Həştərxanilər sülaləsi

Həştərxanilər sülaləsi (; bu sülaləyə bəzən Canilər və ya Canoğulları və ya Cani xanədanı da deyilir) — Buxara xanlığını idarə edən özbək sülaləsi.Анке фон Кюгельген, Легитимация среднеазиатской династии мангитов в произведениях их историков (XVIII-XIX вв.). Алматы: Дайк-пресс, 2004,c.68-69 1598-1785 illər arasında bugünkü Özbəkistan və Türkmənistan torpaqlarına yayılan Buxara xanlığını idarə edən xanədanlardan biri.

 Tarixi  

Xanədanın adını aldığı Cani Məhəmməd (Canibek), Yar Məhəmmədin oğullarından olub Çingiz xanın oğullarından Cuçi xanin onüçüncü oğlu Toğa Teymur xanın soyundandır.

Həştərxan xanlığından gəlen Din Məhəmməd (Canibekin oğlu), Şeybani xanlığından ələ keçirdikləri xanlığın mərkəzini sələfləri kimi Buxara şəhərini etdilər. Əsasən xanlıq 30 iyul 1598-ci ildə Məşhədi, 12 avqust 1598-ci ildə də Heratı Səfəvilər dövlətinə uduzmuşdu. 

1602-ci ildə Baki xan  Səfəvi şahı I Şah Abbasın olduğu İran ordusunu böyük bir məğlubiyyətə uğradaraq Qızılbaş ordusunun irəliləyişini durdurmuşdur. 

1644-cü ildə  Nəzir xan taxtda görə oğlu Əbdüləziz ilə ixtilaf yaşamış ve Osmanlı dövlətinin o dönəmdəki padişahı İbrahim (1640-48) həkəm seçilmiş ve padişahın hükmü ilə saltanat 1645-ci ildə Əbdüləzizə keçmişdir. 

Canoğullarının bir müddət sonra qüdrətlərini itirmələriylə xanlıq 1700-cü ildə  Fərqanə və 1752-ci ildə Cənubi Türkistanı kayb etmiş ve toprakları epey daralmıştır. Hatta Nadir şah Özbək paytaxtı Buxaranı da 22 sentyabr 1740-20 iyun 1747 arasında İran işğalinda tutmuş, Canoğulları her nə qədər başkentlerini istirdad ettilərsə də, əski güclərinə heç bir zaman ulaşamamışlar və yerlərini Manqıtlar xanədanına buraxmışdılar.

 Sülalənin hökmdarları  

Canoğulları xanları sırasıyla bunlardır:

 Baki Muhammed (1598-1605), Din Muhammed'in küçük kardeşi
 Vali Muhammed (1605-1611), Din Muhammed'in küçük kardeşi
 İmam Kuli (1611-1642), Baki Muhammed'in oğlu
 Nadir Muhammed (1642-1645), Baki Muhammed'in oğlu
 Abdülaziz (1645-1680), Nadir Muhammed'in oğlu
 Sübhan Kulı (1680-1702), Nadir Muhammed'in oğlu
 I. Ubeydullah (1702-1711), Sübhan Kulı'nın oğlu
 Ebulfeyz (1711-1747), Sübhan Kulı'nın oğlu
 Abdülmümin (1747-1751), Ebulfeyz'in oğlu
 II. Ubeydullah (1751-1753), Ebulfeyz'in oğlu
 Abdurrahim (1756-1758), (Mangıt)
 Ebulgazi (1753-1756 ve 1758-1785)

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 
Toğa Teymur xan

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Sülalələr
Kateqoriya:Özbəkistan tarixi
Kateqoriya:Buxara