Latın ifadələrinin siyahısı

Latın dilinin "ölü dil" sayılmasına baxmayaraq bu dilə aid bir çox söz və ifadələr digər dillərin leksikonunda, xüsusilə dini, elmi, hüquqi terminologiyada hələ də geniş istifadə olunmaqdadır. Yeni ümumiişlək söz və ifadələrin yaranmasında latın dilinin rolu çox olmuşdur. Təbabəti xüsusilə kimya, biologiya, anatomiya kimi elmləri, o cümlədən beynəlxalq hüququ latın söz və ifadələrsiz təsəvür etmək qeyri mümkündür. Latın ifadələri günümüzdə elmi və məntiqi fikirləri geniş auditoriyaya çatdırmaq üçün mühüm bir vasitəyə çevrilmişdir. Son zamanlar elm və texnikanın, iqtisadiyyatın, ticarətin sürətlə inkişaf etməsi ilə meydana çıxan yeni termin və ifadələr ingilis dili əsasında formalaşsalar da latın dilindən digər dillərə oturmuş söz və ifadələr hələ də klassikliyini qoruyub saxlamaqdadır. Latın söz və ifadələri bu məqalədə əlifba sırası ilə təqdim olunmuşdur.

 A 
LatıncaTərcüməQeydləra bene placitoab absurdocəfəngiyyat, absurdab aeternoəbədidənab antiquokeçmişdənab extraarxadanab hinc və ya abhincburdanab imo pectoredərin qəlbdənab inconvenientinarahatlıq doğuranab incunabulisbeşikdənəvvəldən, başlanğıcdanab initioəvvəldən, başlanğıcdanab intradaxildənab invitoməcburi, könüllü olmayanab iratoəsəbi insan tərəfindənab originemənbədənorijinal mənbədənab ovo usque ad malayumurtadan almayadəkəvvəldən axıra qədər mənasını daşıyırab uno disce omnesbir dəfədən, hamısı öyrənab urbe condita (a.u.c.)əsası qoyulmuş şəhərab utilifaydalılıqabsens haeres non eritiştirak etməyən adam varis olmayacaqabsente reomühakimə ediləcək şəxs yoxdurabsit inuriaqoy ağrı-acı yox olsunarzudurabsit omenqoy bu əlamət yox olsunqoy bu əlamət pisə yoluzmasın. arzudurabsolutum dominiummütləq hakimiyyət, mütləq üstünlükabsolvobağışlayıramabundans cautela non nocetartıq ehtiyatlılığın ziyanı yoxdurabusus non tollit usumsui-istifadə istidafəni inkar eləmirbir şeydən sui-istifadə edilibsə, bu o demək deyil ki, ondan düzgün istifaə edilə bilməza caelo usque ad centrumsəmadan mərkəzə kimia capite ad calcembaşdan cəhənnəmə kimia contrarioəks tərəf, əksinəAd vitam æternamSonsuz bir həyat üçünÆgroto dum anima est, spes estXəstə nəfəs aldıqca ümid vardıra DeucalioneDeucalion-dan bəriÇox qədim zamanlarda. Qaus Lisilusdan bəria falsis principiis proficiscia falsis principiis proficiscisəhv prinsiplər əsasında qüvvəyə minməSiseronun De Finibus əsərindən hüquqi termina fortioridaha güclüAdətən, daha az dəqiq olan arqumentə nisbətən, daha aydın nəticələrə üstünlük verilməsiAge quod agis!Nə edirsən et!Alea iacta estZərlər atıldıAlis grave nilHeç bir şey qanadları olandan daha xəfif deyildirAmantes amenteslAşiq olmaq dəlilikdira mari usque ad maredənizdən dənizəAmicus certus in re incerta cerniturDost dar gündə tanınarAmor est vitae essentiaEşq həyatın özüdürAmor omnia vincitEşq hər çətinliyin öhdəsindən gələrAmor patriæ nostra lexVətən sevgisi qanunumuzdura pedibus usque ad caputayaqdan başa qədəra posse ad esseehtimaldan fəaliyyətə keçməa posterioridaha sonradanapriori sözünün antonimidira prioriəvvəlcədənAquila non capit muscasQartallar milçək ovlamazlaraccipe hocbunu götüraccusare nemo se debet nisi coram DeoHeç kim Allahın iştirakı olmadan özünü günahlandırmamalıdıracta deos numquam mortalia falluntölümlə Allahı aldatmaq mümkün deyilacta est fabula plauditeəsər alqışa layiq ifa olundu!acta non verbaHərəkət lazımdı, söz yox, Hərəkət söz deyilacta sanctorummüqəddəslərin ölümüActa est fabulaOyun bittiactus me invito factus non est meus actusöz iradəmin əleyhinə etdiyim hərəkət mənim hərəkətim deyilactus reusgünahkar əməlad absurdumcəfəngiyyat, absurdad abundantiamizafi, artıq, əlavə olaraqad altiora tendomən daha yüksəklərə can atıramad arbitriumkönüllü, məmnuniyyətləAd astraUlduzlara doğruad astra per asperaÇətinlikdə ulduzlara doğruad augusta per angustaÇətinliklərə qalib gələrək yüksəlməkad captandumvulgusKütləni ələ almaq məqsədiləad clerumruhaniliyə doğruad eundemeyni şeyə doğruad fontesmənbəyə doğru, mənbəyə istinadənad fundumaşağıya doğruad hockonkret məsələ ilə əlaqədarad homineminsana tərəfad infinitumsonsuzluğa doğruad interim (ad int)Bu arada, həmçininad libitum (ad lib)həzzad litemməhkəmə prosesiad lucemişığa doğruad maiorem Dei gloriam və ya ad majorem Dei gloriam(AMDG)Allahın eşqinə, Allahın şərəfinəad mortemölümə doğruad multos annosneçə belə illərəarzuad nauseamdəniz xəstəliyiad oculosgözlə aşkar seçilənad pedem litteraeeynən yazıldığı kimiad perpetuam memoriamdaima yaddaşlarda qalmaq/qalanad quod damnumhər hansı bir zərər, istənilən bir ziyanad referendum
(ad ref)müvəqqəti razılaşdırılb, lakin rəsmi təsdiqini gösləyirad rembununla əlaqədarad undascəhənnəmad usum proprium (ad us. propr.)şəxsi istifadəaccording to valuedəyər, dəyərə dairad victoriamqəbələbə doğruad vitam aeternamölməzlikaddenduməlavələr, əlavə ediləcək şeyləradaequatio intellectus et reiintellekt ilə reallıq arasında əlaqəadaequatio intellectus nostri cum reintellekt ilə reallıq arasında razılıqAdsumBuradayamadversus solem ne loquitorgünəşin əleyhinə danışma!və ya açıq-aydın səhv olan fikirlə razılaşma!advocatus diaboliiblisin vəkiliaegri somniaxəstənin arzusuaetat.yaşlıaetatis suaehər hansı bir şəxsin yaşıaffidavitiddia etməkage quod agisnə eləyirsənsə, elə onu da eləagendagörüləcək işləragere sequitur credereinandığın işi görAgnus DeiAllahın quzusualiasbaşqa vaxt, digər sözlə, başqa cür desəkalibibaşqa yerdəalis aquilaeqartalın qanadındaalis grave nilqanadı olan üçün heç nə çətin deyilalis volat propriiso öz qanadları ilə uçuralma materövladına süd verən anaalter egobaşqa bir "mən"alterum non laederebaşqasını yaralamaalumnus or
alumnaşagird, tələbəamicus curiaeməhkəmənin dostuAmicus Plato, sed magis amica veritas.Platon mənim dostumdur, amma həqiqət daha yaxın dostumduramor Dei intellectualisallaha olan intellektual sevgiamor fatiölümünü unutmaamor omnibus idemsevgi hamı üçün eynidiamor patriaevətənpərvərlikangliceingiliscəanimus in consulendo liberfikirlərdən azad olmuş şüuranno (an.)ildə bir dəfəAnno Domini(A.D.)İsa peyğəmbərin doğulduğu ilanno regnihakimiyyət illəriannus horribilisdəhşətli ilannuit cœptisrazılıq verildi və iş başlandıannus mirabilisgözəl il1665–1666-ci illərdə İshaq Nyutonun ixtiralarını təsvir etmək üçün istifadə edilirannus terribilisölümcül il1348-ci ildə Avropada yayılmış taun xəstəliyini təsvir etmək üçün istifadə edilirante bellummüharibədən əvvəlABŞ vətəndaş müharibəsi nəzərdə tutulurante cibum(a.c.)yeməkdən əvvəltəbabətə aiddirante litteramməktubdan əvvəlante meridiem(a.m.)günortadan əvvəlante mortemölümdən əvvəlante omnia armarihər şeydən əvvəl silahlanante prandium(a.p.)nahardan əvvəlapparatus criticustənqidçinin istifadə etdiyi alətləraqua (aq.)suaqua fortisgüclü suazot turşusuaqua puratəmiz suaqua regiahakimiyyət suyuhidroxlorid turşusuaqua vitaehəyat suyuaquila non capit muscasqartal milçək tutmazarbiter elegantiarumdequstatorArcana imperiigücün sirriArcanum boni tenoris animaegözəl əhval-ruhiyyənin sirriarcus senilisyaşlı adamın qozbelliyiarduus ad solemgünəşə istiqamətlənməkargentum albumağ gümüşarguendomübahisə predmetiArgumentum ad hominemMübahisənin səviyyəsi mübahisə etdiyin adamın səviyyəsindən asılıdırars [est] celare artemincəsənət incəsənəti gizlətmək üçün lazımdırArs gratia artisİncəsənət üçün incəsənətars longa, vita brevisincəsənət uzundur, həyat isə qısaarte et laboreincəsənətlə və zəhmətləarte et martebacarıqla və cəsarətləAsinus asinorum in sæcula sæculorumYüzilliklərin gördüyü eşşəklərin ən eşşəyiAuctores Variimüxtəlif müəlliflərAudaces fortuna juvatTale cəsarət edənə güləraudax at fidelisCəsur, amma etibarlıaudemus jura nostra defendereHaqqımızı aramağa cəsarət edirikaudentes fortuna iuvattale cəsurları mükafatlandırıraudi alteram partemdigər tərəfin dinlənilməsiaudio hostemdüşməni eşidirəmaudi, vide, taceeşit, gör, danışmaauri sacra famesLənətə gəmiş qızıl hərisliyiaurora borealisqütb ulduzuaurum potestas estqızıl gücdüaut Caesar aut nihilya Sezar, ya da heç nəAve Cæsar, morituri te salutantSalam olsun Sezara, ölümə gedənlər səni salamlayırDöyüşdən əvvəl qladiatorların salamıAvaro omnia desunt, inopi pauca, sapienti nihilXəsisinin hər şeyi, kasıbın bəzi şeyləri əskikdir. Müdriyin isə heç bir şeyi əskik deyildirBarbarus hic ego sum quia non intellegor ulliMəni burda barbar hesab edirlər, çünki məni anlamırlarBene diagnoscitur, bene curaturYaxşı diaqnoz yaxşı müalicə deməkdirBona fideXoş niyyətləBona valetudo melior est quam maximæ divitiæSağlam olmaq ən yaxşı zənginlikdən belə üstündür

Kateqoriya:Latın dili