Bayat nahiyəsi

Bayat nahiyəsi — Qarabağ bəylərbəyliyinin bölgələrindən biri.

 Tarixi 

Qarabağ bəylərbəyliyi ərazicə Səfəvilər dövlətinin böyük əyalətlərindən biri idi. Hətta XVIII əsrin I rübündə osmanlılar tərəfindən tutulduqda belə əyalətin ərazisi dəyişməz qalmışdı. Tədqiqatçı Hüsaməddin Məmmədov-Qaramanlı bu barədə yazır: "İstər XVI əsrin sonunda, istərsə də XVIII əsrin əvvəllərində Gəncə-Qarabağ əyalətinin ərazisi, əsasən, dəyişməz olmuşdur. Əyalətin sərhədləri şimalda Kür çayı boyunca davam etmiş, Kürün Araz çayı ilə birləşdiyi yerdən Araz çayı boyunca qərbə doğru, Bərgüşad livasına (sancaq, qəza-nəzərdə tutulur) və buradan da şimal istiqamətində Göyçə gölünün şərq hissəsindən keçərək yenə də şimala doğru, Tiflis əyalətinə daxil olmuş, Borçalının cənub hissəsi və Taşır nahiyəsi ilə həmsərhəd olan Lori qəzası na qədər uzanırdı".Gəncə-Qarabağ  əyalətinin  müfəssəl  dəftəri. "Şuşa"  nəşriyyatı. Bakı. 2000. Səh.4

Bayat nahiyəsi Bərdə qəzasına bağlı idi. Bu qəza   Bərdə  şəhəri,  Bərdə,  İncərud,  Sir,  Bayad,  Xaçın,  Çelaberd,  Keştək,  Vərəndə,  Dizaq,  Köçəz,  Zarıs,  Keştasf  nahiyələrindən ibarət idi.

Bayat nahiyəsinin mərkəzi Bayat kəndi idi. Sərhədləri haqqında qaynaqlarda yazılır: "Kircəli tərəfdən, Kür çayının kənarından dönüb, Qarabağ adlanan Kəndəbil keçidinə və burdan Alaqarğı adlanan yerə qədər olan ərazi Bayat nahiyəsinin ərazisinin hüdudlarıdır. Cavanşir, Otuziki və Arasbarlıdan, Şirvana tabe olan Ağdaş, Ərəş və başqa yerlərdən olan əhali Kür çayını keçərək, buraya gəlib, tut bağlarında tut becərir, üşrlərini də torpaq sahibinə verir." Gəncə-Qarabağ  əyalətinin  müfəssəl  dəftəri. "Şuşa"  nəşriyyatı. Bakı. 2000. Səh.341

Səfəvilər dövlətinin son dönəmlərində nahiyənin hakimi Sədrəddin sultan idi.

Bayat nahiyəsi xanlıq dönəmində Kəbirli mahalı adlandı.

Pənahəli  xan  Bayat  bazarını  yiyələrindən (Pənahəli bəy və Behbudəli bəy Sədrəddin sultan oğullarından) alıb  qala  biçiminə  salır. Bayatı Qarabağ xanlığının paytaxtı edib, idarəçiliyə başlayır.

Osmanlı dönəmində 22 kənddən ibarət idi . Bu kəndlərdən 16 kənd boş ve kimsəsiz olub onların yalnız vergi hasılatı qeyid edilmişdir.

 Nahiyənin kəndləri 
Bayat kəndi
Ağcabədi
Kürədüz
Həsənabad
Kəhriz
Avşar camaatı
Hindarxı
Bazarçıyan
Üzərkən
Kəhrizçayı
Təranəçayı
Kolançayı
Şuşikəndi
Hindiçayı
Əvəzkəhriz
Sökülmüş
Bazarçıyan çayı
Dəlil
Tonğulan
Zəncirli
Oymadəlik
Sultan
Bariz
Qoruculu
Əfsunçu
Zoranə
Əliməhəmməd
Zorgəran
Ataşan
Dürnək
Vəlürabad

 Mənbə 
Ənvər Çingizoğlu, Bayat nahiyəsi, "Soy" dərgisi, 5 (37), 2010, səh. 32-25.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Nahiyələr