Arşakilər

Arşakilər sülaləsi — Bizim eradan əvvəl 250-ci ildən eranın 224-cü ilinədək Parfiyada iqtidarda olmuş, Parna əsilli xanədan.

 Tarixi 
E.ə. 53-cü ildə Roma sərkərdəsinin Azərbaycana uğursuz yürüşündən sonra Artaşeslər öz hakimiyyətini qısa müddətə bərpa edirlər, lakin E.ə. 36-cı ildə Mark Antoni Azərbaycandan keçib, onu dağıdaraq İrana hücum etdi. Antoni II Artavazdı öldürtdürdü.

63 il ərzində Azərbaycanı  ələ keçirmək üçün Roma ilə İran ara-sında müharibələr getmiş və nəhayət, qarşılıqlı sazişə görə hər iki dövlət Ermənistanı öz nüfuz dairəsində saxlamışdı. Azərbaycan Romanın tərkibində qalmış, lakin oranı Parfiya Arşakilər sülaləsinin nümayəndələri idarə etməyə başlamışdı. Sülalənin başcısı İran hökmdarı Vologezin qardaşı Tiridat olmuşdur.
224-cü ildə İranda yeni Sasanilər sülaləsi hakimiyyəti ələ keçirir, lakin Arşakilər sülaləsi Azərbaycanda hakimiyyəti Sasanilərə vermək istəməyərək müharibəyə başlayır. Nəhayət, 297-ci ildə Roma imperiyasının köməyi ilə Arşakilər qələbə qazanır.

 Genealogiya 
Arşakilər öz başlanığıclarını mifik Kavi Arşandan götürür.Луконин В. Г. Древний и раннесредневековый Иран. М.: «Наука», 1987. 295 стр. — стр. 116 и прим. 37. Арриан упоминает также о том, что парфяне возводили свой род к ахеменидскому царю II Artakserks Arrian. Parthica, fr. −1 — Syncellus, c. 539. Цит. по: Луконин В. Г. Древний и раннесредневековый Иран. М.: «Наука», 1987. 295 стр. — стр. 116.

 Şahları 
şəkilAdAilə münasibətiHökmranlığıQeydlərArşakilər sülaləsi (247 BC – 228 AD)80x80pxI Arşak
(I Tiridat)Friyapatın oğlu,
Arşakın nəvəsi (ehtimal ki II Artakserks nəslindəndir)e.ə. 247–21180x80pxII Arşak
(I Artaban)I Arşakın oğlue.ə. 211–185Assar, 2004.Assar, 2005. Assar, "Moses of Choren & the Early Parthian Chronology", 2006.80x80pxI Friyapat
III ArşakI Tiridatın oğlan nəvəsie.ə. 185–17080x80pxI Fərhad
IV ArşakI Friyapatın oğlue.ə. 170–167Qashqai, H., "The successors of Mithridates II"80x80pxI Mitridat
V ArşakI Friyapatın oğlue.ə. 167 –132Assar, G.R.F., "A Revised Parthian Chronology of the Period 165-91 BC" Qashqai, H., "The successors of Mithridates II"80x80pxII Fərhad
VI ArşakI Mitridatın oğlue.ə. 132–127İskitlərlə döyüşdə öldürüldü.80x80pxII Artaban
VII ArşakI Friyapatın oğlue.ə. 127–126Toxarlarlar ilə döyüşdə öldürüldü.Vologas(?) VIII ArşakI Friyapatın oğlue.ə. 126–122Midiya, Arran və İberiyanın ilk Arşak kralıArtaban(?)
IX ArşakII Artabanın oğlue.ə. 122–121Midiyalılarla döyüşdə öldürüldü.80x80pxII Mitridat
X ArşakII Artabanın oğlue.ə. 121Assar, G.R.F., "A Revised Parthian Chronology of the Period 165-91 BC"–9180x80pxI Gotarz
XI ArşakII Mitridatın oğlue.ə. 91–87Artaban(?) XII Arşakehtimal ki Vologas(?)ın oğlue.ə. 91–77?III Mitridat XIII ArşakII Mitridatın oğlue.ə. 88–6780x80pxI Orod
XIV Arşakehtimal ki II Mitridatın oğlue.ə. 80–7580x80pxSanatruk
XV Arşakehtimal ki  Vologas(?) ın oğlue.ə. 77–70Arşak(?) ya Vardan(?) ya Vonon(?)
XVI Arşak?e.ə. 77–6680x80pxIII Fərhad
XVII ArşakSanatrukun oğlue.ə. 70–57II Orod tərəfindən öldürüldü.?
XVIII Arşakehtimal ki  XVI Arşakın oğlue.ə. 66–6380x80pxIII Mitridat
XIX ArşakIII Fərhadın oğlue.ə. 65 –54II Orod tərəfindən öldürüldü.80x80pxII Orod
XX ArşakIII Fərhadın oğlue.ə. 57–38IV Fərhad tərəfindən öldürüldü.80x80pxI Pakor
XXI ArşakII Orodun oğlue.ə. 50–38Romalılarla döyüşdə öldürüldü80x80pxIV Fərhad
XXII ArşakII Orodun oğlue.ə. 38–2Musa tərəfindən öldürüldü.80x80pxII Tiridat
XXIII Arşakehtimal ki XIII Arşak III Mitridatın nəslindəndire.ə. 30–25MitridatJosephus Flavius, Antiquities of the Jews, Book XVI, Ch.8.4 XXVI Arşakehtimal ki XIII Arşak III Mitridatın nəslindəndire.ə. 12–9107x107pxMusaIV Fərhadın prənsesie.ə. 2–e.  480x80pxV Fərhad
XXV ArşakIV Fərhad & Musanın oğlue.ə. 2– e. 480x80pxIII Orod
XXVI Arşakehtimal ki XIII Arşak III Mitridatın nəslindəndir4–680x80pxI Vonon
XXVII ArşakIV Fərhadın oğlu8–1280x80pxIII Artaban
XXVIII Arşakehtimal ki XIII Arşak III Mitridatın nəslindəndir10–40III Tiridat
XXIX Arşakehtimal ki II Tiridatın nəslindəndir35–36Kinnam
XXX ArşakIII Artabanın oğlu3780x80pxII Gotarz
XXXI ArşakIII Artabanın oğlu40–5180x80pxI Vardan
XXXII ArşakIII Artabanın oğlu40–46II Gotarz tərəfindən öldürüldü.80x80pxII Vonon
XXXIII Arşakehtimal ki III Artabanın oğlu45–51MitridatTacitus, The Annals, 11.10 XXXIV ArşakI Vononun oğlu49–5082x82pxI Vologas
XXXV ArşakII Vononun oğlu51–7780x80pxII Vardan
XXXVI ArşakI Vologasın oğlu55–5880x80pxII Vologas
XXXVII Arşakehtimal ki I Vologasın böyük oğlu77–89/9080x80pxII Pakor
XXXVIII Arşakehtimal ki I Vologasın kiçik oğlu77–11580x80pxIV Artaban
XXXIX Arşakehtimal ki I Vologas or
III Artaban80–8180x80pxI Osro
XL ArşakII Pakorun qardaşı89/90–13080x80pxIII Vologas
XLI Arşak?105–14880x80pxPartamaspat
XLII ArşakI Osronun oğlu116–11780x80pxIV Mitridat
XLIII Arşakehtimal ki I Osronun oğlu130–145?
XLIV ArşakSee: Unknown King (III) (  AD 140)?140–14080x80pxIV Vologas
XLV ArşakIV Mitridatın oğlu148–19180x80pxV Vologas
XLVI ArşakIV Vologasın oğlu191–20880x80pxII Osro
XLVII Arşakehtimal ki IV Vologasın oğlu190–19580x80pxVI Vologas
XLVIII ArşakV Vologasın oğlu208–228I Ərdəşir tərəfindən öldürüldü.80x80pxV Artaban
XLIX ArşakV Vologasın oğlu213–226I Ərdəşir tərəfindən öldürüldü.IV TiridatSee: Tiridates III (  AD 224 – 228?) L ArşakIV Vologasın oğlu217–222

 Siyahı: 
 I Arşak (e.ə 250-211)
 I Tiridat (e.ə 246-211)
 II Arşak (e.ə 211-185)
 Friapatius (e.ə 185-170)
 I Fraota (e.ə 170-167)
 I Mitridat (e.ə 167-132)
 II Fraota (e.ə 132-127)
 II Artaban (e.ə 122-121)
 II Mitridat (e.ə 121-91)
 I Qotarzes (e.ə 91-87)
 I Orod (e.ə 80-75)
 I Sanatürk (e.ə 77-70)
 III Mitridat (e.ə 65-54)
 II Orod (e.ə 57-38)
 I Pakor (e.ə 50-38)
 IV Fraota (e.ə 38-2)
 II Tiridat (e.ə 30-25)
 Musa (e.ə 2- b.e 4)
 V Fraota (e.ə 2- b.e 4)
 III Orod (4-6)
 I Vanon (8-12)
 III Artaban (10-40)
 III Tiridat (35-36)
 II Qotarzes (40-51)
 I Vardan (40-46)
 II Vanon (45-51)
 I Volagez (51-77)
 II Vardan (55-58)
 II Volagez (77-89)
 II Pakor (77-115)
 IV Artaban (80-81)
 I Osroez (89-130)
 III Volagez (105-148)
 IV Mitridat (115-145)
 Parfamaspatez (116-117)
 II Sanatürk (145-145)
 IV Volagez (148-191)
 V Volagez (191-208)
 II Osroez (190-195)
 VI Volagez (208-228)
 V Artaban (213-226)

 İstinadlar 


 Həmçinin bax 
Parfiya
Parflar
Alban Arşakiləri

 Xarici keçidlər 
 Arşakilər Parfiya dövlətinin tarixində  

Kateqoriya:Sülalələr
Kateqoriya:İran tarixi
Kateqoriya:Parfiya imperiyası

ar:أشكانيون
bg:Аршакиди (Партско царство)
ca:Arsàcides
cs:Arsakovci
de:Arsakiden
eo:Arzakidoj
fr:Arsacides
hy:Պարթև Արշակունիներ
la:Arsacidae
lt:Aršakidų dinastija
nl:Arsaciden
pl:Arsacydzi
sk:Arsakovci
vi:Đế quốc Parthia