Drakulanın ölümü (film, 1921)

"Drakula" və ya "Drakulanın ölümü" () — 1921-ci ildə istehsal olunmuş qısametrajlı Macarıstan filmi. Film macar rejissoru Karol Laythay tərəfindən çəkilmişdir. Film janrına görə qorxu filmləri siyahısına daxildir. Film irland yazıçısı Brem Stoker tərəfindən yazılmış və orijinal adı "Drakula" olan romanınHeiss, Lokke. "Dracula Unearthed." Cinefantastique 30.7-8 (October 1998): 91.  uyğunlaşdırması deyildir. Mövzu olaraq, Transilvaniyalı Qraf Drakula haqqında məlumatları əhatə edir. Filmdə bir qadının Drakula ilə başından keçən ürküdücü hadisələr izah edilməkdədir. Film "İtirilmiş filmlər" siyahısına daxildir. Dünyada Rusiyada 1920-ci ildə "Qraf Drakula" haqqında çəkilən "Drakula" filmindən sonra bu mövzuda ikinci filmdir. "Drakula" filmin çıxışı ilk dəfə 1921-ci ildə Macarıstanda baş tutmuşdur. Amma bu filmdən əvvəl "Qraf Drakula" haqqında ilk film 1920-ci ildə Rusiyada çəkilmişdir.Мэлтон Г. Дж. Энциклопедия вампиров. — 1998. — ISBN 5-222-00405-8.  "Drakulanın ölümü" filmində Qraf Drakula rolunda Paul Askonas, Meri Lend rolunda isə Marqit Lyuks çıxış etmişdir. Bir sıra mənbə Meri Lend rolunda serb aktrisası Lena Milin oynadığını göstərir. Lakin saxlanılmış kadrlardan görünür ki, Meri Lend rolunda yalnız Marqit Lyuks vardır. 1924-cü ildə "Drakulanın ölümü" filminin əsasında Layoş Pançell povest hazırlamışdır. Məhz bu povestə görə filmin orijinal ssenarisini təsəvvür etmək mümkündür.Heiss, p. 92. Rhodes G.D. Drakula halála (1921): The Cinema’s First Dracula // Horror Studies. Volume 1, Number 1 (2010). P. 25-47 

Məzmun

Çox böyük otaqlar, qara koridorun ayağı altındadır; demək olar ki, sonzuz uzunluqda olaraq. Və Drakula qəribə həyat tərzi yaşayır. Axşamdır. Siçan fəsiləsinə mənsub olan bütün heyvanlar gəzir, səssizliyi pozur. Mərkəzi otağın qapısı açılır. Gözəl qadınlar qabaqdakı otaqdan gəlirlər və onların üzərlərində nağıllarda olan paltarları vardır. Bu gözəl xanımlar Drakulanın arvadlarıdır. Amma Drakula özünə yeni sevgili axtarır; hansı ki, həmin qadın dünyada ən gözəl və ən möhtəşəm qadın olmalı, hətta o gələndə, güllərin yağışı altında gəlməlidir...

Bütün hadisələr Venada Alpiy kəndində yerləşən psixiatrik xəstəxanada baş verir. Burada uydurulmuş Drakulanın qəsri yerləşir. Cavan xanım Meri Lend xəstəlik səbəbindən psixiatrik xəstəxanaya düşür. Meri psixiatrik xəstəxanasından çıxdıqdan sonra gecələr yuxusunda qəribə qarabasmalar görür. Məhbuslardan biri deyir ki, Qraf Drakula və o, həqiqi və ya həqiqi həyata uyğun olmayan qarabasmalar görürlər. Bu səbəbdən onların bir-biri ilə möhkəm əlaqəsi vardır. Bir gün isə Meri yuxusunda Drakulanın ona gəlinlik paltarı gətirdiyini görür. Meri dəhşət içində yuxudan ayılır. Filmin sonuna yaxın Drakula Merini öpmək istəyir. Lakin Meri: Qaç!...Qaç!... deyə qışqırır. Drakula Merinin sözlərindən qorxaraq ondan imtina edir. Amma sonra yenidən psixiatrik xəstəxanaya qayıdır.

Filmin sonunda isə Drakula qorxudan qaçmağa başlayır və yox olur. Bir müddət keçdikdən sonra Meri cəsur qəhrəman ilə ailə həyatı qurur.Il en reste quelques photos: Drakulanın ölümü  Adam Woog, Vampires in the Movies, Vampires in the Movies, page: Drakulanın ölümü De récentes recherches ne le confirmeraient pas: Drakulanın ölümü  

Rollarda
 Ad Orijinal ad Rol Orijinal rol Paul Askonas Paul Askonas Qraf Drakula  Carl Goetz Karl Qoetz Gülməli adam   Károly Hatvani Karoli Hatvani   Anna Marie Hegener Anna Mari Heqener   Aladár Ihász Aladar İhasz Gülməli adamın köməkçisi  Paula Kende Paula Kende   Dezsö Kertész Dezsö Kertesz Corc  Margit Lux Marqit Lüks Meri  Lene Myl Lene Mil Meri Lend  Oszkár Perczel Oskar Perszel   Lajos Réthey Layoş Retli Saxta Həkim   Magda Sonja Maqda Sonya   Lajos Szalkai Layoş Szalkai   Elemér Thury Elemer Turi Həkim  Béla Tímár Bela Timar  

Hazırlanma
Ərəfə
"Drakulanın ölümü" filmi müvafiq dövrün başqa filmləri kimi səssiz çəkilib. Rusiyada 1920-ci ildə, Macarıstanda isə 1921-ci ildə çəkilən "Drakula" filmləri "İtirilmiş filmlər" siyahısına daxildirlər. Lakin filmdən hələ də bir neçə kadr qorunub saxlanılmışdır. Karol Laythayın istinadına görə ilk dəfə filmin ssenarisi onun tərəfindən 1920-ci ildə yazılmışdır. Həm də bu film Karol Laythayın sonuncu çəkdiyi filmdir. Bundan başqa film Brem Stokerin "Drakula" romanından fərqlənir. Müasir film teoritiki və jurnalisti Panszel Lui () "Drakulanın ölümü" filmi haqqında yazır:

Qraf Drakula personajı irland yazıçısı Brem Stokerin 1897-ci ildə yazdığı Drakula əsərində peyda olmuşdur. "Drakulanın ölümü" filmi orijinal əsərdən yalnız bir əlamətlərinə görə fərqlənir. Əsərin ilk ekranizasiyası 1920-ci ildə Rusiyada reallaşdırılmışdır. Filmdə iştirak edən iştirakçılar Ukraynadan dəvət olunmuşlar. Lakin bu ekranizasiya itirilmişdir. Bu filmdən 1 il sonra Macarıstanda 1921-ci ildə "Drakulanın ölümü" filmi çəkilir. Bu filmin itirilmiş filmlərin siyahısına daxil olmasına baxmayaraq filmdən bir neçə kadr hələ də saxlanılmışdır.Rhodes G.D. Drakula halála (1921): The Cinema’s First Dracula // Horror Studies Volume 1 Number 1. P. 31-47 (полный английский перевод повести).

Filmin çəkilişi
Almaniyada F.V.Murnau tərəfindən 1923-cü ildə çəkilən Nosferatu: Qorxunun simfoniyası filmi "Drakula" əsərinin ilk ekranlaşdırılmış nümunəsi kimi xatırlanırdı. Film icazəsiz olaraq çəkilmişdir. Amma yaxın zamanlarda macar kino arxivlərindən məlum olmuşdur ki, "Nosferatu: Qorxunun simfoniyası" filmindən əvvəl "Drakulanın ölümü" filmi vardır. Hal-hazırda isə məlum olmuşdur ki, "Drakula" əsərinin ilk nümunəsi Rusiyada 1920-ci ildə çəkilmiş və indi "İtirilmiş filmlər" siyahısına daxildir. Kino arxivinə nəzər yetirildikdə, bu filmin hələ də mövcud olması ehtimal edilir.Дракула, год 1920, Россия — миф или реальность? (Страница 1) — Вампирские фильмы — vampirizm.ru   "Drakulanın ölümü" filminin çəkilişinə Macarıstan, Avstriya və Fransa ölkələrinə məxsus film studiyaları rəhbərlik etmişdir. Filmin rejissoru macar əsilli Karoli Laythaydır. "Drakula" personajını isə Avstriya əsilli aktyor Paul Askonas canlandırmışdır. Avstriyanın Vyana şəhərində 1921-ci ildə filmin nümayişi zamanı baş rolun serb əsilli aktrisa Lene Milin canlandırıldığı göstərilir. Amma 1923-cü ildə filmin Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə nümayişi zamanı baş rolu Marqit Lüksun ifa etdiyi yazılır. Filmin saxlanılmış kadrlarında baş rolu Marqit Lüksun canlandırdığı məlum olur. Çox güman ki, filmin rejissoru Karol Laythay filmin yeni qısaldılmış variantını çəkmiş və baş rol üçün Marqit Lüksu dəvət etmişdir. Filmin ssenarisində Karol Laythay ilə birlikdə yəhudi əsilli macar rejissoru Kertes Kaminer Mihay () çalışmışdır. Bir müddət sonra Kaminer ABŞ-yə getmiş və "Maykl Körtis" ləqəbi ilə bir sıra filmlərə rejissorluq etmişdir. Kaminer 1942-ci ildə çəkdiyi "Kasablanka" filmində "Ən yaxşı rejissor kateqoriyasına görə" Oskar mükafatına layiq görülmüşdür. Həmçinin, Kaminer 1912-ci ildə macar dilində ilk qısametrajlı filmə rəhbərlik etmişdir.

Filmin çıxış tarixi və digər adı
 Ölkə Çıxış ili Adı  Rəsmi çıxış tarixi yoxdur Dracula's Death   Mart 1922 Dracula's Death   Avstriya Fevral 1921 Drakulanın ölümü  Rəsmi çıxış tarixi yoxdur Dracula's Death   14 aprel 1921 Drakula halála   Rəsmi çıxış tarixi yoxdur Смерть Дракулы   Rəsmi çıxış tarixi yoxdur Drakula'nın Ölümü   Rəsmi çıxış tarixi yoxdur Сьмерць Дракулы 

 Ədəbiyyat 
Clive Leatherdale (1985) Dracula: the Novel and the Legend. Desert Island Books. 
Bram Stoker (1897) Dracula. Norton Critical Edition (1997) edited by Nina Auerbach and David J. Skal. 
Melton Q. C. Vampirlərin ensiklopediyası. — 1998. — ISBN 5-222-00405-8

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 


 Film haqqında İngilizcə Məlumat
 Film haqqında məqalə (macarıstan dilindən avtomatik rusca tərcümə)



Kateqoriya:Kabus filmləri
Kateqoriya:Səssiz filmlər
Kateqoriya:1921-ci ilin filmləri
Kateqoriya:Macarıstan filmləri
Kateqoriya:Drakula filmləri
Kateqoriya:Fransanın ağ-qara filmləri