Hetera

Hetera ( — rəfiqə) — Qədim Yunanıstanda sərbəst həyat tərzi sürən, və ya fahişə. İlk əvvəllər kənizlər arasından, sonra isə həm də azad qadınlardan olurduBrokqauz və Yefronun kiçik ensiklopedik lüğəti Məşhur heteralar həm də yaxşı təhsilli idilər.

Əvvəlcə bu termin Qədim Yunanıstana aid edilirdi, daha sonra isə digər mədəniyyətlərə də ümumiləşdirildi.

 Qədim Yunanıstan heteraları 
E. ə. VII əsrdə Yunanıstanda Yaponiyadakı geyşalara bənzər qadınlar mövcud idi, onlar təkcə seksual xidmət göstərməklə kifayətlənmirdilər, həm də onlarla intellektual söhbət aparmaq olurdu. Heteralar yaxşı təhsilli və ağıllı qadınlar idi, onlar öz dövrünün tanınmış xadimləri ilə yaxınlıq edirdilər. Heteralar fahişələrlə “pornayi” səhv salınmamalıdır. Onların sosial statusu yüksək idi.

Heteralar kişiləri əyləndirir, həmdərd olur və onların biliklərini zənginləşdiridi. Yunanıstanın tanınmış yazıçısı Lukian öz dövrünün adətlərini ələ salır və heteraları vulqar zinakarlar kimi ifşa edirdisə də, hetera xoşuna gəlməyən kişi ilə yaxınlıqdan imtina edə bilərdi.

Afinada Keramik adlı xüsusi lövhə (bəzi məlumatlara görə, təkliflər yazılmış divar) var idi. Kişilər burada heteralara görüş üçün təkliflərini yazırdılar. Əgər hetera razılaşırdısa, onda təklifin altından görüşün vaxtını yazırdı.

 Qədim Yunanıstanın tanınmış 
 Arxenassa — Platonun rəfiqəsi 
 Aspaziya — Periklin arvadı
 Belistixa — firon II Ptolemeyin heterası, ona Misirdə ilahə kimi sitayiş edirdilər 
 Vakhis — natiq Hiperidin məşuqəsi, 
 Herpilis — Aristotelin məşuqəsi və onun oğlunun atnası 
 Qlikeriya — komediyant Menandrın məşuqəsi 
 Qnatena — ağlı və natiqliyi ilə şöhrət qazanmışdı, şair Difilin məşuqəsi 
 Kleonissa — dövrümüzədək gəlib-çatmamış bir neçə fəlsəfi traktatın müəllifi 
 Laqiska — Natiqlər İsokrat və Demosfenin məşuqəsi 
 Korinfli Laisa— filosof Aristippin məşuqəsi 
 Siciliyalı Laisa— rəssam Apellesin modeli, məbbədə öldürülüb 
 Letala — Lamalionun məşuqəsi 
 Leena — Harmodi və Aristohitonun sui-qəsdini ələ verməmək üçün öz dilini qoparmışdır, buna görə ona heykəl ucaltmışdılar
 Maniya — Belinin incəliyinə görə ona arı deyirdilər 
 Meqalostrata — şair Alkmanın muzası 
 Menateira — natiq Lisinin rəfiqəsi 
 Neera — onun əleyhinə Demosfen məhkəmədə nitq 
 Nikareta— Korinfdəki məşhur hetera məktəbinin banisi 
 Piqareta — filisof Stilponun məşuqəsi, özü riyaziyyatçı idi 
 Pitionisa — İsgəndərin Babil valisi Harpalın məşuqəsi 
 Safo — şairə, hetera məktəbində oxusa da hetera olmamışdır 
 Afinalı Tais — Makedoniyalı İsgəndərin məşuqəsi və firon I Ptolemeyin arvadı 
 Targeliya— vətənini Kserksə satmaqdan imtina edib. Plutarxın yazdığına görə demək olar ki, bütün yunan sərkərdələrinin məşuqəsi olub və öz alı və gözəlliyi ilə Fessaliya şahbanusu olub 
 Teodetta — Alkiviadın məşuqəsi 
 Frina — heykəltaraş Praskitelin modeli, onun üçün Afrodita qiyafəsində poza verib. Modelin peşəsinə görə heykəltaraş tanrıları təhqir etməkdə ittiham edilib və məhkəməyə çağırılıb. Mühakimə zamanı Praskitelin Frinanın paltarını çəıxarıb, modelin gözəlliyini görən Areopaq ittihamı rədd edib. 
 Elefantida — erotik məzmunlu dərsliyin müəllifi

 Qədim Roma heteraları 
 Lesbiya — Katullun məşuqəsi (peşəsi tam müəyyən deyil)
 Kintiya — Propersinin məşuqəsi

 Bizans heteraları 
 İmperatriçə Feodora (təxmin edilir, sübuta yetirilməyib).

 Fahişəlikdən fərqləri 
Heteralar fahişələrdən fərqli olaraq yüksək intellektual qabiliyyətləri ilə seçilirdilər. Onlar təkcə seksual xidmət göstərmir, ətrafdakıları söhbət, mahnı və ya rəqslə feyzyab edirdilər. Sonuncu onları geyşalara yaxınlaşdırır.

 Digər mədəniyyətlərdə 
Hetra sözündən məbəd fahişəliyini ifadə etmək üçün də istifadə olunur. Lakin antik cəmiyyətdən başqa yerdə hetera sözü fahişəyə sinonim kimi də istifadə edilir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Heteralar