Bəyazid (Vivaldi)

Bəyazid və ya TamerlanGeorq Fridrix Hendelin eyni adlı operası ilə qarışdırlmamalıdır. 1735-ci ildə Antonio Vivaldi tərəfindən bəstələnmiş italyan operasıdır. Operanın librettosu Aqostino Pioven tərəfindən yazılmışdır. Əsərin premyerası Veronada, karnaval mövsümündə həyata keçirilmişdir. Opera (kataloq nömrəsi RV 703) üç hissəli simfoniya olan giriş və üç pərdədən ibarətdir. Operanın mövzusu Osmanlı sultanı I Bəyazidin Əmir Teymur tərəfindən əsir götürülməsindən sonrakı həyatına həsr edilmişdir. Məşhur "Sposa son disprezzata" ariyası bu operadandır.

 Rollar 
RolSəs tipiİlk oyunçuRyom, Peter (2007). Vivaldi-Werkverzeichnis, p. 379. Breitkopf & Härtel.Tamerlan, tatar türklərinin imperatorumezzo-sopranoMaria Maddalena PieriBəyazid, Osmanlı türklərinin imperatoru, indi Tamerlanın əsiribaritonMarc Antonio MareschiAsteriya, Bəyazidin qızı, Andronikin sevgilisikontraltoAnna GiròAndronik, Yunanıstan şahzadəsi, indi Tamerlanla əlbirdirkontraltoPietro Moriggiİrene, Trapezund şahzadəsi, Tamerlanla evlənəcəyinə söz veribkontraltoMargharita Giacomazziİdaspe, Andronikin dostusopranoGiovanni Manzoli

 Simfoniya 
 Allegro
 Andante Molto
 Allegro

 Pərdələr 
PərdəSəhnəResitativ/AriyaPersonajlar Pərdə 1 Səhnə 1Resitativ: Prence Lo so: vi devoBəyazid, AndronikAriya: Del destin non dee lagnarsiBəyazid Səhnə 2Resitativ: Non si perda di vistaAndronik, İdaspeAriya: Nasce rosa lusinghieraİdaspe Səhnə 3Resitativ: Principe, or ora i greciTamerlan, AndronikAriya: In si torbida procellaTamerlan Səhnə 4Resitativ: Il Tartaro ama AsteriaAndronikAriya: Quel ciglio vezzosettoAndronik Səhnə 5–6Resitativ: Or sì, fiero destinoAsteriya, TamerlanAriya: Vedeste mai sul pratoTamerlan Səhnə 7–8Resitativ: Non ascolto più nullaBəyazid, Asteriya, AndronikAriya: Amare un'alma ingrataAsteriya Səhnə 9Resitativ: Così la sposa il Tamerlano accoglie?İrene, Andronik, İdaspeAriya: Qual guerriero in campo armatoİrene Səhnə 10Resitativ: È bella IreneAndronikAriya: Non ho nel sen constanzaAndronik Pərdə 2 Səhnə 1Resitativ: Amico, tengo un testimon fedeleTamerlan, Andronik Səhnə 2Resitativ: Sarete or ostinatoİdaspe, AndronikAriya: Anche il mar par che sommergaİdaspe Səhnə 3Resitativ: Gloria, sdegno ed amoreAsteriya, AndronikAriya: Stringi le mie cateneAsteriya Səhnə 4Resitativ: Ah, disperato Andronico!AndronikAria: La sorte mia spietataAndronik Səhnə 5Resitativ: Signor, vergine illustreİdaspe, Tamerlan, İrene, AsteriyaAriya: Cruda sorte, avverso fato!Tamerlan Səhnə 6Resitativ: Senti, chiunque tu siaAsteriya, İreneAriya: La cervetta timidettaAsteriya Səhnə 7Resitativ: Gran cose espone Asteriaİrene, İdaspeAriya: Sposa, son disprezzataİrene Səhnə 8Resitativ: Dov'è mia figlia, Andronico?Bəyazid, AndronikAriya: Dov'è la figla?Bəyazid Səhnə 9Resitativ: Asteria, siamo al soglio…; Accompagnato: Odi, perfidaTamerlan, Asteriya, Bəyazid, İrene, AndronikKvartet: Sì crudel! questo è l'amoreİrene, Bəyazid, Asteriya, Tamerlan Pərdə 3 Səhnə 1Resitativ: Figlia, siam reiBəyazid, AsteriyaAriya: Veder parmi, or che nel fondoBəyazid Səhnə 2–3Resitativ: Andronico, il mio amoreTamerlan, Andronik, Asteriya, BəyazidAriya: Barbaro traditorTamerlan Səhnə 4Resitativ: Lascerò di regnareAndronikAriya: Spesso tra vaghe roseAndronik Səhnə 5–7Resitativ: Eccoti, BajazetteTamerlan, Asteriya, Andronik, Bəyazid, İreneArioso: Verrò crudel, spietatoBəyazid Səhnə 8Resitativ: Signor, fra tante cureİrene, TamerlanAriya: Son tortorellaİrene Səhnə 9Resitativ: Signore, Bajazetteİdaspe, Tamerlan, Andronik Səhnə 10Accompagnato: È morto, sì, tirannoAsteriyaAriya: Svena, uccidi, abbatti, atterraAsteriya Final səhnəsiResitativ: Deh, tu cauto la seguiAndronik, İrene, TamerlanXor: Coronata di gigli e roseHamı (ölmüş Bəyazid xaric)

 Ariyaların mənşəyi 
Bəyazid operası pastiççiodur. Bu Vivaldinin başqa bəstəkarın əsərindən bir parçanı alaraq öz əsərinə uyğunlaşdırmaqda ilk təcrübəsi idi. Bəstəkar özü müsbət personajlar (Bəyazid, Asteriya və İdaspe) üçün ariyaları yazmış, mənfi personajların (Tamerlan, İrene və Androniko) ariyalarını isə başqa bəstəkarların əsərlərindən götürmüşdür. Ariyaların bəziləri isə Vivaldinin əvvəlki operalarında da işlədilmişdir. Aşağıdakı cədvəldə Bəyazid operasında istifadə edilmiş ariyaların mənşəyi göstərilmişdir.
AriyaBəstəkarOperaOrijinal adıDel destin non dee lagnarsiAntonio VivaldiL'OlimpiadeDel destin non vi lagnateNasce rosa lusinghieraAntonio VivaldiGiustino, eyni zamanda FarnaceSenti l'aura lusinghiera /Scherza l'aura lusinghieraIn sì torbida procellaGeminiano GiacomelliAlessandro SeveroVedeste mai sul pratoYohan Adolf HasseSiroe re di PersiaQual guerriero in campo armatoRikardo BroşiİdaspeNon ho nel sen costanzaGeminiano GiacomelliAdriano in SiriaAnche il mar par che sommergaAntonio VivaldiSemiramideStringi le mie cateneAntonio VivaldiSemiramideLa sorte mia spietataYohan Adolf HasseSiroe re di PersiaLa cervetta timidettaAntonio VivaldiGiustinoDov'è la figlia?Antonio VivaldiMotezumaSposa, son disprezzataGeminiano GiacomelliMeropeSposa, non mi conosciSì crudel! questo è l'amore (quartet)Antonio VivaldiFarnaceIo crudel? giusto rigoreVeder parmi, or che nel fondoAntonio VivaldiFarnace"Roma Invitta una clemente"Spesso tra vaghe roseYohan Adolf HasseSiroe re di PersiaCoronata di gigli e di roseAntonio VivaldiFarnace

 Diskoqrafiya 
Operanın yeganə tam səs yazması 10 may, 2005-ci ildə Virgin Classics tərəfindən istehsal edilmişdir. Bu səsyazmaya Fabio Biondinin rəhbərliyi altında, Brüsseldə Europa Galante tərəfindən həyata keçirilmişdir. İfaçılar aşağıdakılardır:

 bass-bariton İldebrando D'Arxancelo – Bəyazid
 konturtenor Devid Daniels – Tamerlan
 mezzo-soprano Vivika Cenuks – İrene
 contralto Mariyana Miyanoviç – Asteria
 soprano Patrisia Ciofi – İdaspe
 mezzo-soprano Elina Qarança – Androniko

Bu səsyazma 2006-cı ildə Ən yaxşı opera nominasiyasında Midem Klassik Mükafatına layiq görülmüş, 48-ci Qremmi mükafatlarının son siyahısına əlavə edilmişdir. Bu səsyazmadan əvvəl operanın müxtəlif hissələrinə dəfələrlə Sisiliya Bartoli kimi müxtəlif ifaçılar tərəfindən müraciət edilmişdir.

 Ədəbiyyat 
 Frédéric Delaméa (2005). The Noble Death-Pangs of Vivaldian Opera. In Vivaldi: Bajazet [CD liner notes]. Virgin Classics

 İstinadlar 

Kateqoriya:Əlifba sırasına görə operalar
Kateqoriya:Antonio Vivaldinin operaları
Kateqoriya:İtalyanca operalar