Toponimika

Toponimika — ( — topos — yer və  — onoma) — coğrafi adları; toponimləri, onların mənasını, quruluşunu, mənşəyini və yayılma arealını öyrənir. Mənası yer deməkdir

Hər bir ərazidəki toponimlərin məcmusu onun toponimiyasını təşkil edir. Azərbaycan Respublikasının toponimik fondu əsas Azərbaycan (türk) mənşəli coğrafi adlardan ibarətdir. Azərbaycanda qədimdən başlayaraq, hun, bolqar, suvar, peçeneq, xəzər, qıpçaq, oğuz-səlcuq və monqol tayfalarının, habelə İber-Qafqaz, İran, ərəb və s. xalq adları ilə bağlı toponim layları aşkara çıxarılmışdır.

Ginnes Rekordlar kitabına görə ən uzun adlı toponim Yeni Zellandiyada hündürlüyü 305 metr olan Taumatavhakatanqihanqakoauauotamateaturipukakapikimaunqahoronukupokaivhenuakitanatahu (92 hərf) təpəsidir.

 Toponimlərin növləri 
 Aqoronim— meydan adları (qədim yunanca ἀγορά — meydan, sahə).
 Antrotoponim — şəxs adlarından törəmiş coğrafi adlar (qədim yunanca ἄνθρωπος — insan).
 Astionim — şəhər adları (qədim yunanca ἄστυ — şəhər).
 Drinonim — meşə adları (qədim yunanca δρῦς — ağac).
 Dromonim — nəqliyyat yollarının adları (qədim yunanca δρόμος — qaçış, hərəkət, yol).
 Hidronim — çay adları (qədim yunanca ὕδωρ — su).
 Qodonim — küçə adları (qədim yunanca ὁδός — yol, küçə, məcra).
 Oykonim — yaşayış yeri adları (qədim yunanca οἶκος — ev, yaşayış yeri).
 Oronim — dağ adları (qədim yunanca ὄρος — dağ).
 Urbanonim — şəhəriçi obyekt adları (latınca urbanus — şəhərli).
 Makrotoponim — böyük coğrafi  adlar  (qədim yunanca μακρός — böyük).
 Mikrotoponim — kiçik coğrafi  adlar (qədim yunanca μικρός — kiçik).

 Kitablar 
 Bəndəliyev Nurəddin,  Dağlıq Şirvanın toponimləri  Bakı: "Elm", 2009.-352 s.
 Bəndəliyev Nurəddin, Böyük Qafqazın cənub-şərq hissəsinin toponimiyası-Bakı, Elm, 1993.-s.196.
 Tofiq Əhmədov (filoloq).Azərbaycan toponimiyasının əsasları. Bakı, Bakı Universiteti Nəşriyyatı, 1991, s. 312.
 Tofiq Əhmədov (filoloq).Azərbaycan paleotoponimiyası, Bakı, ADU, 1985, 88 səh.
 Əliyeva Rübabə. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti: I cild, II cild.
 Qiyasəddin Geybullayev. Azərbaycan toponimiyası
 Qabıssanlı Şakir.  Toponimlərin açılmayan sirləri. Bakı: "Təknur", 2013.
 Budaq Budaqov, Qiyasəddin Qeybullayev. Ermənistanda Azərbaycan mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti: I hissə , II hissə , III hissə , IV hissə . — 1998.
 Budaq Budaqov, Novruzəli Məmmədov.  Azərbaycanın Lənkəran regionu toponimlərinin izahlı lüğəti, 2007, 140 səh. Kitabxana.net E-nəşr, 2012.
 Budaq Budaqov, Qiyasəddin Qeybullayev. Gürcüstanda türk mənşəli toponimlərin izahlı lüğəti . — 2008.
 Müşviq Borçalı. Borçalı ensiklopediyası 4 cilddə. "Azərbaycan" nəşriyyatı, 2002-ci il.

 Rübabə Əliyeva, Qara Meşədiyev, Etibar İnanc, Tünzalə Baxşıyeva, Şəms Qocayeva, İsmayıl Məmmədov, Fikrət Xalıqov. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti, 2 cilddə: I cild , II cild. — Bakı: "Şərq-Qərb", 2007.
 Nazim Tapdıqoğlu. Laçın rayonu və onun toponomiyası: qısa ensiklopedik lüğət. Bakı: "Araz", 2005.
 Nazim Tapdıqoğlu. Şəmkir rayonu və onun toponimiyası: qısa ensiklopedik dərgi. Bakı: "Adiloğlu", 2005.
 Nazim Tapdıqoğlu. Zərdab ensiklopediyası. Bakı: "Gənclik", 2009.
 Qarabağlı Aydın. Qarabağ, onun qədim tayfaları və toponimləri.- Bakı: "Mütərcim", 2008.