Xatirə Quliyeva

Xatirə Nəcəfqulu qızı Quliyeva () — fəlsəfə elmləri doktoru, dosent AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun "Multikulturalizm və Tolerantlıq fəlsəfəsi" şöbəsinin müdiri, "Nəsimi-Suriya Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti İB"-nin təsisçisi və sədri, "Cahan+" qəzetinin və cahanplus.com saytının təsisçisi və baş redaktoru.

 Həyatı 
Quliyeva Xatirə Nəcəfqulu qızı 1962-ci ildə Bakı şəhərinin Maştağa qəsəbəsində Bakının hörmət sahibi şəxslərindən, məscid-minarələr (o cümlədən Maştağa məscidi və minarəsinin, H. Zərdabinin layihəsi əsasında Maştağa-Bilgəh qəsəbəsi arasında yerləşən Ovdanı) inşa edən, adı tarix- memarlıq kitablarında çəkilən Kəblə Həciqulunun oğlu, XX əsrin əvvəllərində siyasi hakimiyyətdə təmsil olunmuş Əmirqulu Quiyevin oğlu Nəcəfqulu və kor molla (kütləvi yayımış göz infeksiyası nəticəsində gözləri tutulsa da Quran hafizi olduğu üçün) ləqəbi ilə tanınmış Məşədi Bağırın qızı Nisəxanımın ailəsində dünyaya gəlmişdir.

Onun babası Əmirqulu Quliyev Azərbaycan Demokratik Partiyasının ilk yaradıcıları sırasında olmuş, Bakıda erməni-müsəlman davası zamanı türk Qafqaz Ordusunun onbaşılarından olmuş, sonralar Nəriman Nərimanovun sədri olduğu MİK-nin Rəyasət Heyətiin 7 üzvündən biri, dəfələrlə Bakı şəhər sovetinin deputatı seçilmişdir.

Quliyeva Xatirə Nəcəfqulu qızı 1969–1979-cu illərdə Bakının Cəfər Cabbarlı adına 187 saylı orta məktəbində təhsil alıb. 1980–1985-ci illərdə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Teatrşünaslıq fakültəsini fərqlənmə ilə bitirib.

 Fəaliyyəti 

 Əmək fəaliyyəti 
1985-ci ildən AMEA-da fəaliyyətə başlayıb.

1985–1987-ci illərdə AMEA-nın Elmi İnformasiya-Məlumat Mərkəzində laborant, baş laborant vəzifələrində çalışmaqla bərabər AMEA-nın Rəyasət Heyətində İctimai Elmlər Bölməsində və vitse-prezidentin köməkçisi kimi fəaliyyət göstərmişdir.

1987-ci ildə AMEA RH prezidentinin Sərəncamı ilə Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Ədəbiyyat Nəzəriyyəsi şöbəsinə kiçik elmi işçi vəzifəsinə təyin edilmişdir.

1989–1991-ci illərdə AMEA-nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Elmi Şurasının qərarı ilə Moskva M. Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutuna uzun müddətli elimi ezamiyyətə göndərilmişdir.

1992–2004-cü illərdə elmi fəaliyyətini AMEA-nın "Fəlsəfə və Sosiologiya" İnstitutunun Etika (keçmiş Etika və Estetika) şöbəsində davam etdirmişdir.

2005-ci ildə "Nəsimi-Suriya Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti İB" təsis etmiş indiyə kimi Cəmiyyətin sədri kimi fəaliyyət göstərir.

2011-ci ildə AMEA "Fəlsəfə və Sosiologiya" İnstitutunun Elmi Şurasının Qərarı ilə 1992–2004-cü illərdə çalışdığı "Etika" şöbəsində aparıcı elmi işçi vəzifəsində fəaliyyətə başlamışdır və 2017-ci ilə kimi həmin şöbədə çalışmışdır.

2017-ci ilin may ayından AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun "Multikulturalizm və Tolerantlıq fəlsəfəsi" şöbəsinin müdiridir.

Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyeva müxtəlif illərdə N. Tusi adına ADPU-də, Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda, Bakı Qızlar Universitetində fəlsəfə tarixi, etika, estetika və s. fənləri tədris etmişdir.

2005-ci ildə AR Ədliyyə nazirliyində Qeydiyyatdan keçmiş "Nəsimi" – Suriya — Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti" İB-ni təsis etmiş və qurumun sədri olaraq 2005–2009-cu illərdə Suriya Ərəb Respublikasında uzun müddətli ezamiyyətlərdə olmuşdur.

05 noyabr 2025-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan elminin inkişafında xidmətlərinə görə  Tərəqqi medalı ilə təltif olunub layiq görülüb Azərbaycan elminin inkişafında xidmətləri olan şəxslərin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı. Tarix: 05.11.2025.

 Elmi fəaliyyəti 
1985-ci ildə Ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında fəaliyyətə başlayan və 37 illik fəaliyyəti dövründə aktual mövzularda 7 elmi monoqrafiya, 5 elmi kitab, 100-dən çox elmi məqalənin müəlifidir. Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyeva AMEA-da Azərbaycan xalqının Ulu öndəri, tarixi şəxsiyyət Heydər Əliyevin siyasi irsinin ilk tədqiqatçısıdır və bu mövzu istiqamətində onun 2 monoqrafiyası, 1 məqalələr toplusu və ölkədə və xaricdə nəşr olunan nüfuzlu elmi jurnallarda bir sıra elmi məqalələri çap olunmuşdur.

1987-ci ildə alim Yaşar Qarayevin dissertantı qəbul edilərək AMEA-nın müxbir üzvü, tanınmış alim Cəfər Cəfərovun elmi irsi sahəsində "Cəfər Cəfərovun ədəbi-tənqidi görüşləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası üzərində tədqiqata başlamış və 1992-ci ildə elmlər namizədi elmi dərəcəsini almaq üçün "Cəfər Cəfərovun ədəbi-tənqidi görüşləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.

2009–2010-cu illərdə AMEA Ədəbiyyat İnstitutunda doktarant olmuş, "Azərbaycan maarifçiliyinin ədəbi-nəzəri problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını yerinə yetirmiş, elmi iş Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasına təqdim edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında AAK-nın 2 dekabr 2014-cü il tarixli qərarı ilə Xatirə Nəcəfqulu qızına "Etika" ixtisası üzrə Dosent elmi adı verilmişdir.

2015-ci il 15 may tarixində AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun nəzdindəki Dissertasiya Şurasında Etika ixtisasında "Maarifçilik dövrü Azərbaycan ədəbi-ictimai fikrində milli-mənəvi əsasların fəlsəfi-etik dərki (XIX əsrin ikinci yarısı XX əsrin əvvəlləri)" mövzusunda dissertasiya işi müdafiə etmiş və Xatirə Nəcəfqulu qızı Quliyevaya fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsi verilmişdir.

Fəlsəfə elmləri doktoru, dosent Xatirə Quliyevanın elmi məqalələrinə scopus elmi indeksində 1000-ə yaxın istinad mövcuddur.

X. Quliyeva ABŞ-da nəşr olunan Beynəlxalq Fəlsəfə Jurnalının; Türkiyədə nəşr olunan "Kayğı" və "Akademik Tarix, Düşüncə" beynəlxalq indeksli jurnalların redaksiya heyətlərinin, habelə ECLSS org. beynəlxalq konfrans təşkilatının üzvüdür.

 Monoqrafiyalar 
 Azərbaycan estetik fikri və Cəfər Cəfərov"Azərbaycan estetik fikri və Cəfər Cəfərov"Bakı-Elm-1998.
 Həmişə müasir Cəfər Cəfərov"Həmişə müasir Cəfər Cəfərov" Bakı-Elm-1999.
 Heydər Əliyev və mənəvi-estetik dəyərlər
 XX əsrin böyük Azərbaycan filosofu Zakir Məmmədov
 Azərbaycanda maarifçi esttika"
 Azərbaycan maarfçiliyində fəlsəfi-etik məsələlər
 "Heydər Əliyev siyasəti: Milli Dövlət, Milli Lider, Vətəndaşlıq, Mənəviyyat"

 Kitabları 
 İdentiklik-Multikultursalizm — Dialoq Fəlsəfəsi
 Çoxmədəniyyətliliyin nəhəng körpüsü – İmadəddin Nəsimi yaradıcılığıhttp://web2.anl.az:81/read/page.php?bibid=692551&pno=1
 İmadəddin Nəsimi İrsi Çağdaş Ərəb tədqiqatlarında — elmi məqalələr toplusu(2-ci kitab)НАЦИОНАЛЬНАЯ АКАДЕМИЯ НАУК АЗЕРБАЙДЖАНА ОБЩЕСТВЕННЫЕ НАУКИ
 Ulu öndər Heydər Əliyevin siyasətinin müdriklik gücü
 History, Methodology and Hypothesis of Artificial Intelligence

 Publisist əsər 
 1."Köynəyi yaşıl oğlan""Köynəyi yaşıl oğlan" Bakı-1997.

 Tərtib 
 "Həyat burulğanı və ondan çıxış yolu""Həyat burulğanı və ondan çıxış yolu"(Cəfər Cəfərov 3 cild)Bakı-1999
 "İdentiklik, Multikulturalizm, Dialoq Fəlsəfəsi"

 Məqalələr 
Azərbaycan dilindəː
 Qloballaşma və aksiologia-təsir, əlaqə, münasibətlər (Qloballaşma və Azərbaycan mədəniyyəti II Pespublika konfransыnыn materialları)AMEA-nın Fəlsəfə və Siyasi-hüququ tədqiqatlar İnstitutu, 2004 s. 61–64.
 Aksiologiya və siyasət (problemin qoyuluşuna dairAMEA. Xəbərlər. Tarix Fəlsəfə Hüquq. 2004. № 4.səh. 286
 Azərbaycan dövlət idarəçiliyində ülvilik məsələsiEkomədəniyyət(Ekokultura) Azərbaycan elmi Araşdırma fond.2004. s. 79–81
 Dünya milli kültür kuramı ekseninde Azerbaycan egitim və sosyal bilimlerinin başındakı yeriTürkiyə. Türkbilim dergisi. 2009, № 1. səh. 99–105.
 Türkiyə ve diger Şark ölkelerində aydınlanmanın evrensal ve milli özellikleriTürkiyə, Yom dərgisi, 2009, № 15. səh. 87–90.
 Fransız egitimçileri ve onun evrensal özellikleriTuran. Bakı-2009, № 3.səh.110–112
 Azərbaycan maarifçilərinin dünyagörüşüAMЕА-nın "Xəbərlər" jurnalı. Humanitar Elmlər seriyası. 2009, № 3–4 səh.50–58.
 Heydər Əliyev və yeni məzmunlu maarifçilik"XXI əsr Dirçəliş" 2012-xüsusi buraxılış. səh. 78–89
 Dünya maarifçiliyinin milli mədəniyyət nəzəriyyəsi və Həsən bəy Zərdabinin publisist irsi və ictimai fəaliyyəti.AMEA Xəbərlər 2015 № 2. səh.200–215.
 Maarifçilik dövrünün vətəndaş cəmiyyəti təsəvvürləri etik-əxlaqi dəyərlər kontekstindəAMEA-nın FSHİ Elmi Əsərlər № 1(18) 2012., səh.35–41.
 Maarifçilik dövrü fəlsəfi fikrində etika məsələləri"AMEA-nın FSHİ Elmi Əsərlər № 2 (19)2012..səh.49–54.
 Maarifçilik — Azərbaycançılıq dövrünün fəlsəfi-etik əsasları
 Heydər Əliyevin Ulu öndərlik missiyası // Yeni Azərbaycan.-2018.-7 iyun.-№ 108.-S.6.[http://files.preslib.az/projects/toplu/v2/f6_2_3.pdf Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin PREZİDENT KİTABXANASI]
 Ulu öndər Heydər Əliyev siyasətinin müdrklük gücüBakı-ADPU-2018 səh.40–53.270 səh
 "Dioloq fəlsəfəsi və Multikulturalizm: Müqayisəli təhlil" ("The Philosophy of Dialogue and Multiculturalism: Comparative Scientific and Methodological Analysis")AMEA "Məruzələr" 2018.2-ci nömrə. L XXIV səh. 87–92
İngilis dilindəː
 Treumph Of Haydar Aliyev Political Course: Confirmation Of Great Faith. Pakistan Journal of Social Sciences.
 On the application of the political model of multiculturalism by the President of the Republic of Azerbaijan, Mr. Ilham Aliyev, as a scientific concept of life philosophy Strategy for the development of ethno-national and regional identity in Azerbaijan.
 Our Philosophy of National Intercultural Dialogue From the Ideology of Azerbaijanism to Multiculturalism
 Strategy for the development of ethno-national and regional identity in Azerbaijan European Science
 Life philosophy priorities of multiculturalism in the Republic of Azerbaijan
 History, Methodology and Hypothesis of Artificial Intelligence
 Issues of Progressive and Regressive Development of The Philosophy of Artificial Intelligence
 "Lotfi A. Zadeh phenomenon in the development of the world artificial intelligence (Aİ) system"
 Azerbaijan-Pakistan Relations in the Context of Islamic Solidarity and Intercultural DialoguePakistan Journal of Social Sciences
 Scientific — Metodological Aspects for Application of Multiculturalism to "Dialogue Philosophy" (formulation of the problem) Philosophi and international journal 
 The Ethics Of Multiculturalism As Conseption Of ProgressАМЕА-nın "Məruzələr". LXXII2016 № 1.səh.87–91.
 Scientific relations in the context of the philosophy of multiculturalism and intercultural dialogue
 Migration and Education in the Context of Multiculturalism
 Philosophical scientific aspects of life during and after the pandemic period
 The legacy of XIV century Azerbaijani poetry and Hurufism Master Imadeddin Nesimi in European Studies.
 The principles of the system of Hurufism and a philosophical look at the identity and pseudonym of Imadedtin Nesimi. Bədii əsərlər
 "Mən elə bilirdim ki""Mən elə bilirdim ki"(şerlər)Bakı-1997.
 "Sənə deyəcəkdim ki""Sənə deyəcəkdim ki"(şerlər)Bakı-2002.
 "Ölən sevgilər""Ölən sevgilər" (şerlər)Bakı-2010.
 "Haqqın hesabı""Haqqın hesabı"(povest)Bakı-2004.
 "Direktor "B"" (povest)"Direktor "B"" (povesdt)Bakı-2004.
 "Alfons prokuror"(povest)"Alfons prokuror"(povest)Bakı-2004.
 "Onun ağ məhəbbəti"(povest)"Onun ağ məhəbbəti"(povest)Bakıl-2010.

 İstinadlar