Gicgah sümüyü

— kəllənin beyin şöbəsinə aid cüt sümüklərdəndir. Kələ əsasının və yan divarlarının təşkilində iştirak edir. Onda eşitmə mə müvazinət üzvüləri, daxili yuxu arteriyası, "S"-bənzər cibin bir hissəsi, dəhliz-ilbiz siniri və üz siniri, üçlü sinirin düyünü, azan sinirinin şaxələri və dil-udlaq siniri yerləşir.

Gicgah sümüyü üç hissədən ibarətdir; bunlar xarici qulaq dəliyini —  əhatə etmişdir. Bu dəlik öz növbəsində xarici qulaq keçəcəyinə —  açılır. Xarici qulaq dəliyindən yuxarı və ön tərəfə pullu hissə və ya gicgah pulu — , ön və aşağı tərəfdə təbil hissə —  və içəri tərəfdə daşlıq hissə —  yerləşmişdir.

 Tikişləri 

 Pullu hissə 
Pullu hissənin daxili beyin səthi —  və xarici gicgah səthi —  vardır. Beyin səthində —  adlı beyin səthinə müvafiq barmağabənzər basırıq və vena və arteriyalara məxsus sırım gözə çarpır. Gicgah səthi hamardır və arxasında şaquli istiqamətdə gedən orta gicgah arteriyasına məxsus şırım —  vardır. Pullu hissədən önə doğru iki köklü almacıq çıxıntı —  ayrılır. Bundan arxaya və yuxarıza doğru gicgah xətti —  gedir və təpə sümüyünün aşağı gicgah xətti ilə birləşir. Almacıq çıxıntı kökləri arasında çənə ilə calanmaya məxsus çuxur —  vardır. Bu çuxurdan önə, almacıq çıxıntının ön kökü üzərində oynaq qabarcığı —  olur.

 Təbil hissə 
Təbil hissə xarici qulaq dəliyinin aşağı və ön tərəfini əhatə etmişdir. Bunun yuxarı səthində xarici qulaq keçəcəyinin dibində qulaq pərdəsinə məxsus şırım — vardır. Təbil hissənin xarici kənarı qövs şəklində olub ön ucu kiçik təbil tini —  adlanır. Xarici qulaq dəliyinin üstündə kiçik çıxıntı —  vardır.

 Daşlıq hissə 
Daşlıq hissə üçüzlü piramidaya bənzəyir. Bunun zirvəsi —  ön və içəri tərəfə baxır, əsası dal və bayır tərəfdə məməyəbənzər çıxıntı —  adlanan hissəyə keçir. Bu çıxıntının içəri səthində oyma —  vardır. Bu oymadan içəri ənsə arteriyasına məxsus şərəm —  keçir. Məməyəbənzər çıxıntının daxili səthində venoz cibə məxsus "S"-ə bənzər cib şırımı —  vardır. Bu şırımım üzərinə müxtəlif böyüklükdə  adlanan dəlik açılır. Çox vaxt həmin dəlik ənsə-məməyəbənzər tikiş —  üzərində yerləşir. Məməyəbənzər çıxıntı daxilində hava ilə dolu hüceyrələr —  vardır. Məməyəbənzər çıxıntının dal kənarı —  ənsə sümüyü ilə birləşərək yuxarıda qeyd olunan tikişi əmələ gətirir. Daşlıq hissənin üç səthi vardır: ön səthi — , dal səthi —  və aşağı səthi —  və üç kənarı vardır: yuxarı kənarı — , dal kənarı —  və ön kənarı —  vardır.

 Ön səthi 
Ön səthində zirvəyə yaxın üçlü sinirin qanqlionuna məxsus basıqlıq () və bundan dala və bayır tərəfə böyük daşlıq siniri kanalı deşiyi —  yerləşmişdir. Həmin deşikdən önə doğru böyük daşlıq siniri şırımı —  gedir. Bu şırımdan bayır tərəfə kiçik daşlıq siniri şırımı —  yerləşmişdir. Kiçik daşlıq siniri şırımının arxa ucu kiçik daşlıq siniri kanalı deşiyinə —  keçir. Daşlıq hissənin yuxarı səthinin ortasında hündürlük —  vardır. Bu hündürlükdən bayır tərəfə nazik səfhə təbil boşluğunun (orta qulağın) damını —  təşkil edir. Pullu hissə ilə daşlıq hissə arasında  adlanan kanal keçir. Bu kanal bir arakəsmə  vasitəsilə iki yarım kanala bölünür: yuxarıda qulaq pərdəsini gərginləşdirən əzələ yarım kanalı —  və aşağıda eşitmə borusu yarım kanalı — . Daşlıq hissənin dal səthini ön səthindən ayıran yuxarı kənar üzərində yuxu daşlıq cib şırımı —  və həmin səthi aşağı səthdən ayıran dal kənar üzərində aşağı daşlıq cib şırımı —  vardır.

 Arxa səthi 
Arxa səthin ortasında daxili qulaq keçəcəyi —  ilə birləşən daxili qulaq dəliyi —  vardı. Daxili qulaq keçəcəyinin dibindən uz kanalı —  başlanır. Daxili qulaq dəliyindən arxa və yuxarıda beynin sərt qişası çıxıntılarına məxsus  adlanan çuxur yerləşmişdir. Uşaqlarda bu çuxur çox geniş olur. daxili qulaq dəliyindən arxa və aşağıda bir dəlik — dəhliz su kəmərinin xarici dəliyi —  vardır. Bu dəliyin önündə daşlıq hissəsnin dal kənarında ilbiz kanalcığının xarici dəliyi —  vardır.

 Aşağı səthi 
Aşağı səthi qabarıqlı olub arxa tərəfində biz çıxıntı —  vardır. Həmin çıxıntı təbil hissənin biz çıxıntı yatağı —  adlanan səfhəsi ilə örtülü olur. Biz çıxıntıdan arxaya —  adlanan dəlik vardır. Bu dəlikdən üz siniri xaric olur. Yuxarıda göstərilən dəlik və çıxıntıdan qabaq tərəfə vidaci çuxur —  vardır. Bunundibində məməyəbənzər kanalcıq —  kiçik bir dəlik vasitəsilə başlayır.
Daşlıq hissənindal kənarında vidaci oyma —  və vidacidaxili çıxıntı —  vardır. Vidaci oyma ənsə sümüyündə olan eyni adlı oyma ilə birləşərək vidaci dəliyi —  əmələ gətirir. Vidaci çuxurdan bayır tərəfdə yuxu kanalının xarici dəliyi —  yerləşmişdir. Daşlıq hissənin aşağı səthində yuxu kanalının xarici dəliyi, vidaci çuxur və ilbiz kanalcığının xarici dəliyi yerləşmişdir. Daşlıq hissənin zirvəsində yuxu kanalının daxili dəliyi —  olur.

 Gicgah sümüyünün yarıqları 
Gicgah sümüyün hissələri arasında yarıqlar vardır: pullu hissə ilə daşlıq hissə arasında daşlıq-pullu yarıq — , daşlıq hissə ilə təbil hissə arasında daşlıq-təbil yarığı — , təbil hissə ilə məməyəbənzər hissə arasında təbil-məməyəbənzər yarıq —  və təbil hissə ilə pullu hissə arasında təbil-pullu yarıq —  vardır.

 Gicgah sümüyü kanalları 
Gicgah sümüyündə bir neçə kanallar vardır.

 Üz kanalı 
Daxili qulaq keçəcəyinin dibindən orada olan köndələn daraqdan yuxarı üz kanalı —  başlayır və daşlıq hissənin yuxarı səthinin altı ilə içəri tərəfdən bayıra doğru gedir, sonra geriyə dönür və üz kanalının dizini —  əmələ gətirir. Bir qədər geriyə doğru gedərək, şaquli istiqamət alır və aşağıya doğru enir, burada ikinci diz təşkil edərək daşlıq hissənin aşağı səthində olan biz-məməyəbənzər dəlikdə qurtarır. Üz kanalının çıxacağından bir az yuxarı təbil telinə məxsus  adlanan kanalçıq başlanır. Bu kanalcıq təbil boşluğundan keçərək daşlı-təbil yarığında —  tamam olur. Təbil teli kanalcığından yuxarı üz kanalı məməyəbənzər kanalciq —  ilə çarpazlaşır; məməyəbənzər kanalcıq daşlıq hissənin aşağı səthində olan vidaci çuxurdan başlayaraq təbil-məməyəbənzər yarığında qurtarır.

 Təbil kanalcığı 
Təbil kanalcığı —  daşlıq hissənin aşağı səthində olan daşlıq çuxurcuğundan başlayıb təbil boşluğuna keçir və daşlıq hissənin yuxarı səthində tamam olur.

 Yuxu kanalı 
Yuxu kanalı —  ən geniş kanallardan olub, daşlıq hissənin aşağı səthində xarici yuxu dəliyi —  vasitəsilə başlayır, yuxarıya doğru gedir və daşlıq hissənin zirvəsində daxili yuxu dəliyi —  vasitəsilə kəllə boşluğuna açılır. Yuxu kanalının divarında yuxu-təbili kanalcıqları —  başlayaraq, təbil boşluğuna açılır. 
Gicgah sümüyünün məməyəbənzər çıxıntısı yeni anadan olmuş uşaqlarda çox az inkişaf etmiş olur: xarici qulaq keçəcəyi əvəzində təbil pərdəsinə məxsus halqa —  vardır.

 Həmçinin bax 
 Gicgah payı

 İstinadlar 

Kateqoriya:Kəllə sümükləri
Kateqoriya:Kəllənin beyin hissəsinin sümükləri