Baş nazir

Baş nazir — hökumətin başçısı. Bir sıra ölkələrdə bu dövlət postu praym-ministr adlanır. (Fransızca-le premier—birinci) — birinci, baş nazir. Dövlət başçısı postunun hökumət başçısı postundan ayrı olduğu ölkələrdə hökumət başçısı.

Bəzi ölkələrdə baş nazir birbaşa parlament seçkilərində seçilir, bəzilərində dövlət başçısının təqdimatı ilə parlament təsiq edir. Bəzilərində parlamentin təqdimatı ilə dövlət başçısı təsdiq edir.Dualist və parlamentli respublikalarda icra hakimiyyətini Baş nazir həyata keçirir,prezident formal xarakter daşıyır.

Türkiyə, Böyük Britaniya, Fransada Baş nazir, Rusiya Federasiyasında hökumətin sədri; Latviyada  — nazirlərin prezidenti; Almaniya və Avstriyada — kansler; Bolqarıstanda — nazir - sədr adlanır.

 Tarixi 

Baş nazir vəzifəsi ilk dəfə XVI — XVII əsrlərdə Qərbi Avropa ölkələrində təsis edilib. Fransada  XVI—XVII əsrlərdə baş dövlət naziri vəzifəsi var idi.

Türk dövlətlərində müvafiq olaraq vəzir və baş vəzir vəzifələri var idi. Bu vəzifələrin yaranma tarixi tam öyrənilməyib.

 Azərbaycan Respublikasının Baş naziri 

Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinə əsasən

Konstitusiyanın 115-ci maddəsinə əsasən:

 Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin təyin edilməsi qaydası 

Konstitusiyanın 118-ci maddəsinə əsasən:

2016-cı ildə referendumla edilən əlavə və düzəlişlərə əsasən Konstitusiyanın 121-ci maddəsində bunlar nəzərdə tutulub:

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 123-cü maddəsinə əsasən Baş nazir toxunulmazdır. Bu toxunulmazlıq hətta səlahiyyət müddəti bitsə belə, Baş nazirin müstəsna hüququdur. Baş nazir səlahiyyəti müddətində gömrük məntəqələrində, postlarda müayinə edilmədən keçmək hüquna malikdir. Baş nazirin şəxsiyyəti toxunulmazdır. Səlahiyyəti müddətində cinayət başında yaxalanma halları istisna olmaqla tutula, saxlanıla, şəxsi müayinə edilə, axtarışa məruz qala bilməz, məhkəmə qaydasında inzibati tənbeh tədbirləri tətbiq edilə bilməz. Cinayət başında yaxalanarsa, ilk növbədə onu yaxalayan Baş Prokurora məlumat verməlidir. Yalnız bundan sonra Baş Prokurorun təqdimatı əsasında Azərbaycan Resbuplikası Prezidenti tərəfindən Baş nazirin toxunulmazlığına xitam verilir.  

De-yure olaraq Baş nazir ölkədə AR Prezidentindən və vitse-prezidentərindən sonra dövlətin ən səlahiyyətli şəxsidir. Belə ki,prezident öz vəzifəsini icra edə bilmədikdə, fəaliyyət qabiliyyətini itirdikdə ilk olaraq birinci vitse-prezident, o olmadıqda sonrakı vitse-prezidentlər, o da olmadıqda prezident səlahiyyətlərini Baş nazir icra edir. 

 Mənbə 

 Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası.
 Samuel E. Finer. The History of Government from the Ear  liest Times (история правительства с древнейших времён), в 3-х тт. Oxford University Press: Оксфорд, 1997 и 1999.

 Bax 

 Hökumət
 Xalq
 İcra hakimiyyəti
 Prezident
 Dövlət
 Siyasi partiya
 Cəmiyyət

Kateqoriya:Nazirlər
Kateqoriya:Hökumət başçıları
Kateqoriya:Baş nazirlər
Kateqoriya:Vəzifələr