Əsədullah Bayat

Ayətullah Əsədullah Bayat Zəncani (1942) — azərbaycanlı din və siyasət adamı. Əsədullah Bayat İran konstitusiyasının dəyişdirilməsi şurasının üzvü, inqilabdan sonra ilk üç seçkidə zəncanlıların İran parlamentində təmsilçisi, eləcə də məclisin idarə heyətinin üzvü olmuşdur. İran İslam Respublikasının parlamentinə keçirilən üçüncü seçkidən sonra parlamentin naib-rəisi vəzifəsini daşımışdır. O, buna qədər "Mubariz Ruhanilər Birliyi", "Qum Elmiyyə Hövzəsinin Tədqiqatçıları və Ustadları" kimi təşkilatıarlın üzvü olmuşdur. Bayat indi Qumda din mərcəidir, onun vebsaytı İranda hökumət tərəfindən filter olub.

 Həyatı 
Ayətullah Əsədullah Bayat Zəncanın 25 kilometrliyində Zəncan çayının sahilində yerləşən bir kənddə dünyaya göz açıb. Məktəbxanada Quran, Gülüstan, Tarix-i möəcm və tədris olunan digər bir sıra kitabları mütaliə edib. 13 yaşında ikən Zəncana gedib. 6 il Zəncanda hovzə dərsləri alıb və 19 yaşında ikən Qum Elmiyyə Hövzəsində təhsil almağa başlayıb. Burada dövrünün tanınmış alimlərində və din adamlarından dərs alıb, siyasətlə maraqlanmağa başlayıb. İran inqilabından sonra 3 dəfə Zəncandan İran parlamentinin üzvü seçilib. Üçüncü seçkidən sonra parlamentdə naib-rəis kimi çalışdı. İctihadda açıq baxışı və çağdaş olaylardan vaz keçməməsi onun ictihadi nəzərlərinin özəllikələrindəndir.

 Ustadları 
Zəncandakı ustadları:

 Hüccətul-İslam vəlmüslimin Hacı Şeyx Yəqübəli Cabbar
 Hüccətul-İslam vəlmüslimin Şeyx Əbdülhəmid Qaemi
 Hüccətul-İslam vəlmüslimin Hacı Mirzə Əhməd Rəşündi Zəncani
 Ayətullah Hacı Mirzə Əhməd Zəncani
 Ayətullah  Mirza Əli Nəqi Hillّi-ı Zəncani

Qumdakı ustadları:
 Böyük Ayətullah Seyid Məhəmmədkazım Şəriətmədari
 Ayətullah Əllamə Təbatəbayi
 Böyuk Ayətullah Sultani Təbatə
 Ayətullah Şeyx Əhməd Payani 
 Böyuk Ayətullah Müntəziri
 Ayətullah Məhəmməd Müfəttih
 Ayətullah Murtəza Muthhəri 
 Ayətullahşix Məhəmməd İsmayıl Saeni Zəncani
 Ayətullah Mustafa E'timadi 
 Ayətullah eyxix Hüseyn Nüri 
 Böyuk Ayətullah Ruhullah Xəmini 
 Böyuk Ayətullah Muəhqiq Damad 
 Böyuk Ayətullah Şeyx Murtaza Haeri 
 Böyuk Ayətullah Mirzə Haşim Amoli 
 Böyuk Ayətullah Əraki 
 Böyuk Ayətullah Gülpayigani
 Böyuk Ayətullah Ruhani

 Əsərləri 
 Sünnət və Qur'an baxışından İmam və İmamət
 İslamın ekonomik sistemi
 Tanrı‌nı tanımaq
 Töhid 
 İnsan Qur'anda
 İslami dövlətin para qaynaqları 
 Şərq filosofları‌nın düşüncəsində İlliyət
 İslamın siyasi sistemi
 İslamın siyasi düşüncə‌lərinə ötəri bir baxış
 İslam siyasi düşüncəsi və mədinətun-Nənbi
 Tüzih ul-Məmsail risaləsi
 həc əməllə‌ri və əhkamı rəsaləsı
 Usul elmində tədqiqatlar 
 İdalət mizanı
 Təhzibi- Nəfs

 İran türkləri və Qarabağ haqda fitvası 
Əsədullah Bayat İranda yaşayan Azərbaycan türklərinin haqları barədə, habelə Qarabağın ermənilər tərəfindən işqal olunmasına görə fitva verib. Fitvada türklərin öz hüquqi haqlarını almaqda lazımi işləri görməkdə mucaz sayılıblar. Qarabağ işğalını isə qəbul olunmaz bilərək bütün müsəlmanları o torpaqların azad edilməsinə yardım göstəməyə çağırıb.

 Həmçinin bax 

Kateqoriya:İran parlamentinin üzvləri
Kateqoriya:Bayatlar
Kateqoriya:Zəncanda doğulanlar