Feliks Dzerjinski

Feliks Edmundoviç Djerzinski ( , , ) — sovet dövlət xadimi, Rus və Polşa inqilab hərəkatının üzvü. Ən çox "Dəmir Feliks" ləqəbi ilə tanınır. Həmçinin, "Qanlı Feliks" və ya "FD" ayamasıyla da tanınmışdır. SSRİ kəşfiyyat idarəsi olan "ÇEKA"nın qurucusu kimi də tanınır.

 Həyatı 
Feliks Dzerjinski 11 sentyabr 1877-ci ildə Rusiya imperiyasının Vilno quberniyasının Dzerjinovo malikanəsində anadan olmuşdur. 1895-ci ildə Dzerjinski Litva sosial-demokratiyası sıralarına daxil olur, onun inqilabi qanadına qoşulur, peşə və fabrik şagirdləri dərnəklərinə rəhbərlik etmişdir. 1896-cı ildə gimnaziyanı tərk edir və peşəkar inqilabçı olur. 1897-ci il, mart-iyul aylarında Kovnoda inqilabi iş aparır, qeyri-leqal polyak qəzeti buraxır, Aleksotadakı tətilə rəhbərlik edir. 1897-ci il, 29 iyulda Dzerjinski həbs olunur. 1898-ci il, 24 mayda Vyatka quberniyasına sürgün olunur. 1899-cu ilin avqustunda sürgündən qaçır. Dekabrda Varşavaya gəlir və "Sosial-Demokrat Fəhlə İttifaqı"nı yaradır. 1900-cü ildə yenidən həbs olunaraq, Varşava qalasının X pavilyonuna salınır. 1901-ci ilin oktyabrında Dzerjinskinin Şərqi Sibirə sürgünə göndərilməsi barədə qərar qəbul olunur. 1902-ci ilin mayında Dzerjinski Aleksandrovsk mərkəzi həbsxanasının siyasi məhbusların etiraz nümayişinə rəhbərlik etmişdir. 1903–1904-cü illərdə isə "Çervonı ştandar" qəzetinin nəşrinə rəhbərlik etmişdir. 1904-cü ilin dekabrında gizli surətdə Varşavaya gəlmiş, 1905-ci il, 1 mayda Varşavada 1 may nümayişini təşkil etmişdir. iyulun 30-da yenidən həbs olunsa da, 2 noyabrda həbsxanadan azad edilir. 1906-cı ilin aprelində RSDFP-nin IV qurultayında Dzerjinski ilk dəfə olaraq Leninlə görüşür. İyulda Dzerjinski RSDFP MK-nın heyətinə daxil edilir. Avqust-sentyabr aylarında isə Peterburqda işləyir. 1917-ci il, 7 noyabrda Dzerjinski Oktyabr silahlı üsyanında fəal iştirak edir. 1919-cu il, martında RK(b)P MK üzvü seçilir. 30 martda Dzerjinski Xalq Daxili İşlər Komissarı olur. 1920-ci il, 5 apreldə RK(b)P MK Plenumu Dzerjinskini RK(b)P MK Təşkilat Bürosu üzvlüyünə namizəd seçir. Feliks Dzerjinski 20 iyul 1926-cı ildə Moskvada qəflətən vəfat etmişdir.

 Mənbə 
 A. Tişkov. Dzerjinski. Bakı, Gənclik, 1989.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Ümum-Rusiya Müəssislər Məclisinin üzvləri
Kateqoriya:Ürək tutmasından ölənlər
Kateqoriya:Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvləri
Kateqoriya:Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosu üzvlüyünə namizədlər
Kateqoriya:ÜİK(b)P-nin XIV qurultayının nümayəndələri
Kateqoriya:RK(b)P-nin XIII qurultayının nümayəndələri
Kateqoriya:RK(b)P-nin XII qurultayının nümayəndələri
Kateqoriya:Rusiya inqilabçıları
Kateqoriya:Rusiyada vətəndaş müharibəsi iştirakçıları
Kateqoriya:RK(b)P-nin XIV konfransının nümayəndələri
Kateqoriya:RK(b)P-nin XIII konfransının nümayəndələri
Kateqoriya:RK(b)P-nin XII konfransının nümayəndələri
Kateqoriya:RK(b)P-nin XI konfransının nümayəndələri
Kateqoriya:RK(b)P-nin X konfransının nümayəndələri
Kateqoriya:RK(b)P-nin IX konfransının nümayəndələri
Kateqoriya:RK(b)P-nin VIII konfransının nümayəndələri
Kateqoriya:Köhnə bolşeviklər
Kateqoriya:RK(b)P-nin XI qurultayının nümayəndələri
Kateqoriya:RK(b)P-nin X qurultayının nümayəndələri
Kateqoriya:Qırmızı terroru törədənlər
Kateqoriya:Gündəlik müəllifləri