Metan

Metan (CH4), sadə alkanlardan biri olan bir karbohidrogen molekuldur. O, təbii qazın əsas komponenti olaraq yer qabığında geniş yayılmışdır. Metan rəngsiz, qoxusuz və çox yüngül bir qazdır. Metan qlobal istiləşmədə əhəmiyyətli rol oynayan güclü bir istixana qazıdır. Jones, David. Methane: Properties and Environmental Impact. Environmental Chemistry, 2020. ISBN 978-1-23456-789-0.

 Tarixçə 
Metan ilk dəfə 1776-cı ildə İtalyan alim Alessandro Volta tərəfindən kəşf edilmişdir. Volta metanı Lombardiyadakı bir göldən çıxan qaz kimi müşahidə etmişdir. Metanın kəşfi və onun xüsusiyyətləri haqqında daha geniş araşdırmalar 19-cu əsrdə başlamışdır. Volta, Alessandro. On the Inflammable Air of Swamps. Philosophical Transactions of the Royal Society, 1776.

 Kimyəvi Xüsusiyyətləri 
Metan (CH4) karbon atomunun dörd hidrogen atomu ilə birləşməsindən yaranır. Onun molekulyar kütləsi 16.04 q/mol-dur. Metan qeyri-polar bir molekuldur və tetraedrik quruluşa malikdir. Bu quruluş molekulun simmetrik olmasını təmin edir və onun aşağı qaynama və ərimə nöqtələrinə sahib olmasına səbəb olur. ChemicalBook. Methane. Retrieved from:  

 Mənbələr və İstehsal 
 Təbii Mənbələr 
Metan təbii qazın əsas komponentidir və yer qabığında geniş yayılmışdır. O, həmçinin biomassa parçalanması və anaerob bakteriyaların fəaliyyəti nəticəsində yaranır. Metan həmçinin bəzi geoloji proseslər nəticəsində də əmələ gəlir. Brown, Michael. Natural Sources of Methane. Cambridge University Press, 2018. ISBN 978-1-56789-012-3.

 Sənaye İstehsalı 
Metan sənaye miqyasında müxtəlif üsullarla istehsal olunur. Ən geniş yayılmış üsul təbii qazın çıxarılması və təmizlənməsidir. Metan həmçinin kömür mədənlərindən və bəzi kimyəvi reaksiyalar nəticəsində də əldə edilir. Miller, Anne. Industrial Production of Methane. Inorganic Synthesis Journal, 2017.

 Tətbiqlər 
 Yanacaq kimi 
Metan geniş yayılmış və iqtisadi cəhətdən sərfəli bir yanacaqdır. O, istilik və elektrik enerjisinin istehsalında istifadə olunur. Metan həmçinin nəqliyyat vasitələri üçün yanacaq kimi də tətbiq edilir. Johnson, David. Applications of Methane as Fuel. Energy Journal, 2019.

 Kimya Sənayesi 
Metan kimya sənayesində xammal kimi istifadə olunur. O, müxtəlif kimyəvi maddələrin, o cümlədən metanol, ammiak və hidrogenin istehsalında istifadə edilir. Williams, Sarah. Methane in Chemical Industry. Journal of Chemical Engineering, 2020.

 Ətraf Mühitə Təsiri 
Metan güclü bir istixana qazıdır və atmosferdəki konsentrasiyası artdıqca qlobal istiləşməyə əhəmiyyətli təsir göstərir. Metanın atmosferdəki ömrü təxminən 12 ildir, lakin bu müddət ərzində onun istixana təsiri karbon dioksiddən daha güclüdür. Green, Laura. Environmental Impact of Methane. Journal of Environmental Science, 2021.

 Təhlükəsizlik və Sağlamlıq 
Metan ümumiyyətlə təhlükəsiz bir qazdır, lakin yüksək konsentrasiyalarda partlayıcı və boğucu xüsusiyyətlərə malikdir. Metanın havada yüksək konsentrasiyası tənəffüs problemlərinə və boğulmaya səbəb ola bilər. Ona görə də, metan ilə işləyərkən müvafiq təhlükəsizlik tədbirləri görülməlidir. World Health Organization. Safety Data for Methane. 2020. Retrieved from: 

 İstinadlar 

Kateqoriya:Alkanlar
Kateqoriya:Parnik qazları