Aşpazlıq

Aşpazlıq və ya Kulinariya ( — mətbəx) — yemək hazırlama ilə bağlı insanın fəaliyyəti.

 Tarix 

Filogenetik analiz göstərir ki, insan əcdadları 1,8–2,3 million il əvvəl bişirməni ixtira edə bilərdilər. Cənubi Afrikadaki Uanderuork mağarasında tapılan sümük fraqmentləri və bitki külü erkən adamlar orada 1 milyon il əvvəl alovu kontrol etməyinin fikirini dəstək edən sübutunu verib. Homo erectus 500 min il əvvəl yeməklərini bişirdiyini sübutu mövcuddur. Onların 400 min il əvvəl alovu idarə etməyinin sübutu alimləri tərəfindən geniş şəkildə dəstəklənilir. 300 min il əvvəldən gələn arxeoloji tapıntıların arasında Avropa və Orta Şərq ətrafındaki qədim ocaqlar, yer peçləri, yamdırılmış heyvan sümükləri və çaxmaqdaşları var. Antropoloqların fikrinə görə, geniş yayılmış bişirmə təxminən 250 min il əvvəl ocaqların üzə çıxması ilə başlayıb.

Yaxınlarda, daha erkən, 790 min il əvvəl işlədilmiş ocaqlar haqqında məlumat üzə çıxmışdı.

Aşpazlığa aid məlum ilk kitab b.e.ə. 40-cı ildə romalı Aspi tərəfindən yazılmışdır.

 Etimologiya 

Qədim Yunanların təbabət tanrısı Asklepinin (yun. Ἀσκληπιός, Asklepios) aşpazı Kulina adlanırdı. Həm də romalılarda onuncu ilahə "Kulinariya" adlanırdı.

 İnqrediyentlər 

 Karbohidratlar 

 Yağlar 

 Protein 

Heyvan mənşəli protein əzələlər, içalat, süd və yumurta kimi mallardan gəlir. Həmin mallarda böyük miqdarda protein olur. Protein həmçinin təhminən bütün bitkilərdə, özəlliklə paxlalılarda və toxumlarda mövcuddur, halbuki miqdarı nisbətən azdır. Göbələklərdə isə proteinin miqdarı tərəvəzlərdən, meyvələrdən və toxumlardan böyükdür.

 Su 

 Vitaminlər və minerallar 

 Həmçinin bax 
 Beynəlxalq Kulinariya Günü

 İstinadlar 

Kateqoriya:Kulinariya