Ərəb baharı

Ərəb ölkələrində etiraz dalğası — 2010-cu ilin dekabrından ərəb ölkələrində işsizlik, ərzaq qiymətlərinin yüksəlməsi, söz azadlığı, bürokratik əngəllər və aşağı həyat səviyyəsi ilə əlaqədar başlayan etiraz nümayişləridir. İlk qiyam 18 dekabrda Tunisdə başlamış və 1987-ci ildən hakimiyyətdə olan dövlət başçısı Zeynalabdin ben Əlinin ölkəni tərk etməsi və onun qurduğu siyasi sistemin çökməsi ilə nəticələnmişdir. Tunis İnqilabının qələbəsi digər ərəb ölkələrində — Misir, Yəmən, Əlcəzair və İordaniyada da nümayişlər dalğasına səbəb olmuşdur.

 Zaman cədvəli 

 Siyahı 
ÖlkəBaşlanğıc tarixiEtiraz növuDəyişikliklərÖlü sayıNəticəsi 18 dekabr 2010-cu ilMəhəmməd Buəzizi özünü yandırması,Ölkə miqyasında böyük etirazlar, dövlət binalarının tutulmasıZeynalabdin ben Əli və Məhəmməd Qanuşi ölkəni tərk etdi
Hökumətə tabe olan polis qüvvələri dağıdıldı 
RCD adlanan iqtidar partiyası ləğv edildi
Siyasi məhbusların hamısı azad edildi223Hökumət devrilmişdir28 dekabr 2010-cu ilBüyük etirazlar, tətillər və xalq hərəkatı19 illik fövqəladə vəziyyət ləğv edildi8Hakimiyyət devrilməsədə, ölkə daxilində mühüm dəyişikliklər yaşandı12 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlar, polis ilə etirazçılar arasında silahlı qarşıdurma yaşandı17Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi14 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlarKral Abdullah bin Əbdül Əziz, başnazir Rifai və nazirlər kabinetini istefaya göndərdi.1Hökumət yenilənmişdir17 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlar1Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi17 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlarBaşnazir Omar al-Bəşir 2015-ci ildə keçiriləcək seçkilərdə namizəd olmayaçağını elan etdi.Sudan's Bashir will not stand in next election: party official , AFP, 21 February 2011.1Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi17 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlarSultan Kabus bin Seyd maaşların 2 dəfə artırılmasına göstəriş verdi;
Bəzi nazirlər vəzifəsindən azad edildi;

Oman parlamentinin səalahiyyətləri artırıldı2–6Hökumət yenilənmişdir18 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlar qısa müddət ərzində genişləndi və etirazlar şiddətli qarşı-durmalarla əvəz olundu Hakim partiyadan olan bəzi millətvəkilləri istehfa etdi;Yemen MPs resign over violence , Al Jazeera, 23 February 2011. 
 Prezident Əli Abdullah Saleh 23 may tarixində toxunulmazlıq veriləcəyi təqdirdə istehfa etməyə hazır olduğunu bəyan etdi1.784-1.870killed in the protests   and 150 killed in the ammo dump explosion  Hökumət yenilənmişdir21 yanvar 2011-ci ilKiçik etirazlar baş verdi və bir neçə gündən sonra etirazlar dayandırıldıKral Abdullah tərəfindən bir sıra islahatlar keçirildi; 2Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi25 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlar qısa müddət ərzində genişləndi və etirazlar şiddətli qarşı-durmalarla əvəz olundu, nazirlik binaları etirazçıların nəzarətinə keçdi, Qahirə şəhərində yerləşən onlarla polis bölməsi yandırıldıHüsnü Mübarək ve Əhməd Şəfiq istehfa etdi;
Silahlı qüvvələr nəzarəti ələ keçirdi;Egypt's Mubarak Steps Down; Military Takes Over , The Wall Street Journal, 11 February 2011.

Parlamentin fəaliyyətinə son qoyuldu və yeni seçkilərin keçirilməsinə qərar verildi;

Dövlət Təhlükəsizlik İdarəsinin fəaliyyəti dayandırıldı;

Hakim partiyanın fəaliyyəti qadağan edildiEgypt dissolves former ruling party http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2011/04/2011416125051889315.html 875 Hökumət devrilmişdir26 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlar və dövlət binalarına hücumların başlanmasıSiyasi məhbuslar azad edildi;  End of Emergency Law;
Bütün vilayət rəhbərləri işdən azad edildi;
Etirazlar yaşanan şəhərlərə silahlı müdaxilə edildi və etirazçıların üzərinə atəş açıldı;
Parlamentdə hakim partiyanı təmsil edən bəzi millətvəkilləri istehfa etdi;
Hökumətdə təmsil olunan bir çox yüksək rütbəli şəxs isehfa etdi5,600-7,100Ölkə daxilində şiddətli döyüşlər davam edir28 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlar, dövlət binaları zəbt edildiMüxalifət rəhbərləri həbs edildi
Beynəlxalq müşahidə qrupu ölkədən qovuldu2Kiçik miqyasda etirazlar baş verdi30 yanvar 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlar, mağazalar dağıdıldıRegion's Protests Spread to Morocco , The Wall Street Journal, 20 February 2011.Kral VI Məhəmməd xalqa bəzi iqtisadi imtiyazlar verdi;Moroccan king to make reforms with constitutional body , Middle East Online, 22 February 2011;
Referendumun keçirilməsi barədə qərar qəbul edildi;
Rüşvətxorluğun qarşısını almaq üçün sərt qərarlar qəbul edildi və bir çox məmurlar işlərindən azad edildi7Böyük miqyasda etirazlar baş verdi10 fevral 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlar, dövlət binalarına hücumlarla müşahidə olunduIraqis protest in Kurdish region, capital , Reuters, 19 February 2011.Başnazir Maliki növbəti seçkilərdə namizəd olmayaçağını elan etdi;Iraqi prime minister won't run for third term , msnbc.com, 5 February 2001.
Vilayət rəhbərləri istehfa etdiGovernor of third Iraqi province quits over protests , The Gulf Today, 27 February 2011.35Böyük miqyasda etirazlar baş verdi14 fevral 2011-ci ilQarşıdurmalarla müşahidə olunan etirazlar, dövlət binalarının zəbt olunmasıKral Hamad ibn İsa iqtisadi yöndə islahatlar keçirdi;Bahrain's king gives out cash ahead of protests , Reuters, 11 February 2011.
Siyasi məhbusların hamısı azad edildi;Bahrain's king to free political prisoners as protests continue, Monsters and Critics, 22 February 2011.

Bəzi nazirlər həbs edildi;Bahrain sacks ministers amid protests , Press TV, 26 February 2011.51 31 protestors killed,  four policemen killed,  1 Saudi soldier killed,  total of 36 people reported killedBöyük miqyasda etirazlar baş verdi14 fevral 2011-ci ilKiçik miqyaslı etirazlar qısa zamanda böyük miqyaslı etirazlara çevrildiMüxalifət rəhbərləri ölkəni qarışdırmaqda günahlandırılıb, həbs edildi3Böyük miqyasda etirazlar baş verdi17 fevral 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazların gözlənilmədən silah gücü ilə yatırılması, vətəndaş müharibəsinin başlanmasına səbəb oldu Müxalifət rəhbərləri ölkədə hakimiyyəti ələ keçirdilər 

 Xalq Şurası yaradıldı

 NATO-ya məxsus hərbi təyyarələr Müəmmər əl-Qəzzafiyə tabe olan birləşmələri hava zərbələri ilə bir neçə günə zərərsizləşdirdi25,000–30,000

 Liviyanın devrilmiş rəhbəri Müəmmər əl-Qəzzafi, anadan olduğu  Sirt şəhərində kütlə tərəfindən linç edilərək öldürüldüHökumət devrilmişdir18 fevral 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlar, polis və Bədəvilər arasında silahlı qarşı-durma yaşandıBir sıra dövlət məmurları istehfa etdi 
Yaralananlar olsa da, heç kəs ölməmişdirHökumət yenilənmişdirborder|25px Qərbi Sahara20 fevral 2011-ci ilÜmumi şəkildə başlanan etirazlarPeaceful Western Sahara anti-government protests  Afrol News, 5 March 20111Kiçik miqyasda etirazlar baş verdiÜmumi ölü sayı:32.652-39.852+ (davam edir)

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Арабский переворот  — портал  РИА Новости
 Арабская революция  /Рабкор.ру
 Египетская революция 2011 г.: структурно-демографический анализ //cliodynamics.ru

Kateqoriya:XXI əsr inqilabları
Kateqoriya:Ərəb baharı
Kateqoriya:2010-cu ildəki hadisələr
Kateqoriya:2011-ci ildəki hadisələr
Kateqoriya:2010-cu illərdə Əlcəzair
Kateqoriya:2010-cu illərdə Bəhreyn
Kateqoriya:2010-cu illərdə Cibuti
Kateqoriya:2010-cu illərdə Misir
Kateqoriya:2010-cu illərdə İordaniya
Kateqoriya:2010-cu illərdə İraq
Kateqoriya:2010-cu illərdə Yəmən
Kateqoriya:2010-cu illərdə Küveyt
Kateqoriya:2010-cu illərdə Livan
Kateqoriya:2010-cu illərdə Liviya
Kateqoriya:2010-cu illərdə Oman
Kateqoriya:2010-cu illərdə Suriya
Kateqoriya:2010-cu illərdə Sudan
Kateqoriya:2010-cu illərdə Səudiyyə Ərəbistanı
Kateqoriya:Ərəbistan yarımadasının tarixi