Osmanlı sultanlarının siyahısı

Osmanlı Sultanları — 1302–1922-ci illər arasında Osmanlı İmperiyasını idarə etmiş Sultanlara verilən ümumi ad. Sultanlar tərəfindən idarə olunan Osmanlı İmperiyası şimaldan Macarıstan, cənubdan Somali, qərbdən Əlcəzair və şərqdən İraq ilə əhatələnmişdir. Sultanlar imperiyanı paytaxtdan idarə edirdilər. Osmanlı İmperiyasının ilk paytaxtı 1329-cu ildə fəth olunan Bursa şəhəri olmuşdur. Paytaxt 1366-cı ildə Ədirnə şəhərinə, 1453-cü ildə isə Konstantinopolun fəth olunmasından sonra İstanbul şəhərinə köçürülmüşdür.

 Osmanlı sultanlarının siyahısı 
№Sultanının adıSultanın rəsmiHakimiyyət illəriTuğrasıQeyd1I OSMAN
Qaziframeless|119x119px1299–1324 - Ərtoğrul Qazinin Həlimə Xatundan doğulan oğlu idi;
 Osmanlı imperiyasının qurucusudur;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.2I ORXAN
Qazi120x120px1324–1362100x100px Osman Qazinin Malhun Xatundan doğulan oğlu idi;
 Bursa şəhəri fəth edilərək və paytaxta çevrilib;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.3I MURAD
Qazi, Şəhid, Hüdavəndigarborder|159x159px1362–15 iyun 1389border|100x100px Orxan Qazinin Nilüfər Xatundan doğulan oğlu idi;
 Sultan titulu alan ilk Osmanlı hökmdarıdır;
 Şəhid düşən ilk Osmanlı hökmdarıdır;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.4I BƏYAZİD
İldırım119x119px15 iyun 1389 – 20 iyul 1402100x100px I Muradın Gülçiçək Xatundan doğulan oğlu idi;
 Anadoludakı bəylikləri hakimiyyəti altında birləşdirib;
 Ankara döyüşündə Əmir Teymura məğlub olaraq əsir düşüb;
 Əsir düşən ilk Osmanlı sultanıdır.FETRƏT DÖVRÜ
(1402–1413)5I MEHMED
Çələbi, Kirişçi174x174px5 iyul 1413–26 may 1421100x100px I Bəyazidin Dövlət Xatundan doğulan oğlu idi;
 Dövləti yenidən birləşdirdi;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.6II MURAD
Qazi, Qoca134x134px26 may 1421 — avqust 1444
sentyabr 1446 – 3 fevral 1451100x100px I Mehmedin Əminə Xatundan doğulan oğlu idi;
 İki dəfə hakimiyyətə gələn ilk Osmanlı sultanıdır;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.7II MEHMED
Qazi, Fateh110x110pxavqust 1444 — sentyabr 1446
3 fevral 1451 – 3 may 1481100x100px II Muradın Hüma Xatundan doğulan oğlu idi;
 İki dəfə hakimiyyətə gəlib;
 Konstantinopolu fəth edərək Bizans imperiyasına son qoyub;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.8II BƏYAZİD
Qazi, Sofu, Vəli118x118px22 may 1481 – 24 aprel 1512100x100px II Mehmedin Gülbahar Xatundan doğulan oğlu idi;
 Qardaşı Cemlə taxt mübarizəsi aparıb;
 Oğluyla girişdiyi taxt mübarizəsində məğlub olaraq taxtdan çəkilib;
 Oğlu tərəfindən zəhərlənərək öldürülüb.9I SƏLİM
Qazi, Yavuz108x108px24 aprel 1512–22 sentyabr 1520100x100px II Bəyazidin Əminə Gülbahar Xatundan doğulan oğlu idi;
 Atası və qardaşlarıyla taxt mübarizəsi aparıb;
 8 illik səltənətinin sonunda imperiyanın torpaqlarını 2,5 dəfə genişləndirdi;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.10I SÜLEYMAN
Qazi, Qanuni, Möhtəşəm117x117px22 sentyabr 1520 – 6 sentyabr 1566100x100px I Səlimin Hafsa Sultandan doğulan oğlu idi;
 45 il 11 ay 8 günlük səltənətiylə ən uzun səltənət sürən Osmanlı sultanı olub;
 Əsasən Avropa üzərinə səfərlərə çıxıb;
 Belqrad, Rodos, Macarıstan və Boğdan başda olmaqla mühüm qələbələr qazanıb;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.11II SƏLİM
Sarı160x160px6 sentyabr 1566 – 15 dekabr 1574100x100px I Süleymanın Xürrəm Sultandan doğulan oğlu idi;
 Hələ atasının səltənətində qardaşı Bəyazidlə taxt mübarizəsi apardı və yeganə vəliəhd olaraq taxta çıxdı;
 Kipr, Tunis, Yəmən və Mərakeş fəth edildi;
 Ordunun başında səfərə çıxmayan ilk Osmanlı sultanı olub;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.12III MURAD
Muradi150x150px15 dekabr 1574 – 16 yanvar 1595100x100px II Səlimin Nurbanu Sultandan doğulan oğlu idi;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.13III MEHMED
Adli240x240px16 yanvar 1595 – 22 dekabr 1603100x100px III Muradın Safiyə Sultandan doğulan oğlu idi;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.14I ƏHMƏD
Bahti155x155px22 dekabr 1603–22 noyabr 1617100x100px III Mehmedin Handan Sultandan doğulan oğlu idi;
 Sünnət edilmədən taxta çıxan ilk Osmanlı sultanı olub;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.15I MUSTAFA
Dəli179x179px22 noyabr 1617–26 fevral 1618
20 may 1622 – 10 sentyabr 1623100x100px III Mehmedin Həlimə Sultandan doğulan oğlu idi;
 İki dəfə hakimiyyətə gəlib;
 Əqli zəifliyi səbəbilə hər iki səltənətində də taxtdan endirildi və qalan ömrünü saray həbsində yaşadı.16II OSMAN
Gənc, Şəhid160x160px26 fevral 1618–20 may 1622100x100px I Əhmədin Mahfiruzə Sultandan doğulan oğlu idi;
 Yeniçəri üsyanı nəticəsində taxtdan endirilib;
 Yeniçərilər tərəfindən öldürülən ilk və son Osmanlı sultanı olub;17IV MURAD
Qazi, Sahib-i Qıran137x137px10 sentyabr 1623 – 8 fevral 1640100x100px I Əhmədin Kösəm Sultandan doğulan oğlu idi;
 Səltənətinin ilk 10 ili anasının naibəliyi ilə keçib;
 Bağdad və İrəvan fəth edilib;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.18İBRAHİM
Qazi, Şəhid, Dəli180x180px8 fevral 1640 – 8 avqust 1648100x100px I Əhmədin Kösəm Sultandan doğulan oğlu idi;
 Əqli zəifliyi səbəbilə taxtdan endirilib;
 Taxtdan endirildikdən 10 gün sonra boğularaq edam olundu.19IV MEHMED
Ovçu141x141px8 avqust 1648 – 8 noyabr 1687100x100px Sultan İbrahimin Turxan Sultandan doğulan oğlu idi;
 Taxta çıxarılan ən azyaşlı (6 yaşında) Osmanlı sultanı olub;
 Yeniçəri üsyanı nəticəsində taxtdan endirildi və qalan ömrünü saray həbsində yaşadı.20II SÜLEYMAN
Qazi150x150px8 noyabr 1687 – 22 iyun 1691100x100px Sultan İbrahimin Dilaşub Sultandan doğulan oğlu idi;
 Yeniçəri üsyanı nəticəsində taxta çıxarıldı.
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.21II ƏHMƏD
Qazi134x134px22 iyun 1691 – 6 fevral 1695100x100px Sultan İbrahimin Müəzzəz Sultandan doğulan oğlu idi;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.22II MUSTAFA
Qazi, İqbali109x109px6 fevral 1695 – 22 avqust 1703100x100px IV Mehmedin Gülnuş Sultandan doğulan oğlu idi;
 Karlovitsa sülhü (1699) ilə Osmanlı imperiyası ilk dəfə geniş miqyasda torpaq itirdi;
 Ədirnə hadisələrinin ardından taxtdan endirildi və qalan ömrünü saray həbsində yaşadı.23III ƏHMƏD
Qazi, Nəcib153x153px22 avqust 1703 – 1 oktyabr 1730100x100px Ədirnə hadisələrinin ardından taxta çıxarıldı;
 Məşhur Lalə dövrünün sultanıdır;
 Osmanlıda ilk mətbəə bu dövrdə açılıb;
 Patrona Xəlil üsyanı nəticəsində taxtdan endirildi və qalan ömrünü saray həbsində yaşadı.24I MAHMUD
Qazi, Sebkati152x152px1 oktyabr 1730 – 13 dekabr 1754100x100px II Mustafanın Saliha Sultandan doğulan oğlu idi;
 Patrona Xəlil üsyanı nəticəsində taxta çıxarıldı;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.25III OSMAN
Sofu161x161px13 dekabr 1754 – 30 oktyabr 1757100x100px II Mustafanın Şahsüvar Sultandan doğulan oğlu idi;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.26III MUSTAFA
Qazi, Cahangir149x149px30 oktyabr 1757 – 21 yanvar 1774100x100px III Əhmədin Mehrişah Sultandan doğulan oğlu idi;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.27I ƏBDÜLHƏMİD
Qazi140x140px21 yanvar 1774 – 7 aprel 1789100x100px III Əhmədin Şərmi Sultandan doğulan oğlu idi;
 İmzaladığı Kiçik Qaynarca sülhüylə Krım itirilib;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.28III SƏLİM
Şəhid, İlhami125x125px7 aprel 1789 – 29 may 1807100x100px III Mustafanın Mehrişah Sultandan doğulan oğlu idi;
 Müxtəlif istiqamətdə islahatlar aparıb;
 1793-cü ildə Nizami-Cədid ordusu qursa da, yeniçəri üsyanı səbəbilə ordunu ləğv edib;
 Qabaqçı Mustafa üsyanı nəticəsində taxtdan endirilib;
 Qardaşı oğlunun əmriylə Topqapı sarayının həbs tutulduğu Şimşirlik bölümündə edam olunub.29IV MUSTAFA121x121px29 may 1807–28 iyul 1808100x100px I Əbdülhəmidin Səniyəpərvər Sultandan doğulan oğlu idi;
 Qabaqçı Mustafa üsyanı nəticəsində taxta çıxarılıb;
 Ələmdar Mustafa Paşanın səyləriylə taxtdan endirilib;
 Qardaşının əmriylə Topqapı sarayının həbs tutulduğu Şimşirlik bölümündə edam olunub.30II MAHMUD
Qazi136x136px28 iyul 1808 – 1 iyul 1839100x100px I Əbdülhəmidin Nəqşidil Sultandan doğulan oğlu idi;
 Ələmdar Mustafa Paşanın səyləriylə taxta çıxarılıb;
 16 iyun 1826-cı ildə Vaqieyi-xeyriyyə hadisəsiylə Yeniçəri ocağını ləğv edib;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.31ƏBDÜLMƏCİD
Qazi136x136px1 iyul 1839 – 26 iyun 1861100x100px II Mahmudun Bəzmialəm Sultandan doğulan oğlu idi;
 3 noyabr 1839-cu ildə Tənzimat fərmanını imzalayıb;
 18 fevral 1856-cı ildə İslahat fərmanını imzalayıb;
 Son 4 Osmanlı sultanının atasıdır;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.32ƏBDÜLƏZİZ
Şəhid129x129px26 iyun 1861 – 30 may 1876100x100px II Mahmudun Pərtəvniyal Sultandan doğulan oğlu idi;
 Avropaya səyahət edən ilk Osmanlı sultanı olub;
 30 may 1876-cı ildə taxtdan endirilib;
 4 iyun 1876-cı ildə həbs tutulduğu Fəriyyə sarayında qətlə yetirilib.
 Ölümünün ardından keçirilən Ulduz məhkəməsində qətli araşdırılıb.33V MURAD
Dəli139x139px30 may 1876 – 31 avqust 1876100x100px Sultan Əbdülməcidin Şövqəfza Sultandan doğulan oğlu idi;
 93 günlük səltənətiylə ən qısa səltənət sürən Osmanlı sultanı olub;
 Əqli zəifliyi səbəbilə taxtdan endirildi və qalan ömrünü Çırağan sarayında həbsdə yaşadı.34II ƏBDÜLHƏMİD
Qazi130x130px31 avqust 1876 – 27 aprel 1909100x100px Sultan Əbdülməcidin Tirimüjgan Sultandan doğulan oğlu idi;
 23 dekabr 1876 Birinci Məşrutiyyəti və 23 iyul 1908-ci ildə İkinci Məşrutiyyəti elan edib;
 31 mart hadisəsinin ardından taxtdan endirilib;
 Sonrakı illərini Salonikidəki Alatini köşkündə və İstanbuldakı Bəylərbəyi sarayında həbsdə keçirib.35V MEHMED
Rəşad136x136px27 aprel 1909 – 3 iyul 1918100x100px Sultan Əbdülməcidin Gülcamal Sultandan doğulan oğlu idi;
 Liviya, Balkan yarımadası və Ön Asiyadakı torpaqlar onun səltənətində itirilib;
 Səltənəti boyunca real hakimiyyət İttihad və Tərəqqi partiyasının əlində olub;
 İttihadçıların təzyiqiylə Almaniyanın yanında Birinci Dünya müharibəsinə qoşulub;
 Ölümünədək səltənəti davam etdi.36VI MEHMED
Vahidəd'din''
|133x133px
|3 iyul 1918–19 noyabr 1922
|100x100px
|
 Sultan Əbdülməcidin Gülüstü Sultandan doğulan oğlu idi;
 Son Osmanlı sultanı olub;
 TBMM-nin 1 noyabr 1922-ci il tarixli 308 saylı qanunuyla səltənətinə son qoyulub;
 17 noyabr 1922-ci ildə ölkədən gizlicə qaçıb;
 Sürgündə ölən ilk Osmanlı sultanı olub.
|-
| colspan="6" |Osmanlı xilafəti|-
| -
|ƏBDÜLMƏCİD ƏFƏNDİ'135x135px19 noyabr 1922 – 3 mart 1924 - Sultan Əbdüləzizin Heyranidil Sultandan doğulan oğlu idi;
 TBMM tərəfindən səltənəti olmadan xəlifə elan edilib;
 TBMM-nin 3 mart 1924-cü il tarixli 431 saylı qanunuyla xəlifəliyinə son qoyulub;
 Bütün Osmanlı sülaləsiylə birlikdə ölkədən sürgün edilib;
 Sürgün illərində Osmanlı sülaləsinin ailə rəisi olaraq xidmət edib.

 Osmanlı sultanlarının soy ağacı 

 Həmçinin bax 
 Osmanlı sədrəzəmlərinin siyahısı

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər