Nitq aparatı

Nitq aparatı bir-biri ilə sıx qarşılıqlı əlaqədə olan mərkəzi (tənzimləyici və idarəedici) və periferik (icraedici) hissədən ibarətdir.

 Mərkəzi nitq aparatı 
Mərkəzi nitq aparatı baş beyində yerləşir. Mərkəzi nitq aparatı ibarətdir:

 Baş beyin qabığı (daha çox sol yarımkürə)
 Qabıqaltı düyünlər
 Otürücü yollar
 Beyin kökünün (uzunsov beynin) nüvəsi
 Tənəffüs, səs və artikulyasiya əzələlərinə gedən sinirlər

 Baş beyin qabığı 
Nitq reflekslər əsasında inkişaf edir. Beynin qabığının müəyyən hissələri nitqin yaranmasında daha böyük rol oynayırlar. Bu sol yarımkürənin gicgah, ənsə və peysər hissələridir. Alın qırışlarının alt hissələri nitqin hərəkət sahəsi olub insanın özünün nitqinin yaranmasında iştirak edir. (Brok mərkəzi). Yuxarı gicgah qırışları nitq-eşitmə sahəsi olub səs qıcıqlandırıcılarını qəbul etməkdə işirak edir. (Vernike mərkəzi). Beyin qabığının ənsə payı nitqin başa düşülməsini təmin edir. Peysər hissədə görmə mərkəzi yerləşir və o, yazılı nitqi qavramağa imkan verir.

 Qabıqaltı düyünlər 
Nitqin ritm, temp və ifadəliliyinə təsir göstərir.

 Ötürücü yollar 
Baş beyin qabığı danışıq üzvləri ilə iki cür sinir yolları ilə əlaqədardır: mərkəzəqaçan və mərkəzdənqaçan sinirlər. Mərkəzdənqaçan (hərəki) sinir yolları pereferik nitq aparatının

fəaliyyətini tənzimləyən əzələləri baş beyin qabığı ilə əlaqələndirir.

Mərkəzəqaçan yol proproreseptorlardan və baroreseptorlardan başlayır. Proprioreseptorlar əzələlərin, vətərlərin içərisində və hərəkət üzvlərinin oynaq sahələrində yerləşir.

baş verir. Mərkəzəqaçan yollar nitq üzvlərinin bütün fəaliyyətinin ümumi tənzimləyicisi kimi mühüm rol oynayır.

 Beyin kökü 
Beyin kökünün nüvəsində kəllə-beyin sinirləri öz başlanğıcını götürür. Bütün pereferik nitq aparatının üzvləri kəllə-beyin sinirləri ilə innervasiya (hər hansı bir üzvün və ya toxumanın sinif hüceyrələri ilə təmin olunması) olunur.

 Pereferik nitq aparatı 
3 Şöbədən ibarətdir:

 Nəfəs (tənəffüs)
 Səs
 Artikulyasiya.

 Mənbə 
"Loqopediyanın nəzəri əsasları haqqında ümumi məlumat" DƏRS VƏSAİTİ
Z. M. Əzizova, R. Q. Cəfərova, Ş. N. İsmayılov

Kateqoriya:Anatomiya