Şeyx Sənan (dram)

Şeyx Sənan () — məşhur Azərbaycan şairi və dramaturqu Hüseyn Cavidin 1914-cü ildə yazdığı dram əsəri, dörd pərdəli faciə.

 Qısa məzmun 
Əsər sufi şeyxi Sənanın gürcü-xristian qızına duyduğu eşqi təsvir edirH. Cavid "Şeyx Sənan". Bakı, Qanun Nəşriyyatı, 2022, 184 səh..

Dahi dramaturq Hüseyn Cavidin yazdığı "Şeyx Sənan" mənzum dramı müsəlman şeyxi Sənan və xristian gürcü qızı Xumar (Tamar) arasındakı sevgidən bəhs edir. Əsər 1912–1914-cü illərdə Cavidin Tiflis və Naxçıvanda yaşadığı dövrlərdə yazılıb. Kitab kimi 1917-ci ildə çap olunmuşdur, bundan əvvəl müxtəlif qəzetlərdə işıq üzü görmüşdür.

Şeyx Sənan böyük bir şəxsiyyət kimi sayılır, seçilir, müəyyən bir kütləyə rəhbərlik edərək Kəbəyə yola düşür, məqsəd isə islamı ayaqda saxlamaqdır. Eyni zamanda qadından qorxan Sənan hər bir şərin səbəbini qadında görür. Səbəb isə qadınları sevməməyi deyil, əksinə qadın qarşısında acizliyidir.

Tiflisdə yuxusunda gördüyü gürcü qızı Xumara rast gəlir. Xumara görə o dinindən, əqidəsindən, məqsədindən, yoldaşlarından üz döndərir. Xumar isə Sənana görə ölüm ayağında anasına verdiyi andı pozur. O söz vermişdi ki, ərə getməyəcək, monastıra yerləşəcək.

Sənan papasın "içiniz bu şarabı öyleyse" sözündən sonra Xumara olan eşqinə görə şərabı içir, papas: "pək gözəl Şeyxim al, al şu xaçı da as" deyir. Sənan heç tərəddüt etmədən xaçı asır və o bununla Xumarın eşqinə görə hər şeyə hazır olduğunu sübut edir. Tamaranın atası Platon ona 2 il domuz (donuz) otarmalı olduğunu söyləyir. Sənan razılaşır, 2 il tam donuz otarır, eşqindən məcnun olan Sənan anlayır ki, Platon öz qızını bir müsəlmanə yar etmək istəmir, çıxıb gedir. Xumar da onun ardınca gedir. Birləşirlər amma… ölüm onları bu həyatdan ayırdıqdan sonra birləşirlər…

 Personajlar 
 Şeyx Kəbir — fəzilət və irfan ilə, irşad və ictihad ilə məşhur, ağsaqqal və nurani bir mürşid
 Şeyx Əbuzər — Şeyx Kəbirin ailəsinə məhrəm, ev işlərinə nəzarət edən edən bir ixtiyar
 Zəhra — Şeyx Kəbirin qızı
 Əzra — Zəhranın rəfiqəsi, Şeyx Əbuzərin qızı
 Şeyx Sənan — 30 yaşınnda xoşsima bir tələbə
 Şeyx Hadi, Şeyd Sədra, Əbülüla — Şeyx Sənanın yaxın dostları
 Şeyx Mərvan — təkgözlü, ortayaşlı bir şəxs
 Şeyx Nəim -Şeyx Mərvanın məsləkdaşı
 Şeyx Əbülləhyə, Şeyx Cəfər — orta yaşlı, iki zahidməslək dost.
 Oğuz, Özdəmir — iki gürbüz dəliqanlı
 Dərviş — nurani bir ixtiyar
 Xumar (Tamara) — olduqca gözəl və məsum ruhlu bir gürcü qızı
 Nina — Xumarın rəfiqəsi
 Anton, Simon — iki yaraşıqlı dəliqanlı
 Platon — Xumarın babası
 Serqo — Platonun xidmətçisi
 Papas — sağlam bədənli, mühib simalı bir keşiş

 Ədəbiyyat 




 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan" faciəsi 
 "Шейх Санан" Гусейна Джавида как попытка отображения мыслителем собственного поиска на пути к Истине 
 Azər Turan. Hüseyn Cavid. Ənənə. İrfan və milli məqamlar. 

 Video 
 "Şeyx Sənan" teatr tamaşası (2009)
 Məmmədəli Əliyev — "Şeyx Sənan" tamaşasından "Kor ərəbin mahnısı" -musiqi: Fikrət Əmirov

Kateqoriya:1914-cü ilin pyesləri
Kateqoriya:Hüseyn Cavidin pyesləri
Kateqoriya:Faciələr
Kateqoriya:Azərbaycan dilində pyeslər
Kateqoriya:Azərbaycanda nümayiş olunan teatr tamaşaları
Kateqoriya:XX əsr pyesləri
Kateqoriya:Azərbaycan dramları