Fransa respublikaçı təqvimi

Fransa respublikaçı təqvimi və ya İnqilab təqvimi — Böyük Fransa inqilabından sonra 5 oktyabr 1793-cü ildə Milli Konvent tərəfindən verilmiş dekretlə Fransada tətbiq olunmağa başlanılmış təqvim. Fransa respublikaçı təqvimi 1 yanvar 1806-cı ildə Napoleon Bonapart tərəfindən ləğv edilmişdir. Təqvim Jilber Rommun rəhbərliyi altında hazırlanmışdır. Məqsəd dini xristian təqvimi yerinə ateist və materialist təqvim yaratmaq olmuşdur.

Təqvimdə Fransa inqilabının birinci ili — 1792-ci il era başlanğıcı elan edilir. Beləliklədə xristianlıqla başlanan era isə ləğv edilmiş olunur. 1792-ci ilin 22 sentyabrından başlayaraq illər hesablanmağa başlanmış olur. İl hər biri 30 gündən ibarət 12 aya bölünür. Qalıq qalmış 5 ya 6 gün isə sankulotid adlandırılmışdır. Hər bir gün isə təbiət hadisələrinə müvafiq xüsusi adlarla adlandırılmışdır. Ayları isə fransız, yunan və latın söz köklərinin konstruksiyalarından yaranmış adlarla (məsələn: "früktidor" — "bar verən" =  — "meyvə, bar" +  — "vergi") adlandırılmışdır.

 Aylar 
 Payız
 Vandemyer () (22 sentyabr — 21 oktyabr) — üzüm yığımı ayı
 Brümer () (22 oktyabr — 20 noyabr) — duman ayı
 Frimer () (21 noyabr — 20 dekabr) — şaxta ayı
 Qış
 Nivoz () (21 dekabr — 19 yanvar) — qar ayı
 Pluvioz () (20 yanvar — 18 fevral) — yağış ayı
 Vantoz () (19 fevral — 20 mart) — külək ayı
 Yaz
 Jerminal () (21 mart — 19 aprel) — cücərmə ayı
 Floreal () (20 aprel — 19 may) — çiçəklənmə ayı
 Prerial () (20 may — 18 iyun) — zəmi ayı
 Yay
 Messidor () (19 iyun — 18 iyul) — yığım ayı
 Termidor () (19 iyul — 17 avqust) — istilər ayı
 Fruktidor () (18 avqust — 16 sentyabr) — məhsul ayı

 Payız 
 Vandemyer(22 sentyabr — 21 oktyabr)üzüm yığımı ayı Brümer(22 oktyabr — 20 noyabr)duman ayı Frimer(21 noyabr — 20 dekabr)şaxta ayı Raisin (üzüm)
 Safran (zəfəran)
 Châtaigne (şabalıd)
 Colchique ()
 Cheval (at)
 Balsamine (balzam)
 Carotte (yerkökü)
 Amarante (pəncər)
 Panais ()
 Cuve (çən, su anbarı)
 Pomme de terre (kartof)
 Immortelle (Solmaz Çiçəyi)
 Potiron (balqabaq)
 Réséda (əspərək)
 Âne (uzunqulaq)
 Belle de nuit (mirabilis)
 Citrouille (boranı)
 Sarrasin (qarabaşaq)
 Tournesol (günəbaxan)
 Pressoir (pres)
 Chanvre (çətənə)
 Pêche (şaftalı)
 Navet (şalğam)
 Amaryllis ()
 Bœuf (buğa)
 Aubergine (badımcan)
 Piment (bibər)
 Tomate (pomidor)
 Orge (arpa)
 Tonneau (çəllək) Pomme (alma)
 Céleri (kərəviz)
 Poire (armud)
 Betterave (çuğundur)
 Oie (qaz)
 Héliotrope ()
 Figue (incil)
 Scorsonère (Silindr)
 Alisier (quşarmudu)
 Charrue (Kotan)
 Salsifis (yemlik)
 Macre ()
 Topinambour (köküyumru günəbaxan)
 Endive ()
 Dindon (hindtoyuğu)
 Chervis (şəkər çuğunduru)
 Cresson (Adi acıqıjı)
 Dentelaire ()
 Grenade (nar)
 Herse (xış)
 Bacchante ()
 Azerole (yemişan)
 Garance ()
 Orange (portağal)
 Faisan (qırqovul)
 Pistache (püstə)
 Macjonc (Lathyrus tuberosus)
 Coing (heyva)
 Cormier ()
 Rouleau (silindr) Raiponce ()
 Turneps ()
 Chicorée (Kasnı)
 Nèfle (əzgil)
 Cochon (donuz)
 Mâche ()
 Chou-fleur (gül kələm)
 Miel (bal)
 Genièvre (ardıc)
 Pioche ()
 Cire (mum)
 Raifort ()
 Cèdre (sidr)
 Sapin (küknar)
 Chevreuil (cüyür)
 Ajonc ()
 Cyprès (sərv)
 Lierre (daşsarmaşığı)
 Sabine (Juniperus sabina)
 Hoyau (toxa)
 Érable sucré (ağcaqayın)
 Bruyère ()
 Roseau (qamış)
 Oseille (əvəlik)
 Grillon (Cırcırama)
 Pignon (sidr qozası)
 Liège (tıxac)
 Truffe (trüfel)
 Olive (zeytun)
 Pelle (bel)

 Qış 
 Nivoz(21 dekabr — 19 yanvar)qar ayı Pluvioz(20 yanvar — 18 fevral)yağış ayı Vantoz(19 fevral — 20 mart)külək ayı Tourbe (torf)
 Houille (daş kömür)
 Bitume (bitum)
 Soufre (kükürd)
 Chien (it)
 Lave (lava)
 Terre végétale (torpaq)
 Fumier (peyin)
 Salpêtre ()
 Fléau (taxıldöyən)
 Granit (qranit)
 Argile (gil)
 Ardoise ()
 Grès (qumdaşı)
 Lapin (dovşan)
 Silex ()
 Marne ()
 Pierre à chaux (əhəng daşı)
 Marbre (mərmər)
 Van ()
 Pierre à plâtre (gips)
 Sel (duz)
 Fer (dəmir)
 Cuivre (mis)
 Chat (pişik)
 Étain (qalay)
 Plomb (qurğuşun)
 Zinc (sink)
 Mercure (civə)
 Crible (ələk) Lauréole (mamır)
 Mousse (мох)
 Fragon (bigəvər)
 Perce-neige (xədicəgülü)
 Taureau (buğa)
 Laurier tin ()
 Amadouvier (mantar)
 Mézéréon (adi canavargiləsi)
 Peuplier (qovaq)
 Coignée (balta)
 Ellébore (şaxtagülü)
 Brocoli ()
 Laurier (dəfnə)
 Avelinier (fındıq)
 Vache (inək)
 Buis (şümşad)
 Lichen (şibyələr)
 If (qaraçöhrə)
 Pulmonaire (öfgəotu)
 Serpette (bağça [[bıçaq]ı])
 Thlaspi (iberis)
 Thimelé (Canavargiləsi)
 Chiendent ()
 Trainasse (qırxbuğum)
 Lièvre (çöl dovşanı)
 Guède (rəngotu)
 Noisetier (fındıq)
 Cyclamen (meşənovruzu)
 Chélidoine (dəmrovotu)
 Traîneau (xizək) Tussilage (öskürəkotu)
 Cornouiller (zoğal)
 Violier (Sarılıqotu)
 Troène ()
 Bouc (dağ keçisi)
 Asaret (çobandüdüyü)
 Alaterne ()
 Violette (bənövşə)
 Marceau (keçi söyüdü)
 Bêche (kürək)
 Narcisse (Nərgizgülü)
 Orme (qarağac)
 Fumeterre (şahtərə)
 Vélar (şüvərən)
 Chèvre (keçi)
 Épinard (şpinat)
 Doronic ()
 Mouron ()
 Cerfeuil ()
 Cordeau (qaytan)
 Mandragore (Mandraqora)
 Persil ()
 Cochléaria ()
 Pâquerette (qızçiçəyi)
 Thon (tun)
 Pissenlit (zəncirotu)
 Sylvie (Anemone nemorosa)
 Capillaire (adiant)
 Frêne (göyrüş)
 Plantoir ()

 Yaz 
 Jerminal(21 mart — 19 aprel) cücərmə ayı Floreal(20 aprel — 19 may)çiçəklənmə ayı Prerial(20 may — 18 iyun)zəmi ayı Primevère (novruzçiçəyi)
 Platane ()
 Asperge (Qulançar)
 Tulipe (lalə)
 Poule (toyuq)
 Bette ()
 Bouleau (Tozağacı)
 Jonquille (nərgiz)
 Aulne ()
 Couvoir (inkubator)
 Pervenche (qıfotu)
 Charme (Vələs)
 Morille ()
 Hêtre (fıstıq)
 Abeille (bal arısı)
 Laitue (kahı)
 Mélèze (Larix)
 Ciguë (subaldırğanı)
 Radis (qırmızı turp)
 Ruche (pətək)
 Gainier ()
 Romaine ()
 Marronnier (şabalıd)
 Roquette ()
 Pigeon (göyərçin)
 Lilas (yasəmən)
 Anémone (əsmə)
 Pensée (üçrəng bənövşə)
 Myrtille (qaragilə)
 Greffoir (bıçaq) Rose (qızılgül)
 Chêne (palıd)
 Fougère ()
 Aubépine (yemişan)
 Rossignol (bülbül)
 Ancolie (Akvilegiya)
 Muguet (Keysk inciçiçəyi)
 Champignon (göbələk)
 Hyacinthe (sünbülçiçək)
 Râteau (dırmıq)
 Rhubarbe ()
 Sainfoin ()
 Bâton-d’or (sarılıqotu)
 Chamérops ()
 Ver à soie (tut ipəkqurdu)
 Consoude (xəndəkotu)
 Pimprenelle (sincanotu)
 Corbeille d’or ()
 Arroche (sirkən)
 Sarcloir ()
 Statice (dəvəayağı)
 Fritillaire (zanbaqca)
 Bourrache (xiyar)
 Valériane (pişikotu)
 Carpe (karp)
 Fusain (Gərməşov)
 Civette (mala soğanı)
 Buglosse (İtaliya sümürgəni)
 Sénevé (ağ xardal)
 Houlette (çomaq) Luzerne (medicago)
 Hémérocalle (günotu)
 Trèfle (yonca)
 Angélique (tütəkcə)
 Canard (ördək)
 Mélisse (ballınanə)
 Fromental ()
 Martagon ()
 Serpolet (sürünən kəklikotu)
 Faux (dəryaz)
 Fraise (çiyələk)
 Bétoine ()
 Pois (noxud)
 Acacia (akasiya)
 Caille ()
 Œillet (qərənfil)
 Sureau ()
 Pavot (xaşxaş)
 Tilleul (cökə)
 Fourche (yaba)
 Barbeau (göyçiçək)
 Camomille (çobanyastığı)
 Chèvrefeuille (doqquzdon)
 Caille-lait (qatıqotu)
 Tanche (lilbalıq)
 Jasmin (yasəmən)
 Verveine ()
 Thym (kəklikotu)
 Pivoine ()
 Chariot (qoşqu arabası)

 Yay 
 Messidor(19 iyun — 18 iyul)yığım ayı Termidor(19 iyul — 17 avqust)istilər ayı Fruktidor(18 avqust — 16 sentyabr)məhsul ayı Seigle (çovdar)
 Avoine (yulaf)
 Oignon (soğan)
 Véronique ()
 Mulet (qatır)
 Romarin (rozmarin)
 Concombre (xiyar)
 Échalote ()
 Absinthe ()
 Faucille (oraq)
 Coriandre (keşniş)
 Artichaut (ənginar)
 Girofle (mixək)
 Lavande (lavanda)
 Chamois (qarapaça)
 Tabac (tütün)
 Groseille (qarağat)
 Gesse (güllücə)
 Cerise (albalı)
 Parc ()
 Menthe (nanə)
 Cumin (adi cirə)
 Haricot (lobya)
 Orcanète ()
 Pintade (hind quşu)
 Sauge (adaçayı)
 Ail (sarımsaq)
 Vesce (noxud)
 Blé (buğda)
 Chalémie (şаlmey) Épeautre (Ayıqulaq sığırquyruğu)
 Bouillon blanc ()
 Melon (yemiş)
 Ivraie (quramit)
 Bélier (qoyun)
 Prêle (Qatırquyruğu)
 Armoise (yovşan)
 Carthame ()
 Mûre (Böyürtkən)
 Arrosoir ()
 Panic ()
 Salicorne ()
 Abricot (ərik)
 Basilic (reyhan)
 Brebis (qoyun)
 Guimauve (Bəlğəmotu)
 Lin ()
 Amande (badam)
 Gentiane (Acıçiçək)
 Écluse (su bəndi)
 Carline (Yumaqotu)
 Câprier ()
 Lentille (mərcimək)
 Aunée ()
 Loutre ()
 Myrte ()
 Colza (raps)
 Lupin ()
 Coton (pambıq)
 Moulin (dəyirman) Prune (gavalı)
 Millet ()
 Lycoperdon ()
 Escourgeon ()
 Saumon (losos)
 Tubéreuse ()
 Sucrion (arpa)
 Apocynum (kəndir)
 Réglisse (Şirinbiyan)
 Échelle (pilləkan)
 Pastèque (qarpız)
 Fenouil (Şüyüd)
 Épine vinette (zirinc)
 Noix (qoz)
 Truite (forel)
 Citron (limon)
 Cardère (Fırçaotu)
 Nerprun ()
 Tagette ()
 Hotte (səbət)
 Églantine (itburnu)
 Noisette (meşə qozu)
 Houblon (Mayaotu)
 Sorgho ()
 Écrevisse (xərçəng)
 Bigarade ()
 Verge d’or ()
 Maïs (qarğıdalı)
 Marron (şabalıd)
 Panier (səbət)

 Dekada günləri 
 primidi () — I dekada
 duodi () — II dekada
 tridi () — III dekada
 kvartidi () — IV dekada
 kvintidi () — V dekada
 sekstidi () — VI dekada
 septidi () — VII dekada
 oktidi () — VIII dekada
 nonidi () — IX dekada
 dekadi () — X dekada

Vətəndaşlara dekadanın hansı günlərini istirahət etməklərini özlərinin seçməsi təklif olunur. Dövlət məmurları isə dekadanın yalnız bir günü istirahət kimi istifadə edə bilərlər.

 Sankulotidlər 
 Xeyirhaqlıq Günü/Xeyirhaqlıq () — 17 sentyabr
 Qabiliyyət Günü/Qabiliyyət () — 18 sentyabr
 Əmək Günü/Əmək () — 19 sentyabr
 Rəylər Günü/Rəylər () — 20 sentyabr
 Mükafat Günü/Mükafat () — 21 sentyabr
 İnqilab Günü/İnqilab ()

"Sankulotidlər" () Sankulotlar sözündən götürülmüşdür.

 Yeni zaman vahidləri 
Uzunluq, həcm, çəki vahidləri kimi zaman üçün də onluq sistemi yaradılmışdır. Belə ki, 1 dekada 10 günə bir gün 10 saata, hər bir saat 100 dəqiqəyə, hər bir dəqiqə isə 100 saniyəyə bölünmüş olur.

24 noyabr 1793cü il (4 Frimer II) dektetindən:

Tərcümə:

XI Gün, günortadan gecəyarısınadək 10 hissəyə və ya saata bölünəcək, hər bir hissə isə daha kiçik ölçü vahidlərinə bölünəcək. Saatın yüzdə biri desidəqiqə adlanmalıdır; dəqiqənin yüzdə biri isə desisaniyə adlanmalıdır.

Bundan belə gecəyarısı 12 saat əvəzinə saat 10 və günorta isə saat 5 hesab olunur.
 onluqlu vahidlər standart vahidlə müqayisə Dekada () = 10 gün  10 gün Gün () = 10 saat  gün Saat () = 100 dəqiqə  2 saat 24 dəqiqə Dəqiqə () = 100 saniyə  1 dəqiqə 26,4 saniyə Saniyə ()  0,864 saniyə

Kateqoriya:Fransız inqilabı təqvimi