Çinaryarpaq ağcaqayın

() —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

 Arealı 
Rusiya, Qərbi Avropa, İspaniya, Şimali Portuqaliya, Balkan ölkələri, Kiçik Asiya, Türkiyə, Ukrayna, Moldova və Baltikayanı ölkələrdə arealı vardır.

 Botaniki xarakteristikası 
Hündürlüyü 30–35 m-ə, gövdəsinin diametri 1,5 m-ə çatan iri, sıx piramidaşəkilli çətirə malik ağacdır. Cavan budaqları çılpaq qonur-boz rəngli dairəvi xallarla örtülmüşdür. Tumurcuqları yumurtavari, iti uclu, sarımtıl-yaşıl rəngdədir. Yarpaqcıqları 8–17 sm uzunluqda və enində olub, iri, 5 dilimlidir. Yarpaq qaidəsindən dərin ürəkvari və ya kəsimlidir. Üstdən tünd-yaşıl, altdan ağımtıl və ya göyümtül rəngdədir, cavan vaxtı alt tərəfdən tükcüklərlə örtülü olur. Yarpaqların saplağı 7–20 sm uzunluqdadır. Çiçəkləri xırda, sarımtıl-yaşıl rəngdə, 5–16 sm uzunluqda çoxçiçəkli salxımlara toplanmışdır. Çiçək saplağı tükcüklərlə örtülmüşdür, çiçəkyanlığı xırda, töküləndir. Qanadlı meyvələri iti, bəzən küt bucaq altında ayrılmış olub, 6 sm uzunluqdadır. Meyvələri yetişdikdə qonur rəngdə olur və qaidəyə doğru qanadlar ensizləşir, yuxarıdan isə dairəvi şəkillidir. Meyvələri bəzən şiş, çılpaq və seyrək tükcüklərlə örtülü vəziyyətdə olur. Aprel-iyun aylarında çiçəkləyir, avqustda meyvəsi yetişir.

 Ekologiyası 
Orta dağ qurşağına qədər olan ərazilərdə nəm və rütubətli təbii fıstıq, şabalıd və vələs meşələrində təsadüf edilir.

 Azərbaycanda yayılması 
Qərbi Böyük Qafqazda rast gəlinir, Azərbaycanın nadir bitkisidir.

 İstifadəsi 
Dekorativ bitki kimi yol kənarlarında, tək əkinlərdə becərilir. Gövdəsindən mebel, musiqi alətləri, döşəmə və s.

 İstinadlar 

 Sinonimləri 
 Homotipik sinonimləri 


 Heterotipik sinonimləri 

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 

Kateqoriya:Karl Linney tərəfindən adlandırılmış taksonlar
Kateqoriya:Dekorativ ağaclar
Kateqoriya:1753-cü ildə təsvir edilən bitkilər
Kateqoriya:Azərbaycan ağacları
Kateqoriya:Qırmızı kitaba görə az qayğı tələb edən növlər
Kateqoriya:Avrasiya florası