Bicapur sultanlığı

Bicapur sultanlığı — 1490–1686-cı illərdə cənubi Hindistanın Dekan regionunun qərbində Bicapurda mövcud olmuş Bayandur müsəlman dövləti.

 Ümumi məlumat 
Hindistanda Dekan yaylasının qərb hissəsində mövcud olmuş dövlət (1489–1686). Banisi Adil şah Yusifdir. Bəhməni sultanlığının parçalanması zamanı Bicapur müstəqilliyini elan etmişdi (1489). Adil şah Bicapur da qala tikdirmiş və şəhəri dövlətin paytaxtına çevirmişdi. Onun oğlu İsmayıl Adilşah Qoa limanını işğal edən Portuqaliyaya qarşı mübarizə aparmış (1510), Rayçur vadisi uğrunda Vicana yaqara qarşı baş verən döyüşdə (1521) geri çəkilməyə məcbur olmuş, Bərid şahlar, Nizamşahlar və İmad şahların müttəfiq ordusu ilə vuruşaraq onları məğlubiyyətə uğratmışdır (1525). O, 1514-cü ildə Səfəvi hökmdarı şah I İsmayıl tərəfindən Bidara göndərilən və burada həbs olunan elçinin azadlığa buraxılmasına vasitəçilik etmişdir. 1535-ci ildə hakimiyyətə gələn I İbrahimin türksoylu dövlət xadimlərini hindlilərlə əvəz etməsi ordunun zəifləməsinə və xarici basqınların artmasına gətirib çıxarmışdı. I Əli Adilşah Bicapuru istehkamlarla möhkəmləndirmiş, əhalinin rifah səviyyəsini yüksəltməyə çalışmışdır. Onun hakimiyyəti illərində Bicapur sultanlığı ilə bölgədəki müsəlman dövlətlərinin ittifaqı qurulmuş, Vicanayaqar dövlətinə son qoyulmuşdur (1564). II İbrahim Adilşahın (1579–1626) hakimiyyət illəri Bicapur sultanlığının ən qüdrətli dövrü olmuşdur. O, Böyük Moğollarla dostluq munasibətləri yaratmış, Bəridşahlar dövlətinə son qoymuşdur (1612). II Əli Adilşahın hakimiyyəti illərində Marath dövlətinin və Böyük Moğollar imperiyası qoşunlarının hücumlarına məruz qalan Bicapur sultanlığı tənəzzülə uğradı (bax həmçinin Adilşahlar). Bicapur sultanlığını I Aləmgir istila etmişdir. Bicapur şəhərinın memarlığı 15,17-ci əsrlər islam memarlığının parlaq nümunəsidir: istehkamlarla möhkəmləndirilmiş, 5 darvazası olan qala (16-cı əsr); iç qalada məscid (14-cü əsr), saray (təqribən 1646, sonralar yenidən tikilmişdir); Asari-Şərif (divanxana, 16-cı əsrin sonu — 17-ci əsrin 1-ci rübü; divar rəsmlərinin fraqmentləri); nəhəng günbəzi (diametri 44 m), 7 yaruslu bürcləri olan Məhəmməd Adilşahın məqbərəsi (Gül Günbəz, 1656–1660); Cümə məscidi (təqribən 1570–1686) və s.

 Ölkə 
Bicapur sultanlığı 1490–1686-cı ilərdə Hindistanda (Bicapur) mövcud olmuşdur. Sultanqlı adilşahlar sülaləsi tərəfindən idarə edilmişdir.

 Banisi 
Sultanlığın banisi Bəhməni sultanlığının görkəmli sərkərdələrindən olan Yusif Adilxan idi. O, 1489-cu ildə yeni müstəqil sultanlıq yaratdığını elan etdi. Bicapur sultanlığını 1686-cı ildə Aləmgir işğal etdi.

 Şahları 
 Yusif Adil şah (1490–1510)
 İsmayıl şah (1510–1534)
 Mallu şah (1534)
 I İbrahim Adil şah (1534–1558)
 I Əli Adil şah (1558–1580)
 II İbrahim Adil şah (1580–1626)
 İsgəndər Adil şah (?-1686)

 Mənbə 
 ASE, c I, s. 120
 Nəcəfli T. H. Azərbaycan Səfəvi dövlətinin Hindistanın türk-müsəlman sultanlıqları ilə əlaqələri. Bakı, 2020.

 Xarici keçidlər 
 Adilşahi Krallığı (1510–1686) Dr (Xanım) Jyotsna Kamat tərəfindən

 Həmçinin bax 
 Bəhməni sultanlığı
 Hindistan
 Bicapur

Kateqoriya:Sülalələr
Kateqoriya:Sultanlıqlar
Kateqoriya:Hindistan tarixi
Kateqoriya:1490-cı ildə yarananlar