Məhəmmədəmin Riyahi

Məhəmmədəmin Riyahi () — Azərbaycan əsilli İran tarixçisi, ədəbiyyatşünası və dövlət xadimi.Moḥammad Esteʿlāmi, "RIAHI, MOHAMMAD AMIN" in Encyclopaedia Iranica. Online access   at March, 2011

 Həyatı 
Azərbaycan əsilli tədqiqatçı, tarixçi və ədəbiyyatçı Məhəmmədəmin Riyahi 1923-də Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhərində anadan olmuşdur. O, 2009-cu ilin may ayında 86 yaşında Tehranda vəfat etmişdir.

 Təhsili 
İbtidai və orta təhsilini Xoyda bitirib, ikinci dünya müharibəsinin başlanması və Azərbaycanın işğal olunmasının ardınca təhsilini davam etdirmək məsədi ilə Tehran şəhərinə köçmüşdür. Tehran Universitetinin ədəbiyyat fakültəsində Bədiülzaman Furuzanfər, Abbas İqbali Aştiyani, Məliküşşüəra Bahar, Əbdüləzim Qərib və s… alimlərdən dərs almışdır. 1958-də fars dili və ədəbiyyatı sahəsində diplom almışdır, daha sonra təhsilini davam etdirib, ədəbiyyat üzrə doktorluq dərəcəsinə yiyələnmişdir.

 Fəaliyyəti 
Məhəmmədəmin Riyahi illərlə təlim işində çalışaraq ədəbiyyat və tarix üzrə tədqiqatlar aparmışdır. İran mədəniyyəti, Firdovsinin "Şahnamə" əsəri və İran tarixi haqqında dəyərli tədqiqi əsərlər yaratmışdır. Həmçinin tarix üzrə məktə dərsliklərinin yazılmasında da yaxından iştirak etmişdir.

Onun əsas araşdırma mövzusu Firdovsinin, Hafizin yaradıcılığı və fars dili olmuşdur. Həmçinin, İranika Ensiklopediyasının yazarlarından biri olmuşdur.

O, Tehran Universitetində professor kimi çalışmışdır. Şahnamə fondunun qurucu üzvlərindən biri və sonradan rəhbəri olmuşdur (1971–1979). İran Ədəbiyyat və İncəsənət Akademiyasının vitse-prezidenti olmuşdur. O, həmçinin 1979-cu ildə İranın Mədəniyyət və Təhsil naziri kimi də çalışmışdır.

 Əsərləri 
Qədim əsərlərlə bağlı yazdığı əsərlər:
 Cahannamə, Məhəmməd ibn Nəcib Bəkran (1963)
 Məftah-əl-Muamelat, Məhəmməd ibn Əyub Təbəri (1970)
 Mərsad-əl-ebad, Nəcməddin Razi (1973)
 Alamarayi Nadiri, Məhəmməd Kazım Mərvi (1983)
 Nüzhət-əl-məcalis, Camal Xəlil Şarvani (1996)

Tarix və ədəbiyyatla bağlı tədqiqatları:
 Kisai Mərvazinin həyatı və şeriyyatı (1988)
 Osmanlı bölgəsində fars dili və ədəbiyyatı (1990)
 Xoyun tarixi (1993)
 Firdovsi və Şahnamə ilə ilkin erkən mənbələr (1993)
 Firdovsinin həyatı, düşüncləri və şeriyyatı (1996)
 İran tarixi, ədəbiyyatı və dili haqqında 40 esse (2000)

 Həmçinin bax 
 İran azərbaycanlılarının siyahısı
 Jalə Amuzgar
 Abbas Zəryab
 Hüma Natiq

 Xarici keçidlər 

 İstinadlar 
Kateqoriya:Xoyda doğulanlar
Kateqoriya:Tehranda vəfat edənlər
Kateqoriya:İran azərbaycanlıları
Kateqoriya:İran tarixçiləri
Kateqoriya:Behişti-Zəhrada dəfn olunanlar
Kateqoriya:İran azərbaycanlısı tarixçilər
Kateqoriya:İran ədəbi tənqidçiləri