İnstalyasiya

İnstalyasiya ( - quraşdırma, yerləşdirmə, montaj) — müasir incəsənət forması. Müxtəlif elementlərdən quraşdırılaraq vahid fəza bədiilliyi təsəvvürü verir.

İnstalyasiya sənəti müxtəlif materiallardan tikilə bilən və müxtəlif yerlərdə yaradıla bilən vizual sənət əsəridir.  İnstalyasiya sənəti bütün sənət növlərinin ən güclü və təsir edicilərindən biridir. Quraşdırma sənəti tamaşaçıların yerləşdiyi məkan və ətraf mühit haqqında qavrayışını dəyişdirmək məqsədi daşıyır. Bu sənət digər üçölçülü sənət mühitlərindən fərqlənir, çünki onlar hərəkət edərkən tamaşaçının dəyişən perspektivindən istifadə edir. Tamaşaçılar əsərdə iştirak edə və hətta iştirak edə bilirlər, heykəl isə kənardan baxılmaq üçün hazırlanır.

Həb paketlərindən və əzilmiş zibil torbalarından tutmuş güzgülü otaqlara və nəhəng göbələklərə qədər instalyasiya sənəti bütün zamanların ən macəralı və sərhədləri itələyən şah əsərlərini təqdim etmişdir. Rəsm və heykəltəraşlıq kimi ənənəvi vasitələrdən fərqli olaraq, instalyasiya sənəti bütün otaqları və ya hətta bütün qalereya boşluqlarını doldurmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. 1960-cı illərdə vicdanlı sənət hərəkatı kimi ortaya çıxan instalyasiya sənəti o vaxtdan müasir incəsənət praktikasının ən populyar və geniş yayılmış istiqamətlərindən birinə çevrilib, rəssamlar qalereya təcrübəsini dəyişmək üçün getdikcə daha sərgüzəştli və əyləncəli yolları mənimsəyiblər. Bir çox rəssamlar müəyyən bir məkana sığdırmaq üçün xüsusi quraşdırma sənətini dizayn edərək onu tamamilə yeni bir arenaya çevirirlər. İskele, saxta divarlar, güzgülər və hətta bütün oyun meydançaları müasir sənət məkanlarını doldurdu, işıq və səs effektləri də ümumi xüsusiyyətdir. 

Muzeylər və qalereyalar kimi sərgi məkanlarında, habelə ictimai və şəxsi məkanlarda quraşdırma sənətləri qurulmuşdur. Bu janr geniş çeşiddə gündəlik və təbii materialları özündə birləşdirir ki, bunlar tez-tez "çarpıcı" keyfiyyətlərinə görə seçilir, həmçinin video, səs, performans, immersiv virtual reallıq və internet kimi yeni media.  Bir çox qurğular sahəyə xasdır, çünki onlar üçölçülü immersiv mühitdə aşkar keyfiyyətlərə müraciət edərək, yalnız yaradıldıqları məkanda mövcud olmaq üçün nəzərdə tutulub. Nyu-Yorkun Amerika Təbiət Tarixi Muzeyindəki Sərgi Laboratoriyası kimi bədii kollektivlər təbii dünyanı mümkün qədər real mühitdə nümayiş etdirmək üçün mühitlər yaratdılar. Eyni şəkildə, Walt Disney Imagineering 1955-ci ildə Disneyland üçün çoxsaylı immersiv məkanları dizayn edərkən oxşar fəlsəfədən istifadə etdi.  Ayrı bir fən kimi qəbul edildikdən sonra quraşdırma sənətinə diqqət yetirən bir sıra institutlar yaradılmışdır. Bunlara Döşək Fabriki, Pittsburq, Londondakı İnstalyasiya Muzeyi , Ann Arborun Pəri Qapıları və başqaları daxildir. 

İnstallyasiyanın əsasını Marsel Dyuşan və sürrealistlər qoyub.


Kateqoriya:İncəsənət