Nağara

Nağara - Azərbaycanın qədim milli zərb alətidir. Şərq xalqları və Qafqazda geniş yayılıb.

 Tarixçə 
Əvvəllər onun üzərinə qurd dərisi çəkilərmiş. Nizami Gəncəvi nağaranı belə təsvir etmişdir: 

Coşdu qurd gönündən olan nağara, 

Dünyanın beynini gətirdi zara. 

 Söz açımı 
"Nağara" ərəbcə "vurmaq" deməkdir " 

 Quruluşu 

Nağara 5 hissədən ibarətdir:
 Sağanaq: Nağaranın sağanağı torpaq (saxsı), ağac (qoz, tut, fıstıq), kardon və fonerkadan düzəlir.
 Dəri: Nağaranın dəridisi keçi, dana, dəvə dərisi və plastikdən düzəlir. 
 İp (kəndir): Nağaranın 7 metr ipi olur. Sağanağın ölçüsü böyüdükdə ip metri də artır. 
 Çəmbər (üzük): Çəmbərin ölçüsü nağaranın diametrinə görə dəyişir.
 Qırmaq (aşıq): Nağaranın 7 aşığı olur. Ölçü böyüdükcə nağaranın aşıqlarının sayı artır.

 Çalınma qaydası 
 Nağaranın çalğı forması zamanı istifadə olunan əl zərbələri (alt əl və üst əl): 
 Bəm zərbə (orta) - əlin orta hissəsiylə (ovuc) vurulan zərbəyə bəm zərbə deyilir. 
 Zil zərbə (qıraq) - Əlin qıraq hissəsiylə (ovucla barmaqların kəsişdiyi hissə) vurulan zərbəyə zil zərbə deyilir.
 Lal zərbə - Barmaqların uc hissəsiylə vurulan zərbəyə lal zərbə deyilir.
 Çırtma - İki barmağın bir birinə sürtünərək nağaraya dəyməsi ilə yaranan zərbəyə çırtma deyilir.Əfrasiyab Bədəlbəyli. İzahlı monoqrafik musiqi lüğəti - Nağara 
 Yeni çalğı forması və bu çalğı forması zamanı istifadə olunan yeni əl zərbələri ilk dəfə Natiq Şirinov tərəfindən yaradılmışdır. 

 Əlifbası 
Zərbələrin ağızda səslənişi: Nağarada vurulan zərbələrin ağızda səslənişi ilk dəfə Natiq Şirinov tərəfindən ifa olunmuş və nağara dərsliyinə salınmışdır.
 Bəm zərbə (alt əl) - DUM
 Bəm zərbə (üst əl) - QUM
 Zil zərbə (alt əl) - DAK
 Zil zərbə (üst əl) - QAK
 Qeyd: 
 Ritm sürəti artdıqda deyilişi asanlaşdırmaq üçün zərbə sonundakı M, K hərfləri ixtisar olunur. Məsələn; DUM DUM - DUDUM / DAK DAK - DADAK

 Növləri 
 Qədim 

 Saxsı nağara (Azərbaycanın ən qədim nağarası)
 Cürə nağara
 Kos nağara
 Rəqs nağarası
 Toy nağarası
 Çombaq nağara
 Qoşa nağara

 Müasir (İlk dəfə Natiq Şirinov tərəfindən yaranmış yeni nağaralar) 
 Dəyirmili bas nağara /yaranma tarixi:2ooo-ci il
 Tək üzlü bas nağara
 Yarım tək üzlü bas nağara
 Zəng bas nağara
 Qoşa bas nağara
 Böyük bas nağara
 Şəbəkə nağara
 Üçlük nağara
 1 metr diametrli nağara
 2 metr diametrli nağara
 2 tonluq nağara

 İstinadlar 
Kateqoriya:Azərbaycan musiqi alətləri