Satirvari steveniyella

() —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU A2c+3 cd. Nadir növdür.

 Botaniki xarakteristikası 
Çox nadir və tükənməkdə olan bitki növüdür. Azərbaycanda Lerik rayonu (Zərdoni kəndi və Lerik qəsəbəsi ətrafında), Orand çayı vadisində, Azərbaycandan kənarda – Krım, Dağıstan və Qərbi Zaqafqaziya. Kiçik Aziyanın şərqində, İranda yayılmışdır. Aşağı və orta dağlıq qurşaqların meşələrində, kolluqları arasında bitir. Çox az-az rast gəlir.

 Çoxalması 
Toxum vasitəsilə çoxalır.

 Ehtiyatının dəyişilmə səbəbləri 
Olduğu yerin şəraitinin dəyişməsi, dekorativ bitki kimi yığılması.

 Qısa morfoloji təsviri 
Bütöv kök yumrulu, 1,0–2,5 sm uzunluğunda çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi 20–40 sm hündürlükdə, əsasən uzunsov-oval formalı, qonur-yaşıl rəngli, qırmızı-qonur ləkəli yarpağa malikdir. Çiçək qrupu uzunsov, çox sıx olub, 40–10(13) sm uzunluğunda, 5–18(20) ədəd əyilmiş çiçəklidir. Qalpağı 7 — uzunluğunda, qırmızı-yaşıl rəngli, çiçəkyanlığının üç ədəd birləşmiş xarici yarpaqcıqlarından əmələ gəlmişdir. Dodağı yaşıl-qonur, əsasında qırmızımtıl-qəhvəyi rəngdə, yan dilimləri rombvari, ortadakı uzunsov-xətti, 4 — uzunluğundadır.

 Yayılması 
Böyük Qafqazın şərqi və Lənkəranın dağlıq hissəsi (Lənkəran rayonu, Zardalyu kəndinin ətrafı; Lerik rayonu, Şinabad kəndi, Zuvand, Orand-çay ətrafı). Azərbaycanın Botanika İnstitutunun Botanika bağında becərilir.

 Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri 
Çiçəkləmə aprel-may, meyvə əmələgətirmə iyun aylarına təsadüf edir. Toxumla və vegetativ yolla çoxalır. Aşağı və orta dağ qurşaqlarında meşə talalarında və kənarında, çox vaxt kolluqlararası, meşə və meşə-kol bitkilik tiplərində rast gəlinir (Juglans regia, Ulmus scabra, Crataegus sp., Cornus mas, Mespilus germanicus, Lonicera caprifolia, Pedicularis condensata). Dekorativ və dərman bitkisidir, xalq təbabətində istifadə olunur.

 Sayı və tendensiyası 
Bir neçə lokalitetlərdə azalma tendensiyasına meyil müşahidə olunur.

 Məhdudlaşdırıcı amillər 
Antropogen amillər (otarılma, tapdalanma, əhali tərəfindən intensiv yığılması populyasiyanın azalmasını sürətləndirir).

 Mühafizə tədbirləri 
Xüsusi mühafizə tədbirləri hazırlanmamışdır. Yayılma yerlərində antropogen təsirin azaldılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin müəyyənləşdirilməsi təklif olunur.

 Sinonimləri 
 Homotipik sinonimləri 

 Heterotipik sinonimləri 




 İstinadlar 

 Həmçinin bax