Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi

Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin elmi-metodik nəşridir.

Jurnal Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 5 may 1997-ci il tarixli Nizamnaməsi ilə təsdiq edilmiş, Azərbaycan Respublikası Mətbuat və İnformasiya Nazirliyində dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Seriya AB № 022436, Qeydiyyat № B236

Print ISSN 2790–0738

ONLINE ISSN 2791-0911

1954-cü il iyun ayının 15-i "Azərbaycan məktəbi" jurnalının metodik əlavəsi olaraq təsis edilmişdir. 1990-cı il dekabr ayının 3-dən etibarən Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin müstəqil elmi-metodik nəşri olaraq "Ana sözu" adı ilə dərc edilməyə başlamış, 1997-ci il aprel ayının 2-dən etibarən yenidən "Azərbaycan dili və ədəbiyyatı tədrisi" adı ilə dərcini davam etdirir. Jurnal Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə dissertasiyaların əsas nəticələrinin dərc olunması tövsiyə edilən nəşrlər sırasına daxildir.

 Tarixi 
1950-ci illərin əvvəllərində respublikada elmi-pedaqoji fikrin geniş ifadəsi üçün yeni çap imkanları axtarılırdı. Belə bir vaxtda elmi-pedaqoji prosesin keyfiyyətini yüksəltmək məqsədilə ayrı-ayrı fənlər üzrə yeni məcmuələrin yaranmasına ciddi ehtiyac duyulurdu. Həmin dövrə kimi ana dilimizin və ədəbiyyatın tədrisi, bu sahədəki problemlərlə bağlı yazılar ancaq müvafiq kitab, qəzet və ədəbi-bədii jurnallarda çap olunduğundan, ayrıca jurnalın nəşrinə zərurət var idi. Ona görə də Azərbaycan SSR Maarif Nazirliyinin qərarı ilə "Azərbaycan məktəbi" jurnalına əlavə olaraq "Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalı çap olunmağa başladı. Jurnalın ilk nömrəsi 1954-cü il iyun ayının 15-i işıq üzü gördü. 5,23 çap vərəqi həcmində olan və ildə 4 dəfə dərc edilən məcmuənin ilk baş redaktoru filologiya elmləri doktoru, professor Əbdüləzəl Dəmirçizadə oldu. Jurnalın ilk nömrəsi baş redaktorun "Müasir Azərbaycan dilinin əsas lüğət fondu" adlı 10 səhifəlik məqaləsi ilə açılırdı. Jurnalın 2-ci nömrəsində müəllimlərə kömək məqsədilə ölkəmizdə ilk dəfə olaraq 1954–1955-ci tədris ilini əhatə edən Azərbaycan dili, ədəbi qiraət və ədəbiyyat proqramının I–X sinifər üzrə dərs bölgüsü də verilmişdir. 1989-cu il avqustun 18-i Azərbaycan KP Mərkəzi Komitəsi "Azərbaycan SSR-də Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi daha fəal işlədilməsini təmin etmək haqqında" qərar qəbul etdi. Bu qərara əsasən, həmin ilin sonlarında Azərbaycan SSR Xalq Təhsili Nazirliyinin xüsusi əmrinə müvafiq olaraq əlavə kimi buraxılan "Azərbaycan dili və ədəbiyyatı tədrisi" jurnalının adı dəyişdirildi, əvəzində Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin müstəqil elmi-metodik nəşri olaraq fəaliyyət göstərən və 6,5 çap vərəqi həcimində dərc edilən elmi-kütləvi, pedaqoji jurnal olan "Ana sözü" çap edilməyə başladı. Jurnal bu adla 1990-cı ildən 1996-cı ilədək yüksək tirajla nəşr edildi. 1997-ci il aprel ayının 2-i "Ana sözü" jurnalının çapı dayandırıldı və həmin tarixdən etibarən jurnal fəaliyyətini "Azərbaycan dili və ədəbiyyatı tədrisi" adı ilə davam etdirir.

 Fəaliyyəti 
"Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalı fəaliyyətinin 68 ili ərzində Azərbaycan dili və ədəbiyyatın tədrisi metodikasını, Azərbaycan dilinin təbliği və tədqiqi problemlərini araşdırmış, müəllimlərin bilik səviyyələri və elmi-metodik təcrübələrinin artırılmasında müstəsna rol oynamışdır. Jurnal "Azərbaycan məktəbi"nin əlavələri arasında əhatə dairəsi və həcminə görə digər məcmuələrdən hər zaman fərqlənmişdir. Burada mütəmadi olaraq Azərbaycan dili və ədəbiyyat fənlərinin tədrisinə dair müasir metodikanı, qabaqcıl müəllimlərin iş təcrübələrini ümumiləşdirən yazılar dərc olunmuşdur.

Hazırda Azərbaycan, türk, ingilis və rus dillərində il ərzində 4 dəfə (mart, iyun, sentyabr, dekabr) olmaqla məqalə dərcini həyata keçirən jurnal humanitar elmlər istiqaməti üzrə dilçiliyin və ədəbiyyatşünaslığın bütün sahələrinə aid orijinal, yüksək keyfiyyətli elmi məqalələr dərc edir, Azərbaycan dili, həmçinin ədəbiyyatın tədrisi metodikasını, onun tədqiqi və təbliği problemlərini araşdırır, tədris prosesində Azərbaycan dili və ədəbiyyat müəllimlərinə elmi-metodik köməklik göstərir. Jurnalda Azərbaycan ədəbiyyatı ilə yanaşı, həmçinin dünya ədəbiyyatının da tədqiqi və tədrisi ilə bağlı məqalələrə yer verilir.

Jurnalın əsas məqsədi ― Azərbaycan dili və ədəbiyyatın (həmçinin xarici ədəbiyyatın) tədrisi metodikasını araşdırmaq, Azərbaycan dili və ədəbiyyatın (həmçinin xarici ədəbiyyatın) tədqiqi və təbliği problemlərini araşdıraraq onların həlli yollarını müəyyən etmək, ana dilinin saflığı və işləkliyini qorumaq, müəllimlərə elmi-metodik köməklik göstərməkdir.

 Rubrikalar 
 Dilçilik məsələləri
 Metodika
 Qrammatika
 Dialektologiya
 Azərbaycan ədəbiyyatı
 Türk dili və ədəbiyyatı
 Xarici ədəbiyyat
 Uşaq ədəbiyyatı
 Xalq yaradıcılığı
 Nəşrlər

 Xülasələndirmə və İndeksləmə 
 Index Copernicus
 ERIH PLUS
 Idealonline
 MIAR
 WordCat
 DRJI
 Scilit
 Semantic Scholar
 Lens.org
 Zenedo
 OpenAire
 International Standard Serial Number (ISSN)
 ASOS İndeks
 International Scientific Indexing (ISI)
 Advanced Sciences Index
 Calameo.com
 Academia.edu
 Archive.org
 Истина
 Issuu
 ReadEra.org
 Journals Directory
 OAJI
 SJIF
 LIBRIS
 Stockholm University Library
 UMEA University Library
 ROAD
 Eurasian Scientific Journal Index
 Root Indexing
 Research Bib
 Yumpu.com
 Scribd.com

 Baş redaktorlar 
 1954–1959 − Əbdüləzəl Dəmirçizadə
 1959–1975 − Ağamməd Abdullayev
 1975–1991 − Əziz Əfəndizadə
 1991–1994 − Mirabbas Aslanov
 1994–2003 − Bahəddin Yunusov
 2003–2007 − Vaqif Alkərəmov (əvəzedici)
 2007–2019 − Məhəmməd Baharlı
 2021-2024  − Sehran Səfərov.
 Hazırda jurnalın baş redaktoru vəzifəsini Gülnar Əliyeva icra edir.

 Jurnalla əməkdaşlıq edən məşhurlar 
"Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi" jurnalının səhifələrində respublikanın görkəmli elm xadimləri, təhsil işçiləri, metodist-alimlər, tanınmış müəllimlər cıxış etmiş, fikir mübadiləsi aparmışlar. Jurnalda akademiklərdən M. Şirəliyev, M. C. Cəfərov, Ə. Mirəhmədov, T. Hacıyev, A. Axundov, B. Nəbiyev, İ. Həbibbəyli, N. Cəfərov, professorlardan C. Xəndan, A. Abdullayev, S. Cəfərov, Ə. Qarabağlı, Ə. Əfəndizadə, B. Əhmədov, C. Əhmədov, Q. Kazımov, Y. Seyidov, Ş. Mikayılov, X. Məmmədov, H. Balıyev, Ə. Ağayev, A. Paşayev, S. Həsənova, V. Qurbanov, Y. Babayev, pedaqoji elmlər namizədləri A. Babayev, Ə. Kəlbəliyev, B. Muradov, D. Məmmədov, Ə. Abbasov, S. Hüseynoğlu, B. Həsənli, Q. Əmircanova, filologiya elmləri namizədi Ə. Quliyev və başqaları maraqlı yazılarla müntəzəm olaraq çıxış etmişlər. Jurnalda sovet alimlərindən L. İ. Timofeyevin "Ədəbiyyat nəzəriyyəsinin əsas anlayışlarının sistemləşdirilməsi haqqında", A. S. Çikobavanın "Dilçiliyə giriş", A. Revyakinin "Ədəbiyyat və həyat", İ. Y. Lernerin "Təlim metodlarının sistemi (didaktik aspektdə)" adlı məqalələri dərc edilmişdir.

 Redaksiya şurasının üzvləri 

 İsa Həbibbəyli, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası
 Elnur Nəsibov, Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyi
 Nadir Məmmədli,  AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu
 Mahirə Hüseynova, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
 Qəzənfər Kazımov, AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu
 Yaqub Babayev, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
 Fərahim Sadıqov, Bakı Elm-Təhsil Mərkəzi
 Təyyar Salamoğlu, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
 Piralı Əliyev, Bakı Slavyan Universiteti
 Ənvər Abbasov, Bakı Slavyan Universiteti
 Mahmud Allahmanlı, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti

 Beynəlxalq məsləhətçilər 

 Yavuz Akpınar, Ege Universiteti, Türkiyə
 Özcan Bayrak, Fırat Universiteti, Türkiyə 
 Aqşin Əliyev, Pekin Xarici Dillər Universiteti, Çin
 Güljahon Jumanzarova, Cizzax Dövlət Pedaqoji İnstitutu, Özbəkistan
 Surayyo Eşonqulova, Çirçiq Dövlət Pedaqoji Universiteti, Özbəkistan 
 Güllü Karanfil, Komrat Dövlət Universiteti, Moldova
 Çonq Jin Oh, Hankuk Xarici Tədqiqatlar Universiteti, Cənubi Koreya
 Maqripa Yeskeyeva, Beynəlxalq Türk Akademiyası, Qazaxıstan

 Redaksiya heyətinin üzvləri 

 İsmayıl Kazımov, AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu
 Sədaqət Həsənova, Naxçıvan Dövlət Universiteti
 Minaxanım Nuriyeva Təkləli, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
 Fikrət Cahangirov, Azərbaycan Dillər Universiteti
 Bilal Həsənli, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
 Soltan Hüseynoğlu, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
 Ədalət Abbasov, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
 Könül Məmmədova, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti

 Redaksiya 
 Könül Yadigarova, Xatirə Məmmədova, Xanımgül Əsgərova, Ramilə İsmayılova, Nazlı Səmədzadə, Cəvahir Quluzadə

 Əlaqə 
 Bakı şəh., Nəsimi küç. 37
 Veb-sayt: https://tall.edu.az
 E-mail: tall@edu.gov.az

 Həmçinin bax 
 Azərbaycan məktəbi (jurnal)
 Məktəbəqədər və ibtidai təhsil (jurnal)
 "Kurikulum" elmi-metodik jurnalı

 Xarici keçidlər 
 Azərbaycan dili və ədəbiyyat tədrisi_Facebook
  WORLDCAT
  lib.az 

 İstinadlar 

 "Azərbaycan dili və ədəbiyyatı tədrisi" jurnalının 60 yaşı tamam olur. Məhəmməd Baharlı. 2014. 4 iyul. Səh. 9 http://www.anl.az/down/meqale/az_muellimi/2014/iyul/382283.htm
 "Azərbaycan dili və ədəbiyyatı tədrisi" jurnalı http://www.edu.gov.az/upload/file/02-Azerbaycan-dili-ve-edebiyyat-tedrisi.pdf 
 "Azərbaycan dili və ədəbiyyatı tədrisi" jurnalı, oktyabr-dekabr, 2016, № 4(250)
 Məhəmməd Baharlı. 55 il müəllimlərin xidmətində. "Azərbaycan dili və ədəbiyyatı tədrisi" jurnalı, aprel-iyun, 2009-cu il, № 2(220)

Kateqoriya:Azərbaycan jurnalları
Kateqoriya:Azərbaycan dilində jurnallar
Kateqoriya:1954-cü ildə Azərbaycanda yarananlar