Qırmızı Bazar

Qırmızı Bazar — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Qırmızı Bazar qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə. 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Qırmızı Bazar qəsəbəsi Rusiya Sülhməramlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir. 2023-cü il sentyabrın 19–20-də Azərbaycan Ordusunun Qarabağda keçirdiyi antiterror əməliyyatı nəticəsində Qırmızı Bazar qəsəbəsi Azərbaycanın nəzarətinə qayıtmışdır.

 Toponimikası 
Qəsəbə keçmişdə bazar yeri olmuşdur. Yerli məlumata görə, 1924-cü ildə ilk dəfə burada 1 may Həmrəylik günü keçirilmiş və həmin vaxtdan da bu yer Qırmızı Bazar adlanmısdır. Tədricən Mavaş, Sixtoraşen, Bilbilyak, Şixer və Tağaverd kəndlərindən köçüb gələnlər məskunlaşdıqdan sonra daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir.

 Tarixi 
Qırmızı Bazar 1947-ci ildə şəhər tipli qəsəbə statusu alıb. Ərazi vahidi olaraq DQMV-də Martuni rayonuna tabe idi. SSRİ dağıldıqdan sonra Azərbaycan höküməti tərəfindən DQMV ləğv olundu, Qırmızı Bazar qəsəbəsi isə yeni yaradılmış Xocavənd rayonunun tabeliyinə verildi. Birinci Qarabağ müharibəsi başladıqda qəsəbə erməni separatçılarının nəzarətində idi. Azərbaycan ordusunun 1992-ci il iyunun 28-də Qırmızı Bazar istiqamətində keçirdiyi genişmiqyaslı əməliyyat uğursuzluqla nəticələnib. Müharibə nəticəsində qəsəbə Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında qalıb. Birinci Qarabağ müharibəsində kəndin 40 nəfər erməni sakini öldürülüb. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı qəsəbədə ciddi dağıntılar baş verib, təxminən 120 ev döyüşlər nəticəsində ziyan görüb. Müharibə zamanı Azərbaycan ordusu qəsəbənin bir kilometrliyinə qədər irəliləyib. Müharibənin nəticələrinə əsasən Qırmızı Bazar qəsəbəsi Rusiya sülhməramlılarının nəzarətinə verilib. Müharibədən sonra 2021-ci ildə qəsəbədə təxminən 800 nəfər əhali yaşayırdı.

 Tarixi abidələri 
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.

 Coğrafiyası və iqlimi 
Qəsəbə Köndələnçayın (Arazın qolu) sol sahilində yerləşir.

 Əhalisi 
 İl Daimi əhali Kişilər Qadınlar1999Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıya alınması. 1999-cu il. I hissə. Bakı: "Səda" nəşriyyatı, 2000, səh. XXXX.XXXXXXXXXXXX2009Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması. 2009-cu il. I cild. Bakı: Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi, 2010, səh. XXXX.↗XXXX↗XXXX↗XXXX
 Milli tərkibi
 Siyahıyaalınma ili <center>1959 <center>1970 <center>1979style="background: bgcolor="#DEB887" | <center>2008style="background: bgcolor="#DEB887" | <center>2009style="background: bgcolor="#DEB887" | <center>2010Ermənilər673(98,7 %)1 075(99,4 %)1 093(99,2 %)977(100 %)979(100 %)1 010(100 %)Azərbaycanlılar5(0,7 %)3(0,3 %)3(0,3 %)0(0 %)0(0 %)0(0 %)Ruslar3(0,4 %)1(0,1 %)4(0,4 %)0(0 %)0(0 %)0(0 %)Digərləri1(0,1 %)2(0,2 %)2(0,2 %)0(0 %)0(0 %)0(0 %)Cəmi682 (100 %)1 081 (100 %)1 102 (100 %)977 (100 %)979 (100 %)style="background: bgcolor="#DEB887" |1 010 (100 %)'''

 İqtisadiyyatı 
1930-cu illərdə qəsəbəyə daxili su təchizatı şəbəkəsi çəkilib. Sovet dövründə burada şərab və yağ–pendir zavodu fəaliyyət göstərib. Qəsəbədəki şərab zavodu 2000-ci ildə fəaliyyətini bərpa edib. 2016-cı ildə ümumerməni "Hayastan" Fondunun vəsaiti hesabına burada bələdiyyə mərkəzi tikilib.

 Mədəniyyəti 
Sovet vaxtı qəsəbədə klub, kitabxana, kinoteatr və ATS fəaliyyət göstərib.

 Təhsil 
Qəsəbədə məktəb və uşaq bağçası mövcuddur.

 Din 
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.

 Səhiyyə 
Sovet vaxtı qəsəbədə xəstəxana mövcud olub.

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 Həmçinin bax 

Kateqoriya:Xocavənd rayonunun qəsəbələri
Kateqoriya:Qırmızı Bazar qəsəbə inzibati ərazi dairəsindəki yaşayış məntəqələri