Naukan yupikləri

Naukan yupikləri – Rusiya Federasiyasına tabe olan Çukotka Muxtar Dairəsində Naukan (Посёлок Наукан) ilə Dejnyov (Посёлок Дежнёв) adlı iki kənddə yaşayan və nəsli tükənmək üzrə olan Yupik qolundan bir eskimos xalqıdır.

 Təsnifatı 
  Eskimos-Aleut xalqları
 Aleut xalqı
Eskimoslar
Sirenik eskimosları¹
 Yupik xalqları
 Sirenik yupikləri¹
 Əsl Yupik xalqları
 Sibir yupikləri
 Naukan yupikləri
 Alyaska yupikləri 
 Nunivak çupikləri 
 Supiklər
 İnuit xalqları
 İnyupiklər
 İnuitlər və ya Kanada inuitləri
 Qərbi Kanada inuitləri 
 Şərqi Kanada inuitləri 
 Qrenlandiya inuitləri

Tarixi

Naukan yupikləri Rusiya ərazisində olan eyni adlı kənddə yaşayırlar. Naukan kəndi 1958-ci ildə köçürülmüşdür.Kənd köçürülənə qədər Avrasiyanın ən şərq nöqtədə yerləşən kəndi idi. Naukan kəndi təxminən 14-cü əsrdə salınmışdır. 1958-ci ildə köçürmədən əvvəl təxminən 400 nəfərin yaşadığı kiçik bir kənd idi. ABŞ və SSRİ arasında ola biləcək bir döyüş təhlükəsinə görə strateji mövqedə olan kəndin 1954-cü ildə köçürülməsi müzakirə edilirdi. Rəsmi olaraq 20 noyabr 1958-ci ildə Çukça rayonu soveti tərəfindən kəndin köçürülməsinə və ən əsası Naukan yupiklərinin köçünə qərar verildi. Köç etdirilən Naukan ailələri, Çukotka Muxtar Dairəsinin müxtəlif istiqamətlərinə, Uelen (Уэлен), Lavrentiya (Лаврентия), Lorino (Лорино) kənd və qəsəbələrinə yerləşdirilirdilər. Bu gün, Novoye Çaplino (Новое Чаплино), Sireniki (Сиреники) və Uelkal (Уэлькаль) qəsəbələrində də Naukan yupiyi vardır. Bu evakuasiya və köç, Naukan yupiklərinin mədəniyyətlərinin yox olması prosesini sürətləndirmişdir.Rusça Vikipedinin Наукан  maddesi

Dil

2005-ci ildə aparılan hesablamalara görə bu dil cəmi 50  Steven A. Jacobson (2005), History of the Naukan Yupik Eskimo dictionary with implications for a future Siberian Yupik dictionary , Études/Inuit/Studies 29 (1–2):149-161 tərəfindən istifadə edilir.

 İctimai həyat 
 Qarqi 
(Qarqi) İnyupikcə; Çupikcə qaygiq  Sibirdə  eskimoslar xalqları arasında yalnız Naukan yupikləri tərəfindən istifadə edilən daxma formalı yaşayış yeri.Alyaskada İnyupiklər ilə Yupiklərin tikdiyi formadan istifadə edilir.Qarqilər yalnız kişilər tərəfindən istifadə edilir.

 Ovçuluq və yığıcılıq 
Bütün eskimos xalqları kimi Naukan yupikləri də ovçu və yığıcıdır. Bu ovçu və yığıcılığın izləri ay adlarında aşkar şəkildə görünür: 
Yanvar ayı üçün Nayyughaghhsiq ('suitilərin ağ görünüşlü olduqları ay'), 
İyun ayı üçün Kigyughvik (əvəlik yığma ayı') 
Naukan yupikləri dəniz məməliləri arasında daha çox morj, suiti, ağ ayı ovlayırlar. Çukçalardan  şimal maralını əhiləşdirməyi öyrənmişlər.Qütb tülküsüdə ovlanan heyvalar arasında yer alır.

 Xarici keçidlər 
www.kunstkamera.ru Поселок Наукан  (Naukan kəndinin şəkilləri)

 İstinadlar 

Kateqoriya:Yupik xalqı
Kateqoriya:Rusiyada yaşayan etnik qruplar