İbn Müqəffa

Abdulla ibn əl-Müqəffa (), Ibn al-Muqaffaʿ (), Ibn Muqaffa/Ebn-e Moghaffa (), ilkin adı Rūzbeh pūr-e Dādūya (; )) — İran ədibi, tərcüməçi.

 Həyatı 
Abdulla ibn əl-Müqəffa (724–759) İranda zərdüştilər ailəsində
doğulmuş və İslamı qəbul edənə qədər adı Ruzbix olmuşdur. O,
ənənəvi zərdüştilik tərbiyəsi almış və fars mədəniyyəti haqqında biliklərə
yiyələnmişdir. Sonradan Bəsra şəhərinə gələrək təhsilini başa
vurmuş və istilaçıların mədəniyyətinə qaynayıb qarışmışdır. O, İran
və İraqın müxtəlif şəhərlərində omeyyad və abbasi canişinlərinin
yanında katib olaraq çalışmış və təkcə məmur kimi deyil, həm də
yazıçı kimi şöhrət qazanmış, ömrünün son illərində İslamı qəbul etmişdir.
İbn əl-Müqəffanın farslara rəğbəti, ərəblərə laqeyd münasibəti
arxasında gizlənən qərəzli münasibəti və zindiq (dinsiz) sözü yazıçının
düşmənləri tərəfindən onu nüfuzdan salmaq üçün istifadə
olunmuşdur. 35 yaşlı yazıçı xəlifə əl-Mənsurun göstərişi ilə edam
olunmuşdur.

Beləliklə "Pançatantra" ərəb və fars versiyalarında "Kəlilə və
Dimnə" adını almışdır ki, onların da əsasında hind toplusunun orta
fars tərcüməsi (daha doğrusu, yenidən işlənmiş variantı) durur.
"Kəlilə və Dimnə" adı "Pançatantra"nın qəhrəmanlarının ("Karataka
və Damanaka") adlarının əvvəlcə pəhləvi (orta fars dili), sonra
isə ərəb dilinə tərcüməsi zamanı dəyişikliklərə uğraması nəticəsində
yaranmışdır. Bu əsərin əsasında hind toplusu dursa da, "Kəlilə və
Dimnə" radikal şəkildə yenidən işlənilmiş və orta əsrlər ərəb nəsri
tarixində olduqca mühüm yerə tutmuşdur. Məhz İbn əl-Müqəffanın
ərəb dilində etdiyi tərcümə sayəsində bu əsər Avropa və digər müsəlman
xalqlarının ədəbiyyatlarına daxil ola bilmişdir.
Əl-Müqəffa sadəcə "Kəlilə və Dimnənin" tərcüməsi ilə kifayətlənməmişdir.
O, müsəlman oxucusunun zövqünü oxşamağa çalışaraq
toplunun bir çox hissələrində dəyişikliklər etmiş, özünün yazdığı
bəzi hissələri, əsərin mövzusuna uyğun gələn ərəb atalar sözlərini
və QURANdan götürülmüş iqtibasları əlavə etmişdir.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:İslamı qəbul edənlər
Kateqoriya:İran tərcüməçiləri
Kateqoriya:Fars tərcüməçilər