Çavundur nahiyəsi

Çavundur mahalı — XIV əsr-1840 inzibati nahiyə. Qarabağ xanlığının bölgələrindən biri. İndiki Zəngilan rayonu ərazisi.

Oğuzların 24 boyundan olan Çuvaldar boyu/Çavundur boyu adı ilə bağlıdır. Çavundur (çay) bu ərzidə yerləşir. Həmin sözün qədim şəkili ilə (yəni Çavuldur) dur.

 Qısa bilgi 
 Sahəsi -
 Əhalisi — Türk
 Yaranması — XIII əsr
 Mərkəzi— Məlikli (Zəngilan) kəndi
 Sərhədləri —

 Mahalın tarixi 
Çavundur nahiyəsi 1593-cü ildə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin İsgəndərqalası livasının nahiyəsi

 1. Sinalı erm. kəndi (12 ailə)
 2. Kərin erm. kəndi (16 ailə)
 3. Xəstəbezor. Başqa adı ġıxavuzdur erm. kəndi (8 ailə)
 4. ġiskerd erm. kəndi (8 ailə)
 5. Nanvadirək azərb. kəndi (dağıdılıb)
 6. Səngülan azərb. kəndi (dağıdılıb)
 7. Keyman azərb. kəndi (dağıdılıb)
 8. Kələvanıs. Başqa adı Qayabaşıdır azərb. kəndi (dağıdılıb)
 9. Yerkəni azərb. kəndi (dağıdılıb)
 10. Sav azərb. kəndi (dağıdılıb)
 11. Qızlarağacı azərb. kəndi (dağıdılıb)
 12. Kilsə azərb. kəndi (dağıdılıb)
 13. Limkəhan azərb. kəndi (dağıdılıb)
 14. Doqquzxırman məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 15. Çəmtus azərb. kəndi (dağıdılıb)
 16. Gicikan azərb. kəndi (dağıdılıb)
 17. Püraküm azərb. kəndi (dağıdılıb)
 18. Təri azərb. kəndi (dağıdılıb)
 19. Kosa azərb. kəndi (14 ailə)
 20. Aşağı Carutan və Mərəli azərb. kəndi (4 ailə)
 21. Muşilan azərb. kəndi (5 ailə)
 22. Aşağı Pürcavan kəndi və Sofılər məzrəəsi azərb. kəndi (4 ailə)
 23. Kəklik azərb. kəndi (4 ailə)
 24. Boyavar məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 25. Qərar məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 26. Buradərək. Nizaməddinli kimi tanınır azərb. kəndi (dağıdılıb)
 27. Qapucuk azərb. kəndi (dağıdılıb)
 28 Yuxarı Mirili azərb. kəndi (dağıdılıb)
 29. Zaviyyə. Başqa adı Baba Qəni təkyəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 30. Yuxarı Carutan azərb. kəndi (dağıdılıb)
 31. Pürəliyan azərb. kəndi (dağıdılıb)
 32 Seyfullahlı azərb. kəndi (dağıdılıb)
 33. Zərdiyas azərb. kəndi (dağıdılıb)
 34. Hind azərb. kəndi (dağıdılıb)
 35. Top azərb. kəndi (dağıdılıb)
 36. Pürhəmzəli azərb. kəndi (dağıdılıb)
 37. Sivəcur azərb. kəndi (dağıdılıb)
 38. Sənuc azərb. kəndi (dağıdılıb)
 39. Xənəzor azərb. kəndi (dağıdılıb)
 40. Çeşmə azərb. kəndi (dağıdılıb)
 41. Muafiyan. Qazılı kimi tanınır azərb. kəndi (dağıdılıb)
 42. Tərünid azərb. kəndi (dağıdılıb)
 43. Yuxarı Pürcavan azərb. kəndi (dağıdılıb)
 44. Təklədərə azərb. kəndi (dağıdılıb)
 45. Sarıtala azərb. kəndi (dağıdılıb)
 46. Kurdəzor azərb. kəndi (dağıdılıb)
 47. Yelik məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 48. Dəvəeniş məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 49. Axşaməhər və Ağaziran məzrəələri azərb. kəndi (dağıdılıb)
 50. Dərvişlər məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 51. Haşımlı məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 52. Kavkan azərb. kəndi (dağıdılıb)
 53. ġitaruz məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 54. Alnıqolualçaq. Qafalı kimi tanınır azərb.kəndi (dağıdılıb)
 55. Bist məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 56. Pürşəndul məzrəəsi azərb. kəndi (dağıdılıb)
 57 Seyfətas və Dəmirci mülkü məzrəələri azərb. kəndi (dağıdılıb)İrəvan vilayətinin icmal dəftəri

1728-ci ildə Osmanlı İmperiyasının Çuləndər livası nın bir nahihəyədən ibarət olan nahiyəsi. Çuləndar 60 kənd bulunmaktadır 30 u boştur, vergi veren :

 1 Piri
 2 Pirgalan
 3 Kavkan
 4 Yukarı Pircahan
 5 Sufiler
 6 Guyucag
 7 Sabunxor
 8 Şehabbeyli
 9 Gazili
 10 Şuturuz
 11 Kilseyan
 12 Müşlan

Çulundur mahalı əvvəlcə nahiyə kimi Qarabağ bəylərbəyliyinə bağlı idi. 1735-ci ildə Nadir şah Qırxlı-Avşar ziyadoğluların acığına bu nahiyəni Təbriz bəylərbəyliyinin Qaradağ vilayətinə tabe etdi.

1747-ci ildə Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir mahalı yenidən Qarabağa bağladı.

Mahal I Rus-İran müharibəsi zamanında İrana tabe olmuşdu. Daha sonra Qapıcıq dağının zirvəsindən Ağlıdərə dərəsindən axan çayın sol sahili ilə Oxcu kəndinə qədər və sonra Qapancay və yaxud Cuğundur çayının sağ sahili ilə onun Tir yaşayış yeri yaxınlığında Araz cayına tokulduyu yerə və oradan Şabadin, Gecalan, Oxçu kəndlərinə qədər. Umumiyyətlə, Qapançay və yaxud Cuğundur çayının sol sahilində yaşayan əhali Rusiyaya, sağ sahilində yerləşənlər isə İrana məxsusdur≫Актъ, составленный в Тифлисъ 28-го марта 1825 года ген-лейт. Велъяминовымъ и беглярбегом тавризскимъ Фет-Али-ханом. Кавказский сборник, том ХХЫ, Тифлис 1901, стр. 53–56..

 Mahalın ərazisi 
Qədim-qayım Qarabağın əski mahallarından biri də Çulundurdur. Çulundur mahalının sərhəd-sınırı güneydə Araz çayı, quzeydə Qapanat mahalları (Əcənan, Bağabürd), günbatanda Mehri  mahalı və gündoğanda isə Bərgüşad  mahalı ilə çevrələnir.

 1823-cü ildə mülkədarlara aid kəndlər 

 Çulundur mahalının naibləri 
 Titul Adı Başlanığıcı Sonu Naib Məlik Mahmud bəy 1747 1763 Naib Məlik Hümmət bəy 1763 1772 Naib Məlik Məmmədxan bəy 1772 1799 Naib Məlik Məmmədyar bəy 1799 1806 Naib Hacı Məlik Budaq bəy 1806 1811 Naib Məlik Mövlamverdi bəy 1811 1816 Naib Məlik Kazım bəy 1816 1822

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 

 Mənbə 
 Ənvər Çingizoğlu, Çulundur mahalı, "Soy" dərgisi, 4 (37), Bakı, 2010, səh.65–74.

 Həmçinin bax 
 Qarabağ xanlığı

Kateqoriya:1747-ci ildə yarananlar
Kateqoriya:Qarabağ xanlığının mahalları
Kateqoriya:Nahiyələr