Aortal çatışmazlıq

Aortal çatışmazlıq (və ya aortal qaytarma, requrgitasiya) — qanın aortal qapaqdan axının əks istiqamətində aortadan sol mədəciyə sızması sonucunda əmələ gələn ürək qüsuru.
Aortal çatışmazlıq qapaqlardakı və ya aortanın kökündəki (başlanğıcında) anormallıqlar nəticəsində meydana gələ bilər.

 Etiologiya 
Kəskin aortal çatışmazlığın (AÇ) səbəbləri aşağıdakılar ola bilər:
 infeksion endokardit
 aortal disseksiya.

Xroniki AÇ-ğın səbəbləri bunlardır:
 ikitaylı aortal qapaq — anadangəlmə səbəblərdən biri.
 membranoz (konus-mədəcik) və ya konus-çəpər (qıfaoxşar mədəcik) tipli mədəciklərarası çəpərin qüsuru — ən yayqın anadangəlmə anomaliya
 aortal qapaq taylarının inkişaf pozuntusu və ya 2–3 tayın olmamasıeMedicine. — Prof. Dr. Mohsen Saidinejad, MD. Pediatric Aortic Valve Insufficiency. 
 revmatik qızdırma
 infeksion endokardit
 miksomatoz degenerasiya
 aortal qapaqların və ya kökün degenerativ dəyişiklikləri
 qalxan aortanın anomaliyaları
 uzunsürən tənzimlənməyən qan təzyiqi
 Marfan sindromu
 idiopatik aortal genişlənmə
 sistik media nekrozu
 aortanın qocalıq ektaziyası, genişlənməsi
 sifilitik aortit
 revmatik xəstəliklər: kollagen damar xəstəlikləri, vaskulitlər (Takayasu arteriiti, nəhəng hüceyrəli arteriit), ankilozlaşan spondilit
 başqa spondiloartritlər
 Whipple xəstəliyi.eMedicine. — Stanley S Wang, MD. Aortic Regurgitation. 

 Əlamətləri 
Aortal çatışmazlıq iki cür olur:

 kəskin AÇ — ağciyər ödemindən müalicə olunmayan ağır kəskin ürək çatışmazlığına və kardiogen şoka keçə bilər, yüksək ölümcüllüklə müşahidə olunur. Çox vaxt kəskin başlanan tövşümə və kəskin ürək çatışmazlığı simptomlarıyla başlayır. Əgər miokardın qan təchizatında və ya aortal disseksiya baş tutubsa, onda bu əlamətlərin üstünə döş qəfəsində ağrılar gəlir.
 xroniki AÇ uzun illər boyu gizli, simptomsuz keçə bilər. Tədricən təngnəfəslik, ortopnoe və gecə tövşüməsi ilə özünü göstərir.

 Diaqnostika 

 Fiziki müayinə 

 Elektrokardioqrafiya (EKQ) 
EKQ dəyişiklikləri qeyri-spesifikdir:

 Sol mədəcik (SM)hipertropfiyası,
 ürəyin elektrik oxunun sola meyilliyi,
 sol qulaqcıq hipertrofiyası (böyüməsi),
 SM-in aşırı yüklənməsi əlamətləri: I, aVL, V3-V6 aparmalarda dərin Q dişləri və V1 aparmasında nisbətən kiçik r dişciyi
 SM keçiricilik pozuntuları — adətən xəstəliyin son aşamasında olur.

 Rentgen 
Döş qəfəsinin rentgeni ürəy-damar sistemində quruluş (aortal genişlənmə, qapaq protezinin yerindən çıxması, aortal qapaq kirəclənməsi) və çalışmada pozuntularını (ağciyər ödemi, kardiomeqaliya) əks etdirə bilər.

 Döşüstü exokardioqrafiya 
ExoKQ zamanı aşağıdakı ölçülərin dəyərləndirilməsi keçirilir:

 Aortal qapağın quruluşu: ikitaylı yoxsa üçtaylı, qalınlaşma?
 Vegetasiyaların və düyünlərin mövcudluğu — bəzi hallarda yeməkborusudaxili exokardioqrafiyasının keçirilməsini tələb edir.
 AÇ-ın dərəcəsi
 rəngli Doppler şırnağının eni
 Vena contracta-nın eni: ağır dərəcəli AÇ-da sol mədəciyin çıxış traktının 65%-dən artıq olur
 Qayıdan qanın həcmi, qapaq sahəsi
 mitral qapağın erkən qapanması (ağır AÇ-da olur) və aortal qapağın açılması (sol mədəciyin son diastolik basıncının yüksəlməsi ilə)
 basıncın yarı-sürəsi: adətən 300–350 msan-dən az davam edirsə ağır dərəcəli AÇ müşahidə olunur
 aortanın yanaşı qüsurları: genişlənmə, anevrizma, disseksiya, ektaziya
 sol mədəciyin (SM) quruluşu və çalışması: hipertrofiya, dilatasiya? Atım fraksiyası (AF) və sonsistolik ölçü (SSÖ): 55%-dən aşağı AF, 55mm-dən yuxarı SSÖ, 60 mL/m²-dan çox SM-in son sistolik həcmi ürək çatışmazlığın bəlirtiləridir və cərrahi əməliyyat gərəkdiyini göstərir.
 ürək çatışmazlığı nəticəsində baş verən ikincili ağciyər hipertensiyasının olub-olmadığı

Doppler ExoKQ qayıdan axının dərəcəsini dəyərləndirmək üçün seçim vasitəsidir. İkiölçülü ExoKQ aortal kökün ölçüsünü və quruluşunu, eləcə də SM-in çalışmasını qiymətləndirir.

 Stress Exokardioqrafiyası 

 Kardio-KT və MRT 
Ürəyin kompüter tomoqrafiyası (KT) və maqnetik rezonans görüntüləməsi AÇ-ın diaqnostikasında geniş yer almamışdır.

 Müalicə 

 Cərrahi müalicə 
Kəskin AÇ-ın müalicəsi təcili cərrahi yolla qapaqların dəyişdirilməsidir.

Hazırkı Amerikan Kardioloji Kollecinin (AmeKK) qılavuzlarınaSultan Məcid Qəniyev. Русско-татарский (азербайджанский) словарь . Баку: Товарищество "Каспий", 1909, BAX: s. 168 və 293. görə, ağır dərəcəli xroniki AÇ zamanı aşağıdakı hallarda cərrahi müayinə tövsiyə olunur:

 simptomlu xəstələrdə,
 şikayətsiz xəstələrdə AF 55%-dən azdırsa (Avropa Kardioloji Qurumunun (AvroKQ) qılavuzlarında. bu hədd 50%-dir)
 şikayətsiz xəstələrdə SM genişlənmişsə (SM-in SSÖ-sü 55 mm artıqdırsa).

 Qapaq protezlərinin seçimi 

 Kateterli aortal qapaq dəyişdirilməsi 
Kateterli aortal qapaq dəyişdirilməsi () aortal stenozun müalicəsi kimi ortaya çıxsa da hal hazırda əsasən AÇ-lı xəstələrdə işlədilir. Bu zaman bioloji qapaq protezi xüsusi zondun (katerer, tel, xortum) vasitəsiylə bud arteriyası yoluyla aortaya yerləşdirilir və sternotomiyaya (döş sümüyünün yarılması) gərək duyulmur. İlkin hesabatlar ümidvericidir, ancaq daha çox elmi araşdırma aparılmalıdır.

 Dərman müalicəsi 
Damargenişləndiricilərindən (kalsium blokatorları), sidikqovuculardan və AÇF inhibitorlarından istifadə etmək olar.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 
 Aortal stenoz

Kateqoriya:Ürək
Kateqoriya:Ürək patalogiyaları
Kateqoriya:Anadangəlmə ürək qüsurları
Kateqoriya:Qazanılma ürək qüsurları
Kateqoriya:Xəstəliklər və pozuntular
Kateqoriya:Kardiologiya