Dinozavrlar

() —  aləminin  tipinə aid heyvan kladı.

Dinozavrlar Mezozoy erasında Yer kürəsində hakim olan və Trias dövrünün sonlarından başlayaraq Təbaşir dövrünün sonunadək 160 milyon il mövcud olmuş quruda yaşayan onurğalı heyvanlardır. İndiyə qədər yaşamış ən böyük dinozavr, uzunluğu 37 metrdən çox olan və 70 tona qədər çəkisi olan Pataqotitan idi. Ən çox bilinən dinozavr isə Triannozavrdır və adı "tiran kərtənkələ kralı" mənasına gəlir. Alimlər hesab edirlər ki, asteroidin düşməsi nəticəsində yaranan kütləvi yox olma hadisəsi təxminən 65 milyon il əvvəl dinozavrların əksəriyyətinin məhv olmasına səbəb olub.

Təbaşir və Paleogen dövrlərinin sərhədində geoloji baxımdan qısa zaman kəsiyində heyvanların və bitkilərin genişmiqyaslı və kütləvi yox olması zamanı dinozavrların böyük əksəriyyəti məhv olmuşdur.

Daşlaşmış dinozavr qalıqları bütün qitələrdə aşkar olunmuşdur. Hazırda paleontoloqlara 2 şərti qrupa — ətyeyənlər və otyeyənlər — bölünən 500-dən artıq cins və 1000-dən artıq müxtəlif növ kələz məlumdur. Onların qalıqları hələ də kəşf olunur.

"Dinozavr" termini ingilis paleontoloqu Riçard Ouen tərəfindən 1842-ci ildə təklif edilmişdir. Dinozavrlar 160 milyon il ərzində bizim planetimizdə ən üstün canlılar idi. İndi bu nəhəng məxluqların bütün qalıqları sümüklərdir. Daşlaşmış qalıqlar göstərir ki, 65 milyon il əvvəl nə isə Yerin bütün ekosistemini məhv etmiş və dinozavrlar bütün başqa növlərin təxminən 50%i ilə birlikdə qəfildən qırılmışlar.

 Dinozavrların təsnifatı 
Kərtənkələ ombalı dinozavrlar (Saurischia)Herrerasauridae100pxHerrerasaurus StaurikosaurusTheropodaCoelophysoidea100pxCoelophysis Liliensternus DilophosaurusNeotheropodaCeratosauria100pxCeratosaurus Majungasaurus CarnotaurusTetanuraeMegalosauroidea100pxSpinosaurus Suchomimus TorvosaurusAvetheropodaFayl:Tyrannosaurus silhouette.jpgAllosaurus Tyrannosaurus VelociraptorSauropodomorphaProsauropoda100px Anchisaurus Plateosaurus MassospondylusSauropodaBazal Sauropodalar100px Mamenchisaurus Shunosaurus OmeisaurusNeosauropodaDiplodocoidea100pxDiplodocus Apatosaurus AmargasaurusMacronaria100pxBrachiosaurus Camarasaurus Ampelosaurus Quş ombalı dinozavrlar (Ornithischia)Heterodontosauridae50pxHeterodontosaurus AbrictosaurusGenasauria ThyreophoraBazal Thyreophoralar100pxScelidosaurus ScutellosaurusEurypodaStegosauria100pxStegosaurus Kentrosaurus HuayangosaurusAnkylosauria100pxEuoplocephalus Edmontonia AnkylosaurusCerapoda MarginocephaliaPachycephalosauria100pxPrenocephale Pachycephalosaurus StegocerasCeratopsia100pxTriceratops Protoceratops Torosaurus OrnithopodaBazal Ornithopodlar70pxHypsilophodon Agilisaurus LeaellynasauraIguanodontia100pxIguanodon Edmontosaurus Parasaurolophus

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 DINO-PEDIA. RU — Dinozavrlar haqqında rusdilli sayt
 DinoDatabase.com — Hundreds of dinosaurs and dinosaur related topics

 Həmçinin bax