Kontinental blokada

Kontinental blokada — 1806–1814-cü illərdə fransız imperatoru Napoleonun öz rəqiblərinə qarşı (1801–1814-cü illər ingilis-fransız müharibəsi) apardığı iqtisadi və siyasi təcrid siyasətiАлександр Подмазо Континентальная блокада как экономическая причина войны 1812 г. // Эпоха 1812 года. Исследования. Источники. Историография. Часть II. / Сборник материалов. К 200-летию Отечественной войны 1812 года. — М.: Труды ГИМ, 2003, вып.137, с.249–266.. Əvvəl 8 fevral 1807-ci ildə Prussişe Eylau döyüşü və sonra 14 iyun 1807-ci ildə Fridland döyüşünün ardınca 7 iyulda Fransa, Rusiya və Prussiya arasında Tilzit sülhü bağlanılır. Müqaviləyə əsasən, Rusiya Napoleon Bonapart tərəfindən Avropada həyata keçirilmiş dəyişiklikləri tanımağa və İngiltərəyə qarşı kontinental blokadaya qoşulmağa məcbur oldu.
Bu sülh Prussiya üçün fəlakət idi. Prussiya Elbadan qərbdəki ərazilərindən yeni yaradılmış Vütenberq krallığının xeyrinə məhrum olmuş olur. Polşa əyaləti isə Böyük Varşava hersoqluğuna çevrilir. Beləliklə, Prussiya öz ərazisinin yarısını itirir, eyni zamanda daha yüksək təzminat ödəməklə yanaşı, kiçik ordu saxlamaqla kifayətlənməli olur.

Qitə demək olar ki, tamamilə Napoleonun hakimiyyəti altına keçir ki, bu da Böyük Britaniyanın təcrid olunması demək idi. Napoleon Böyük Britaniyaya qarşı Avropa qitəsi boyu ticarət boykotu – "kontinental blokada" siyasətini yürüdür.Ullrich, S. 77–82.

Napoleon hakimiyyətinin ən yüksək nöqtəsini Tilzit sülhü adlandırmaq olar. O, hakimiyyətinin gücünü despot meyilləri ilə daha da artırmağa çalışırdı. Hökumət adamları tərəfindən tənqidə dözümsüz olması, ekspansion siyasətinə xarici işlər naziri Talleyranın qarşı çıxmasına görə vəzifəsindən azad edilməsi, senzuranın artırılması, şəxsiyyətə pərəstişin artması buna aydın misallardandır. Köhnə aristokratlara xidmət edən dövlət inqilabi prinsiplərdən, bərabərçilikdən uzaqlaşmışdır.

Xarici siyasət Böyük Britaniyanı iqtisadi cəhətdən diz çökdürmək üçün "Kontinental blokada" siyasətinə söykənirdi. İspaniyadan keçməklə Portuqaliyanı işğal etdikdən sonra IV Karl və oğlu VII Ferdinand arasındakı taxt-tac mübahisəsindən istifadə edərək qardaşı Jozefi İspaniya kralı təyin edir. Buna qarşı Artur Uillesleyin tabeliyində olan Britaniya ekspedisiya korpusunun dəstəyi ilə İspaniyada ümumxalq hərəkatı baş qaldırır. Jozef Madridi tərk etməli olur. Marşal Jünonun təslimindən sonra Napoleon 1808-ci ilin oktyabr ayında Erfurt konqtesindan sonra İspaniyaya hücum edir.

1809-cu ildə Fransaya döndükdən bir qədər sonra Avstriya ordusu Avstriya-Teşen hersoqu Karlın başçılığı ilə Bavariya üzərinə hücuma keçir. 21 may 1809-cu ildə Napoleon qüvvələrini Vyananın cənub-şərqinə toplayır. Aspern-Esslinq döyüşündə avstriyalılar fransızların qarşısını kəsirlər. Bu döyüş Napoleonun ilk məğlubiyyəti kimi tarixə düşür. Vaqram döyüşündə isə fransızlar məğlubiyyətin əvəzini çıxırlar. Şönbrunn sülhünə görə Avstriya Dalmasiya, Mərkəzi Xorvatiya və Küstenlandı itirmiş, ordusunun sayını 150 min nəfərə endirməyə, "Kontinental blokada siyasəti"nə qoşulmağa və Fransanın müttəfiqinə çevrilməyə məcbur olur.

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Шильдер, "Имп. Александр I" (1900)
 Vandal, "Alexandre I et Napoléon" (Пар., 1897)

Kateqoriya:Avropa tarixi
Kateqoriya:Birləşmiş Krallıq tarixi
Kateqoriya:Napoleon müharibələri