Bell V-22 Osprey

Bell V-22 Osprey ( — balıq qartalı) — özündə həm təyyarənin, həm də vertolyotun xüsusiyyətlərini birləşdirən ABŞ konvertoplanı.

1980-ci ildə İran girov böhranı ərzində baş tutmuş “Qartal caynağı” əməliyyatının uğursuzluqla nəticələnməsi ABŞ Müdafiə Nazirliyində uzun məsafə, yüksək sürətli, vertikal eniş-qalxış əməliyyatları icra edə bilən bir təyyarəyə ehtiyacın olduğunu üzə çıxardı. Nəticədə, 1981-ci ildə “Birgə istismar eniş-qalxış eksperimental təyyarə” proqramı üzərində iş başlandı. “Bell Textron Helicopter” və “Boeing Helicopters” şirkətləri arasındakı əməkdaşlıq nəticəsində 1983-cü ildə V-22 adlı təyyarələrin istehsalını təşkil etmək məqsədilə müqavilə imzalandı. Təyyarə hər iki şirkətin birgə komandası tərəfindən istehsal olunur. V-22 ilk uçuşunu 1989-cu ildə həyata keçirdi və bunun ardınca təyyarə üzərində uçuş sınaqları və dizayn dəyişikliyi baş tutdu. Hərbi məqsədli ilk tiltrotor təyyarənin istehsalı olduqca mürəkkəb və çətin olduğuna görə mütəxəssislər bunun üzərində uzun illər çalışmalı oldu.

ABŞ dəniz piyadaları korpusu 2000-ci ildə Osprey təyyarələri üçün şəxsi heyət hazırlıqlarına başladı və 2007-ci ildə bu proses tamamlandı. Bu təyyarələr CH-46 “Sea Knights” helikopterlərini əvəz etmək məqsədilə silahlanmaya qəbul edilmişdir. ABŞ dəniz piyadaları korpusu və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrində xidmətə qəbul edildikdən sonra V-22 “Osprey”lər İraq, Əfqanıstan, Liviya və Küveyt üzərində bir çox hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir.

Bu uçan aparat qanadlarının qırağında qondolada yerləşən və 98 dərəcə çevrilə bilən iki Rolls-Royce T406 mühərriki ilə təchiz olunub. Üç trapesiyavari pərvazı olan vint, öz aralarında qanadın içində keçən sinxronizə edən şaftla bağlıdır. Həmin şaft həmçinin uçan aparatın bir mühərriklə otuzdurulması imkanını təmin edir. Konstruksiyanın çəkisinin azaldılması məqsədi ilə aparatın 70% (5700 kq) kömür və şüşəplasik əsasında epoksid bağlayıcısı olan kompozit materialından istehsal olunur ki, bu da onun çəkisini metal analoqundan 1/4 dəfə yüngül edir.


 Həmçinin bax 
 Hərbi nəqliyyat təyyarəsi
 ABŞ dəniz piyadaları korpusu
 ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Official Boeing V-22 site
Official Bell V-22 site
V-22 Osprey history on Navy.mil
CV-22 fact sheet on USAF site
V-22 page on GlobalSecurity.org
"The V-22 Osprey", Documentary on the V-22 In Iraq

Kateqoriya:ABŞ vertolyotları
Kateqoriya:Hərbi vertolyotlar