Nina Simone

Eunice Kathleen Waymon (Yuunis Kətlin Veymn), səhnə adı ilə Nina Simone (d. 21 fevral 1933, Tryon, Şimali Koralina — ö. 21 aprel 2003 Carry-le-Rouet, Bouches-du-Rhône) — ABŞ müğənnisi, bəstəkar, ictimai fəal, antirasist.

 Həyat və yaradıcılığı 
Caz, Blues, R&B (ritm və blues), Folk musiqi tərzlərində unudulmaz və əfsənələşən Simone, musiqi ilə iç-içə olan bir ailədə dünyaya gəldi. İlkin musiqi təhsilini anasının dəstəyilə mənimsəyən sənətçi, uşaq yaşlarında kilsə xorlarında mahnılar oxuyarkən, yardımsevər birinin köməyilə piano dərsləri aldı. 10 yaşında New York Juilliard musiqi məktəbində təhsilinə davam etməyə başladı. O zamanların gərgin irqçi basqıları ilə bərabər maddi sıxıntılar səbəbilə Philadelphia`ya köçdülər. 1954-cü illər müxtəlif barlarda musiqi istedadını göstərməyə başladı.

1958-ci ildə ilk albomu yayımlandı. Elə həmin il adını ispan dilində "qız" anlamına gələn Nina və pərəstişkarı olduğu aktrisa Simone Signoretin adından götürərək bildiyimiz Nina Simone təxəllüsünə keçdi. Zənci hüquqları və vətəndaş hüququ mövzularında şüurlu bir aktivist olaraq bunu həyatına yeridən Simone, satış rəqəmləri bir milyonu aşan albomlara imza atdı. Müvəffəqiyyət nərdivanının pillələrinə çox qısa müddətdə yüksələrək məşhurlaşdı. Klassiklər arasında iştirak edən albomdakı My Baby Just For Me adlı parçası 30 il sonra belə məşhurluğunu qoruyaraq "Chanel No: 5" adlı ətirin reklam filmində istifadə edildi. Bir şirkətlə müqavilə izlayaraq ard arda müvəffəqiyyətli albomlar çıxaran Nina Simone, 1961-ci ildə meneceri Endryu Stroudla evləndi.

1964-cü ildə Philips şirkəti ilə müqaviləyə imza ataraq məşhur "Dont Let Me Be Misunderstood" mahnısını çıxardı. 1966-cı ildə yenə şirkət dəyişdirərək RCA ilə işə başladı. Reytinqlərin zirvələrində olan mahnılarını qısa müddətə edən Simone, eyni zaman kəsimində Martin Luther Kinglə yaxınlaşaraq siyasi xəttini dəqiqləşdirdi. İrqçilik və döyüş əleyhdarı dünyagörüşü üzündən ABŞ-yə mənfi jest olaraq Avropaya keçdi. Liberiya, İsveçrə, Hollandiya, Belçika, İngiltərə kimi ölkələr gəzdikdən sonra Fransaya yerləşdi. 1978-ci ildə Vyetnam müharibəsinə etiraz məqsədiylə vergi ödəməkdən imtina edərək, həbs olundu. ABŞ-dəki dinləyici kütləsinə gələn həddindən artıq tələb üzərinə 2001-ci ildə Carnegie Hall konseriyle yenə Amerikada səhnəyə çıxdı. Aretha Franklin, Dasti Sprinqfild kimi sənətçilərin yetişməsinə təşəbbüskar olan, The Beatles, Bob Dylan, Leonard Cohen kimi sənətçilərin mahnılarını fərqli şərhləriylə rəngləndirən Nina Simone, Türkiyədə ölümünün beşinci ildə 15-ci Beynəlxalq İstanbul Caz Festivalında Sibel Kosa tərəfindən şərh olundu.

Mahnı sözləri də yazan sənətçi, Four Woman adlı əsərində zənci qadınların çəkdiyi işgəncəni izah etdi. Mississippi Goddam adlı mahnısı növündəki əsərləri, Medgar Evers adlı irqçiliyə müqavimət göstərən qəhrəmanının öldürülməsi, bir zənci kilsəsi bombalanarak dörd kiçik zənci uşağın ölməsi kimi hadisələri etiraz etmək üçün yazılmışdı.

Əfsanəvi caz vokalisti olaraq tarixə keçən sənətçi, protest şəxsiyyəti, sakitləşdirici səsi, 10 dəqiqə uzunluğundakı Sinnerman mahnısıyla, çox xarakteristikasını çəkən mahnı sözlərilə beyinlərə həkk olundu. Müasir caz sənətçisi Lyambikonun Saffronia albomunu adına həsr etdiyi Simone, keçirdiyi döş xərçənginin ardından, yeddi il sonra 70 yaşındaykən yuxusunda həyatını itirdi.

 Diskoqrafiyası 
 Year Album Type Label Billboard 1958  Little Girl Blue  Studio Bethlehem Records 1959  Nina Simone and Her Friends  Studio Bethlehem 1959  The Amazing Nina Simone  Studio Colpix Records 1959  Nina Simone at Town Hall Live and studio Colpix 1960  Nina Simone at Newport Live Colpix23 (pop) 1960  Forbidden Fruit Studio Colpix 1962  Nina at the Village Gate Live Colpix 1962  Nina Simone Sings Ellington Live Colpix 1963  Nina's Choice Compilation Colpix 1963  Nina Simone at Carnegie Hall Live Colpix 1964  Folksy Nina Live Colpix 1964  Nina Simone in Concert Live Philips Records102 (pop) 1964  Broadway-Blues-Ballads  StudioPhilips 1965  I Put a Spell on You StudioPhilips99 (pop) 1965  Pastel Blues  StudioPhilips8 (black) 1966  Nina Simone with Strings Studio (strings added) Colpix 1966  Let It All Out Live and studio Philips19 (black) 1966  Wild Is the Wind StudioPhilips12 (black) 1967  High Priestess of Soul StudioPhilips29 (black) 1967  Nina Simone Sings the Blues StudioRCA Records29 (black) 1967  Silk & Soul StudioRCA24 (black) 1968  Nuff Said  Live and studioRCA44 (black) 1969  Nina Simone and Piano StudioRCA 1969  To Love Somebody StudioRCA1970  Black Gold LiveRCA29 (black) 1971  Here Comes the Sun StudioRCA190 (pop)1972 Emergency Ward Live and StudioRCA1974 It Is Finished LiveRCA1978  Baltimore StudioCTI Records12 (Caz)1980  The Rising Sun Collection ?Enja1982 Fodder on My Wings StudioCarrere1984 Backlash (Nina Simone album) LiveStarJazz1985 Nina's Back StudioVPI1985 Live & Kickin LiveVPI1987 Let It Be Me ?Verve1987 Live at Ronnie Scott's LiveHendring-Wadham1993A Single WomanStudioElektra Records3 (top jazz)Additional1969A Very Rare EveningLive?1975The Great Show Live In ParisLiveRCA?2003GoldStudio RemasteredUniversal/UCJ2003AnthologyCompilationRCA/BMG Heritage2004Nina Simone's Finest HourCompilationVerve/Universal2005The Soul of Nina Simone?RCA DualDisc2006The Very Best of Nina Simone CompilationSony BMG2006Remixed and ReimaginedRemixLegacy/SBMG5 (contemp.jazz)2006Songs to Sing: the Best of Nina SimoneCompilation/Live CompilationDeluxe2006Forever Young, Gifted & Black: Songs of Freedom and SpiritRemixRCA

 Film soundtrack-ləri 
 American Me (1992), featuring "Don't let me be misunderstood",
 Point of No Return (1993), featuring "Here Comes The Sun", "I Want A Little Sugar In My Bowl", "Feeling Good", "Wild Is the Wind" and "Black Is The Color Of My True Love's Hair".
 Shallow Grave (1994), featuring "My Baby Just Cares for Me".
 Stealing Beauty (1996), also featuring "My Baby Just Cares for Me".
 The Big Lebowski (1998), featuring a cover of Duke Ellington's "I Got It Bad And That Ain't Good".
 Billy's Hollywood Screen Kiss (1998) featuring "Love Me or Leave Me".
 The Thomas Crown Affair (1999), featuring "Sinnerman".
 Scarlet Diva (2000) featuring "Wild Is the Wind"
 Scrubs (2001), featuring "Sinner Man".
 The Bourne Identity (2002)
 The Dancer Upstairs (2002), featuring "Who Knows Where the Time Goes".
 Cellular (2004), featuring a remix of "Sinnerman" by Felix da Housecat.
 Before Sunset (2004), "Just in Time" is an important part of the movie's ending.
 Kinky Boots (2005), featuring the songs "Wild is the Wind" and "I Put A Spell On You".
 Indigo Prophecy (2005, videogame), featuring "No Good Man"
 Six Feet Under, Vol. 2: Everything Ends (2005), featuring "Feelin' Good"
 Miami Vice (2006), featuring a remix of "Sinnerman" by Felix da Housecat.
 Inland Empire (2006), featuring an edited version of "Sinnerman".
 Last Holiday (2006), featuring "Feeling Good"
 The Reaping (2007), featuring "Take Me to the Water".
 Wild Tigers I Have Known(2007), featuring "When I Was In My Prime"
 Tajnosti (2007), featuring "Little Girl Blue", "Wild Is The Wind", "Feeling Good" and "Love Me or Leave Me".
 Nuovomondo (The Golden Door) (2007), featuring "Feeling Good" and "Sinner Man"
 Entourage (2007), featuring "Sinner Man"
 Bella (2007), featuring "Nearer Blessed Lord"
 Sex and the City: The Movie (2008), featuring a remix of "the Look of Love"
 Chuck Season 3 Episode 14 - Tv Series (2010), featuring "Feeling Good"
 Luther Season 1 Episode 6 - Tv Series (2010), featuring "Don't let me be misunderstood"
 Repo Man (2010), featuring "Feeling Good"

 Xarici Keçidlər 

 Nina Simone  in the Encyclopedia of Jazz Musicians
 Nina Simone  at Legacy Recordings

Kateqoriya:ABŞ musiqiçiləri
Kateqoriya:1933-cü ildə doğulanlar
Kateqoriya:21 fevralda doğulanlar
Kateqoriya:Aktivistlər
Kateqoriya:ABŞ sosialistləri
Kateqoriya:Qadın pianoçular
Kateqoriya:Həyatı boyu müvəffəqiyətlərinə görə Qremmi mükafatı laureatları
Kateqoriya:Süd vəzi xərçəngindən ölənlər
Kateqoriya:ABŞ feministləri
Kateqoriya:XX əsr müğənniləri
Kateqoriya:ABŞ ritm-end-blyuz musiqiçiləri
Kateqoriya:ABŞ bəstəkarları