Akril turşusu

Akril turşusu (propen turşusu, etilkarbonal turşusu) СН2=СН–СООН — doymamış alifatik sırası turşuların ilk nümayəndəsidir.

Fiziki xassələri
Akril turşusu kəskin iyli, boğucu maye olub, qatı rəngə malikdir. Suda, dietil efirində, etil spiritndə, benzolda və xloroformda yaxşı həll olur. Akril turşusu saxlanıldıqda asanlıqla polimerləşir, onun polimerləşməsinin qarşısını almaq üçün inhibitorlardan istifadə edilir. İnhibitor olaraq hidroxinon əlavə etməklə akril turşusunu uzun müddət saxlamaq olur.

Kimyəvi xassələri
Akril turşusunun kimyəvi xassələri karbon turşusunun kimyəvi xassələrinin analoqudur, yəni, eynisidir. Akril turşusu polimerləşmə qabiliyyətinə malik olub irimolekullu birləşmələr əmələ gətirir.
akril turşusu duzlar, xloranhidrid, anhidrid, mürəkkəb alkil və tsikloalkil efirləri və amidlər əmələ gətirir;
Karbon turşularının daxilinə halogen daxil etməklə karbon turşularının qüvvetliliyini artırırlar;
Aldehidlerin xarakterik reaksiyalarına daxil olmur.

Sintezi
Hal-hazırda akril turşusunu sintez etmək üçün parofazlı propilen ilə havanın oksigeninin oksidləşməsindən istifadə edilir:
СН2=СН–СН3 + O2 → СН2=СН–СООН

Əvvəllər reaksiyada asetilen, karbon 2-oksid və sudan istifadə edilirdi:

СН≡СН + СО + Н2О → СН2=СН–СООН

və ya keten ilə formaldehid:

СН2=С=О + H2C=O → СН2=СН–СООН

Tətbiqi

Akril turşusu və onun mürəkkəb efirləri akril liflərinin, lak örtüklərinin, yapışqanların, boyaların, toxuculuq üçün köməkçi materialların istehsalında, kağız və dəri sənayesində tətbiq olunur  A.M. Məhərrəmov, M.R. Bayramov. "Neft kimyası və neft-kimyəvi sintez". Bakı 2003. səh. 377 .
Akril turşusu hazırda sənayenin ən mühüm monomerlərindən biridir. Ondan plastik kütlələrin, örtük materiaallaarın, lak-boyaların, müxtəlif monomerlərlə sopolimerlərin, tipoqrafik rənglərin, akril kauçukların, liflərin, suda həll olan polimerlərin istehsalında istifadə olunur. Akril turşusu super yapışqanların, torpağın strukturunuun  saxlanması  üçün kənd təsərrüfatında, tibdə dərman preparatlarının saxlanması üçün örtüklərin hazırlanması tətbiq edilir

 İstinadlar 

Kateqoriya:Monomerlər
Kateqoriya:Doymamış karbon turşuları