Mirzə Əbülqasim Marağayi

Əbülqasim Azad Marağayi, jurnalist və yazıçı.

 Həyatı 
Mirzə Əbülqasim Marağayi, 1883-cü ilin yanvar ayında Marağada dünyaya gəlmişdir. Atası Mirzə Əbdülməhəmməd Siqqətülislam, Azərbaycanın müctəhidlərindən idi.Ibtidai və orta təhsilini Marağada alandan sonra Nəcəfə getdi və orada 5 il yarım Ayətullah Məhəmmədkazım Xorasani, Şeyx Həsən Mamaqani, və Fazil Şərəbiani siniflərində təhsil aldı və ruhani olaraq İrana qayıtdı.محمد صدرهاشمي. تاريخ جرايد و مجلات اير ان. اصفهان ، کمال، ،١٣٦٣ ج ،١ صص 1٤2-1٤1 Amma atasının arzusu olmasına baxmayaraq,din xadimi olmaqdan geri çəkildi və Tehrana gedib və Fransız dilini öyrənməyə başladı.ايرج افشار ،« يادي از ابوالقاسم آزاد مر اغي »، آينده، س ،١٨ ش٧- ١٢. صص ٤٠٥ -٤٠٦ . 2 il Tehranda idi və sonra yeni elmləri öyrənmək üçün Avropaya getdi.Bakıda bir neçə iranlı ilə birlikdə bir məktəb təsis etdi. 11 il Rusiya, Türkiyə, Yunanıstan, Misir, Fransa, İngiltərə, Hindistan və Hicazda idi.İngiltərədə İran xəttinin dəyişməsi fikrinə düşdü.İngiltərədən Hindistana getdi və Əliqər colecində İngilis dilini tədris etməyə başladıتاريخ جرايد و مطبوعات ايران . ج 4،  ص ٢٦٣. və Həbləlmətin qəzeti ilə də əməkdaşlıq etdi.5 il Hindistanda olanda, səkkiz min fars sözünü İngilis ekvivalentləri toplusun İran Nobahar Lüğətiفرهنگ ديگري به همين نام در ١٣٠٨ ش و در پنج جلد توسط محمدعلي تبريزي خياباني در تبريز منتشر شد. اين فرهنگ نيز شامل کلمات فارسي سره بود. adıyla təqdim etdi.تاريخ جرايد و مجلات. ج 4، ص ٢٦٣. Azad Marağayi iddia edir ki Britaniya şirkətlərinin tərəfdən bu lüğətin yayılması üçün təklif verildi.Birinci Dünya müharibəsinin başlanğıcında İrana qayıtdi və Məarif, Vəqflər və İncə Sənayesi nazirliyində istixdam olundu.سند شماره ٦-٢٤٤٧٠- ،٢ مؤسسه مطالعات تاريخ معاصر ايران. Bir müddətdə İrşad qəzetəsində məqalə yazırdi və bu məqalələrdə öz lüğətinin 
sözlərindən istfadə edirdi.تاريخ جرايد و مجلات ايران . ج 4، ص ٢٦٥. 1915-ci ildə Nameye Parsi dərgisin nəşr etdim ilkinci sayısi 19 iyun 1916 ildə Tehranda çap oldu.تاريخ جرايد و مطبوعات. ج 4، ص ٢٦٣. Bu dərgidə xalis farsca sözlərindən, Ərəbcə sözləri olmadan, istifadə olunurdu.Əbülhəsən Mirzə Şeyxərrəis Qacar, Azadı və işlərini tərifləmək üçün onun haqqında bir parça şeir dedi.Onun arxaizmdə ifratı o qədər idi ki o qədim tarixdən istifadə edirdi ki mənbəyi Kiumərsin tacqoyması günü idi.عليرضا دولتشاهي ،« آزاد مراغه اي و پارسي نويسي »، جهان کتاب ، س ،٢ ش 8-7 ،صص ٥١ - 50 . Bu nəşriyyə iki il nəşr olundu və onda Əbülhəsən Mirzə Şeyxərrəis Qacar, Məcdəlislam Kirmani, və Etisaməddövlədən materiallar nəşr olurdu və Həsən xan Mustoufi əl-Məmalik,Məhəmmədvəli xan Tənkabuni və Sərdar Müəyyiddə bu nəşriyyəyə  maliyyə kömək edirdilər.Azad Marağayi bu dərginin nəşri üçün məarif nazirliyindən elm nişanı aldı.نامه پارسي. ش 14، 5  ربيع الاول ١٣٣٥. O, sonra "Asayeş" qəzetin 1919-cu ilin dekabr ayında nəşr etdi.Ancaq on səkkiz sayıdan artıq dərc olunmadı, qəzetin qadağan olunma səbəbi, Azad Marağayının İran Demokrat partiyasında Mirzə Həsən xan Vüsuqəddövlə hökumətinin əleyhinə 
siayasi fəaliyyət etməsinə görə idi ki həbs olmağına gətirib çıxardı.خاطرات سياسي و تاريخي. تهران ، فردوسي ،١٣٦٢ . ص ١٩٨ ؛ تاريخ جرايد و مجلات ايران . ج 1، ص ١٥١. Azad Marağayı bu qəzetin puanın Mirzə Əbutalib Şirvani Bənanəssəltənəyə verdi və özü 1920-ci ilin avqust ayında hayat yoldaşı Şahnaz Rüşdiyyə, Həsən Rüşdiyyənin qızının yardımı ilə "Nameye Banovan"(Qadınlar Naməsi) adlı nəşriyyəni nəşr etdi.Azad Marağayı "Kəşfi Hicab Konvensiyası" adlı bir gizli cəmiyyət təsis etmişdir.مرتضي سيفي تفرشي. پليس خفيه ايران. تهران ، ققنوس، ٨ ،١٣٦ ص ١٠٢. Bu cəmiyyətin görüşlərində Yəhya Dövlətabadi kimi adamlar iştirak edib və müzakirə edirdilər.يحيي دولت آبادي. حيات يحيي. تهران ، فردوسي و عطار ، 1362، ج 4،  ص ٤٣٣ . Bu cəmiyyət sonralar ləğv və Azadda həbs olundu.پليس خفيه ايران. ص ١٠٢. Kəşfi hicab üçün fəaliyyətlərinə görə 4 dəfə həbsxanaya düşüb və sürgün olmuşdur.« درگذشت يک مرد دانشمند » ، اطلاعات هفتگي، س 6،  ش 257، ٢٤ خرداد ١٣٢٥. ص ١٨. Əbülqasim xan, "Nameye Banovan"(Qadınlar Naməsi) nəşriyyəsinin yayılmasının dayandırılmasından sonra, Tehrandan sürgün olduاسناد مطبوعات (١٢٨٦ -١٣٢٠ ). به کوشش کاوه بيات و مسعود کوهستاني نژاد. تهران، سازمان اسناد ملي ايران- 1٣٧٢. ج 1، ص ٢٧١. və Təbrizə getdi.Təbrizdə Azad adlı həftəlik nəşriyyəsin yaydı.اسناد مطبوعات . ج 1، ص ١٥ .اسناد مطبوعات . ج 1، ص16 .

26 may 1946də Tehranda vəfat etdi.

 İki çap olunmuş əsəri 
Asan əlifba (fars dilində)
 Yeni gəlinlərə təlimatlar (fars dilində)

 İstinadlar 

 Qaynaqlar 
İran Müasir Tarixi Araşdırmalar İnstitutu
Əsər yaradanlar kitabı (1-6 cildi)

 Xarici keçidlər 
Rasexun saytı

Kateqoriya:Marağada doğulanlar