Hamar dağdağan

Ümumi yayılması 
Hamar dağdağan Rusiya (Krım), Kiçik Asiya, İran və Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəklikdə yayılıb.

 Azərbaycanda yayılması 
Hamar dağdağan Böyük və Kiçik Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəkliklərdə, Kür-Araz ovalığında, Naxçıvan MR-də, Lənkəranda (Diabar) və s. rayon ərazilərində təsadüf edilir.

 Statusu 
Hamar dağdağan Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.

 Bitdiyi yer 
Dağətəklərində quru daşlı yamaclarda təbii halda bitir.

 Təbii ehtiyatı 
Hamar dağdağanın Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

 Bioloji xüsusiyyətləri 
Hündürlüyü 15 m olan alçaqboylu ağacdır. Gövdəsinin qabığı hamardır. Cavan zoğları qəhvəyi və ya qonur, yaşlı gövdəsinin qabığı isə bozumtul-qonur rəngdədir. Cavan budaqlar açıqqonur və ya açıqqəhvəyi rəngdədir. Yarpaqların qaidəsi dairəvi-pazşəkilli, kol formalarında isə, demək olar ki, ürəkvaridir. Yarpaqların ucu iti, xırda mişarkənarlı, sarımtıl-yaşıl (xüsusən alt tərəfdən), hamar, bəzən kələ-kötür, uzunluğu 4–7 sm, eni 4 sm olub, çılpaq saplaq üzərində yerləşmişdir. Aprel-may ayında çiçəkləyir. Meyvələri şarformalı, qırmızımtıl, 1–2 sm uzunluqda olub, uzun, çılpaq meyvə saplağı üzərində yerləşmişdir. Meyvəsi kürə formalıdır, uzun saplağı vardır. Çəyirdəyi zəif qırışıqlı olub, dairəvidir. 

 Çoxalması 
Hamar dağdağan əsasən generativ yolla çoxalır.

 Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri 
Başlıca olaraq insan fəaliyyəti və bəzi abiotik amillərin təsiridir.

 Becərilməsi 
Hamar dağdağan mədəni şəraitdə becərilir.

 Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri 
Hamar dağdağanın qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

 Zəruri qoruma tədbirləri 
Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na salınması tövsiyə edilir.

 Ədəbiyyat 
 Деревья и кустарники СССР. Т.4. 1951.;
 Флора Азербайджана. т.6.1955;
 Azəraycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
 Azərbaycan florasının konspekti. I–III cildlər.2005;2006;2008;
 Naxçıvan MR florasının taksonomik spektrı.2008;
 Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması.2011.

 Məlumat mənbəsi 
 Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.
http://dendrologiya.az/?page_id=112 
Kateqoriya:Bitkilər
Kateqoriya:Çiçəkli bitkilər
Kateqoriya:Meyvə bitkiləri