İnstitutsionizm

İnstitusionizm — müasir mərhələdə postsosialist transformasiyasının nəzəri mənbəyi kimi də baxılır. O, iqtisadi təfəkkür və düşüncəni istiqamətləndirir.Li, Rita Yi Man and Li, Yi Lut (2013) The relationship between law and economic growth: A paradox in China Cities, Asian Social Science, Vol. 9, No. 9, pp. 19–30, https://ssrn.com/abstract=2290481 Burada iqtisadi qərarların qəbulunda — institutlar, dövlət, qanunçuluq, ictimai təşkilatlar, strukturlar, ənənə və sair iqtisadi, qeyri-iqtisadi xarakterli təsisatlar mühüm rol oynayaraq, iqtisadi münasibətlərM. Klaes (2008). "transaction costs, history of," The New Palgrave Dictionary of Economics, 2nd Edition. Abstract.  şəbəkəsində əhəmiyyətini nümayiş etdirir. İqtisadi münasibətlərin subyektlərini, şəxsi maraqlarını öyrənməyə etiraz edən institusionizm ictimai motivlərə, insanların davranışlarına üz tutur və bazarın avtomatik tənzimlənməsi konsepsiyasını tənqid edir.

İnstitutsionizm — siyasi, iqtisadi və sosial məsələlərin tədqiqində institutların (rəsmi və qeyri-rəsmi qaydalar, strukturlar və normativlər) rolunu vurğulayan nəzəriyyədir. Walton H. Hamilton (1919). "The Institutional Approach to Economic Theory," American Economic Review, 9(1), Supplement, pp. 309–18. Reprinted in R. Albelda, C. Gunn, and W. Waller  (1987), Alternatives to Economic Orthodoxy: A Reader in Political Economy, pp. 204- 12.D.R. Scott, "Veblen not an Institutional Economist." The American Economic Review. Vol. 23. No.2. June 1933. pp. 274–77.Bu yanaşma cəmiyyətlərin necə formalaşdığını, inkişaf etdiyini və dəyişdiyini anlamağa çalışır. İnstitutsionizm müxtəlif sahələrdə, o cümlədən siyasi elmlər, iqtisadiyyat və sosiologiyada geniş istifadə olunur.

İnstitutsionizm müasir dünyada siyasət və iqtisadiyyatın anlaşılmasında mühüm yer tutur. Bu yanaşma institutların cəmiyyətlərin formalaşmasında və dəyişməsində əsas rol oynadığını göstərir.Warren J. Samuels ([1987] 2008). "institutional economics,"  The New Palgrave: A Dictionary of Economics . Abstract. 

 Əsas təsnifatı 
 Klassik (tarixi) institutsionizm 
İnstitutları tarixən inkişaf edən və cəmiyyətlərin formalaşmasında uzunmüddətli təsir göstərən strukturlar kimi qəbul edir. Tarixi hadisələrin və institutların inkişaf trayektoriyasını izah edir. "Patologiya asılılığı" () anlayışı ilə izah olunur. Yəni, keçmişdə qəbul edilmiş qərarlar gələcəkdəki inkişafı məhdudlaşdırır.

 Yeni institutsionizm 
Yeni institutsionizm (Neo-institutsionizm) XX əsrin sonlarında inkişaf etmişdir. İctimai davranış və institutlar arasındakı qarşılıqlı təsirə diqqət yetirir. Qanunvericilik, mədəni normlar, bazar mexanizmləri və digər institutların insanlar və təşkilatlar üzərindəki təsirini araşdırır.Malcolm, Dewey and Reese Rutherford (2008). "institutionalism, old,"  The New Palgrave Dictionary of Economics , 2nd Edition, v. 4, pp. 374–81. Abstract. 

 Sosioloji institutsionizm 
İnstitutların yalnız rəsmi qurumlar deyil, həm də dəyərlər, mədəniyyətlər və sosial normalar kimi qəbul edir. Sosial strukturların cəmiyyətlərin qərar qəbuletmə prosesindəki rolunu vurğulayır.

 Rasional seçim institutsionizmi 
İnsanların fərdi qərarlarını maksimum mənfəət əldə etmək üçün verdiklərini qəbul edir. İnstitutlar, fərdi qərar qəbuletməni strukturlaşdıran qaydalar sistemidir.Galbraith (1958) Chapter 2 (Although Galbraith claimed to coin the phrase 'conventional wisdom,' the phrase is used several times in a book by Thorstein Veblen that Galbraith might have read, The Instinct of Workmanship.)

 Tərifi və növləri 
İnstitutlar, cəmiyyətin fəaliyyətini tənzimləyən və sosial münasibətləri strukturlaşdıran qayda və normalar toplusudur. İki əsas kateqoriyaya bölünürVeblen, Th. 1898 "Why is Economics Not an Evolutionary Science?", The Quarterly Journal of Economics, 12.:

 Formal institutlar
 Qanunlar, konstitusiyalar, idarəetmə strukturları və təşkilatlar.
 Məsələn, məhkəmələr, parlamentlər, banklarDavid Hamilton, "Why is Institutional economics not institutional?" The American Journal of Economics and Sociology. Vol. 21. no. 3. July 1962. pp. 309–17..
 Qeyri-formal institutlar
 Sosial normativlər, mədəni dəyərlər, adətlər.
 Məsələn, ailə dəyərləri, qeyri-rəsmi iqtisadi sistemlər.

 İnstitutsionizmin məşhur nümayəndələri 
 Torsteyn Veblen — iqtisadiyyat və sosiologiyada klassik institutsionizmin banilərindən biri.
 Duqlas Nort — yeni institutsionizmin inkişafına mühüm töhfə verən iqtisadçı.
 Elinor Ostrom — qeyri-formal institutların və kollektiv idarəetmə mexanizmlərinin araşdırılması üzrə işləri ilə tanınır.Dean Lueck (2008). "property law, economics and,"  The New Palgrave Dictionary of Economics , 2nd Edition. Abstract. 

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
Экономическая антропология сбережений. Историко-институциональный подход
T. Veblen: Why is Economics Not an Evolutionary Science?
 T. Veblen: The Beginning of Ownership av Thorstein Veblen
 T. Veblen: Theory of Business Enterprise
 Geoffrey Hodgson's website
 American Institutional School 
 Thorstein Veblen, Bibliography
 T. Veblen: The Leisureclass