Həsən xan Şamlı

Həsən xan Şamlı (?-1641) — qızılbaş sərkərdəsi, Heratın hakimi, şair, xəttat.

 Həyatı 

Həsən xan Hüseyn xan oğlu Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Ailə təlim-tərbiyəsi almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Şamlı elinin Bəydili oymağına mənsub olan ailəsini səfəvilərlə qohumluq telləri bağlayırdı. Atası Sultan Hüseyn xan 1618-ci ildə vafat etdikdən sonra Heratın hakimi oldu.

Həsən xan dövlət işlərində çalışmaqla yanaşı ədəbiyyatla, incəsənətlə də məşğul olurdu. Şair idi. Xoşxətt xəttat kimi də tanınmışdı.

Məhəmməd Tahir Nəsrabadinin məşhur təzkirəsinə əsaslanan İsmayıl Hikmət dediklərinə nümunə olaraq Səfəvilər dövründə Herat hakimi olmuş Həsən xan Şamlını nümunə gətirir. Alim məlumat verir ki, Həsən xan dövlət işlərində mahir olduğu qədər, ədəbiyyat və xətt sənətində də ustad olmuşdur: "Əvamiri-əşərə" adlı bir əsəri tərifə sığmaz bir dərəcədə gözəl və qiymətli bir nəstəliq xəttiylə və öz qələmiylə yazmışdır. Bu qiymətli əsər bu gün Münhenin Baviyera Dövlət Kitabxanası muzeyində bir mövqe və ehtiram işğal etməkdədir". Bundan başqa, Həsən xanın farsca şeirlər divanının mövcudluğu da  göstərilir.

Cövhəri  Herat  hakimi Həsən xan  Şamlının  tərifində  bir  mənsəvi  qoşmuşdur. Aşağıdakı şeirlər  bu  məsnəvidəndir:
Mərhəmətinə  şahın layiq  Həsən xan,
Allahın  kölgəsində  o,  tapmış aman.
Qəza  onun  oxilə  olar yanaşı,
Qılıncına  qədər  olmaz  heç  qarşı.
İsgəndər  onunla  heç  üzləşə bilməz,
Qılınc  parıltısında  başqa  heç  görməz.

Cövhəri öz  arıq,  gücsüz  atı  haqqında  deyir:
Cövhəriyə  nəsib   olmuşdur  bir  at.
Büdrəməkdir  onda,  yoxdur  yerimək.
Nə  ot,  nə  arpa,  saman  o  yeməmişdir,
Boynunda  bircə  tük  olmazmış  görmək.
Çal  quyruğunu  əgər  düyünləməsəm,
İynə gözündən də olar  keçirmək.
Damarları haqqənda  bilmək istəsən,
Damardan səvayı  onda yox  demək.
Ağac  kölgəsilə   yaş  yerdən keçsə.
Cumar,  batar  torpaq  içrə  o,  su  tək.
Baş qaldıra  bilməz  yazıq  zəfindən,
Cilovlu bərk  çəkib  qaldıranadək
Məkkəyə  ayaqla  gedim,  qurtarım,
Məni  candan  saldı  bu  ata  minmək.

Həsən xan 1641-ci ildə vəvat edib.

 Ailəsi 

Həsən xanın Mürtəzaqulu xan, Abbasqulu xan adlı oğlanları vardı.

 Mənbə 

 Ənvər Çingizoğlu,  Şamlı elinin tanınmış simaları, “Soy” dərgisi, 9 (29), Bakı, 2009.

 Həmçinin bax 

 Şamlı eli
Herat bəylərbəyliyi

 Xarici keçidlər 

 Heratın xəttat hakimi

Kateqoriya:Sərkərdələr
Kateqoriya:Xəttatlar
Kateqoriya:Şamlılar
Kateqoriya:Təbrizdə doğulanlar
Kateqoriya:Herat tarixi
Kateqoriya:Bəylərbəyilər
Kateqoriya:Herat bəylərbəyiləri
Kateqoriya:1641-ci ildə vəfat edənlər
Kateqoriya:Səfəvi sərkərdələri