Senzura

Senzura () — nitqin, ictimai kommunikasiyanın və ya digər məlumatların gizlədilməsi. Bu, sözügedən materialın etiraz edilə bilən, zərərli, həssas və ya "uyğunsuz" hesab edilməsi əsasında tətbiq edilə bilər. Senzura hökumətlər, özəl qurumlar və digər nəzarət orqanları tərəfindən tətbiq oluna bilər.

Hökumətlər və özəl təşkilatlar senzura ilə məşğul ola bilər. Digər qruplar və ya qurumlar senzura təklifi verə və tətbiq olunması üçün müraciət edə bilər. Müəllif və ya digər yaradıcı şəxs öz əsərlərinə və ya nitqinə senzura tətbiq etdikdə, bu, avtosenzura adlanır. Ümumi senzura, milli təhlükəsizlik də daxil olmaqla müxtəlif iddia edilən səbəblərə görə əxlaqsızlığa, pornoqrafiyaya, nifrət məzmunlu nitqlərə nəzarət etmək, uşaqları və ya digər həssas qrupları qorumaq, siyasi və ya dini baxışları təşviq etmək və ya məhdudlaşdırmaq və böhtanların qarşısını almaq üçün nitqlər, kitablar, musiqilər, filmlər və digər incəsənət növləri, mətbuat, radio, televiziya və internet daxil olmaqla müxtəlif media vasitələrində tətbiq olunur. 

Birbaşa senzura növündən, yerindən və məzmunundan asılı olaraq qanuni ola və ya olmaya bilər. Bir çox ölkələr qanunla senzuraya qarşı güclü müdafiə təmin edir, lakin bu müdafiələrin heç biri mütləq deyil və tez-tez nəyin senzuraya məruz qala biləcəyini və edilə bilməyəcəyini müəyyən etmək üçün ziddiyyətli hüquqların tarazlaşdırılmasının zərurət olduğu iddiası irəli sürülür. Avtosenzuraya qarşı heç bir qanun yoxdur.

 Tarixi 

Eramızdan əvvəl 399-cu ildə yunan filosofu Sokrat, Afina dövlətinin onun fəlsəfi təlimlərinə senzura tətbiq etmək cəhdlərinə qarşı durarkən, afinalı gənclərin korrupsiyası ilə bağlı girov ittihamları ilə ittiham edildi və badyan içərək ölümə məhkum edildi.

Sokratın ittiham edilməsinin təfərrüatları Platon tərəfindən belə qeyd olunur: E.ə. 399-cu ildə Sokrat Afina gənclərinin şüurunu korlamaqda və dinsizlikdəPlato. Apology, 24–27. təqsirli bilindiM. F. Burnyeat (1997), The Impiety of Socrates  Mathesis publications; Ancient Philosophy 17 Accessed November 23, 2017 və ölüm cəzasına məhkum edildi.Linder, Doug (2002). "The Trial of Socrates" . University of Missouri–Kansas City School of Law. Retrieved September 12, 2013."Socrates (Greek philosopher)" . Encyclopædia Britannica. Retrieved September 12, 2013.

Sokratın tələbəsi Platonun demokratiyanın mövcudluğuna qarşı çıxan "Dövlət" adlı essesində senzuranı müdafiə etdiyi deyilir. Platondan fərqli olaraq, yunan dramaturqu Evripid (e.ə. 480–406) azad doğulmuş kişilərin həqiqi azadlığını, o cümlədən sərbəst ifadə hüququnu müdafiə edirdi. 1766-cı ildə İsveç qanunla senzuranı ləğv edən ilk ölkə oldu."The Long History of Censorship" , Mette Newth, Beacon for Freedom of Expression (Norway), 2010

 Həmçinin bax 

 İnternet senzurası

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 
 Abbott, Randy. "A Critical Analysis of the Library-Related Literature Concerning Censorship in Public Libraries and Public School Libraries in the United States During the 1980s." Project for degree of Education Specialist, University of South Florida, December 1987.
 Biltereyst, Daniel, ed. Silencing Cinema. Palgrave/Macmillan, 2013.* Birmingham, Kevin, The Most Dangerous Book: The Battle for James Joyce's Ulysses, London (Head of Zeus Ltd), 2014, 
 Burress, Lee. Battle of the Books. Metuchen, NJ: The Scarecrow Press, 1989.
 Butler, Judith, "Excitable Speech: A Politics of the Performative"(1997).
 Darnton, Robert, 
 Demm, Eberhard. Censorship and Propaganda in World War I: A Comprehensive History (Bloomsbury Academic, 2019) online review
 Foucault, Michel, edited by Lawrence D. Kritzman. Philosophy, Culture: Interviews and Other Writings 1977–1984 (New York/London: 1988, Routledge, ) (The text Sexual Morality and the Law is Chapter 16 of the book).
 Gilbert, Nora. Better Left Unsaid: Victorian Novels, Hays Code Films, and the Benefits of Censorship. Stanford, CA: Stanford University Press, 2013.
 Hoffman, Frank. Intellectual Freedom and Censorship. Metuchen, NJ: The Scarecrow Press, 1989.
 Mathiesen, Kay Censorship and Access to Information Handbook of Information and Computer Ethics, Kenneth E. Himma, Herman T. Tavani, eds., John Wiley and Sons, New York, 2008
 National Coalition against Censorship (NCAC). "Books on Trial: A Survey of Recent Cases." January 1985.
 Parker, Alison M. (1997). Purifying America: Women, Cultural Reform, and Pro-Censorship Activism, 1873–1933, University of Illinois Press.
 Ringmar, Erik A Blogger's Manifesto: Free Speech and Censorship in the Age of the Internet (London: Anthem Press, 2007)
 Terry, John David II. "Censorship: Post Pico." In School Law Update, 1986, edited by Thomas N. Jones and Darel P. Semler.

 Silber, Radomír. Partisan Media and Modern Censorship: Media Influence On Czech Political Partisanship and the Media's Creation of Limits to Public Opposition and Control of Exercising Power in the Czech Republic in the 1990s. First edition. Brno: Tribun EU, 2017. 86 stran. Librix.eu. .
 Silber, Radomír. (2018) On Modern Censorship in Public Service Broadcasting. Cultural and Religious Studies, Volume 3, 2018, .
 Wittern-Keller, Laura. Freedom of the Screen: Legal Challenges to State Film Censorship, 1915–1981. University Press of Kentucky 2008

 Xarici keçidlər 

 BBC Azərbaycancada "Senzura" mövzusu"
 Azərbaycanda internet senzurası: giriş, istifadə və məhdudiyyət

Kateqoriya:Senzura
Kateqoriya:Təbliğat üsulları