Turfan

Turfan (, ) — Çinin Sinzyan-Uyğur Muxtar Rayonunda şəhər dairəsi. Ərazisi — 69,3 min. km². Dairənin hökuməti Qaoçan rayonunda yerləşir.

 Relyefi 
Qərbində Toksun bölgəsi, şimalqərbində Urumçi şəhəri, şimalında Jimisar bölgəsi və Quçung bölgəsi, şərqində Piçan bölgəsi, şimalında Lopnur bölgəsisi ilə həmsərhəddir.

 Qəsəbə və kəndləri 
Turfan şəhəri, iki məhəllə komitəsi (社区居民委员会; jūmínwěiyuánhùi), iki qəsəbə (镇 zhèn), yeddi çöl qışlağı (乡 xiāng) və üç özəl çöl qışlağı (虚拟乡) kimi məntəqələrdən ibarətdir.

 Coğrafya və İqlim 
Turfan şəhəri Turfan hövzəsinin şimal kənarında qurulmuş, hövzənin ən çuxur yerində Ayding gölü, dəniz seviyəsindən 154,50CIA Dünya Olgu kitabı   metr dərinlikdə olan bölgədə yerləşir. Beləcə Turfan dünyada Lut gölünden sonra ikinci çuxur olan hövzəsidır. Dünyanın ən isti  bölgələrindən birisidir. Şərqi Türkistanda hava istiliyinin ən yüksək olduğu bir bölgədə qurulmuş olan Turfan, "Alov vahəsi" olaraq da adlandırılır.

Üzüm bağları ilə çevrili mərmər yolları ilə bütün kavlaklar birbirine bağlanmıştır. Halkı misafir perverdirlerdir. Turfan çok eskiden beri çok verimli bir vaha (Karez denilen kanal suyu ile beslenen) ve önemli bir ticaret merkezidir. Karez Turfan'da yaşayan insanların çok önemli bir buluşudur.Turpan   Karez yerel Uygur dilinde "kaynak" anlamındadır.Turfan   Tanrı Dağlarından eriyen kar suları, Karez denilen yer altı su kanalları ile Turfan Havzası'nı besler. Turfan'dan ortalama otuz kilometre güneydoğusundaki Gülbah köyünde Doğu Türkistan'ın en tatlı Kavun'u burada yetişir.

 Tarix 
Diğer verilen isimler: T'u-lu-fan, Turfan, T'u-lu-fan-chen, Tufan, T'u-lu-fan-hsien, Tourfan, Lukchun ve T'urfang.Turpan, China Page  

Tarihsel olaraq İpek Yolunun şimal güzergahında, o zamanlarda Turfannın güneybatısında Korla ve Qaraşar Krallıkları ve güneydoğusunda da Qaraxoca (Gaochang) Krallığı bulunurdu.

Miladdan öncə, erkən II yüzyıllarında Yuezhi'ler və ya Rouzhi (Çincə:  月支, yuè zhī və ya ròu zhī; ayrıca 月氏, yuè shì veya ròu shì), ayrıca bilinir. Da Yuezhi və ya Da Rouzhi (Çincə: 大月支, dà yuè zhī veya dà ròu zhī, "büyük Yuezhi"; ayrıca Ta Yuezhi ya da Ta Rouzhi) Hunlardan şərqə Bəlxə doğru qaçırlar, sonradan Kuşan dövlətini qururlar.

Turfanın 10 km. qərbində Yamaz vadisinde milattan önce 108 - 450 yılları arasındaki dönemde eski krallıklara başkentlik yapmış tarihi Yarğol (Uygur Latin Yéziqi: Yarghol qedimki shehiri, Uyğur Pinyin Yéziqi: Yarƣol k̡ədimki xəhiri; eski ismi: Yarkhoto, Yarχoto) harabeleri bulunur.

Qaoçan Uyğur idikutluğuna (866 - 1209) Turfan qış aylarında, Beşbalık isə yay aylarında paytaxtlıq etmişdir.

 Etnik tərkibi 
Bu şəhər də diğər Şərqi Türkistan şəhərləri kimi aşırı miqdarda Xan Çinlilərin köçünə məruz qalıb, Uyğurlar azlığa düşürülmüşdür.

Turfan (şəhər)də yaşayan 2000-ci il sayımına göre xalqlar:

 Etnik qrup Nüfus Faiz (%) Uyğurlar 177.106 70,38% Xanlar 55.238 21,95% Hui 18.482 7,34% Tujia 182 0,07% Mancurlar 132 0,05% Tu 98 0,04% Monqol 77 0,03% Tibetlilər 70 0,03% Qazax 56 0,02% Miao 45 0,02% Rus 33 0,01% Zhuang 31 0,01% Dongxiang 30 0,01% diğerleri 72 0,03%

 İnzibati bölgüsü 
Turfan şəhər dairəsi şəhər tabeçiliyndə olan bir rayona və iki qəzaya bölünür:

 300px # Status Ad Heroqriflər Pinyin Uyğur dili  (ərəb şrifti) Uyğur dili  (latın şrifti) Əhali  (2003  qeyd.) Ərazi  (km²) Sıxlıq  (/km²)1RayonQaoçan高昌区Gāochāng qūتۇرپان شەھىرىQarahoja260,00013,690192QəzaPiçan (Şanşan)鄯善县Shànshàn xiànپىچان ناھىيىسىPichan Nahiyisi210,00039,75953QəzaToksun托克逊县Tuōkèxùn xiànتوقسۇن ناھىيىسىToqsun Nahiyisi110,00016,1717

 Şəkillər 

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Turfan (şehir) İklim arşivi 

 Həmçinin bax 
 Turfanlılar
 Turfan hövzəsı
 Turfan çökəyi

Kateqoriya:Çin coğrafiyası
Kateqoriya:Çin şəhərləri
Kateqoriya:Şərqi Türküstan tarixi
Kateqoriya:İpək yolundakı şəhərlər