Nəcməddin Naxçıvani

Nəcməddin Naxçıvani () — XIII əsrdə yaşamış Azərbaycan mütəfəkkiri.Azərbaycan tarixi. I cild, Bakı, 1961, səh. 213 O, özünün fəlsəfə, tibb, məntiq və təbiət elmlərinə dair  əsərləri ilə Yaxın  və Orta Şərq ölkələrində şöhrət tapmışdır.Zakir Məmmədov. XIII əsrdə yaşamış bəzi Azərbaycan mütəfəkkirləri haqqında. Azərbaycan SSR EA  Xəbərləri. Bakı, 1968. № 3. səh. 115-123

 Həyatı 
Nəcməddin Əhməd Əbubəkr oğlu Naxçıvani  təhsilini Naxçıvan şəhərində alıb, elmin bir sıra sahələrini mükəmmməl öyrənib.Zakir Məmmədov. Azərbaycan fəlsəfəsi tarixi. Bakı, 1994

Orta əsr mənbələrində Nəcməddin Naxçıvaninin həyatı və dünyagörüşünə dair son dərəcə qısa, lakin mühüm məlumat verilib, İbn əl-İbrinin "Dövlətlərin müxtəsər tarixi"  ("Müxtəsər tarix əd-düvəl") kitabını bu baxımdan qiymətli mənbə hesab edilir.

Nəsirəddin Tusinin şagirdlərindən olmuş Qriqori Əbül-Fərəc İbn əl-İbri Nəcməddin Naxçıvanini böyük fəzilət sahibi, dəqiq elmlərin dərin bilicisi olduğunu yazmışdır. İbn əl-İbri mütəfəkkirin öz vətənində fəlsəfə ilə məşğul olduğunu, ölkələri səyahətə çıxdığını, axırda  Kiçik Asiyaya daxil olaraq, böyük mənsəblər tutduğunu göstərmişdir. Müəyyən səbəblər üzündən o, buradan Suriyaya getməli olmuşdur.Zakir Məmmədov. Nəcməddin Naxçıvani. "Bakı" qəzeti, 13 yanvar 1983-cü il

Nəcməddin Naxçıvani Hələb şəhərində  ömrünün son çağlarında guşənişin olmuş,  evdən heç yerə çıxmır, dostları ona baş çəkirmiş. Filosofun 1253-cü ildən sonra vəfat etdiyini yazırlar.Zakir Məmmədov. Orta əsr Azərbaycan filosofları və mütəfəkkirləri. Bakı, 1986. səh. 36-38

Məzarı Suriyanın Hələb şəhərindədir.

 Yaradıcılığı 
Nəcməddin Naxçıvaninin elmi və fəlsəfi yaradıcılığı orta əsr müəllifləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilib.

Nəcməddin Naxçıvani İbn Sinanın çoxcildlik "əl-Qanun" və "Göstərişlər və təlimatlar" əsərlərinə yazdığı şərhlərlə məşhurlaşmışdır. Həmin şərhlərdə o, hətta böyük alimi bir çox məsələlərdə tənqid də etmişdir. "Nəqd qəvaid-ül-işarat və kəşf təmvih əş-Şifa və ən - Nicat" (""Göstərişlər"dəki qaydaların pozulması və "Şifa" və "Nicat" üzərindən pərdələrin götürülməsi") adı altında toplanmış bu şərhlər orta əsrlərdə filosof və alimlər arasında şöhrət tapmışdı. 1282-ci ildə bu əsər yəhudi filosofu İbn Kəmmunə İsraili tərəfindən elmi şəkildə təhlil olunmuşdur.

Nəcməddin Naxçıvaninin digər bir əsəri də "Lübab-əl məntiq və xülasət əl - hikmə"dir ("Məntiqin mahiyyəti və fəlsəfənin xülasəsi")  və bu əsərin İbn Kəmmunə İsraili tərəfindən köçürülmüş əlyazma nüsxəsi Nəcəfdə saxlanılır. Alimin əsərlərinə həmçinin Parisdə və İstanbulda da rast gəlmək olar.

Tədqiqatçıların bəziləri belə hesab edirlər ki, Naxçıvani qədim yunan filosof və məntiqşünaslarının əsərlərinə də bir neçə şərh tərtib etmişdir.

Nəcməddin Naxçıvaninin əsərləri uzun müddət Şərq universitetlərində dərslik kimi istifadə olunmuşdur.

 Həmçinin bax 

 Siracəddin Urməvi
 Nəcməddin Qəzvini

İstinadlar

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Naxçıvanda doğulanlar
Kateqoriya:Azərbaycan alimləri
Kateqoriya:Azərbaycanlı alimlər
Kateqoriya:Azərbaycan filosofları
Kateqoriya:Azərbaycanlı filosoflar
Kateqoriya:XIII əsr şəxsləri