Qaraxanilər sülaləsi

Qaraxanlılar (840–1212) — Qaraxanlılar dövlətini idarə etmiş türk sülaləsi.

 Tarixi 
Qaraxanlıların kökü ilə bağlı 8 fərziyyə var, hamısını da fərqli alimlər ortaya atıb:
 Uyğur fərziyyəsi: J. Deqinye, J. H. Klorot, J. P. Abel Remyusa, M. Fraen, J. Reyno, H. Vamberi, Vilhelm Radlov və J. MarkvartHikmet Yurdu, Yıl: 6, C: 6, Sayı: 11, Ocak–Haziran 2013/1, ss.415–424, Karahanlıların Menşe Ve Kuruluş Faraziyeleri, Muhammet Kemaloğlu
 Türkman fərziyyəsi: J. V. Hammey, Purgstall, G. Weil
 Yağma fərziyyəsi: V. Minorski, Faruk Sümer, Reşat GençSÜMER, Faruk, Oğuzlar (Tarihleri-Boy Teşkilatı-Destanları), İstanbul, 1999
 Karluk fərziyyəsi: F. Qrenar, Eduard Şavannes, M. Fuat Köprülü
 Yağma fərziyyəsi: M. F. Köprülü
 Çigil fərziyyəsi: V. BartoldBARTHOLD, V. V, Moğol İstilasına Kadar Türkistan, İstanbul, 1981.
 Aşina fərziyyəsi : Zəki Vəlidi Toqan
 Türkeş fərziyyəsi: Sadettin GömeçGÖMEÇ, Saadettin, Kök Türk Tarihi, Ankara, 1997.

 Böyük xaqanları (840–1041) 
 Bilgə Qul Qədir xan – xaqan (840–893).
 Bazir Arslan xan – xaqan (893–920).
 Oğulcaq xan – xaqan (893–940).
 Satıq Buğra xan – xaqan (940–955).
 Musa Baytaş Buğra xan – xaqan (955–970).
 I Harun Buğra xan – xaqan (970–993).
 Nəsr bin Əli xan – xaqan (993–999).
 I Əhməd xan – xaqan (999–1015).
 Mənsur Arslan xan – xaqan (1015–1024).
 II Əhməd xan – xaqan (1024–1026).
 Yusif Qadir xan – xaqan (1026–1041).

 Şərq xanlığı (1041–1211) 
Yeddiçay, Şərqi Türkistan mərkəzi Balasaqun, 1130-cu ildən mərkəzi Qaşqar. Titul: xan.
 Süleyman Arslan xan – xan (1041–1055)
 II Məhəmməd Buğra xan – xan (1055–1057).
 I İbrahim Buğra xan – xan (1057–1059).
 Mahmud Toğrul xan – xan (1059–1074).
 Ömər Toğrul xan – xan (1074–1075).
 II Harun Buğra xan – xan (1075–1102).
 Əhməd Arslan xan – xan (1102–1130).
 II İbrahim Buğra xan – xan (1130–1156)
 III Məhəmməd Buğra xan – xan (1156–1180).
 II Yusif Tamğaç xan – xan 1180–1205).
 IV Məhəmməd Buğra xan – xan (1205–1211)

 Şərq xanlığı Özkənddə (1141–1211) 
Orta Asiya. Mərkəzi Özkənd. Titul: xan.
 Hüseyn Toğrul Qara xan – xan (1141–1156)
 Mahmud Toğan xan – xan (1156–1162)
 III İbrahim Buğra xan – xan (1162–1178)
 Əhməd Qadir xan 1178–1210
 Mahmud Gücarslan xan 1210–1211

 Qərb xanlığı (1041–1212) 
Orta Asiya. Mərkəzi Səmərqənd. Titul: xan.
 Məhəmməd xan Qaraxani – (1041–1052).
 İbrahim Tamğaç xan (1052–1068)
 Şəmsmülk Nəsr xan – xan(1068–1080).
 Xızır xan Qaraxani – xan (1080–1087).
 Əbülmüzəffər Əhməd xan – xan (1087–1095).
 I Məsud xan Qaraxani – xan (1095–1097).
 Süleyman Təkin xan – xan (1097–1098).
 I Mahmud xan Qaraxani – xan (1998–1099).
 Cəbrayıl Qədir xan – xan (1099–1102).
 II Məhəmməd xan Qaraxani – xan (1102–1129).
 III Nəsr xan Qaraxani – xan (1129).
 Əhməd xan Qaraxani – xan (1129–1130).
 Həsən xan Qaraxani – xan (1130–1132).
 II İbrahim xan Qaraxani – xan (1132–1132).
 II Mahmud xan (Qaraxani) – xan (1132–1141).
 III İbrahim xan Qaraxani – xan (1141–1156).
 Əli xan Qaraxani – xan (1156–1163).
 II Məsud xan Qaraxani – xan (1163–1178).
 IV İbrahim xan Qaraxani – xan (1178–1201).
 Osman xan Qaraxani – xan(1201–1212).

 Memarlıq 

 İstinadlar 

 Mənbə 
 [1] История СССР, с древнейших времен, т. 1, с. 429.
 [2] Щербак А.М. К истории образования узбекского национального языка. ВЯ, 1954, № 6, с. 107–115.
 [3] Гафуров Б.Г. История таджикского народа, т. 1, с. 213. 
 [4] Svat Soucek, A History of Inner Asia, Cambridge University Press (Februar 2000) ISBN 978-0-521-65704-4 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Qaraxanlılar