Mir Fəttah Təbatəbai

Mir Fəttah Hacı  Mirzə  Yusif ağa  oğlu Təbatəbai (1794-1852) — İslam alimi, müctəhid.

 Həyatı 
Ağa Mir Fəttah Hacı  Mirzə  Yusif ağa  oğlu 1794-cü ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Təhsilini Nəcəfdə davam etdirmişdi. Bir sıra molla-müctəhidlərdən dərs almışdı. İctihad dərəcəsinə yüksəlmişdi. Tanınmış bioqraf Mirzə Məhəmmədəli xan Tərbiyət onun haqqında yazır: “Bu  Mirzə  Yusif ağanın  oğlu  Mir Fəttah  hicri  qəməri  1209  (1794)-cü  ildə  anadan  olmuşdur. O,  hicri  qəməri  1243 (1827)-cü  ildə çar  Rusiyasının  qoşunları  Azərbaycanı  alıb,  İran dövləti  ilə  müqavilə  bağladıqdan  sonra  Tiflisə  getmiş  və  hicri  qəməri  1258  (1842)-ci  ildə  Təbrizə  qayıdıb, hicri  qəməri  1269  (1852)-cu  ildə  vəfat  etmişdir. Təbrizdə  bir  sıra  çeşmələr  və  bir  hamam onun  adınadır”. 

Rusların Cənubi Azərbaycana işğalçı yürüşü zamanı Təbriz müctəhidi olan Mir Fəttah şəhərin tutulması və idarəsində Rusiyaya xüsusi xidmət göstərmişdi. Paskeviçin təklifi və çarın razılığına əsasan Rusiya təbəəliyinə qəbul olunmuş, şeyxülislam vəzifəsinə təyin edilmişdi. Paskeviçin Qafqazı tərk etməsindən sonra vəzifayə gələn yeni ali məmurların ona münasibəti gərgin olmuşdu. 1841-ci ildə Rusiyanı tərk etmiş, çarın fərmanı ilə 1843-cü ildə təbəəlikdən çıxarılmışdı. Müctəhidin taleyi çarizmə sədaqətli xidmət müqabilində etimadsızlıq və inamsızlıq göstərilməsinə əyani örnək kimi göstərilir. Oktyabrın 13-də rus bölükləri Təbrizə daxil oldu. Təbriz tutulduqdan sonra Tehran üzərinə yol açıldı. Cənubi Azərbaycan torpaqları ələ keçirildikdən sonra onun əvvəlki üsul-idarəsi ləğv olundu. Bu torpaqları idarə etmək məqsədilə ―Azərbaycan (cənubi - Ə.Ç.) idarəsi" yaradıldı. Bu idarəyə general Osten-Saken başçılıq edirdi. 

1828-ci ildə Təbriz müctəhidi Ağa Mir Fəttah Təbatəbainin Qafqazın şiə məzhəbindən olan ruhanilərinə başçı təyin olunması ilə şeyxülislamın funksiyaları xeyli dərəcədə məhdudlaşdırıldı.

Ağa Mir Fəttah Təbatəbai 1852-ci ildə vəfat edib.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 

 Təbriz
 Muştaid parkı Tiflisdə

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Müctəhidlər
Kateqoriya:Təbatəbailər
Kateqoriya:Təbrizdə doğulanlar