Xaqan

XaqanQədim Türk dili  Orxon əlifbası: 𐰴𐰍𐰣  Transliterasiya: QağanQazax dili  Latın əlifbası: Qağan  Kiril əlifbası: ҚағанTürk dili  Latın əlifbası: KağanRus dili  Kiril əlifbası: Каган  Latın əlifbası: KaganMonqol dili  Kiril əlifbası: Хаан  Transliterasiya: Xaan  Monqol əlifbası: ᠬᠠᠭᠠᠨ  Transliterasiya: QağanMacar dili  Latın əlifbası: KagánÇin dili  Sadələşdirilmiş çincə: 可汗  Hanyu Pinyin : KèhánFars dili  Fars əlifbası: خاقان  Latın əlifbası: Xaqan Koreya dili  Hangul:  Latın əlifbası  Gahan McCune-Reischauer:  Kahan

Xaqan () — erkən orta əsrlərdə bir çox türkdilli xalqlarda dövlət başçısının titulu.

"Xaqan" termininə ilk dəfə çin salnamələrində rast gəlinir. Sonralar Kiyev knyazları da bu titulu qəbul etdilər. Monqol imperiyası dövründə isə bu titul "imperator" mənasında işlədildi"Azərbaycan klassik ədəbiyyatında işlədilən adların və terminlərin şərhi". Tərtib edəni: A. M. Babayev, Bakı, "Maarif", 1993, səh. 229–230. Monqol imperiyasında Qağan şəklində idi.

 İstifadəsi 
Bu titula ilk dəfə qədim çin mənbələrində rast gəlinir. Onlar III yüzillikdə yaşayan syanbilərin ulu xanını belə adlandırırlar. 402-ci ildə jujanlar hun titulu olan şanyünün əvəzinə xaqanı qəbul etmişdilər.Grousset (1970), səh. 61, 585, n. 92. 551-ci ildə avarlar və göytürklər bu titulu jujanlardan aldılar. Göytürk xaqanlığı çökdükdən sonra digər türk xalqları — xəzərlər, uyğurlar, qarluqlar, kiməklər və qırğızlar xaqan titulundan istifadə etdilər. Qərb mənbələrində isə "caganus" kimi latınlaşdırılmışdır.

Osmanlıda Hakan ül-Berreyn vel-Bahreyn (torpaqların və dənizin xaqanı) titulu mövcud idi. Çində Li Şimin dövründə Birinci Göytürk xaqanlığı dağıldıqdan sonra imperatorlar özlərinə "Tian Kehan" yəni "Səma xaqanı" deməyə başladılar.

İbn Rustanın yazdıqlarına əsasən X əsrdə rus hökmdarları xaqan adlanırdı: I Vladimir, II Svyatoslav, I Yaroslav xaqan adlanırdı.

 İstinadlar 

 Mənbə 
 Дренетюркские языки и литературы. Главная редакция восточной литературы издательства "Наука", 1986. С. 56–58.
 Modern Enciclopedia of Russian and Soviet History. Vol. 15.
 Новосельцев А. П. К вопросу об одном из древнейших титулов русского князя // История СССР, 1982, № 4. С. 150–159;
 Трубецкой Н. С. О туранском элементе в русской культуре.
 Трубецкой Н. С. История. Культура. Язык. М., 1995. С. 141–162.


Kateqoriya:Zadəgan titulları
Kateqoriya:Monqol imperiyası