Əliqulu xan Ustaclı

Əliqulu xan Fəthoğlu-Ustaclı (?-?) — Ustaclı elinin Fəthoğlu oymağından qızılbaş sərkərdəsi, Cənubi Azərbaycanın, Təbriz bəylərbəyliyinin bəylərbəyi.

 Həyatı 
1885-ci  ilin  yazında  şahzadənin  həmpiyaləsi  Əliqulu   bəy  Fəthoğlu  Əmir  xanın  dövlət  üçün  təhlükəli  olduğu  fikrini  irəli  sürdü. Şamlı  əmirləri  də  onu  dəstəklədilər. Şahzadə  Əmir  xanın  tutulub,  Qaradağa,  Qəhqəhə  qalasına  salınmasına  əmr  verdi. Əliqulu  bəy  xan  ünvanı  ilə  Azərbaycan  bəylərbəyi  təyin  edildi. Ustaclı  və  Şamlı  elinin  nümayəndələri  şahzadənin  köməyi  ilə  Türkman,  Təkəli  ellərinin  əmirlərini  vəzifədən  uzaqlaşdıraraq,  özləri  yiyələndilər. Əmir xan Türkman zindanda  öldürüldü.

Şahzadə  Həmzə mirzə həmpiyaləsi Əliqulu  xanı  özündən  aralamadığından  bəylərbəyilikdən  çıxarıb, saraya gətirdi. Hüseynqulu  sultan  Fəthoğlunu Güney Azərbaycana bəylərbəyi təyin  etdi. Təbriz  şəhərinin  müdafiəsini  möhkəmləndirmək  işini  Pir  Qeyb  xan  Ustaclıya  tapşırdı.  Osman  paşa  güclü  həmlə  ilə  Təbrizi  aldı. Pir  Qeyb  xan  və  Hüseynqulu  sultan  şəhərdən  çəkilib,  Qaradağda,  Üzümdil mahalında  şaha  qoşuldular.

Əliqulu  xan  Fəthoğlu  şahzadənin  beynini  doldurdu  ki,  qorçubaşı  Məhəmmədqulu  xan  Avşar  Məhəmməd  xan  Türkmanla  bərabər  ananı  öldürülməsində iştirak etmişdi. Həmzə  mirzə  qorçubaşını  hədələməyə  başladı. Məhəmmədqulu  xan qardaşıoğlundan bu xəbəri duyub, qaçdı. Təbriz ətrafında osmanlılara  qoşuldu. Məhəmməd  xan  Mosullu-Türkman  isə  Təkəli  və  Zülqədər  ellərini  də  başına  yığıb,  qiyama  başladı.  Qiyamçılar  dövlət  qoşunundan  çox  idilər.   Üsyançıların  irəli  sürülən tələbi bu idi  ki,  Əmir  xanın  qatilləri,  ilk  növbədə  Əliqulu  xan  Fəthoğlu   onlara  verilsin,  ustaclı  və  şamlı  əmirləri  vəzifədən  çıxarılsın. Şahzadə  ustaclı  və  şamlı  əmirlərinə  döyüş  əmri  verdi. Qiyamçılar  tələblərini  yumşaltdılar. Həmzə  mirzə  onların  mülayim  tələbini  də  rədd  etdi. Sarayda  olan  Zülqədər,  Avşar  və  Qacar  ellərinin  nümayəndələri  şahzadənin  tərsliyindən  narazı  olduqlarını  bildirdilər. Orduya  birlik  gərək  idi. Həmzə  mirzənin  güzəştə  getməsini  dilədilər. Həmin  ellərin  nümayəndələri  olan  qorçular,  qvardiyaçılar  Əliqulu  xanın  Təbrizdəki  evini  yağmaladılar. Harda  ustaclı  evi  vardısa  viran  qaldı. Qiyamçılar  hətta  Əmir  xanın  sarayında  yerləşən  şah  hərəmxanasına da  basqın  etdilər. Həmzə  mirzənin  kiçik  qardaşı  Təhmasib  mirzəni  oğurlayıb, özləri ilə  apardılar. Onlar  Həmzə  mirzəni  öldürüb,  əvəzinə  Təhmasib  mirzəni  vəliəhd  etmək  istəyirdilər. Həmzə  mirzə  atasından  da  şübhələnməyə  başladı. Şahın  anası  Sultanım  xanım  Türkman  tayfasından  idi.

 Mənbə 

 Ənvər Çingizoğlu. Qarşı yatan Qaradağ. Bakı, "Ozan", 1998.–  192 səh.
Ənvər Çingizoğlu,Qaradağlılar. Bakı, "Şuşa" nəşriyatı, 2008. – 160 səh.
Ənvər Çingizoğlu, Qaradağ xanlığı, Bakı, "Mütərcim", 2011. – 212 səh.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 
Ustaclı eli

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Ustaclılar
Kateqoriya:Cənubi Azərbaycan tarixi