Cərrahiyyə

thumb
Cərrahiyyə (cərrahlıq) — tibbdə xəstəliklərin açıq cərrahi üsulları ilə müalicəsi, habelə tibb elmində mövcud xəstəliklərin əməliyyat yolu ilə müalicə üsullarından bəhs edən şöbəsi.

 Etimologiya 
Bəzi dilçilərSevan Nişanyan. Çağdaş Türkçenin etimolojik sözlüğü — Cerrah  "cərrah" sözünün ərəb dilindən gəldiyini və ərəbcə "cırma, yırtma, kəsmə" anlamına gəldiyini yazır. Ancaq "cır- / yar- / yırt-" kökü bütün türk dillərində də mövcuddur.

 Tarix 

Azərbaycanda kliniki cərrahiyyənin ilk inkişaf tarixi Bakı Universitetinin və onun tibb fakültəsinin yaradılması (1920) ilə əlaqədardır. Universitetin təşkilində böyük əməyi olan professor V. İ. Razumovski Rusiyanın görkəmli klinisist cərrahı idi. Təhsil ocağına ilk tələbə qəbulu 25–30 nəfər olmuşdu. Cərrahiyyə üzrə təhsil isə 1922–1923-cü illərdə başlamışdır. Həmin dövrdə milli kadrlar olmadığından yaradılmış cərrahiyyə kafedralarının müdirləri Rusiyadan dəvət olunmuşdular (professorlar Okinşeviç, B. Finkelşteyn və s). Hospital cərrahiyyəsi kafedrasında (müdiri B. Finkelşteyn) birinci assistent azərbaycanlı M. Mirqasımov olmuşdur. İlk illər universitetin kliniki bazalarının yararsızlığı və eləcə də peşəkar cərrah kadrlarının azlığı geniş cərrahi xidmətin yaradılmasına imkan verməmişdir. Aparılan əməliyyatlar əsasən xroniki və kəskin kor bağırsağına və yırtıqlara görə olmuşdur. Mədə və öd yollarında icra edilən əməliyyatlar isə palliativ xarakter daşımışdır.

1930-cu ildə müstəqil Tibb İnstitutu və Bakı kliniki xəstəxanaların cərrahiyyə şöbələrinin yaradılması, onların cərrahiyyə kafedralarından kliniki bazalar kimi istifadə olunması bu sahənin inkişafına təkan verdi. Həmin dövrdə M. Mirqasımov və M. Topçubaşov artıq tibb elmləri doktorları idilər. İstər M. Mirqasımov, istərsə də M. Topçubaşov Azərbaycanda cərrahiyyənin inkişaf tarixində böyük xidmətləri olan alim-cərrahlardırlar.

Əziz Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun Urologiya və nevrologiya kafedralarının müdiri, akademik M. Cavadzadənin, ATU-nun II cərrahi xəstəliklər kafedrasının müdiri akademik B. Ağayevin, Moskva Stomatoloji İnstitutunun Travmatologiya kafedrasının müdiri professor A. İmaməliyevin cərrahiyyədə ilk praktik fəaliyyətə başlamaları da institutun qeyd olunan Hospital cərrahiyyə kafedrasında olmuşdur.

1945-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası yaranır və onun ilk prezidenti professor Mirəsədulla Mirqasımov seçilir. M. Topçubaşov isə akademiyanın 16 həqiqi üzvündən biri olur. Azərbaycan Tibb İnstitutunun 2 professor-cərrahının respublika Elmlər Akademiyasına prezident və həqiqi üzv seçilmələri o dövrdə tibbin, habelə cərrahiyyənin yüksək səviyyədə olmasının göstəricisi idi.

1970-ci illərdə Tibb İnstitutunda cərrahiyyənin inkişaf sahələrinə uyğun olaraq onkologiya, urologiya, travmatologiya, neyrocərrahiyyə və anesteziologiya kafedraları yaradıldı.

 Cərrahiyə bölmələri 

Cərrahiyyənin 12 əsas istiqaməti var:

 Ümumi cərrahiyyə
 Damar cərrahiyyəsi
 Ürək cərrahiyyəsi
 Köks cərrahiyyəsi
 Qarın cərrahiyyəsi
 Urologiya
 Ginekologiya
 Travmatologiya və Ortopediya
 Neyrocərahiyyə
 Uşaq cərrahiyyəsi
  Plastik və gözəllik cərrahiyyəsi
 Göz cərrahiyəsi

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 World Society of Emergency Surgery 
 International Association for Trauma Surgery and Intensive Care
 European Society for Trauma & Emergency Surgery
 European Society for Sugery of the Shoulder and the Elbow
 European Rheumatism and Arthritis Surgical Society
 European Society of Sport traumatology, Knee Surgery and Arthroscopy 
 European Foot and Ankle Society
 International Society for Minimal Intervention in Spinal Surgery
 European Association of Neurosurgical Societies 
 European Society for Cardiovascular and Endovascular Surgery
 European Society of Surgical Oncology 
 European Digestive Surgery
 European Federation International Society for Digestive Surgery 
 European Hernia Society 
 European Association of Transluminal Surgery
 European Association of Endoscopic Surgery 
 European Computer Assisted Liver Surgery Society
 European Academy of Facial Plastic Surgery
 European Society for Laser Aesthetic Surgery
 European Society of Hair Restauration Surgery
 International Society for Computer Assisted Orthopaedic Surgery
 Society of Robotic Surgery

 Həmçinin bax 
 Cərrahiyyə əməliyyatı
 Operativ cərrahiyyə
 Debridement
 Cərrahi kəsiklər
 İrinli cərrahiyyə
 Oftalmik cərrahiyyə
 Torakal cərrahiyyə
 Bariatrik cərrahiyyə
 Kolorektal cərrahiyyə
 Regenerativ cərrahiyyə
 Hərbi cərrahiyyə
 Neyroplastik cərrahiyyə
 Reduksiya (ortopedik cərrahiyyə)
 Hipnoz cərrahiyyə
 Nəzəri cərrahiyyə
 Abdominal cərrahiyyə
 Rekonstruktiv cərrahi