II Əhmədxan sultan

II Əhmədxan sultan (? - 1830) — İlisu sultanı.   Çar ordusu qvardiya polkovniki, sonuncu İlisu hakimi general-mayor Daniyal sultanın atası.

 Həyatı 
Əhmədxan  sultan  İlisu  sultanı  Alxas bəyin  ailəsində  doğulmuşdur. Anası  Qazıqumuq  hakimi Məhəmməd  xanın qızı  olmuşdur.Əhmədxan sultan 1803-cü ildə əmisi Xanbaba bəyi hakimiyyətdən kənarlaşdıraraq İlisu sultanı seçilmişdir.Bununla da sultanlığın ərazisinə qoşun yeritmək istəyən General Sisianovla sülh müqaviləsi bağlıyaraq Çar Rusiyasının vassallığını qəbul etmişdir. Hakimiyyətdə olduğu dövrdə Çar Rusiyasının İran şahzadəsi Abbas Mirzəyə qarşı apardığı hərbi əməliyyatlarda ilisu süvarilərinə başçılıq etmişdir. Belə əməliyyatlardan birində 1813-cü ildə General Kotlyarevskinin qoşununun  tərkibində vuruşan Əhməd xanın süvariləri Aslandüz döyüşündə  Qaradağ  hakimi  Allahyar  xanı  da  əsir  almışlar. 1826-cı ildə Əhmədxan  İran şahından dəstək alan öz qaynı Balaağa bəy tərəfindən hakimiyyətdən kənarlaşdırılsa da yenidən rusların köməkliyi ilə sultanlığa sahib olmuşdur. Əhmədxan sultan cənubi Dağıstan və Şimali Azərbaycan hakimləri ilə sıx qohumluq əlaqələrinə malik olmuşdur.Onun iki arvadından 11 övladı olmuşdur.Oğlanları  İmran ağa, Məhəmməd bəy, Xəlil bəy, Alxas bəy, Musa ağa, Daniyal bəy və iki qızı. Digər övladları uşaq yaşlarınd vəfat etmişlər. Oğullarından Alxas bəy İrəvan qrenadyor polkunun zabiti olmuş və hələ gənc yaşlarında  Axalsıxın  mühasirəsi zamanı həlak olmuşdur.Bununla yanaşı Əhmədxan sultan haqqında o da məlumdur ki o dövrünün tanınmış və səxavətli adamlarından biri olmuşdur.Onun bu keyfiyyətlərini XIX əsr Azərbaycan şairi Əndəlib Qaracadaği öz şerlərində dönə-dönə tərənnüm etmişdir.

 İstinadlar 
Şahmərdan Əhmədli " İlisulu Əhməd xan kimdir?" Qax-1996
Abbasqulu Ağa Bakixanov "Gülüstani-İrəm"(rus dilində) Bakı-1991
Айтберов Т.М., Хапизов " Елису и Горный магал в ХII–ХIХ вв.(очерки истории и ономастики)". – Махачкала, 2011.
Əndəlib Qaracadaği Şerlər Bakı-2002

Kateqoriya:Azərbaycan hərbçiləri
Kateqoriya:İlisuda doğulanlar
Kateqoriya:İlisuda vəfat edənlər
Kateqoriya:İlisu sultanları