Xəzər gəvəni

Ümumi yayılması
Xəzər gəvəni Qafqaz, Rusiya (Dağıstan), Türkiyə və İran ərazilərində təbii olaraq yayılıb.
Azərbaycanda yayılması
Xəzər gəvəni Talış  dağlarının ən yüksək alp çəmənliklərində quru daşlı yamaclarda yayılmışdır.
Statusu
Xəzər gəvəni nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növüdür. CR B1ab(ı,ıı,ııı,ıv,v).
Bitdiyi yer
Daşlı, qumlu, gilli yerlərdə rast gəlinir.
Təbii ehtiyatı
Xəzər gəvəninin təbii ehtiyatı zdır.
Bioloji xüsusiyyətləri
Yarpağını tökən 30 sm hündürlükdə  xırda koldur. 
Yarpaqları və budaqları 4 sm qədər uzunluqda qalın tikanlıdır. Tikanlarının ucu şişdir. 
Yarpaqları yumurtavari lansetşəkilli qısa tüklü kənarları kirpikvaridır. Yarpaqcıqları 4-7 cüt uzunsov xətvari, hər iki ucu iti, üstdən zəif altdan qalın tüklü bəzən çılpaq 6–8 mm uzunluqdadır. 
Yarpaqların tikanları qoltuğunda 2 çiçəkli uzun sünbülvari çiçsək qrupu əmələ gətirir. Çiçəkaltlıqları qayıqvarı, üstdən adətən tüklü, kənarı kirpikvarı  təxminən kasacığa bərabərdir. Kasacıq 5 mm uzunluqda, ağ tüklü qaidəsi çılpaq bizvari dişlidir. Tacı təxminən 10 mm uzunluqda ağ zanbaq  rənglidir.
Dişicik uzunsov tüklü çılpaq sütunludur. Paxlası tüklüdür. Iyun – iyul aylarında çiçəkləyir. Iyul – avqust aylarında meyvəsi yetişir. 
Çoxalması
Xəzər gəvəni təbiətdə vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.

Becərilməsi
Xəzər gəvəni Azərbaycanda 1952-ci ildən becərilir.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilmişdir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş hər hansl qoruma tədbiri yoxdur.
Məlumat mənbələri
Флора Азербайджана. т.5. 1954; 
Флора Kaвkaзa. т.5. 1954; 
Azərbaycanın ağac və kolları. I cild. 1961; 
Azərbaycan flora-sının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008; 
Naxçıvan Muxtar Res-publikası florasının taksonomik spektri. 2008; 
Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması. 2011.

 İstinadlar 

1."Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.

2.“Azərbaycan dendraflorasi” I cild, Baki, “Elm”, 2011, 312 səh.

Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. "Azərbaycanın Nadir Ağac və kol bitkiləri", Bakı: "Elm", 2014, 380 səh.
Kateqoriya:Azərbaycan florası
Kateqoriya:Bitkilər
Kateqoriya:Fauna