Pangeya

Pangeya — dünyada həyat başladığı zaman bütün qitələrin bir ada kimi bir-biriylə birləşmiş halına verilən addır.

 Geomorfoloji termin 
Pangeya () /yun. pan — hamısı və ge, gaia- yer, torpaq/ — Paleozoyda və Mezozoyun əvvəllərində müasir materiklərin hamısını birləşdirən fərziyyəvi materik. Onun parçalanmasını və hissələrinin bir-birindən aralanmasını, yeni qlobal tektonikaya əsasən mantiyada qkonveksion özəklərin yeni sisteminin yaranması ilə əlaqələndirirlər.

 İlkin fikirlər 
Materik çıxıntıları və okean çökəkliklərinin sonrakı inkişafı haqqında bir sıra fərziyyələr mövcuddur. Bəzi alimlər materiklərin hərəkətsiz olduğunu, bəziləri isə onların daim hərəkət etdiklərini güman edirlər. Materiklərin hərəkət etməsi haqqında ilk dəfə fikir söyləyən Alfred Vegener olmuşdur. Onun nəzəriyyəsinə görə, yer qabığında vahid quru-Pangeya mövcud olmuşdur. Sonradan Pangeya iki hissəyə- Lavrasiya və Qondvanaya parçalanmış, daha sonra onlar da öz növbəsində tədricən parçalanmış və müasir materiklər əmələ gəlmişdir.

 Lavrasiya 
Litosfer tavalarının hərəkəti nəticəsində Pangeya materiki Lavrasiya və Qondvanaya parçalanmışlar. Lavrasiya qurusu şimal hissədə, Hondvana isə cənubda yerləşir. Lavrasiya iki materikə- Avrasiya və Şimali Amerikaya parçalanmışdır.

 Hondvana 
Hondvana-Cənubi Amerika, Afrika, Antarktida, Avstaliya, Hindistan, Ərəbistana parçalanmışdır.

 Pangeya eraları 
 Permiyen (225 milyon il əvvəl)
 Trias (200 milyon il əvvəl)
 Yura (135 milyon il əvvəl)
 Kretase (65 milyon il əvvəl)
 Qitə (ən müasir zaman)

 Mənbə 
 Alxasov O. K., Ələsgərov D. M., Pənahov Ş. M., Məmmədov R. İ. "Materiklərin və okeanların fiziki coğrafiyası" Bakı, "Təhsil", 2002, 252 səh. (7-ci sinif üçün dərslik)

 İstinadlar 

Kateqoriya:Qədim qitələr
Kateqoriya:Paleozoy
Kateqoriya:Mezozoy
Kateqoriya:Geomorfoloji terminlər
Kateqoriya:Trias dövrü
Kateqoriya:Yura dövrü