Sezar şifrəsi

Sezar şifrəsi — mətni şifrə halına çevirən sistem. Belə ki, bu sistem sayəsində mətn şifrələnir və o şifrəni bilən şəxs tərəfindən oxunula bilir. 

 Tarixi 
Məşhur Roma sərkərdəsi Yuli Sezarın adı ilə bağlıdı. Bəzi mənbələrdə qeyd edilir ki, o yazışmalar zamanı bu sistemdən istifadə edirdi. Adi latın əlifba yazılırdı, sonra onun altında həmin əlifba, lakin sola hərf dövri sürüşmə ilə yazılırdı. Sezar şifrəsini yerini dəişmə (əvəz etmə) şifrə kimi təsnif etmək olur. Şifrənin mükəmməlləşdirilmiş formasına Vijiner şifrəsi deyilir. Müasir kriptoqrafiyada Sezar şifrəsi dözümsüz kimi sayılır.

 Riyazi reallaşdırılma 


 — açıq tekstin simvolu,  — şifrələnmiş tekstin simvolu,  — əlifbanın gücü,  — açar.

 Misal 
Fərz edək ki . Onda "V" hərifi yerini dəişərək "A" hərifi olacak:
 Əsas əlifba: ABCÇDEƏFGĞHXIİJKQLMNOÖPRSŞTUÜVYZ

 Şifrələnmiş: ÇDEƏFGĞHXIİJKQLMNOÖPRSŞTUÜVYZABC


Mətn: 
 vikipediya açıq ensiklopediya

Şifrələnmiş mətn: 
 aqmqşgfqbç çəkn gpuqmorşgfqbç

 Ədəbiyyat 
 David Kahn, The Codebreakers — The Story of Secret Writing, 1967. ISBN 0-684-83130-9.
 F.L. Bauer, Decrypted Secrets, 2nd edition, 2000, Springer. ISBN 3-540-66871-3.
 Chris Savarese and Brian Hart, The Caesar Cipher , 1999

 Xarici keçidlər 

 The Caesar Shift  discussed on The Beginner's Guide to Cryptography 
 Java implementation of Caesar cipher  
 A simple approach to crack a Caesar cipher

Kateqoriya:İnformatika