Azərbaycanda prezident seçkiləri (2003)

2003-cü il Azərbaycanda Prezident seçkiləri — Azərbaycan ərazisində baş tutan növbəti (beşinci) Prezident seçkiləri. Prezident seçkiləri oktyabrın ayının üçüncü çərşənbə gününə, yəni oktyabrın 15-nə təyin edildi.

Prezident seçkilərində 11 nəfərin namizədliyi qeydə alındı — Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının (ANAP) namizədi Abutalıb Səmədov, Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının (AMİP) namizədi Etibar Məmmədov, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (AXCP) namizədi Əli Kərimli, Müasir Müsavat Partiyasının (MMP) namizədi Hafiz Hacıyev, Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi İlham Əliyev, Ədalət Partiyasının "ƏDALƏT" namizədi İlyas İsmayılov, Milli Vəhdət Partiyasının (MVP) namizədi Yunus Oğuz, Müsavat Partiyasının "MÜSAVAT" namizədi İsa Qəmbər, Azərbaycan Liberal Partiyasının (ALP) namizədi Lalə Hacıyeva, bitərəf namizəd Qüdrət Həsənquliyev, Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının (VHP) namizədi Sabir Rüstəmxanlı.

Prezident seçkilərindən əvvəl AXCP namizədi Əli Kərimli AMİP namizədi Etibar Məmmədovun xeyrinə, ANAP namizədi Abutalıb Səmədov və MVP namizədi Yunis Oğuz isə YAP namizədi İlham Əliyevin xeyrinə namizədliyini geri götürdü.

Eyni zamanda AMİP namizədi Etibar Məmmədovun namizədliyi Azərbaycan Liberal Demokrat Partiyası tərəfindən də dəstklənmişdir.

Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin səhhətində olan problemlərə görə Prezident seçkilərində mübarizə aparmağdan imtina etdi və namizədliyini oğlu — Milli Məclisin deputatı, avqustun 4-dən isə Azərbaycanın Baş naziri olan İlham Əliyevin xeyrinə geri götürdü. Prezident seçkilərinin rəsmi nəticələrinə əsasən İlham Əliyev 76,84 % səslə Prezident seçildi. Onun əsas rəqibi hesab olunan İsa Qəmbər isə 13,97 % səs topladı,

amma sıralarında İsa Qəmbərin sədri olduğu Müsavat Partiyası, digər müxalif siyasi partiyalar və bitərəf seçicilərindən olduğu insanlar Prezident seçkilərinin rəsmi nəticələrindən razı deyildilər. Prezident seçkilərinin rəsmi nəticələrinin elan edilməsindən sonra insanlar Müsavat Partiyasının Qərargahının qarşısına toplaşdı, bir gün sonra isə yüz minlərlərlə insan "Azadlıq" meydanına toplaşdı. Oktyabrın 16-da "Azadlıq" meydanının insanlardan "təmizlənməsi" üçün başlanılan və Daxili İşlər Nazirliyinin, Daxili Qoşunların cəlb olunduğu proses, polis qəddarlığı ilə yadda qaldı. Nəticədə 1-i uşaq olmaqla 2 nəfər öldürüldü, yüzlərlə insan yaralandı. "Azadlıq" meydanının ətrafına, nəqliyyat vasitələrinə ciddi maddi ziyan dəydi. Həmin hadisələrdən sonra Azərbaycan boyu həbslər dalğası başlandı. 850-dən çox insan həbs edildi. Onların 400-dən çoxu inzibati həbs cəzası aldılar. "Müsavat" Partiyasının rəhbərliyində təmsil olunan Rauf Arifoğlu, Sülhəddin Əkbər, Arif Hacıyev, İbrahim İbrahimov, Azərbaycan Demokrat Partiyası (ADP) sədrinin müavini Sərdar Cəlaloğlu, Azərbaycan Xalq Partiyası (AXP)nın sədri Pənah Hüseynov və "Ümid" Partiyasının sədri İqbal Ağazadə də daxil olmağla 130 nəfərə cinayət işi açıldı.

 Tarixçə 
Azərbaycan Konstitusiyasına əsasən 2003-cü ildə Azərbaycan ərazisində növbəti Prezident seçkiləri baş tutmalı idi. Prezident seçkiləri oktyabrın ayının üçüncü çərşənbə gününə, yəni oktyabrın 15-nə təyin edildi.

 Namizədlər 

 Namizədlərin qeydə alınması mərhələsi 
İyunun 27-də baş tutan MSK-nın iclasında Heydər Əliyevin namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilməsi haqqında Qərar qəbul edildi:

 MSK-nın 4/20 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi Yeni Azərbaycan Partiyası (YAP) tərəfindən irəli sürülən Heydər Əlirza oğlu Əliyevin namizədliyinin irəli sürülməsi təsdiq edildi. Həmin Qərara əsasən Əli Əhmədov, Bahar Muradova və Mübariz Qurbanlı Yeni Azərbaycan Partiyasının ümumi məsələlər üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi, Siyavuş Novruzov isə maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi olaraq qeydə alındı.

İyunun 2-də baş tutan MSK-nın növbəti iclasında isə Lalə Hacıyevanın və Etibar Məmmədovun namizədliyinin qeydə alınması haqqında, beş nəfərin isə namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilməməsi haqqında Qərarlar qəbul edildi:

 MSK-nın 3/45 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi "Milli Birlik" seçicilərin təşəbbüs qrupu tərəfindən ilə irəli sürülən Lalə Şövkət qızı Hacıyevain namizəd olaraq qeydə alınndı. Həmin Qərara əsasən Elman Məmmədzadə təşəbbüs qrupunun ümumi məsələlər üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi, Əbil Əsgərov isə maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi olaraq qeydə alındı.
 MSK-nın 3/46 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi "Böyük Azərbaycan" seçicilərin təşəbbüs qrupu tərəfindən irəli sürülən Elşad Nəbi oğlu Musayevin namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilmədi.
 MSK-nın 3/47 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi Azərbaycan Milli İstiqlal Partyası (AMİP) tərəfindən ilə irəli sürülən Etibar Səlidar oğlu Məmmədovun namizəd olaraq qeydə alınndı. Həmin Qərara əsasən Rəşad Bayramov Azərbaycan Milli İstiqlal Partyasının ümumi məsələlər üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi, Vaqif Məmmədov isə maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi olaraq qeydə alındı.
 MSK-nın 3/41 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi öz təşəbbüsü ilə irəli sürülən Zakir Mahmud oğlu Tağıyevin namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilmədi.
 MSK-nın 3/42 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi öz təşəbbüsü ilə irəli sürülən Nemət Əhəd oğlu Pənahlının namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilmədi.
 MSK-nın 3/43 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi "Milli Demokratlar" seçicilərin təşəbbüs qrupu tərəfindən irəli sürülən İsgəndər Məcid oğlu Həmidovun namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilmədi.
 MSK-nın 3/44 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi Azərbaycan Demokrat Partiyası (ADP) tərəfindən irəli sürülən Rəsul Bayram oğlu Quliyevin namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilmədi.

İyulun 6-da baş tutan MSK-nın iclasında Çingiz Sadıxovun namizədliyinin qeydə alınması haqqında, Rufat Ağayevin isə namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilməməsi haqqında Qərarlar qəbul edildi:

 MSK-nın 3/51 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi Vahid Azərbaycan Partyası (VAP) tərəfindən ilə irəli sürülən Çingiz Dəmir oğlu Sadıxovun namizəd olaraq qeydə alınndı. Həmin Qərara əsasən Cahangir Nəcəfov Vahid Azərbaycan Partyasının ümumi məsələlər üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi, Xanlar İsmayılov isə maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi olaraq qeydə alındı.
 MSK-nın 3/52 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi öz təşəbbüsü ilə irəli sürülən Rufat Ağa Baba oğlu Ağayevin namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilmədi.

İyunun 12-də baş tutan MSK-nın növbəti iclasında isə Tahir Kərimlinin namizədliyinin qeydə alınması haqqında, Eldar Namazovun isə namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilməməsi haqqında Qərarlar qəbul edildi:

 MSK-nın 3/66 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi Vəhdət Partiyası tərəfindən ilə irəli sürülən Tahir Zayıdağa oğlu Kərimlinin namizəd olaraq qeydə alınndı. Həmin Qərara əsasən İntiqam Həsənov və Abdul Manafov Vəhdət Partiyasının ümumi məsələlər üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi, Vidadi Fərəcov isə maliyyə məsələləri üzrə nümayəndəsi olaraq qeydə alındı.
 MSK-nın 3/68 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi öz təşəbbüsü irəli sürülən Eldar Saqif oğlu Namazovun namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilmədi.

İyulun 13-də baş tutan MSK-nın iclasında daha bir nəfərin — Kamran Rüstəmovun namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilməməsi haqqında Qərar qəbul edildi:

 MSK-nın 3/72 nömrəli Qərarına əsasən namizədliyi öz təşəbbüsü irəli sürülən Kamran Ənvər oğlu Rüstəmovun namizədliyinin irəli sürülməsinin təsdiq edilmədi.

 Qeydə alınan namizədlər 
SıraNamizədPartiyaTərcümeyi-halı1.114x114px|alt=Etibar Məmmədov56x56px|alt=
 AMİP1955-ci ildə anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1978-ci ildə S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib. İxtisasca tarixçidir. Azərbaycan Dövlət Universitetində müəllim olaraq çalışıb. Azərbaycan Milli Məclisin I çağırış deputatı olub. 1991-ci ildən Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının (AMİP) sədridir. AMİP üzvdür. Ailəlidir. 3 övladı var.2.Hafiz Hacıyev88x88px|alt=
 MMP1956-cı ildə anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1979-cu ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu bitirib. İxtisasca zoomühəndisdir. 1982–1989-cu illərdə Azərbaycan SSR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində çalışıb. 1991–1992-ci illərdə "Azərbalıq" Dövlət Balıqçılıq Təsərrüfatı Konserninin sədri olub. 2003-cü ildən Müasir Müsavat Partiyasının (MMP) sədridir. MMP üzvüdür. Ailəlidir. 3 övladı var.3.111x111px|alt=İlham Əliyev YAP1961-ci ildə anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1982-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunu (MDBMİ) bitirib. İxtisasca diplomatdır. 1985–1990-cı illərdə MDBMİ müəllim olaraq çalışıb. 1994–2003-cü illərdə SOCAR-ın vitse-prezidenti və birinci vitse-prezidenti vəzifələrində çalışıb. Azərbaycan Milli Məclisinin I və II çağırış deputatı olub. 1997-ci ildən Azərbaycan Milli Olimpiya Komitəsinin Prezidentidir. 2003-cü ilin avqust ayından Azərbaycanın Baş naziridir. Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) 1999-cu ildən sədr müavini, 2001-ci ildən isə sədrin birinci müavinidir. YAP üzvdür. Ailəlidir. 3 övladı var.4.110x110px|alt=İlyas İsmayılov56x56px|alt=
 "ƏDALƏT"1938-ci ildə anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1962-ci ildə S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib. İxtisasca hüquqşünasdır. 1978–1985-ci illərdə Azərbaycan SSR Baş Prokurorunun müavini, 1985–1990-cı illərdə isə Azərbaycan SSR Baş Prokuroru olub. 1992–1995-ci illərdə Azərbaycanın ədliyyə naziri vəzifəsində çalışıb. 2001-ci ildən Ədalət Partiyasısının ("ƏDALƏT") sədridir. "ƏDALƏT" üzvüdür. Ailəlidir. 2 övladı var.5.114x114px|alt=İsa Qəmbər74x74px|alt=
 "MÜSAVAT"1957-ci ildə anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1979-cu ildə S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib. İxtisasca tarixçidir. 1982–1990-cı illərdə Azərbaycan EA-da çalışıb. 1990-cı ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilib. 1992–1993-cü illərdə Azərbaycan Ali Sovetinin sədri olub, 1991-ci ilin may-iyun aylarında Prezidentin səlahiyyətlərini icra edib. 1992-ci ildən Müsavat Partiyasının ("MÜSAVAT") sədridir. "MÜSAVAT" üzvüdür. Ailəlidir. 2 övladı var.6.104x104px|alt=Lalə Hacıyeva54x54px|alt=
 ALP1951-ci ildə anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirib. İxtisasca cərrahdır. 1993–1994-cü illərdə Azərbaycanın Dövlət Katibi olub. 1994-cü ilin yanvar-sentyabr aylarında isə Azərbaycanın BMT-də daimi nümayəndəsi vəzifəsində çalışıb. 1995-ci ildən Azərbaycan Liberal Partiyasının (ALP) sədridir. ALP üzvüdür. Ailəlidir. 1 övladı var.7.135x135px|alt=Qüdrət HəsənquliyevBitərəf1965-ci ildə anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1992-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib. İxtisasca hüquqşünasdır. 1998–2003-cü illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının Rəyasət Heyətinin üzvü olub. MSK-nın Baş Katibi vəzifəsində çalışıb. Bitərəfdir. Ailəlidir. 2 övladı var.8.114x114px|alt=Sabir Rüstəmxanlı80x80px|alt=
 VHP1946-cı ildən anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1968-ci ildə S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib. İxtisasca filoloqudr. 1990-cı ildən Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilib. 1991–1992-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mətbuat Komitəsinin sədri olub. 1992–1995-ci illərdə isə Azərbaycanın mətbuat və informasiya naziri olub. 1992-ci ildən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının (VHP) sədridir. Azərbaycan Milli Məclisinin I və II çağırış deputatıdır. VHP üzvüdür. Ailəlidir. 2 övladı var.Namizədliyini geri götürən namizədlər9.106x106px|alt=Əli Kərimli55x55px|alt=
 AXCP1965-ci ildən anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır. 1991-ci ildə S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib. İxtisasca hüquqşünasdır. 1993-cü ilin may-iyul aylarında Azərbaycanın Dövlət Katibi vəzifəsində çalışıb. 1995–2000-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədr müavini olub. 2000-ci ildən Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (AXCP) sədridir. Azərbaycan Milli Məclisinin I və II çağırış deputatıdır. AXCP üzvüdür. Ailəlidir. 2 övladı var.Əli Kərimli Namizədliyini Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının (AMİP) namizədi Etibar Səlidar oğlu Məmmədovun xeyrinə geri götürdü.

 Nəticələr 
+Siyasi partiyaBlokNamizədTopladığı səsSay%+/-Yeni Azərbaycan Partiyasıİlham Heydər oğlu Əliyev1 860 43676.84%YeniMüsavat PartiyasıBizim Azərbaycan Blokuİsa Yunis oğlu Qəmbər338 14513.97%YeniBitərəfMilli Birlik HərəkatıLalə Şövkət Hacıyeva87 5233.62%YeniAzərbaycan Milli İstiqlal PartiyasıQələbə Seçki BlokuEtibar Səlidar oğlu Məmmədov70 6382.92%8.88Ədalət Partiyasıİlyas Abbas oğlu İsmayılov24 0981.00%—Vətəndaş Həmrəyliyi PartiyasıSabir Xudu oğlu Rüstəmxanlı19 9730.82%YeniBitərəfQüdrət Müzəfffər oğlu Həsənquliyev12 0710.50%YeniMüasir Müsavat PartiyasıHafiz Ələmdar oğlu Hacıyev8 2670.34%YeniEtibarlı səslərin sayı2 421 061Etibarsız səslərin sayı324 037Ümumi səslərin sayı2 745 098Seçicilərin sayı4 442 338Seçici aktivliyi: 62,85%Mənbə:

 Reaksiyalar 

 Namizədlərin reaksiyaları 
 Seçkilərdə II yeri tutmuş Bizim Azərbaycan blokunun namizədi İsa Qəmbər seçkilərin nəticələrini tanımadığını açıqlayıb.
 Seçkilərdə IV yeri tutmuş AMİP-AXCP koalisiyasının namizədi Etibar Məmmədov seçkilərin nəticələrini tanımadığını açıqlayıb.

 Beynəlxalq reaksiyalar 
 40px ATƏT seçkini qeyri-qənaətbəxş qiymətləndirib, seçki nəticələrini tanımayıb.
 30px Avropa Şurası seçkini qənaətbəxş qiymətləndirib, seçki nəticələrini tanımışdır.Azerbaycan, 2. Aliyev dönemine ‘evet’ dedi. arsiv.zaman.com.tr 

 Etirazlar 

16 oktyabr 2003-cü ildə seçkilərin nəticələri açıqlandıqdan dərhal sonra Bizim Azərbaycan SB-nin dəstəkçiləri başda olmaqla müxalif seçicilər tərəfindən Bakıda Azadlıq meydanında və Müsavat Partiyasının qərargahının qarşısında icazəsiz etiraz aksiyaları keçirilmişdir. Polis hadisələrə sərt müdaxilə etmiş və nəticədə 1-i uşaq 2 nəfər ölmüşdür.

 Qeydlər 

 Mənbə 



 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Azerbaijan: Presidential Elections 2003
 Sərdar Cəlaloğlu 2003-cü ilin gizlinlərini açdı
 15.10.2003 prezident seçkiləri
 MSK Ayaz Mütəllibovun prezident seçkilərində namizədliyini təsdiq etmədi


Kateqoriya:Azərbaycanda prezident seçkiləri
Kateqoriya:2003-cü ildə seçkilər
Kateqoriya:2003-cü ildə Azərbaycan