İnkişaf etmiş ölkə

İnkişaf etmiş ölkələr — IMF-yə görə aşağıda qeyd edilən 40 ölkə inkişaf etmiş ölkələrdir. İsveçrə 0.962 insan inkişaf indeksi və 98,767 ABŞ dolları ilə dünyanın ilk inkişaf etmiş ölkəsidir. İEÖ-i birləşdirən oxşar cəhətlərə əhalinin həyat və sağlamlıq səviyyəsinin yüksək, ÜDM-in hər nəfərə orta hesabla 20–30 min ABŞ dolları həcmində olması və orta ömür müddətinin çoxluğu aiddir. Bu ölkələrdə urbanizasiya və əhalinin təhsil səviyyəsi yüksək, xidmət sferası və emal sənayesinin payı böyükdür. Onlar dünya sənaye və kənd təsərrüfatı məhsullarının əsas hissəsini istehsal edir. Asiya ilk inkişaf etmiş ölkəsi Yaponiya, Şimali Amerikanın ilk inkişaf etmiş ölkəsi Birləşmiş Ştatlar, Okeaniyanın isə ilk inkişaf etmiş ölkəsi Avstraliyadır. Bu gün mövcud olan 38 inkişaf etmiş ölkənin təxmini 71,1% Avropada, 15,8%-i Asiyada, 5,3%-i Şimali Amerikada, 5,3%-i isə Okeaniyadadır.

İnkişaf Etmiş Ölkələrin bu kateqoriyaya daxil edilməsinin ardıcıllığı:

  İsveçrə (1987-ci ildən);
  Norveç (1988-ci ildən);
  Birləşmiş Ştatlar (1992-ci ildən);
  Lüksemburq (1992-ci ildən);
  Danimarka (1994-cü ildən);
  Niderland (1995-ci ildən);
  Yaponiya (1996-cı ildən);
  Almaniya (1996-cı ildən);
  Avstriya (1996-cı ildən);
  İtaliya (1996-cı ildən);
  Kanada (1997-ci ildən);
  Belçika (1997-ci ildən);
  Avstraliya (1997-ci ildən);
  Fransa (1998-ci ildən);
  İsveç (1998-ci ildən);
  İslandiya (1998-ci ildən);
  İrlandiya (1998-ci ildən);
  Birləşmiş Krallıq (1999-cu ildən);
  Finlandiya (1999-cu ildən);
  Sinqapur (1999-cu ildən);
  İspaniya (2001-ci ildən);
  Tayvan (2002-ci ildən);
  Kipr (2002-ci ildən);
  Yeni Zelandiya (2003-cü ildən);
  Cənubi Koreya (2006-cı ildən);
  İsrail (2006-cı ildən);
  Portuqaliya (2007-ci ildən);
  Sloveniya (2007-ci ildən);
  Monako (2008-ci ildən);
  Lixtenşteyn (2008-ci ildən);
  Malta (2008-ci ildən);
  Çex Respublikası (2009-cu ildən);
  Slovakiya (2011-ci ildən);
  Estoniya (2012-ci ildən);
  Yunanıstan (2013-cü ildən);
  Litva (2013-cü ildən);
  Latviya (2016-cı ildən);
  Andorra (2020-ci ildən);
  San Marino (2021-ci ildən);
  Xorvatiya (2023-cü ildən).

 Ölkələrin inkişaf etmiş qrupa daxil edilməsi üçün nəzərə alınan amillər 
 Həyat və sağlamlıq səviyyəsinin yüksək olması
 ÜDM-in hər bir nəfərə orta hesabla 20–30 min ABŞ dolları həcmində olması
 Orta ömür müddətinin çoxluğu
 Əhalinin təhsil səviyyəsinin yüksək olması
 Xidmət sferası və emal sənayesinin payı olması

 İEÖ-in bölündüyü yarımqruplar 

 G7 
Böyük Yeddilik kimi də adlandırılan G7-yə iqtisadiyyatı yüksək səviyyədə olan inkişaf etmiş ölkələr daxildir. G7-yə üzv ölkələr və əsas liderləri:
  Kanada və Baş Naziri Justin Trudeau
  Fransa və Prezidenti Emmanuel Macron
  Almaniya və Kansleri Olaf Scholz
  İtaliya və Baş Naziri Giorgia Meloni
  Yaponiya və Baş Naziri Fumio Kişida
  Birləşmiş Krallıq və Baş Naziri Rishi Sunak
  Birləşmiş Ştatlar və Prezidenti Donald Trump

 Qərbi Avropanın digər İEÖ-i 
Bu ölkələrdə yüksək texnologiyaya malik olan sənayedə istehsal edilən məhsulların çoxu ixrac edilir, əsas gəlirləri qeyri-sənaye sahələrindən (bank işləri, xidmət sahələri, turizm və s.) formalaşır. Bu ölkələrə aiddir:
  İsveçrə
  Avstriya
  Belçika








 Köçürmə Kapitalizm Ölkələri 
Köçürmə Kapitalizm ölkələri Birləşmiş Krallığın müstəmləkəsi olmuş ölkələrdir. Ölkələrin əhalisi əsasən müstəmləkəsi olduğu dövlətlərdən (metropoliyadan) olan miqrasiyaların hesabına formalaşmışdır. Bu ölkələrin təsərrüfat sitemi də Birləşmiş Krallığın köməyi ilə qurulmuşdur. Metropoliyadan olan şirkətlərin rolu böyükdür. Bu ölkələrə aiddir:
  Avstraliya
  Yeni Zelandiya
  Birləşmiş Ştatlar
  Kanada
  İsrail
  Cənubi Afrika Respublikası
QEYD: ABŞ və Kanada həm G7, həm də köçürmə kapitalist ölkələridir. İsrail isə Birləşmiş Krallığın müstəmləki olmasa da, köçürmə kapitalizm ölkəsidir.

 Avropanın "Cırtdan" ölkələri 
Cırtdan ölkələr xəritədə görülməyəcək qədər kiçikdir və əsasən öz dilləri və hökumət başçıları yoxdur, tərəfsizdirlər. Cırtdan ölkələrə aiddir:
  Andorra
  Malta
  San Marino
  Monako
  Lixtenşteyn
QEYD: Vatikan cırtdan ölkə olsa da, İEÖ-ə aid deyil.

 İnkişaf etməyə ən yaxın ölkələr 
Ölkənin inkişaf etmiş olması üçün 4 kateqoriya mövcuddur və bunlar təsdiq olunmalıdır:
 BMT-nin İnkişaf proqramına əsasən İİİ-nin çox yüksək (yəni 0.800 və daha çox) olması;
 IMF-ə əsasən "inkişaf etmiş" iqtisadiyyata malik olması;
 World Bank-a əsasən "yüksək gəlirli" iqtisadiyyata malik olması;
 Adambaşına düşən AQP həcminin 25.000 dollardan çox olması.

İnkişaf etməyə ən yaxın ölkələr:
  Qətər (1996-İİİ);
  Bruney (1999-İİİ);
  Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (2004-İİİ);
  Səudiyə Ərəbistan (2010-İİİ);
  Oman (2012-İİİ);
  Bəhreyn (2012-İİİ);
  Küveyt (2014-İİİ);
  Polşa (AQP-2014);
  Macarıstan (WB və AQP-2014);
  Bahamalar (2016-İİİ);
  Panama (WB-2021);
  Rumıniya (WB-2021);
  Trinidad və Tobaqo (İİİ-2021);
  Çili (AQP-2021);
  Uruqvay (AQP-2022).

Bu ölkələrin heç biri IMF-in "inkişaf etmiş" iqtisadiyyat kateqoriyasına daxil olmadığından İEÖ deyil, amma inkişaf etmək potensialı ən yüksək ölkələrdir.

 Həmçinin bax 
 İnkişaf etməkdə olan ölkələr

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Dünya iqtisadiyyatı