Şmidt dağlaləsi

() —  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.

 Arealı 
Cənubi Qafqazın cənub-şərqindən İranın şimal-qərbinə qədər yayılmışdır.

 Botaniki xarakteristikası 
Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı iri, yumurtavari, 2,5–5 sm diametrində, nazik dərivari, qonur və ya qəhvəyi-qonur qınla örtülmüşdür. Gövdə 25–50 sm hündürlükdədir. Yarpaqlar 6–10 ədəd göyümtül, aşağıdakılar enli, uzunsov, yuxarıdakılar neştərvari və ya dar- neştərvari, uzundur. Çiçəkləri iri, 7 sm-ə qədər uzunluğunda; yarpaqcıqları qırmızı, əsasında daxildən qara, sarı-haşiyələnmiş, rombvari ləkəlidir; xarici hissədəkilər enli, uzunsov və ya deltavari bir qədər daxildəkindən uzundur. Erkəkcik çiçəkyanlığından qısadır; tozcuğu sarı, qutucuq 4 sm -ə qədər uzunluqda, 2–2,5 sm enindədir.

 Çoxalması 
Toxumla və vegetativ yolla çoxalır.

 Ehtiyatının dəyişilmə səbəbləri 
Ot çalınması və mal-qara otarılması.

 Becərilməsi 
Azərbaycanın Botanika İnstitutunun Botanika bağında

 Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri 
Daşlı-çınqıllı, qayalı yamaclarda, əkinlərdə kolluqlar arasında yayılmışdır. Çiçəkləməsi aprel-may, meyvələməsi may ayına təsadüf edir. Mezokserofitdir. Çoxalması soğanaqla və ya toxumladır . Geofit bəzək bitkisidir.

 Yayılması 
Cənubi Zaqafqaziyaya məxsus, tükənməkdə olan endemik növdür. Xocavənd, Əsgəran (Topxana), Cəlilabad (Hovuzbulaq, Zəhmətabad, Ləkin kəndlərində yayılıb. Quru, otlu yamaclarda, kollyqlar arasında bitir. Tək tək rast gəlir. Kiçik Qafqazın cənubu (Cəbrayıl rayonu, Məcili kəndi), Lənkəranın dağlıq hissəsi (Cəlilabad Zəhmətabad kəndi), Naxçıvanın dağlıq rayonları (Ordubad rayonu — Nüs-Nüs kəndi ətrafındakı Diaxçay və fəhlə dərəsi adlanan sahələrdə).

 Sayı və tendensiyası 
Populyasiyanın bir neçə istiqamətdə yayılmasına baxmayaraq antropogen amillər azalma təhlükəsini yaradır.

 Məhdudlaşdırıcı amillər 
Soğanaqları və çiçəklərinin əhali tərəfindən intensiv toplanılması və zoogen amillər.

 Mühafizə tədbirləri 
Yasaqlıqların yaradılması zəruridir.

 Qəbul edilmiş qorunma tədbirləri 
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər hazırlanmamışdir.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax