1938).

1910-ci ildən isə həqiqi mülki müşavir.

1945-ci il avqustun 8-də vəfat edib. Sankt-Peterburqda Volkovski qəbiristanlığında dəfn olunub.

 Elmi fəaliyyət 
A.E. Favorskinin rəhbərliyi altında onun laboratoriyasinda şagirdləri 29 elmi iş həyata keçiriblər. Elmi fəaliyyəti dövründə, doymamış karbohidrogenlərin sıralarında izomerik dəyişikliklər haqqında tədqiqatlar aparmış və bir sıra iş nəşr etmişdir və onlara görə Rusiya Fizika-Kimya Cəmiyyətinin N.N. Sokolova adina mükafatına layiq görülmüşdür.“Rusiya Fizika və Kimya Cəmiyyətinin "jurnalında A.E. Favorskinin dərc olunmuş elmi işləri: 
 «Təkəvəzolunmuş asetilenlərin spirtli qələvilərlə qizdırılmasında baş verən izomerizasiya.»;
 «İkiəvəzolunmuş asetilenlərin və dimetilallenin metalik natrium və asetilenkarbon turşularının təsiri altinda baş verən»;
 «Metalik natriumun etilpropilasetilenə təsiri»;
 «Spitli qələvinin allilenə təsiri»;
 «Dimetilasetilen və onun tetrabromüru haqqında»;
 K. İ. Debu ilə birlikdə: «Psevdobutilenin bromtörəmələrinin həndəsi izomeriyası haqqında»; 
 «Spirtli qələvi ilə allenə və dietilen karbohidrogenlərinə təsir»
 K. A. Krasuskiy ilə birlikdə: «Spirtli qələvi ilə dipropargilə təsir»;
 «Karbonil birləşmələrinin, xlorlaşmış spirtlərin və halogenləəvəzolunmuş oksidlər sırasında aparılan izomerik çevrilmələrinin tədqiqatı» və s.
O xüsusi kolba icad etdi, hansi ki Favorski kolbası adlandırıldı.

A.E.Favorski üzvi kimyaçılar məktəbi yaratmışdır. A.E.Favorski və şagirdlərinin doymamış birləşmələrin sahəsində aparılan işləri SSRİ-nin kauçuk sintezi sənayəsinin nəzəri əsasları idi.

 Mükafatlar 
 1929 — A.M. Butlerov Russian fiziki-kimyəvi Cəmiyyətinin laureatıdır.
 1940 — O, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif edilmişdir.
 1941 — İzoprene rezin sintezi sənaye üsulu inkişafı üçün birinci dərəcəli Stalin mükafatı laureatı.
 1944-1945 — O, Lenin (04/05/1944, 12/09/1944, 03/04/1945, 10/06/1945) dörd Sərəncamlarina layiq görülmüşdür.

 Xatirə 
Kimya İrkutsk İnstitutunun Rusiya Elmlər Akademiyasının Sibir şöbəsi akademik Favorski adına layiq görülmüşdür. Sankt-Peterburqda və Pavlovoda küçələr onun adını daşıyır.

 İstinadlar 
 Фаворский, Алексей Евграфович  Сайт «Герои Страны».

 Профиль Алексея Евграфовича Фаворского на официальном сайте РАН

 Qeydlər 
 A.E. Favorskinin Sankt-Peterburqdakı qəbri

Kateqoriya:Sosialist əməyi qəhrəmanları
Kateqoriya:Rusiya kimyaçıları