Plagiat

Plagiat (  — oğurlamaq) — elm və incəsənətdə digər müəllifin yaradıcılığının, ideyasının şüurlu surətdə mənimsənilməsi.

Plagiatlıq bu digər şəxsə məxsus əsərin (elmi, ədəbi, musiqi), ixtiranın və ya səmərələşdirici təklifin mənbəyinə istinad etmədən öz adı altında tamamilə və ya qismən istifadə edilməsi deməkdir.

 Elmi tədqiqatlarda plagiatlıq 
Plagiatlıq prosesi və bu prosesin tərkib hissələrinə, eləcə də plagiatlığa qarşı mübarizə üsullarına həsr edilmiş çoxlu işlər mövcuddur. Əksər işlərdə plagiatlıq
mətn tipli mənbələrdə rast gəlinən bu və yaxud digər təzahür formasına görə növlərə ayrılır:

 Mətni köçürmə "olduğu kimi", "dırnaq işarəsi olmadan və mənbəyə istinad etmədən
 istinad edilməyən mənbədən mətnin elementlərinin (cümlələrin, sözlərin) ardıcıllığını dəyişməklə istifadə edilməsi
 istinad edilməyən mənbədən müəyyən elementin (əsas frazanın, söz birləşməsinin) mənimsənilməsi
 istinad etmədən frazaları dəyişməklə
 istinad etmədən məlumatın adı və məlum informasiya kimi verilməsi
 ideyanın istinad etmədən, hardansa eşitdiyi kimi verilməsi
 özünün və ya digərinin əvvəlki işlərini istinad vermədən yeni ideya kimi verilməsi
 haqqı ödənilməklə öz işində digərinin ideyalarından istinad etmədən istifadə edilməsi
 istinad etmədən mənbələrdəki ideyaların proqram təminatından istifadə etməklə və yaxud onlayn tərcümə vasitəsilə mənimsənilməsi
 haqqı ödənilməklə digərinin işini bilavasita və ya tərcümə etdirməklə mənimsənilməsi

Plagiatlıq anlayışının məqsəddən asılı olaraq da növlərə ayırmaq olar:

 birbaşa plagiatlıq — mətnin eyni ilə, dəyişiklik etmədən köçürülməsi
 sərbəst plagiatlıq — öz işlərinə istinad etmədən istifadə etmək
 mozaik plagiatlıq — müəyyən hissəsini dəyişməklə sinonimlərdən istifadə etməklə
 təsadüfi plagiatlıq — bilmədən və ya digər sahələrdə məlum olan, lakin tədqiqat sahəsində yeni olan ideyaların qeyri-qanuni mənimsənilməsidir.

 Ədəbiyyat 
 R. Əliquliyev, N. Ağayev, R. Alıquliyev. Plagiatlıqla mübarizə yolları. Bakı: İnformasiya texnologiyaları, 2015, 165 s.

 Həmçinin bax 
 Müəllif hüququ
 Müəllif hüquqlarının pozulması


Kateqoriya:Əqli mülkiyyət hüququ