Krım xanlarının siyahısı

Krım xanlarının siyahısı, 1441–1783-cü illərdə mövcud olmuş Krım xanlığını idarə edən və xan titulu daşıyan şəxslərin siyahısıdır.

 Siyahı 
SıraADIDOĞUM VƏ ÖLÜM TARİXLƏRİSƏLTƏNƏT İLLƏRİQEYD1.I HACI GƏRAY30 noyabr 1397 – avqust 14661441 – 14561456 – avqust 1466 Xanlığın və Gəraylar sülaləsinin banisidir.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir.
 Osmanlıların dəstəyilə bölgədəki genuyalılarla mübarizə aparmışdır.2.HEYDƏR GƏRAYbilinmir – 14871456mart 1475 – dekabr 1475 I Hacı Gərayın oğlu olub, fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir.
 Əvvəlcə atasına, daha sonra isə qardaşlarına qarşı ayaqlanmış, ancaq heç bir səltənəti Osmanlı sultanı tərəfindən qəbul edilməmişdir.
 Ölkədən qovulduqdan sonra bir müddət Moskva knyazlığına sığınsa da, çox keçmədən ordan da qovuldu.3.NURDÖVLƏT GƏRAYbilinmir – 1503avqust 1466 – 14671467 – 1469dekabr 1475 – 1478 I Hacı Gərayın oğlu olub, fərqli zamanlarda 3 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir.
 Qardaşı Məngli Gərayla taxt mübarizəsi aparmışdır.
 Krım taxtından endirildikdən sonra Moskva knyazının dəstəyilə Qasım xanlığına təyin edilmişdir.4.I MƏNGLİ GƏRAY1445 – 17 aprel 151514671469 – mart 14751478 – 17 aprel 1515 I Hacı Gərayın oğlu olub, fərqli zamanlarda 3 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir.
 Qardaşı Nurdövlət Gərayla taxt mübarizəsi aparmışdır.
 Osmanlı imperiyası və Moskva knyazlığı ilə yaxın əlaqələr qurmuşdur.5.I MEHMED GƏRAY1465 – noyabr 152317 aprel 1515 – noyabr 1523 I Məngli Gərayın oğludur və atasının vəfatının ardından taxta çıxdı.
 Qardaşı Topal Əhməd Gərayın çıxardığı üsyanla mübarizə apardı.
 Həştərxan xanlığı işğal edildi və Moskva knyazlığını xərac verməyə məcbur etdi.
 Həştərxanda ikən 2 oğluyla birlikdə xəncərlənərək qətlə yetirildi.6.I QAZİ GƏRAY1503 – may 1524noyabr 1523 – may 1524 I Mehmed Gərayın oğludur.
 Ailəsinin qətlindən sonra xilas olub özünü xan elan etdi.
 Osmanlı sultanı tərəfindən səltənətini tanınmadı.
 Əmisiylə girişdiyi taxt mübarizəsində məğlub oldu və edam edildi.7.I SƏADƏT GƏRAY1492 – 1538may 1524 – may 1532 I Məngli Gərayın oğludur.
 Uzun illər Osmanlı ordusunda xidmət etmiş və bir sultanla evlənmişdir.
 Qardaşıoğlu və onu dəstəkləyən yerli əyanlarla mübarizə apardı.
 Taxtdan könüllü olaraq çəkilmişdir.8.I İSLAM GƏRAYbilinmir – 1537may–oktyabr 1532 I Mehmed Gərayın oğludur.
 Əmiləri ilə taxt mübarizəsi aparmışdır.
 Osmanlı sultanı tərəfindən səltənətini tanınmadı.9.I SAHİB GƏRAY1501 – 1551oktyabr 1532 – 1551 I Məngli Gərayın oğludur.10.I DÖVLƏT GƏRAY1512 – 25 iyun 15771551 – 25 iyun 1577 I Məngli Gərayın nəvəsi, Mübarək Gərayın oğludur..11.II MEHMED GƏRAY1532 – may 158425 iyun 1577 – may 1584 I Dövlət Gərayın oğludur.12.II İSLAM GƏRAYbilinmir – 1588may 1584 – 1588 I Dövlət Gərayın oğludur.13.II SƏADƏT GƏRAYbilinmir – 15871584 II Mehmed Gərayın oğludur.14.II QAZİ GƏRAY1554 – noyabr 16071588 – 15961597 – noyabr 1607 I Dövlət Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir.15.I FATEH GƏRAY1558 – 15971596 – 1597 I Dövlət Gərayın oğludur.16.TOXTAMIŞ GƏRAY1589 – 1608noyabr 1607 – 1608 II Qazi Gərayın oğludur.17.I SƏLAMƏT GƏRAY1558 – 16101608 – 1610 I Dövlət Gərayın oğludur.18.CANIBƏY GƏRAY1566 – 16361610 – 16231628 – 1635 I Dövlət Gərayın nəvəsi, Mübarək Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir.19.III MEHMED GƏRAY1584 – 16291623 – 1628 II Səadət Gərayın oğludur.20.İNAYƏT GƏRAY1597 – 1 iyul 16371635 – 13 iyun 1637 II Qazi Gərayın oğludur.21.I BAHADUR GƏRAY1602 – 164113 iyun 1637 – 1641 I Səlamət Gərayın oğludur.22.IV MEHMED GƏRAY1610 – 16741641 – 164410 iyul 1654 – 1666 I Səlamət Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir.23.III İSLAM GƏRAY1604 – 10 iyul 16541644 – 10 iyul 1654 I Səlamət Gərayın oğludur. 24.ADİL GƏRAY1617 – 16721666 – 3 may 1671 I Fateh Gərayın nəvəsi, Dövlət-Çoban Gərayın oğludur. 25.I SƏLİM GƏRAY1631 – 22 dekabr 17043 may 1671 – dekabr 16775 iyul 1684 – 6 mart 169121 oktyabr 1692 – 16 fevral 169924 dekabr 1702 – 14 dekabr 1704 I Bahadur Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 4 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir. 26.MURAD GƏRAY1627 – 1696dekabr 1677 – 30 sentyabr 1683 I Səlamət Gərayın nəvəsi, Mübarək Gərayın oğludur. 27.II HACI GƏRAY1644 – iyun 168930 sentyabr 1683 – 5 iyul 1684 I Səlamət Gərayın nəvəsi, Kırım Gərayın oğludur. 28.III SƏADƏT GƏRAY1645 – 16956 mart 1691 – dekabr 1691 I Səlamət Gərayın nəvəsi, Kırım Gərayın oğludur. 29.SƏFA GƏRAY1637 – 1703dekabr 1691 – 21 oktyabr 1692 I Səlamət Gərayın nəvəsi, Səfa Gərayın oğludur. 30.II DÖVLƏT GƏRAY1648 – 171816 fevral 1699 – 24 dekabr 17021708 – 1713 I Səlim Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir. 31.III QAZİ GƏRAY1674 – 170814 dekabr 1704 – 1707 I Səlim Gərayın oğludur. 32.I QAPLAN GƏRAY1678 – 17381707 – 17081713 – 17161730 – 1736 I Səlim Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 3 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir. 33.III DÖVLƏT GƏRAY1647 – 17171716 – 1717 I Səlamət Gərayın nəvəsi, Adil Gərayın oğludur. 34.IV SƏADƏT GƏRAY1662 – 17321717 – 1724 I Səlim Gərayın oğludur. 35.II MƏNGLİ GƏRAY1678 – 17401724 – 17301737 – 1740 I Səlim Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir. 36.II FATEH GƏRAY1696 – 17461736 – 1737 II Dövlət Gərayın oğludur. 37.II SƏLAMƏT GƏRAY1691 – 17511740 – 1743 I Səlim Gərayın oğludur. 38.II SƏLİM GƏRAY1708 – 29 may 17481743 – 29 may 1748 I Qaplan Gərayın oğludur. 39.ARSLAN GƏRAY1692 – 176829 may 1748 – 1756mart 1767 – iyun 1767 II Dövlət Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir. 40.HƏLİM GƏRAY1689 – 17591756 – 1758 IV Səadət Gərayın oğludur. 41.KRIM GƏRAY1717 – mart 17691758 – sentyabr 1765noyabr 1768 – mart 1769 II Dövlət Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir. 42.III SƏLİM GƏRAY1713 – 1786sentyabr 1765 – mart 1767noyabr 1770 – noyabr 1771 II Fateh Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir. 43.MAQSUD GƏRAY1720 – 1780iyun 1767 – noyabr 1768 II Səlamət Gərayın oğludur. 44.IV DÖVLƏT GƏRAY1730 – 1780mart 1769 – mart 17701775 – yanvar 1777 Arslan Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir. 45.II QAPLAN GƏRAY1739 – 1771mart–noyabr 1770 II Səlim Gərayın oğludur. 46.II SAHİB GƏRAY1726 – 1807noyabr 1771 – 1775 II Dövlət Gərayın nəvəsi, Topal Əhməd Gərayın oğludur. 47.ŞAHİN GƏRAY1745 – 1787yanvar 1777 – 14 may 1782noyabr 1782 – 14 aprel 1783 II Dövlət Gərayın nəvəsi, Topal Əhməd Gərayın oğludur.
 Fərqli zamanlarda 2 dəfə hakimiyyətə gəlmişdir.
 Xanlığın sonuncu xanıdır. 48.II BAHADUR GƏRAY1722 – 179114 may 1782 – noyabr 1782 II Dövlət Gərayın nəvəsi, Topal Əhməd Gərayın oğludur.

 Bəzi mənbələrdə xatırlanan Şahbaz Gəray (1787–1789) və Bəxt Gərayın (1789–1792), 1783-cü ildə Rusiya tərəfindən işğal edilmiş Kırım xanlığını idarə etməkləri cədvəldə göstərilmir.

 Ailə şəcərəsi 

 Həmçinin bax 
 Gəraylar
 Krım xanlığı

 Xarici keçidlər 
 http://www.hordecoins.folgat.net/e_rulersGR.htm 
 Hansaray.org.ua 
 List of Giray Khans 

Kateqoriya:Krım xanları
Kateqoriya:Krım xanlığı