Arakçeyevlər

Arakçeyevlər-Tatar əsilli tanınmış rus zadəgan soylarından biri.

 Soyun yaranması 

Rusların "Nəsil Şəcərəsi Kitabı"nda Arakçeyevlərin nəsli haqqında deyilir:
"1695-ci il martın 6-da çar fərmanı ilə Novqorodlu İvan Stepanoviç Arakçeyevə
onun özünün, ata və babalarının dövlət qarĢısındakı xidmətlərinə görə Novqorod
quberniyasında kəndlər, əkin-biçin yerləri bağıĢlanır"

Arakçeyevlərin türk əsilli olmaları, Qızıl Ordadan ayrılıb rus knyazlarına
qoĢulmuĢ ailələrdən olması Ģübhəsizdir. Onların soyu XV əsrin ortalarında II Vasili
zamanı Rusa xidmətə girən, xristianlığı qəbul edib xaçlanan və xristian adı götürüb,
lakin türk soyadını saxlayan Arakçı Evstafyevdən başlayır, Arakçı Moskva
knyazının sarayında məsul vəzifə daşıyırdı.

Arakçı sözü bütün türk dillərində arak, rakı "şərab" və "çı" məşğuliyyət və
peĢə bildirən şəkilçi vasitəsilə düzəlmişdir. Arakçeyevlərin familya gerbində həkk olunmuĢ qızıl kamandan atılan ox rəsmi həm də ailənin türklüyünə və rus dövləti
qarĢısında hərb xidmətlərinə iĢarədir. Rus tarixinin baĢlıca simalarından
olan bu böyük və məĢhur Ģəxsiyyət bir çox tarixi əsərlərdəki obrazlarda öz tam
əksini tapmıĢdı. Yazıçı V.V.Krestovskinin "Babalar" ("Dedi") əsərində Arakçeyevin
türk mənĢəyi qabarıqlaĢdırılır, bu türklük onun özünü alçaltmaq üçün düĢmənlərin
əlində bir vasitə olur: "Arakçeyev? ...Arakçeyev nədir, kimdir, axı? Arak... Aman
allahım, bu nə vəhşi familiyadır?"

Yazıçı Aleksandr Hertsen də öldürücü istehza ilə bu böyük dövlət adamını
"Gələcəyə Məktub" əsərində "Baskak", "Tatar baskakı" adlandırmaqla onun çox
asan sezilən türk mənĢəyinə iĢarə vururdu. Həyatda da belə idi: Onu gözü
götürməyən yüksək saray əyanları Arakçeyevin qeyri-rus mənĢəyinə tez-tez
toxunurdular.
Xasiyyətindəki zalımlıq, despotizm onun yaratdıqlarını, min cəfa ilə
qoruduqlarını, dövlətə xidmətini, hətta onun xeyirxahlığını belə kölgədə qoyurdu.
Onun əməyi sayəsində kəndlilər bir çox güzəĢtlərlə kreditlərə malik idi.
Ətrafda olan kəndlilərə nisbətən, özbrinin maddi vəziyyətinə görə qat-qat yaxĢı
dolanmalarına baxmayaraq, Arakçeyevin zülmündən cana doymuĢdular, rifah
hallarındakı üstünlüklərə baxmayaraq onun kəndliləri özlərini bədbəxt sanırdılar.
Arakçeyevin övladı yox idi; bütün var-dövlətini hələ sağlığında Novqorod Kadet
korpusuna vəsiyyət etmiĢdi. Varlı sarayını onlara əsgər qıĢlası kimi hədiyyə
vermiĢdi. Korpus Arakçeyevin adını və gerbini daĢıyırdı. Bütün bunlar hər Ģeyi
təməlindən uçurub dağıdan sovet quruluĢuna qədər davam etməkdə idi.

 Soyun məşhur nümayəndələri 

Aleksey Arakçeyev, Rusiyanın hərbi nazırı

 Mənbə 
Томсинов В. А. Аракчеев (серия "Жизнь замечательных людей"). М.: Молодая гвардия, 2003, 2010.
Баскаков Н.А. Русские фамилии тюркского происхождения, Баку, Язычы, 1992.
Minaxanım Təkləli, Türk əsilli ruslar, Bakı, Nurlar, 2010, II nəşr.

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Rusiya soyları