Şeyx Tusi

Şeyx Tusi (; tam adı: Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Həsən ət-Tusi, ; ) — fars əsilli islam alimi. HQ. V əsrin Şiə-Cəfəri məzhəbinin məşhur ilahiyyatçı alimi.

 Həyatı 
Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Həsən ət-Tusi oktyabr 995-ci ildə Tus şəhərində kasıb bir ailədə dünyaya gəlmişdir. 1017/1018-ci ilə qədər bu şəhərdə yaşamışdır. 7 dekabr 1067-ci ildə Nəcəf şəhərində vəfat etmiş və vəsiyyətinə əsasən bu şəhərdəki evində dəfn olunmuşdur. Dəfn olunduğu ev sonradan Tusi məscidi'nə çevrilmişdir.

 Təhsili 
Tus şəhərində yaşadığı 995–1017/1018-ci illərdə müqəddimə elmlərindən dərs demişdir.Əli Dəvaniqi, "Həzareyi Şeyx Tusi, səh. 4 Təhsilini davam etdirmək məqsədilə 1017/1018-ci illərdə Bağdada köçmüşdür.Seyyid Möhsün Əmin Amuli, "Əyan əş-Şiə, c. 9, səh. 159 1017/1018–1022/1023-cü illərdə Şeyx Müfiddən dərs alır və müctəhidlik dərəcəsinə çatır. Sonra müəllimi Şeyx Müfidin məsləhəti ilə "Təhzibul Əhkam" əsərini yazır."əz-Zaria", c. 4, səh. 504 Bu əsər sonradan Şiə məzhəbinin ən məşhur dörd əsərindən birinə çevrilir.

 Müəllimləri 
 Şeyx Müfid
 Seyyid Mürtəza

 Tələbələri 
Bir çox tələbələr yetişdirmişdir. Onlardan bəziləri:

 İshaq ibn Bəbaveyhi Qumi
 Əbu Salehi Xələbi
 oğlu, Əbu Əli Tusi
 Şəhraşubi Mazandarani
 Əbdülcabbar ibn Abdullah əl-Qəməri Razi
 Məhəmməd ibn Həsən Fətal
 Kəraçi
 Hüseyn ibn Fəthi Cürcani
 Cəfər ibn Əli Hüseyni
 Nasir ibn Rza Ələvi və b.Ağa Buzurgi Tehrani, "ət-Tibyan", c. 1, Ön söz

 Dini fəaliyyəti 
1055-ci ildə Səlcuq sultanı Toğrul bəy Bağdada hücum etmişdir. Hücum zamanı bir çox şiə məhəllələri yağmalanmışdır. Şahbur ibn Ərdəşir'in kitabxanası yandırılmışdır. Talan 1059/1060-cı ilərə kimi davam etmişdir. Bu hadisələr zamanı bir neçə dəfə Şeyx Tusinin yazdığı kitablar və kitabxanası şəhər meyanına daşınaraq yandırılmışdır. 1057/1058-ci ildə Tusinin evi də yağmalanmış və bütün əsərləri yandırılmışdır. Bütün bu hadisələrdən sonra Şeyx Tusi Bağdad şəhərindən köçmək qərarına gəlmişdir. 1056/1057-ci ildə Nəcəf şəhərinə köçmüşdür. Nəcəfdə ömrünün qalanını İslamı tədris etməklə keçirmiş və burada hələ də mövcud olan böyük şiə tədris müəssisəsinin əsasını qoymuşdur.
"əz-Zəria", c. 5, səh. 220

 Əsərləri 
Şeyx Tusi 51-ə yaxın əsər yazmışdır."əz-Zaria", c. 5, səh. 220

 Təfsir 
 "ət-Tibyan'u fit-Təfsiri'l Quran"
 "əl-Məsailu'd-Dimeşqiyyə fit-Təfsiri'l Quran"

 Hədis 
 "Təhzib əl Əhkam"
 "İstibsar"

 Fiqhi 
 "ən-Nihayə"
 "əl-Məbsut"
 "əl-İcaz fil Fəraiz"
 "əl-Məsailu'l Xələbiyə fil Fiqh"
 "əl-Məsailu'l Xairiyyə fil Fiqh"

 Üsul 
 "Hücciyətu'l Əxbar"

 Kəlam 
 "Təlxisu'l Şafi"
 "Təmhidu'l Üsul"
 "əl-İqtisad"
 "əl-Firaq beynən-Nəbi vəl İmam"

 Rical 
 "Kitabu'l Ənvar" ("Rical-i Şeyx Tusi")
 "İxtiyaru Marifəti'l Rical"
 "əl-Fihrist"

 Tarix 
 "Maqtəlu'l-Hüseyn"
 "Müxtəsaru Əxbar-i Muxtar ibn Əbu Ubeyd əl-Saqafi"

 Dua 
 "Misbahu'l Mütəhəccid"
 "Müxtasaru'l Misbah"

 Haqqında deyilənlər 

 İstinadlar 

 Mənbə 
 Kərim Uçar, "Şiə alimlərinin bioqrafiyası", Berlin-2007, 1. cild, Şeyx Tusi (r.ə.) 
 Şeyx Tusi (Məhəmməd ibn Həsən Tusi – Şeyxuttaifə) 
 Şeyx Tusi

 Həmçinin bax 
 Ət Tibyan
 Şiə məzhəbinin alimləri siyahısı

Kateqoriya:İran alimləri
Kateqoriya:Rəzəvi Xorasan ostanında doğulanlar
Kateqoriya:Nəcəfdə vəfat edənlər