Kürdlər

Kürdlər ( — "Kurd") — Yaxın Şərqdə Türkiyə, İraq, İran, Suriya ərazisində kompakt halda yaşayan xalq. Əsasən kürd, türk, ərəb və fars dillərində danışırlar.

Kürd tayfaları qədimdən cənub-qərbi İranda yaşamışlar. "Kürd" sözü qədim dillərdə "pəhləvan", "mərd" deməkdir.Етнографик очерк, cəh. 59. // Мəhəммəд Һəcəн Bəлиjeв (Бahaрлы). "Азәрбајҹан" (Физики–ҹоғрафи, етнографик вə игтисади очерк). Илк нəшри: 1921-ҹи ил; Тәкрар нәшр. Русҹадан тəpҹүмə едəни Васиф Гулиjeв. Бакы: "Азәрбајҹан" нəшриjjaты, 1993, 192 cəh.

 Dil və mənşə 
Kürdlük anlayışının milliyyət anlamında kimlərə məxsus olduğu elmi mühitdə günümüzdə mübahisəli mövzular sırasında dayanmaqdadır. Beləki kürd milliyyətçiləri tərəfindən kürd hesab edilən xalqlar elmi araştırmalara əsaslanan dilçilər və əksər etnoqraflar tərəfindən ayrı-fərqli xalq olaraq qəbul edilirlər. Əsas mübahisəyə səbəb olan lək, kəlhur, feyli, mamasani, bəxtiyari, lur, goran və zaza dilində danışan xalqların kürdlərin tərkibinə daxil edilməsidir. Dil və mənşə araştırmaları əsas alınaraq demək mümkündür ki kürdlər iki əsas — ana etnoqrafik qrupa ayrılırlar: Soran və Kurmanc .
 Soran diliEtnologue report for language code :ckb  :
 Kurmanc diliEtnologue report for language code :kmr  :

 Məskunlaşma 
Kürdlərin sayına dair müxtəlif təxminlər mövcuddur. Ancaq təxmini də olsa bu haqda rəqəmlər irəli sürmək olduqca çətindir, belə ki, XXI əsrin əvvəlində kürdlər dünyaya səpələnmiş şəkildə onlarla ölkədə yaşasalar da onların əksəriyyəti bu ölkələrdə yeni yaranmış diasporalara sahibdirlər və əksərən yaşadıqları ölkələrin vətəndaşları deyildirlər. Nəticədə onların saylarına dair təxminlər verilərkən böyük ölçüdə vətəndaşlıqları ikinci plana alınaraq gözardı edilir, həm vətəndaşaları olduqları ölkələrdə həm də əcnəbi statusunda yaşadıqları ölkələrdə hesablanırlar və nəticədə təxminlər qeyr-real şəkil alaraq süni olaraq artır. Əminliklə söyləmək münkündür ki, kürd etnosuna mənsub fərdlərin təxminən 90–95%-ə qədəri Türkiyə, İraq, Suriya və İran dövlətlərinin vətəndaşlarıdır (xeyli ölçüdə İraq, İran və Suriya vətəndaşı olan kürd əsilli əhali müharibə və digər humanitar fəlakətlərin təsirindən yayınmaq, daha yaxşı həyat şəraiti axtarışı və sairə amillərin təsiri ilə qeyr-qanuni şəkildə Türkiyəyə köçmüş və hazırda vətəndaşlıqları olmadan daimi olaraq bu ölkədə yaşamaqdadırlar). Avropada məskunlaşmış kürd diasporalarına aid olan insanların təxminən 75%-80%-i isə məskunlaşdıqları ölkələrin vətəndaşları deyildirlər (böyük ölçüdə Türkiyə vətəndaşlarıdır).

 Türkiyədə 

Türkiyədə kürdlərin sayına dair bütün hazırkı rəqəmlər müəyyən hesablamalar əsasında alınmış təxminlərdən ibarətdir.
 1965-ci ildə aparılmış siyahıyaalmada kurmanc dilini ana dili kimi 2.219.502 nəfər (ana dilini kurmanc dili olaraq qeyd edənlərin 1.323.690Heinz Kloss & Grant McConnel, Linguistic composition of the nations of the world, vol,5, Europe and USSR, Québec, Presses de l'Université Laval, 1984, ISBN 2-7637-7044-4 nəfəri kurmanc dilindən başqa dil bilməmişdir), "ikinci ən yaxşı bildiyi dil" kimi (yəni ana dilini kurmanc dilindən başqa bir dil olaraq göstərən və həmçinin kurmanc dilini də bildiyini qeyd edənlər; bunlar içərisində ana dilini zaza, türk, ərəb, çərkəz, süryani və erməni dilləri olaraq qeyd edənlər birlikdə 99%-dən çox olmuşdur) isə 429,168 nəfər göstərmişdir, yəni Türkiyənin zazalar sayılmadan qeyd edilən iki göstəriciyə əsasən kurmanc dilini bilən əhalisi 2,648,670 nəfər olmuşdur.Escarré International Centre for Ethnic Minorities and Nations :Recent Changes in Turkey’s Language Legislation Beləliklə, 1965-ci ildə 31,391,421 nəfər olan Türkiyə əhalisinin ən yüksək ehtimalla 8,44%-ni kürdlər (kurmanclar) təşkil edirdi (Belə ki, kürd dilinin kurmanc ləhcəsini bilən hər kəs etnik olaraq kürd olmamışdır, yəni "ikinci ən yaxşı bildiyim dil" qrafasında "kurmancca" deyə qeyd edənlərin içərisində kökən olaraq şərqi anadoluda kürdlərlə iç-içə yaşayan və müəyyən dərəcədə "dil baxımından kürdləşmiş" şiə türklər-öz deyimləri ilə ələvi türkmənlərin, həmçinin məlum səbəblərdən dolayı əsasən XX əsrin əvvəllərində 1910–1920-ci illərdə sürətlə islamı qəbul etmiş və ya onun kölgəsinə sığınmış bölgədən köç etməyərək "erməni şüuruna sahib olduğu halda" özünü kürd olaraq göstərən ermənilərin, kürdlərlə qarşılıqlı dolğun qohumluq əlaqələri olan ərəblərin müəyyən hissəsinin, kürdlərdən ayrı bir millət hesab edilən zazaların da olması nəzərə alınmalıdır).
 Türkiyə Statistika Qurumunun 31 dekabr 2013-cü il tarixinə olan rəsmi təxminə əsasən Türkiyə Cümhuriyyəti əhalisi 76,667,864 nəfərdir .Türkiye İstatistik Kurumu: Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2013  Əgər bu nisbət payı (8,44 %) olduğu kimi qalsaydı onda 2013-cü ilin sonuna olan təxmini hesablamalara əsasən Türkiyədə ən çoxu 6.471 milyon nəfər kürd yaşamalıdır. Ancaq uzun illərdir kürdlərin əksəriyyətinin məskunlaşdığı Türkiyənin şərq və cənub-şərq vilayətlərində əhalinin təbii artımının yüksək olması, həmçinin 1-ci körfəz müharibəsində 1 milyondan artıq kürdün İraqdan Türkiyəyə keçərək burada məskunlaşması kürdlərin ölkə əhalisi içərisində payını xeyli artırmışdır.
 Konda : Araştırma ve Danışmanlık tərəfindən Türkiyə hökumətinin sifarişi ilə 1993-cü ildə Türkiyə Respublikasının etnik və sosial quruluşunu öyrənmək məqsədiylə apardığı araştırmanın yekunları əsasında 2006-cı ilə verdiyi təxminə əsasən Türkiyə əhalisinin 76%-ni Anadolu türkləri, 15,7%-ni kürdlər və zazalar, 2,8%-ni digər türk xalqlarının nümayəndələri, 0,7%-ni ərəblər, 4,7%-ni isə digər etnik qruplar təşkil edir.Milliyet Gazetesi: 55 milyon kişi 'etnik olarak' Türk 

 İranda 

250px|thumb|right|2010-cu ildə İran Mədəniyyət Nazirliyinin həyata keçirdiyi ölkə miqyaslı sorğuya əsasən danışanların ana dili əsasında İran kürdlərinin məskun olduqları ostanlar və həmin ostanlarda əhali içində nisbətləri.
İranda kürdlər ölkə əhalisinin təxminən 5 %Volume 2. Dabbagh – Kuwait University. — Iran, page 1111–1112. // Encyclopedia of Modern Middle East & North Africa. Second Edition.  Volume 1–4. Editor in Chief: Philip Mattar. Associate Editors: Charles E. Butterworth, Neil Caplan, Michael R. Fischbach, Eric Hooglund, Laurie King–Irani, John Ruedy. Farmington Hills: Gale, 2004, 2936 pages. ISBN 9780028657691 – 7%National portal for electronic services of İran  :…The Kurds, who make up about 7 percent of the population, reside primarily in the Zagros Mountains near the borders with Iraq and Turkey.Lyle, Garry. Iran (series: Major World Nations), Philadelphia: Chelsea House Publishers (1999); pg. 9–10.-ni təşkil edirlərlər (bu zaman bu qurupun içərisinə sayları 1 milyondan yuxarı olan və lur dilində danışan ləklər, lur dilində danışan feylilər və kermanşahilər, həmçinin tutarlı elmi əsaslarla kürd olmadıqları təsdiqlənmiş zaza toplumuna daxil olan goranlar və s. kürdlüyü mübahisə doğuran qruplar sayılmadan irəli sürülmüş təxminlərə əsasən 5,3%Asia Times Online :Iran's lurking enemy within :.. These assassinations were complemented with aggressive counter-insurgency tactics and a determined effort to isolate the extremist separatists from the mass of Iranian Kurds (who make up about 5% of the country's population)…) və bu payla onların İranda sayı 2006-cı ilə olan təxmini hesablamalara əsasən 4,9 milyon nəfərdir.

 İraqda 

 1957-cii ildə İraqda aparılmış siyahıyaalmanın 1959-cu ilin əvvəlində elan olunmuş yekun nəticələrinə əsasən İraqın 6,34 milyon nəfərlik əhalisinin 12,92%-ni (819 min nəfər) kürdlər, 8,94%-ni (567 min nəfər) isə türkmanlar təşkil etmişdir. Sonrakı siyahıya almalarda türkmənlərin sayı süni şəkildə azaldılaraq bölgələrdən asılı olaraq ya ərəb ya da kürd kimi qeyd edilmişdir.
 2008-ci ilə olan rəsmi təxminə əsasən İraq əhalisi 31,895,637 nəfərdir . Müxtəlif təxminlərə əsasən kürdlər ölkə əhalisinin təxminən 13%-ni, 15%CİA :Iraq :…Ethnic groups: Arab 75%-80%, Kurdish 15%-20%, Turkoman, Assyrian, or other 5%-ni, 17%Russell, Malcom B. The Middle East and South Asia 1997 (The World Today Series). Harpers Ferry, West Virginia: Stryker-Post Publications (1997); pg. 104.Islamopedia Online :Kurds in Iraq -ini və ya 20%-ni təşkil edirlər və bu payla onların İraqda sayı 2008-ci ilə olan təxmini hesablamalara əsasən 4,1–6,4 milyon nəfərdir.

 Suriyada 

250px|thumb|right|Suriya və Livanda dini və etnik topluluqların xəritəsi, 1935-ci il
Suriya Mərkəzi Statistika Bürosunun son rəsmi məlumatına əsasən 31.12.2011 tarixinə ölkənin daimi əhalisinin sayı 21,377,000Syrian Arab Republic Office Of Prime Minister — Central Bureau Of Statistics :Estimates of Population actually living in Syria by governorate and sex (000) * on 31/12/2011, Table 3/2---or---تقدير عدد السكان المتواجدين في سورية حسب المحافظة والجنس (بالألف)* في31 / 12 / 2011 : The number doesn’t include syrian population abroad nəfər olduğu təxmin edilir. Suriyada kürdlərin ümumi əhali içərisindəki nisbətinə dair müxtəlif təxminlər (1993-cü ilə 938 min nəfər və ya əhalinin 6,3%-i ; 1995-ci ilə 1,075,100The Unreached Peoples Prayer Profiles :The Western Kurd of Syria  nəfər və ya 14,661,500 nəfər ölkə əhalisinin 7,33%-i ; 2001-ci ilə 500 min nəfər və ya əhalinin 2,8%-i ; 2002-ci ilə 1,5 milyon nəfər və ya əhalinin 8%Carl Dahlman, ‘The Political Geography of Kurdistan’, Eurasian Geography and Economics, Cilt 43, Sayı 4 (2002), s. 274.-i ; 2004-cü ilə 1,8 milyon nəfər və ya əhalinin 10%Gary C. Gambill, ‘The Kurdish Reawakening in Syria’, Middle East Intelligence Bulletin, Cilt 6, Sayı 4, (Nisan 2004),  , erişim: 26 Nisan 2006.-i ; 2004-cü ilə 2,5 milyon nəfər və ya əhalinin 13%-14%Arabic News, 16 Haziran 2004, Kurdish parties in Syria defy banning decision , erişim: 3 Mayıs 2006.-i)Abdi Noyan Özkaya :Suriye Kürtleri: Siyasi Etkisizlik ve Suriye Devleti’nin Politikaları :Cilt 2, No: 8 ss.90–116 . 2007 mövcuddur. Bu təxminlər 2,8%-dən 14%-dək dəyişməkdədir. Bu təxminləri nəzərə alaraq Suriyada kürdlərin sayını 2011-ilin sonu üçün 0,6–3 milyon arasında qiymətləndirmək münkündür.

 Azərbaycanda 
Kürdlər hazırda Naxçıvan MR-nın Şərur rayonunun Dərəkənd kəndində yaşayırlar, həmçinin erməni işğalına qədər Laçın (Qarakeçdi, Minkənd, Kamallı, Şeylanlı, Katos, Ağcakənd Şəlvə
Ağbulaq kəndləri), Kəlbəcər (Soyuqbulaq, Yuxarı Şurtan, Orta Şurtan, Aşağı Şurtan, Xallanlı, Çaykənd, Ağcakənd və Oruçlu Rəhimli (Kəlbəcər) elliklə), Qubadlı (Zilanlı Kürd Mahruzlu kəndi) rayonlarında da kürdlər yaşayırdılar. İşğaldan sonra bu rayonların əhalisi Azərbaycanın digər şəhər və rayonlarına məcburi köçkün düşmüşlər.Azerbaijan.az saytı. İnzibati-ərazi vahidi üzrə məlumat.  Bax: Rayonların tarixi haqqında qısa məlumat
+Kürdlərin sayı: 1979, 1999, 2009 sa. İnzibati-ərazi vahidi 1979 1999Population statistics of Eastern Europe:Ethnic composition of Azerbaijan by 1999 census  2009Population statistics of Eastern Europe:Ethnic composition of Azerbaijan by 2009 census Bütün ölkə üzrə 5 67613 075The United Nations Statistics Division  :27.01.1999 census of Azerbaijan6 065Laçın rayonu2 4375 0731 914 Naxçıvan MR1 6962 2821 321Samux rayonu865753Xaçmaz rayonu485607603İsmayıllı rayonu382498Yevlax rayonu879210Bakı şəhəri ə/d51760185Goranboy rayonu…162102Qazax rayonu102100Ağstafa rayonu6768Kəlbəcər rayonu41 24838Göygöl rayonu29912334Gəncə şəhəri12231Tərtər rayonu7727Abşeron rayonu…27Şəki rayonu1154726Şəmkir rayonu…6822Oğuz rayonu…21Ağcabədi rayonu118Lənkəran rayonu…14Zəngilan rayonu…14Sumqayıt şəhəri ə/d…9Daşkəsən rayonu208Mingəçevir şəhəri57Salyan rayonu344Şuşa rayonu333Gədəbəy rayonu321Tovuz rayonu147…Göyçay rayonu6…Bərdə rayonu3…Xocalı rayonu2…Füzuli rayonu…1…Saatlı rayonu…1…

İraqın Süleymaniyə şəhərində kürd təşkilatlarının qurultayı keçirilib. Qurultayda nümayiş etdirilən "qırmızı Kürdüstanın" xəritəsinə Naxçıvan, Laçın, Zəngilan, Qubadlı və Kəlbəcər rayonları daxil edilib, kürdlərin Azərbaycanda məskunlaşması məsələsi müzakirə olunub. Məhz həmin qurultaydan sonra kürdlərin Azərbaycan Respublikasına köçürülməsi planlı şəkildə həyata keçirilir.Kürdlər Azərbaycanda ,Güney Azərbaycan Milli Oyanış Hərəkatı (GAMOH) :Gəlmə kürdlərin Azərbaycana "böyük köç"ü davam edir :.. Qubadan aldığımız məlumata görə, yerli əhalinin müqavimətinə baxmayaraq, 70 kürd ailəsi rayonun Təngəaltı ərazisində məskunlaşdırılıb. Gəlmələrin İraqdan köçürüldüyü ehtimal olunur. Yerli əhalinin bildirdiyinə görə, onlar yüksək nüfuzlu məmurun göstərişi əsasında həmin ərazidə yerləşdirilib. Bu səbəbdən rayon rəhbərliyi kürdləri ərazidən köçürməkdə acizdir…

 Ermənistanda 
2001-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən Ermənistanda bu ölkənin vətəndaşı olan 40,620 nəfər Yezidi Kürd və 1,519 nəfər Müsəlman Kürd yaşayır .

 Livanda 
Kürdlərin Livana ilk gəlişləri XVI əsrin əvvəllərində təxminən Osmanlı Sultan I Səlimin hakimiyyəti dövründə başlamışdır. Sultan tərəfindən bu ərazidə yerləşən bəzi feodal bölümlərə hakim vəzifələrə təyin edilmiş kürd ailələri XIX əsrədək demək olar ki tamamiylə ərəbləşərək assimilyasiya olmuşdurlar. Hazırda Livanda mövcud olan kürd toplumunun Livanda məskunlaşma tarixi isə I dünya müharibəsinin başlanması dövrünə təsadüf edir. Ancaq bu ölkədə yaşayan kürdlərin təxminən 95%-i iki əsas köç dalğası (1925–1937-ci illərdə Türkiyədən, 1960-cı ildən sonra Suriyadan) ilə Livana yerləşən əhalinin varisləridir. Suriyada yaşayan kürdlərin çoxu Türkiyə kökənlidir və 1925–1937-ci illər arasında Türkiyədə baş vermiş kürd qiyamları zamanı qiyamda iştirak etmələri ilə əlaqədar Türkiyə xüsusi xidmət orqanları tərəfindən təqib olunduqlarından dolayı ölkələrini tərk edərək Livanda məskunlaşmışdırlar . Onların demək olar ki, hamısı hazırda Livan vətəndaşlarıdır. Torpaq islahatları (özəlləştirmə) aparan mərkəzi Suriya hökuməti islahatlar gedişində ölkənin şimal bölgələrində torpaq sahibliyinə və vətəndaşlığa dair sənəndlərdə xeyli ölçüdə saxtakarlıqlar olmasından şübhələnərək 1962-ci ildə (rəsmi s.a. 1960-cı ildə aparılmışdı) bu bölgələri əhatə edən xüsusi siyahıya alma aparmışdır, nəticədə 1945-ci ildən sonra qeyri-qanuni olaraq Türkiyədən ölkəyə köç edərək məskunlaşmış və saxta sənədlər alaraq torpaq payına iddia edən 120,000 nəfər (Suriyada yaşayan cəmi kürdlərin təxminən 45%-i qədər) kürd müəyyən olunmuş və oların pasportları müsadirə edilərək vətandaşlıqları ləğv olunmuşdur. Kürdlərin Suriyada hüquqlarını bərpa edə bilməyən bu qismi ölkəni tərk edərək xaricə üz tuturlar. Onların müəyyən hissəsi 1960–1980-ci illərdə Livanda məskunlaşmışdır. Livanda yaşayan kürdlərin ümumi sayı (1985-ci ilə dair təxminlərdə 60,000–90,000 nəfər) hazırda (2012) qeyri-rəsmi hesablamalara əsasən 75,000–100,000 nəfər dolayında qiymətləndirilir. Bütün kürdərin 75%-80%-i Beyrut mühəfazasında (əsasən Beyrut şəhərində) məskunlaşmışdır. Livanda yaşayan kürdlərin 70%-i bu ölkə vətəndaşı deyildirlər.

 Gürcüstanda 
1939-cu ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Gürcüstanda 12,915 nəfər müsəlman və Yezidi kürd yaşayırdı. Həmin siyahıya alamaya əsasən 13 min nəfərə yaxın kürdün təxminən 4,000 nəfəri Mesxetiya-Cavaxetiya bölgəsində, 3,000 nəfəri əsasən Batum şəhəri olmaqla Acarıstan MR-da, 6,000 nəfəri isə digər iri sənaye mərkəzlərində məskunlaşmışdı. SSRİ Komunist Partiyasının birinci katibi İosif Koba Cuqaşvili Stalinin əmriylə 1944-cü ildə Gürcüstanın Türkiyə sərhəddi boyu məskunlaşmış 100,000 nəfər müsəlman (Ahıska türkləri, Kürdlər və Müsəlman Ermənilər-Hemşinlilər) əhalisi əsasən Qazaxıstan, qismən Qırğızıstan, Türkmənistan və Özbəkistana sürgün edildilər . Sürgün olunanların təxminən 9,000 nəfərini müsəlman kürdlər təşkil edirdi. 2002-ci ildə Gürcüstanda aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən bu ölkədə 18,329 nəfər Yezidi və 2,514A Writenet Report commissioned by United Nations High Commissioner for Refugees, Status Determination and Protection Information Section (DIPS)-The Human Rights Situation of the Yezidi Minority in the Transcaucausus  nəfər Müsəlman Kürd yaşayır. 2002-ci il siyahıya almasına əsasən 18,329 nəfər Yezidi kürdün 17,116 nəfəri Tiflis şəhərində, 357 nəfəri Telavi rayonunda, 293 nəfəri Rustavi (Bostandərə) şəhərində qalanları isə digər ərazilərdə məskunlaşmışdır. İşsizlik və ağır sosial şəraitin təsiri ilə Yezidi kürdləri ölkəni kütləvi surətdə tərk edir və qazanc axtarmaq məqsədiylə Avropa ölkələrinə miqrasiya edirlər. Nəticədə ölkədəki Yezidi kürdlərin sayı kəskin azalmışdır. 2005-ci ilə olan təxminə əsasən Gürcüstanda daimi olaraq 6,000 nəfər Yezidi kürd yaşamaqdadır.

 Əfqanıstanda 

Hazırda Əfqanıstanda yaşayan çoxsaylı onlarla xalqlar içərisində kürdlər də az sayda təmsil olunmaqdadırlar. Onlar əsasən dağınıq halda Herat, Kabil və sairə kimi iri şəhərlərdə məskunlaşmışdırlar. Ana dilləri kurmanccadan başqa əsasən türkmən və dari dillərində danışan kürdlərin sayları Əfqanıstan əhalisinin (2011-ci ilin əvvəlində 25.500.100Central Statistics Organization of Afghanistan (CSO):Settled Population of Afghanistan by Civil Division, Urban, Rural and Sex 2012–13  nəfər) təxminən 0,10%The Unreached Peoples Prayer Profiles:The Kurdish of Afghanistan -i qədərdir.

 Türkmənistanda 

10–21 yanvar 1995-ci il rəsmi əhali siyahıya alınmasına əsasən Türkmənistanda 6,097Asgabat.net-городской социально-информационный портал :Итоги всеобщей переписи населения Туркменистана по национальному составу в 1995 году.  nəfər kürd yaşamaqdadır.

 Tacikistanda 
21–30 sentyabr 2010-cu il ümumtacikistan əhali siyahıyaalınmasına əsasən 7.564.502 nəfər olan ölkə əhalisinin 7 nəfəri etnik kürdlərdən ibarətdir.Сайти расмии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон:Ҷилди 3. Ҳайати миллӣ ва донистани забонҳо, шаҳрвандии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон 

 Avropada 
Finlandiyada 7.135 nəfər kürd yaşayır.Helsingin Sanomat  According to the Population Register Centre, a total of 155,660 foreign citizens lived in Finland at the end of 2009.

 Tanınmış kürdlər 
 Səid Nursi – Türkiyəli İslam alimi və filosofu
 İntizar – Türkiyəli müğənni
 Yıldız Tilbə – Türkiyəli müğənni : atası Ağrılı sünni kürd
 İclal Aydın – Türkiyəli aktrisa, şairə : atası kürd
 Şərəf xan Bidlisi – siyasətçi, yazar
 Əhməd Qaya – Türkiyəli müğənni : atası kürd
 Özcan Dəniz – Türkiyəli müğənni : ana və atası kürd
 Alişan – Türkiyəli müğənni
 Emrah İpek – Türkiyəli müğənni
 Nihad Doğan – Türkiyəli müğənni
 Fərhad Köçər – Türkiyəli müğənni
 Mehmet Ali ErbilHurriyet Gaztesi :Polat, Sharon’ı öpüyor ben Oya Aydoğan’ı  – Türkiyəli aktyor
 Mehmet Ali Alabora
 Bəylər Eyyubov – Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Mühafizə Xidmətinin rəisi.
 İbrahim Tatlısəs – Türkiyəli müğənni, aktyor, iş adamı :

 Siyasətçilər 
 Bülənt EcevitYeni Safak Online : Ecevit'in Soyağacı : 'Kürtzade Ecevit' Tümgazeteler : Kürt kökenli olabilirim :…. Türklerin çeşitli kökenden, bölgelerden gelen insanlardan oluşan bir millet olduğunu ifade eden Ecevit, şöyle konuştu:`Ailemizde Kürt kökenliler de olabilir. Mesela rahmetli annemin ailesi Boşnak`tı. Osmanlı`daki büyük vezir-i azamların, büyük komutanların hemen hemen tümü başka kökenlerden gelip Osmanlı Türklüğü`nü benimsemiş kimselerdi. Bülent Ecevit, dedesi Mustafa Şükrü Efendi`nin `Kürtzade` olarak tanındığını ilk kez açıkladı. Yıllar önce babasının doğduğu köye gittiğinde bir büyüğünün mezar taşında `Kürtzade` yazdığını gördüğünü anlatan Ecevit, `Ben ilk olarak orada öğrenmiştim bu ismi. Yaptığı araştırmada sadece kendilerinin değil köyün tamamının Doğu`dan geldiğini öğrendiğini söyleyen Ecevit, `Ben bunu ne yadırgadım, ne de `hayır öyle değil` demeye kalkıştım. Çünkü benim gözümde Kürt-Türk ayrımı yoktur` dedi.Hürriyet gazetesi web arşivi : Meğer Ecevit Kürt kökenli imiş  – Türkiyə siyasətçisi, keçmiş Baş Nazir: ata nəsli kürd, ana nəsli boşnak (serb)
 Zeki Ergezen
 Dengir Mir Mehmet FıratHACİ BEDİR AĞA (HACİBEY) 
 Hüseyin Çelik
 Abdülkadir Aksu
 Hayati Yazıcı
 Salih SümerKürt bakan BDP'ye ateş püskürdü :.. Devlet Eski Bakanı Salih Sümer BDP'lilere ateş püskürdü. Bölge siyaseti hakkında konuşan Sümer, şunları kaydetti: Tv8’de yayınlanan Erkan Tan’ın hazırlayıp sunduğu Erkan Tan ile Başkent’ten programına bu gün, Devlet Eski Bakanı Salih Sümer konuk oldu ve önemli açıklamalarda bulundu. "Ben kimin Kürdüyüm!" : 25 iyun 1993 – 5 oktyabr 1995 tarixlərində 50-ci TC Hökumətinin Devlet Bakanı
 Bülent Arınchaber7.com : Bülent Arınç'ın Meclis'te 'Kürtçe' isyanı :…Genel Kurul'da BDP'lilerin Türkçe konuşmalarını isteyen Arınç, "Kürtçe bilmemem Kürtçe'yi alçaltmaz ancak Türkçe konuşursanız hepimiz sizi anlarız." dedi, BDP'li 10 vekilin Kürtçe bilmediğini ileri sürdü…Bu arada, BDP Muş Milletvekili Sırrı Sakık, kürsüde konuşurken, "Ben sadece, Huda ji te razıbe biliyorum." diyen Arınç'a, "Brez Vezir, tu bı zimani Kurdi ağivi gelek spasdıkım- Sayın Bakan Kürtçe konuştunuz. Size çok teşekkür ediyorum) diyerek Kürtçe teşekkür etti… : 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı
 Egemen BağışKabinede hakiki Kürt bakan :.. Kabinede iki ÇAKMA Kürt bakan zaten vardı. Kim mi? Birr tanesi İngiliz Mehmet lakaplı Batmanlı Mehmet Şimşek. Diğeri ise de çocukluğunu Amerika'da geçirmiş olan Siirtli Egemen Bagış..KABİNEDE İKİ ÇAKMA KÜRT :.. Başbakan Tayyip Erdoğan`ın partisinde 75 Kürt kökenli milletvekili bulunduğunu belirterek, Türkiye`deki Kürtlerin gerçek temsilcisinin DTP değil, AKP olduğunu söylemesi bir dönem çok tartışılmıştı. Kabinede iki ÇAKMA Kürt bakan zaten vardı. Kim mi? Birr tanesi İngiliz Mehmet lakaplı Batmanlı Mehmet Şimşek. Diğeri ise de çocukluğunu Amerika'da geçirmiş olan Siirtli Egemen Bagış.. Her ne kadar iki vekil de Kürtçe biliyor olsa dar ama aldıkları batı egitimi onları hem bölgeden hem de Kürt gerçekliğinden oldukça uzaklaştırmış.Biroybil.com : Kimdir Bu Egemen Bağış? Egemen Bağış'ın MHP'lileri kızdıracak sözleri :…Bağış, "Vatanı sevmek, bu ülkenin kişi başına düşen gelirini artırmakla olur. Yoksa ‘şunu bunu isterim’ demekle, abuk sabuk bıyıklar bırakıp el kol işaretleri yaparak vatan sevgisi göstermeye çalışmak bu ülkenin insanına haksızlıktır" dedi.EGEMEN BAĞIŞ'IN BU SÖZLERİ ÇOK TARTIŞILACAK :.. Bağış konuşmasının devamında çok tartışılacak sözler de söyledi. "Azınlık" ve "Gayrimüslim" terimlerini beğenmediğini, bu ülkede kimin köklerinin daha eskiye dayandığının araştırma konusu olduğunu, dolayısı ile kimin azınlık kimin çoğunluk olduğunun bilinemeyeceğini söyleyen Bağış cemaati şaşırttı.Bağış'tan çok ilginç benzetme! :.. Devlet Bakanı Egemen Bağış, terör örgütü PKK'nın, artık birilerinin taşeronluğunu yapmaya başladığını belirterek, "Ha Kürt milliyetçiliği ha Türk milliyetçiliği… Bunların toplumu gererek her iki ırkçı zihniyeti köpürtmeye çalıştıklarına şahit oluyoruz" dedi. : 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Avrupa Birliği Bakanı ve Başmüzakereci
 Mehmet Şimşek<ref>MALİYEYİ BİR KÜRT BAKAN, EKONOMİYİ DE BİR ZAZA BAKAN YÖNETİYOR :…Devlet Bakanı Cevdet Yılmaz, eğer ayrımcılık olsaydı Türkiye’nin kalkınması bir Zaza’ya teslim edilmezdi. Devlet Bakanı Cevdet Yılmaz, Türkiye`de ayrımcılık yapıldığı iddialarının yersiz olduğunu söyledi. Bakan Yılmaz, memleketi Bingöl`de, "Eğer ayrımcılık olsaydı bizler o noktaya gelemezdik, Türkiye`nin kalkınması bir Zaza`ya teslim edilmezdi." açıklaması yaptı. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Gaziantep’te yaptığı konuşmada "Binlerce kardeşimiz oralarda çalışıyor. Kim istemez ki kendi kardeşine, kendi köylüsüne hizmet etmeyi. Benim sizlerden bir ricam var. Buradaki huzuru engelleyenlere oy vermeyin. Esnafa zorla kepenk kapattıranlara oy vermeyin. Batman'ın imajını bozanlara oy verirsek buraya yatırımcı gelmez. Çocuklarımız yine işsiz kalır. Biz daha çok özgürlük, daha çok demokrasi, daha çok iş ve aş diyoruz." dedi. "Ben de sizin gibi Kürt'üm, ben de Kürtçe biliyorum." ifadesini kullanan Şimşek, herkesin birinci sınıf vatandaş olduğunu vurgulayarak, şöyle konuştu: "Birinci sınıf olmazsa Maliye Bakanlığı'nı niye bir Kürt'e teslim ediyorlar? Kürtçe üzerinde bir yasak var mı? Yok. Kürtlere kötü bir muamele yapılıyor mu? Yok.dedi</ref>samanyoluhaber.com : Bakan Kürtçe konuştu – Video  :…TRT 6'da yayınlanan İktisat programına katılan Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sorulara kürtçe cevap verdi. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek: Ben Etnik Olarak Kürt Kökenli Ama Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığı İle Gurur Duyan Bir Vatandaşım, lpghaber.com, 04.09.2009. : 2007-ci ildən başlayaraq idiyədək (2011-ci il) AKP (Adalet ve Kalkınma Partisi) millətvəkili, 29 avqust 2007 – 1 may 2009 tarixlərində TC Ekonomiden Sorumlu Devlet Bakanı, 1 may 2009 – 14 iyun 2011 tarixlərində TC Maliye Bakanı, 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Maliye Bakanı .
 Mehmet Zafer ÇağlayanKÜRT BAKAN ZAFER ÇAĞLAYAN BDP'YE SESLENDİ  :…Kürt asıllı bakan BDP'ye seslendi. Devlet Bakanı Zafer Çağlayan da 'özerklik' tartışmalarına katıldı İki dilli yaşam ve özerklik tartışmaları Devlet Bakanı Zafer Çağlayan'ın gündemindeydi. Üniversite yıllarında ülkücü olduğunu anlatan Çağlayan'ın BDP'ye verdiği cevap dikkat çekiciydi: "Kürt asıllıyım ama ülkemin birlik ve beraberliğinden yana oldum." Ülkücü kökenli Kürt’üm, Hürriyet gazetesi, 29 mart 2010. Kürt’sün bakan olma denmedi, Hürriyet gazetesi, 27.08.2010. : 1 may 2009 – 14 iyun 2011 tarixlərində TC Yurtdışı Müteahitlik ve Dış Ticaretten sorumlu Devlet Bakanı'', 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Ekonomi Bakanı .
 Mehmet Mehdi EkerHaberler.com :Kürt Bakan'dan Kürtlere Çağrı!  :…Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker, "Türkiye'de Kürt kardeşlerimizin, vatandaşlarımızın da şiddete 'dur' demesini ve daha çok bu manada ses vermesini doğrusu arzu ediyoruz" dedi. : 5 iyul 2011 tarixindən 61-ci TC Hökuməti Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı

 Mənbə 
 Akif Muradverdiyev. Zəngəzur. Tariximizin yaddaşı. Bakı: Xəzər, 2007, səh. 455.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Anadolu’da "Kürdistan" Nasıl Uyduruldu?
 "Kürt" Adı Üzerine
 Kurdish tribes — Encyclopaedia İranica
 Yazidis i. General — Encyclopaedia İranica
 Parlamentimizdə 20–yə yaxın təmiz kürd deputat var — www.musavat.com — Xəbərin onlayn yayınlanma tarixi: 2 iyul 2011 09:31; Yoxlanılıb: 19.02.2015
  Türkiyede Etnik Dağılımlar — www.yenicag.org  — Xəbərin onlayn yayınlanma tarixi: 15 yanvar, 2011; Yoxlanılıb: 19.02.2015
 Депортация курдов — Kurdist.ru
 Kürdlər kimdir?
 Qorbaçov Laçında "Kürdüstan" yaratmaq istəyib? — ARAŞDIRMA 


Kateqoriya:Etnik azlıqlar
Kateqoriya:Azərbaycanda yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:İranda yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:İraqda yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Suriyada yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:İrandilli xalqlar
Kateqoriya:Türkiyədə yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Yaxın Şərqdə yaşayan etnik qruplar