Valqa

Valqa (, , 1920-ci ilə qədər Valk -, keçmiş adı  Vleh) — Estoniyanın cənubundakı Valqamaa bölgəsinin inzibati mərkəzi. Pedeli çayının sahilində yerləşir. Şəhərin sahəsi 16,5 km² təşkil edir. Tartuya qədər məsafə 89 km, Pyarnuya qədər 144 km, Tallinə qədər 245 km, 175 km Riqaya və Pskova 170 km-ə bərabərdir. Valqa dəmir və avtomobil yollarının kəsişməsində yerləşir. Estoniyanın və Latviyanın Şengen birliyinə daxil olması ilə Valqa və Valka şəhərləri arasında ümumi ictimai avtobus nəqliyyatının işə düşdüyü elan olunmuşdur.Establishment of common public bus transport (Presentation) 
450px|right
 Tarix 
Şəhərin əsası 1286-cı ildə Valk adı ilə qoyulub. Rusiya imperiyası dövründə şəhər Liflyandiya quberniyasının tərkibinə daxil edilmişdi. 1950—1991-ci illərdə Valqa Valqa rayonunun mərkəzi idi.
 1286: Valqa (Alman adı Walk altında) Riqa şəhər reyestrinə ilk dəfə adı çəkilir.
 1298, 1329, 1345: Walk ikinci və üçüncü dəfə Böyük Gedimin və Algirdas hersoqlarının başçılıq edən litvalılar tərəfindən talan edilir.
 1419: Valqa Livoniya Konfederasiyasının əyalət və iqamətqahı olur.
 1481: ruslar tərəfindən hücuma uğrayır.
 1501: ruslar tərəfindən başqa basqın zamanı beşinci dəfə yandırılıb.
 1558: Livoniya müharibəsi zamanı, Walk orta əsr qəsəbəsi tamamilə məhv edilir.
 1584 11 iyun: Polşa kralı Stefan Batori tərəfindən şəhər statusuna qaldırılır.
 1590 17 aprel: Polşa Kralı, III Sigizmund Vaza, nizamnamə ikinci dəfə ratifikasiya edir. Valqaya yenidən şəhər statusu verilir.
 1600: 42 ev xassələri göstərən ilk şəhər xəritəsi,. Bu şəhər 7 km uzunluğunda və 0,5 arasında və 0.25 km genişdir.
 1626: Polşa-İsveç müharibəsi nəticəsində Valqa İsveçin tərkibinə daxil olur. Martın 6-da İsveç kralı Gustav Adolf mövcud güzəştləri təsdiqləyir.
 1721: Böyük Şimal müharibəsi nəticəsində Valqa Estoniya ilə birlikdə Rusiya İmperiyasının tərkibinə daxil edilir.
 1764 5 oktyabr: II Yekaterina şəhərə yenidən status verir.
 1780: İlk daş binalar inşa olunur: bir kilsə, məktəb tikilir.
 1816: Müqəddəs İohann Kilsəsinin binası başa çatmışdır.
 1876: Walkscher Anzeiger, Alman Valga ilk qəzeti, verilir.
 1889: Valqa dəmiryol stansiyası açılır. İyulun 22-də Tartu-Valqa dəmiryol xətti rəsmən açılmışdır.
 1890 16 dekabr: Valqa səbirlilik Cəmiyyəti təsis edilir.
 1901 7 dekabr: Valqaada yaşayan Baltik Almanlar seçkilərdə qalib qəlir - bu kimyaçı Yohan Märtson olur. O Valqanın meri seçilir.
 1904 22 May: Estoniya şair və yazıçı Paul Viiding Valqada anadan olur.
 1908 24 iyun: Estoniya hərbi komandiri Alfons Rebane Valqada anadan olur.
 1909: Säde binasının tikintisi başlanmışdır (memar Georg Hellat).
 1917: Alman zeppelin şəhər üzərində uçur və əsas hədəf olaraq dəmiryol stansiyasını tutur, yüksəklikdən qırx partlayıcı bombalar düşür.
 1920 1 iyul: Britaniya nümayəndəsi polkovnik SG Tallents qəti Estoniya və Latviya arasında sərhəd yaradır. Valqa təyin olmuş yeni sərhəddə əsasən Estoniyanın tərkibində qalır.
 1921-ci il 11 fevral: Estoniya hökumətinin sərəncamı Valqa ilçə ərazisində yaradır. Valga bir ilçe mərkəzində olur.
 1940 17 avqust: Sovet işğal başlayır və burada Estonların və Latışların kütləvi deportasiyaları başlayır.
 1941 9 İyul: Valga alman qoşunları tərəfindən işğal edilir.
 1944 19 Sentyabr: Valqa yaxınlığında gedən ağır döyüşlər  zamanı Estoniya alman işğalından azad edilir. Bu dərhal Estoniyanın Sovet işğalı ilə əvəz olunur.
 1989 24 fevral: yenidən qurulmuş müstəqillik dövründə ilk Estoniya bayrağı 12 ASA küçəsində dalğalanır.
 1993 17 oktyabr: müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bələdiyyə məclis ilk azad seçkilər keçirilir.

 İqtisadiyyat 
Valqa əhəmiyyətli sənaye mərkəzidir. Sənaye istehsalında 10 şirkət çalışır və bu onlara 2010-cu ildə 700 milyon avro gəlir gətirib.
Həmçinin burada geyim və ayaqqabı sənayesi, metal emalı və mebel sənayesi də inkişaf etmişdir.

Valqa sürətlə inkişaf edir. 1996-cı ildən, əhalinin həyat keyfiyyəti, mərkəzi kitabxana, Valga stadionunun, muzey, Valga Xəstəxanası və mədəniyyət və hobbi mərkəzləri, o cümlədən bir neçə bina təmiri ilə xeyli yaxşılaşmışdır. Addım-addım məktəblər və uşaq bağçaları da təkmilləşdirilərək təmir olunur. 2003-cü ildən şəhərin su keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması üçün yeni su təmizləyici stansiya istismara verilmişdir.

 İqlimi 
Valqa'nın iqlim dəniz xüsusiyyətləri ilə mülayim kontinentaldır. Valqa adətən mülayim qışı və davamlı, lakin qısa yay iqlimi ilə xüsusiyyətlənir.

 Əhali 
 İl  Əhali 1881  4,200 1897  10,922 1922  9,500 1934  10,800 1939  10,419 İl  Əhali 1940  10,402 1959  13,300 1970  17,000 1979  18,500 1989  17,700 İl  Əhali 1990  13,390 2000  14,352 2006  13,364 2009  12,998 2012  12,539

Əhali1970Население районов, городов и поселков городского типа Эстонской ССР : по данным Всесоюзной переписи населения на 15 января 1970 года. Таллинн, 1972.1979Eesti Vabariigi maakondade, linnade ja alevite rahvastik. 1. osa, Rahvaarv rahvuse, perekonnaseisu, hariduse ja elatusallikate järgi : 1989. a. rahvaloenduse andmed : statistikakogumik. Tallinn, 1990, lk. 271989Eesti Vabariigi maakondade, linnade ja alevite rahvastik. 1. osa, Rahvaarv rahvuse, perekonnaseisu, hariduse ja elatusallikate järgi : 1989. a. rahvaloenduse andmed : statistikakogumik. Tallinn, 1990, lk. 3220002011il%il%il%il%Ümumi1679510018474100177221001432310012261100estonlar963557,371005254,41938352,95897062,63788664,32ruslar524131,21616433,37614034,65391327,32322426,29ukraynalılar5543,307664,157204,064212,943863,15beloruslar1701,013221,743071,732111,471561,27latışlar3822,274482,434562,57334 1,882622,14finlər1210,721360,741260,71990,69550,45başqaları 6924,125863,175903,333752,622922,38

 Mədəniyyət 
Şəhərdə (həftədə üç dəfə) "Valgamaalane" (estonca) və "Валкъ" (rusca) adlı qəzetlər nəşr olunur.

Valqa  sərhəd şəhəridir, onun tarixi ərzində hər bir dövlət öz təsirini qoymuşlar.
Baxımlı abidələri:
 Müqəddəs Ruh Roma Katolik Kilsəsi 
 Apostol Kilsəsi - Bazar meydanı yaxınlığında yerləşən və Estoniya Apostol Pravoslav Kilsəsinin dörd məbədlərindən biridir
 Yaani kilsəsi

İdman
FC Warrior Valga Esiliigada Valqa şəhərini təmsil edir.
Valga/CKE Inkasso Korvpalli Meistriliigada oynayıb

 Təhsil 
Valqa şəhərində ilk təhsil mərkəzləri (əsasən orta məktəblər), 1788-ci ildən mövcuddur. XIX əsrdə şəhərdə artıq inkişaf etmiş təhsil ocaqları yaranmışdır. Şəhər əhalisinin müxtəlifliyi, Valqada eston, latış, rus, alman dillərində məktəblərin yaranmasına səbəb oldu.
Marşrut
Avtomobildə: Şəhəri Yıhvi - Narva, Uulu ( Pyarnu ), Vıru və Riqanı birləşdirən şose keçir. Valqanın Tartuya şose ilə 89, Pyarnuya 144, Tallinə 245, Riqaya 175, Pskova 170 km məsafəsi var.

 Qalereya 

 Valqada doğulmuş tanınmışlar 
 Woldemar von Glasenapp (1812–1895) Rusiya İmperiya Flotunun keçmiş vitse-admiralı.
 Alfred Neuland (1895–1966) 1920-ci ildə Antverpendə keçirilən olympiyadanın gümüş medalçısı
 Kazimierz Świątek (1914–2011) kardinal, həmçinin Minsk-Mogilyovun arxiyepiskopu
 Tiit Vähi (* 1947) Estoniya siyasətçisi və sahibkarı.
 Andrus Värnik (* 1977) yüngül atletikaçı.

 Qardaşlaşmış şəhərlər 
Valqa aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşmış şəhərdir :
 Durbuy, Belçika
 Hallsberq, İsveç
 Haparanda, İsveç
 Kalundborq, Danimarka Kobylnica, Polşa
 Kościelisko, Polşa
 Lübz, Almaniya
 Novqorod, Rusiya Oakland, ABŞ
 Orimattila, Finlandiya
 Tornio, Finlandiya
 Uusikaupunki, Finlandiya Valka, Latviya
 Östhammar, İsveç

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 

 Xarici keçidlər 

Valga linna koduleht
Valga maakonna koduleht 
Valgamaa
Valga linna 
Valga linna ajaloolised traditsioonid
 Ajaleht Valgamaalane
Ajaleht Walk (vene keeles) 
 Valga kaartidel (ingliskeelne teave)
Valga linn ja Valga Maakond kaartidel (ingliskeelne)

Kateqoriya:Estoniya şəhərləri
Kateqoriya:Bölünmüş şəhərlər