Camal Sürəya

Camal Sürəya () — atası Kürd ve anası Zazaəsilli türk şair və yazıçı. Əsil adı Cəmalətddin Səbərdir.https://www.bkmkitap.com/blog/cemal-sureya?srsltid=AfmBOopcDACHTUvNbboPnQ8F5noHRnUFbMh5zG8p2SovF8Fuy_4-QQOR

Həyatı

Cemal Süreya 1931-ci ildə Türkiyənin Ərzincan vilayətinin Pülümür bölgəsində dünyaya gəlmişdir. O, Zaza mənşəli ailədə doğulmuşdur. 1938-ci ildə baş verən Dersim  hadisələri nəticəsində ailəsi dövlət tərəfindən sürgün edilərək Bilecik bölgəsinə köçürülmüşdür. Bu sürgün uşaqlıq dövründə Cemal Süreyanın psixologiyasında dərin izlər buraxmış, onun poeziyasında tez-tez rast gəlinən itki, köç, yalnızlıq və yadlaşma mövzularının formalaşmasına təsir etmişdir.
Orta təhsilini Bilecik və İstanbulda alan Süreya, ali təhsilini Ankara Universitetinin Siyasal Bilgiler Fakültəsində (Mülkiyyə) tamamlamışdır. Universitet illərində ədəbiyyata marağı daha da güclənmiş, ilk şeirləri müxtəlif ədəbi jurnallarda dərc olunmağa başlamışdır. Təhsilini bitirdikdən sonra dövlət qulluğunda çalışmış, lakin əsas fəaliyyətini ədəbiyyat sahəsində davam etdirmişdir.

Ədəbi fəaliyyəti

İkinci Yeni hərəkatı

Cemal Süreya 1950–60-cı illərdə Türkiyədə formalaşan İkinci Yeni poeziya hərəkatının əsas simalarından biri olmuşdur. 
İkinci Yeni şairləri arasında Turqut Uyar, Ədib Cansevər, İlhan Berk, Ece Ayhan, Sezai Qaraqoç kimi adlar yer alır.

Cemal Süreya bu hərəkatın emosional və erotik yönünü ən güclü ifadə edən şairlərdən biri olmuşdur.

Ədəbi jurnallar və redaktorluq

Cemal Süreya türk ədəbi mühitində yalnız şair kimi deyil, həm də ədəbi jurnal redaktoru kimi mühüm rol oynamışdır. O, məşhur Papirüs jurnalının qurucusu və redaktoru olmuşdur.

“Papirüs” jurnalı:

İkinci Yeni şairlərinin platforması olmuş,gənc yazıçıların tanınmasına şərait yaratmış,ədəbi tənqid və esselər üçün mühüm tribuna rolunu oynamışdır.

Tərcüməçi fəaliyyəti

Cemal Süreya fransız dilindən türk dilinə 40-dan çox əsər tərcümə etmişdir. O, xüsusilə Fransız poeziyası və fəlsəfi mətnləri ilə maraqlanmış, bu tərcümələr türk oxucusunun Qərb ədəbiyyatı ilə tanışlığında mühüm rol oynamışdır.

Əsərləri

Şeir kitabları

 Üvercinka (1958)

 Göçebe (1965)

 Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973)

 Uçurumda Açan (1984)

 Sıcak Nal (1988)

 Güz Bitiği (1988)

 Sevda Sözleri (1990, toplu şeirlər)

Nəsr və esse kitabları

 Şapkam Dolu Çiçekle

 99 Yüz

 Aydınlık Yazıları

Şəxsi həyatı

Cemal Süreya həyatı boyu bir neçə dəfə evlənmiş, sevgi münasibətləri onun poeziyasında açıq şəkildə əks olunmuşdur. O, şəxsi həyatını gizlətməyən, hisslərini poeziyanın bir hissəsi kimi görən sənətkar olmuşdur.
Onun haqqında ən məşhur əfsanələrdən biri soyadındakı “y” hərfini bir sevgi mərcində uduzması ilə bağlıdır. Əsl soyadı “Süreyya” olsa da, sonradan “Süreya” formasında istifadə etmişdir.

Ölümü

Cemal Süreya 9 yanvar 1990-cı ildə İstanbulda vəfat etmişdir. Ölümündən sonra da əsərləri dəfələrlə nəşr edilmiş, haqqında çoxsaylı tədqiqatlar aparılmışdır.

İrsi və əhəmiyyəti

Cemal Süreya müasir türk poeziyasının dilini dəyişmiş,sevgi və erotikanı tabu olmadan poeziyaya gətirmiş,şeiri intellektual və emosional səviyyədə birləşdirmişdir. Bu gün onun şeirləri Türkiyədə və türk dilli ölkələrdə ən çox oxunan və sitat gətirilən poetik mətnlər sırasındadır.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Zazalar
Kateqoriya:Türk şairlər
Kateqoriya:Türk yazıçılar