Laçın rayonu

Laçın rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. Mərkəzi Laçın şəhəridir.

 İnzibati ərazi bölgüsü 
LAÇIN   RAYONU – 60200001

İnzibati ərazi dairələrinin sayı:                                           Ərazi vahidlərinin sayı:

Şəhər     .               .               1             Şəhər     .               .               .                 1

Qəsəbə  .               .               1             Qəsəbə  .               .               .                 1

Kənd      .               ..              47           Kənd      .               .               .               124 
KODLARADLARKODLARADLAR60201005

60201014

60201028

60236005

60236018

60237005

60237018

60238005

60238018

60202005

60202018

60202028

60203005

60203018

60203028

60204005

60204018

60204028

60205005

60205018

60205028

60205038

60239005

60239018

60210005

60210018

60210038

60210028

60209005

60209018

60209048

60209058

60209038

60209028

60240005

60240018

60232005

60232018

60232028

60233005

60233018

60233028

60233048

60233058

60233038

60233068

60241005

60241018

60207005

60207018

60207038

60207028

60223005

60223018

60223028

60223038

60224005

60224018

60224028

60224038

60224048

60225005

60225018

60225058

60225048

60225028

60225038

60245005

60245018

60246005

60246018

60247005

60247018

60226005

60226018

60226028

60228005

60228018

60228028

60228038

60227005

60227018

60227038

60227048

60227028

60248005

60248018

60231005

60231018

60231028

60231038

60231048  1. Laçın şəhər iəd

     L a ç ı n   ş.

              Qarıkaha k.

 2. Ağbulaq kənd iəd

     A ğ b u l a q   k.

 3. Ağcakənd kənd iəd

     A ğ c a k ə n d   k.

 4. Alxaslı kənd iəd

     A l x a s l ı   k.

 5. Arduşlu kənd iəd

     A r d u ş l u   k.

               Ağcayazı k.

 6. Aşağı Fərəcan kənd iəd

     A ş a ğ ı   F ə r ə c a n   k.

               Yuxarı Fərəcan k.

 7. Bozlu kənd iəd

     B o z l u   k.

               Qalaça k.

 8. Bülüldüz kənd iəd

     B ü l ü l d ü z   k.

               Ayıbasar k.

               Birinci İpək k.

 9. Cağazur kənd iəd

     C a ğ a z u r   k.

10. Cicimli kənd iəd

     C i c i m l i   k.

               Aşağı Cicimli k.

               Qazıdərə k.

11. Daşlı kənd iəd

     D a ş l ı   k.

               Hətəmlər k.

               Kaha k.

               Narışlar k.

               Vəlibəyli k.

12. Əhmədli kənd iəd

     Ə h m ə d l i   k.

13. Fərraş kənd iəd

     F ə r r a ş   k.

               Nurəddin k.

14. Fətəlipəyə kənd iəd

     F ə t ə l i p ə y ə   k.

               Ağanus k.

               Ərəb k.

               Turşsu k.

               Unannovu k.

               Kəravuz k.

15. Güləbird kənd iəd

     G ü l ə b i r d   k.

16. Hacıxanlı kənd iəd

     H a c ı x a n l ı   k.

               Budaqdərə k.

               Qovuşuq k.

31. Malxələf kənd iəd

     M a l x ə l ə f   k.

               Mazutlu k.

               Məlikpəyə k.

32. Malıbəy kənd iəd

     M a l ı b ə y   k.

               Ağoğlan k.

               Hüsülü k.

               Ziyrik k.

33. Mığıdərə kənd iəd

     M ı ğ ı d ə r ə   k.

               Baldırğanlı k.

               Dəyhan k.

               Dəyirmanyanı k.

               Tərxanlı k.

34. Minkənd kənd iəd

     M i n k ə n d   k.

35. Mirik kənd iəd

     M i r i k   k.

36. Mişni kənd iəd

     M i ş n i   k.

37. Oğuldərə kənd iəd

     O ğ u l d ə r ə   k.

               Ağalaruşağı k.

38. Piçənis kənd iəd

     P i ç ə n i s   k.

               Xaçınyalı k.

               Köhnə Çorman k.

39. Pircahan kənd iəd

     P i r c a h a n   k.

               Alıqulu k.

               Qaraçanlı k.

               Seyidlər k.

40. Sadınlar kənd iəd

     S a d ı n l a r   k.

41. Səfiyan kənd iəd

     S ə f i y a n   k.

             Xanalılar k.

               Suarası k.

               Türklər k.60242005

60242018

60208005

60208018

60208048

60208028

60208038

60212005

60212018

60212028

60212038

60221005

60221018

60221028

60216005

60216018

60216038

60216028

60220005

60220018

60220028

60220038

60220048

60213005

60213018

60213038

60213028

60222005

60222018

60222028

60215005

60215018

60215038

60215028

60215048

60243005

60243016

60218005

60218018

60218028

60219005

60219018

60219038

60219048

60217005

60217018

60217028

60244005

60244018

60229005

60229018

60229028

60235005

60235018

60235038

60235048

60235028

60235058

60249005

60249018

60234005

60234018

60234038

60234028

60230005

60230018

60230038

60230028

60206005

60206018

60206028

60206038

60211005

60211018

60211048

60211038

60211028

60214005

60214018

60214048

60214028

60214058  60214038 17. Hacılar kənd iəd

     H a c ı l a r   k.

18. Hoçaz kənd iəd

     H o ç a z   k.

               Avazlar k.

               Mollalar k.

               Uludüz k.

19. İrçan kənd iəd

     İ r ç a n   k.

               Çəmbərəkənd k.

               Xumarta k.

20. Kamallı kənd iəd

     K a m a l l ı   k.

               Çıraqlı k.

21. Köhnəkənd kənd iəd

     K ö h n ə k ə n d   k.

               Əyrik k.

               Qışlaq k.

22. Kürdhacı kənd iəd

     K ü r d h a c ı   k.

               Ərikli k.

               Hacısamlı k.

               Qarasaqqal k.

23. Qarabəyli kənd iəd

     Q a r a b ə y l i   k.

               Korcabulaq k.

               Lolabağırlı k.

24. Qarakeçdi kənd iəd

     Q a r a k e ç d i   k.

               Katos k.

25. Qarıqışlaq kənd iəd

     Q a r ı q ı ş l a q   k.

               Qılınclı k.

               Soyuqbulaq k.

               Zeyvə k.

26. Qayğı qəsəbə iəd

     Q a y ğ ı   q.

27. Qorçu kənd iəd

     Q o r ç u   k.

               Zağaltı k.

28. Qoşasu kənd iəd

     Q o ş a s u   k.

               Alpout k.

               Bülövlük k.

29. Qozlu kənd iəd

     Q o z l u   k.

               Fingə k.

30. Quşçu kənd iəd

     Q u ş ç u   k.

42. Sonasar kənd iəd

     S o n a s a r   k.

               Mayis k.

43. Şamkənd kənd iəd

     Ş a m k ə n d   k.

               Bozdağan k.

               Çorman k.

               Ələkçi k.

               Nağdalı k.

44. Şeylanlı kənd iəd

     Ş e y l a n l ı   k.

45. Şəlvə kənd iəd

     Ş ə l v ə   k.

               Dambulaq k.

               İmanlar k.

46. Təzəkənd kənd iəd

     T ə z ə k ə n d   k.

               Ərdəşəvi k.

               Haqnəzər k.

47. Vağazin kənd iəd

     V a ğ a z i n   k.

               Bozgüney k.

               Kalafalıq k.

48. Zabux kənd iəd

     Z a b u x   k.

               Bəylik k.

               Qızılca k.

               Sus k.

49. Zerti kənd iəd

     Z e r t i   k.

             Birinci Tığik k.

             Xırmanlar k.

             İkinci Tığik k.    

             Sarıbaba k. 
Abdallar, Babadin, İkinci İpək, Laçınkənd, Məzməzək, Muncuqlu, Yuxarı Qarasaqqal kəndləri ləğv olunmuşdur.

 Tarixi 

Laçın abidələri hələ eramızdan əvvəl I–II minilliyə aid edilən Xocavənd rayonundakı Azıx və Cəbrayıl rayonundakı Tağlar mağaraları ilə müqayisə edilə biləcək qədər dəyərli və nadir abidələrdəndirlər.

1828-ci il Rusiya-İran müharibələrindən sonra bağlanan Türkmənçay müqaviləsinə əsasən, bölgə Şimali Azərbaycanın tərkibində Rusiyaya qatılıb. Rusiyanın himayəsi altında Cənubi Qafqaza Osmanlı dövlətindən və İrandan ermənilərin kütləvi şəkildə köçürülüb məskunlaşdırılmasına başlandı. Ancaq Laçın bölgəsinə ermənilərin məskunlaşdırılması mümkün olmadı.

Azərbaycanda xanlıqlar ləğv edildikdən sonra, Laçın bölgəsi 1829-cu ildən yeni yaradılan Qarabağ əyalətinə qatılıb, 1868-ci ildən isə indiki Laçın yeni yaradılan Zəngəzur qəzasına qatılır. Zəngəzur qəzası Yelizavetpol quberniyasına (Gəncə quberniyası) daxil idi, 1918-ci ildən 1922-ci ilədək isə Qarabağ quberniyasının tərkibində olmuşdur.

1905–1907 və 1914–1920-ci illərdə Laçının da daxil olduğu Zəngəzur bölgəsində silahlı erməni dəstələrinin törətdiyi qırğınlar nəticəsində təxminən yarım milyon müsəlman həlak olmuşdur.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradıldıqdan sonra da Qarabağı və Zəngəzuru mənimsəmək üçün ermənilərin ərazi iddiaları nəticəsində kütləvi qırğınlarla davam edir. Erməni komandanı Andronik nə yolla olursa–olsun öz silahlı qüvvələri ilə bərabər Gorus, Laçın, Şuşa istiqamətindən Qarabağa daxil olmaq, oranın erməni əhalisini Azərbaycan hökumətinə qarşı qaldırmaq, təxribatlar törətmək və bölgədə itaətsizlik yaratmaq istəyirdi. Bu məqsədlə Andronik bir neçə minlik ordu ilə Zabux kəndini keçərək Laçın istiqamətində irəliləməyə başladı. Bu məsələdən əvvəlcədən xəbər tutan, bölgənin nüfuz sahiblərindən biri, Qarabağın general qubernatoru Xosrov bəy Sultanovun qardaşı Sultan bəy Sultanov, öz partizan dəstəsi ilə Laçın–Zabux yolundakı bir dərədə pusqu quraraq Andronikin qoşununu mühasirəyə saldı. Burada təqribən bir günlük çox qanlı döyüşlər getdi. Bu döyüşlər zamanı general Andronik demək olar ki, bütün qüvvəsini itirərək bir neçə nəfərlə güclə qaçmağa imkan tapdı. Dərə bu döyüşdən sonra xalq arasında "Qanlı dərə" adlandırıldı. thumbnail|left|300px|Laçınlılar 1 dekabr 2020-ci il Qarabağ müharibəsindəki qələbəni qeyd etmək üçün əvvəlcə Şəhidlər Xiyabanını ziyarət etdilər.

Bu məğlubiyyətdən sonra da erməni silahlıları tez–tez bölgədə qırğınlar törədir. Andranik Azərbaycanın bu bölgəsində daim sabitliyi pozmaq, Zəngəzur və Qarabağ torpaqlarını işğal etmək üçün Rusiyanın maliyyə dəstəyi ilə yeni–yeni silahlı qruplar yaradırdı.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti ölkənin ərazi bütövlüyünü təmin etmək üçün Zəngəzura qoşun hissələrini göndərir. Dağ istiqamətində aparılan döyüşlərdə Sultan bəy Sultanovun rəhbərliyi ilə Laçın silahlı dəstələri də iştirak edir. Döyüşlər Azərbaycan qoşun hissələrinin uğuru ilə başlasa da, Dağı əldə saxlamaq mümkün olmadı. Tezliklə bölgə qızıl ordu hissələri tərəfindən işğal olundu.

1920-ci il noyabrın 30-da keçirilən Azərbacan K/b/P MK Siyasi və Təşkilat bürolarının birgə iclasının qəbul etdiyi qərarı ilə Zəngəzur bölgəsi 2 yerə bölündü və nəticədə Zəngəzur qəzasının 6.742 kv. verstlik ərazisindən [4] 3.105 kv. versti Laçın da daxil olmaqla Azərbaycan SSR tərkibində qaldı, 3.637 kv. verstlik hissəsi isə Ermənistana verildi.
Azərbaycan SSR-in tərkibində qalan hissə Şuşa qəzasına daxil edildi. 1923-cü il iyulun 7-də DQMV-nin yaradılması nəticəsində Şuşa qəzası 2 hissəyə bölündü — Şuşa şəhəri də daxil olmaqla Şuşa rayonu DQMV-nin tərkibinə keçdi. Artıq bu dövrdə Şuşa qəzasının DQMV-nə daxil edilməyən hissəsində də hansısa bir inzibati idarə mərkəzi yaradılması zərurəti meydana gəlib. İndiki Laçın, Qubadlı və Kəlbəcər rayonlarının ərazisini əhatə edən ərazidə Kürdüstan qəzası yaradıldı. İnzibati mərkəz müvəqqəti olaraq Şuşa şəhərində yerləşsə də, elə həmin il — 1923-cü ildə Laçın və Abdallar kəndləri arasında kiçik bir şəhər salındı və qəza mərkəzi ora köçürüldü. Relyef və ora yaxın kəndin adı nəzərə alınmaqla Tağı Şahbazinin təşəbbüsü ilə şəhərə Laçın adı verildi.

Qəza inzibati cəhətdən Kəlbəcər, Qoturlu, Kürdhacı, Qarıqışlaq, Həkəri (Muradxanlı) və Püsyan (Qubadlı) nahiyələrindən ibarət idi. 1930-cu ildə Azərbaycan SSR-də qəza inzibati ərazi vahidləri ləğv edilərək onların ərazisində rayonlar yaradıldı. Kürdüstan qəzası ərazisində yuxarıda qeyd edildiyi kimi 3 rayon — Laçın, Qubadlı və Kəlbəcər rayonları yaradıldı.

Azərbaycanın qərb torpaqlarına sahib çıxaraq bu torpaqlar üzərində özlərinə dövlət quran ermənilər artıq Azərbaycana qarşı yeni, daha böyük ərazi iddiaları ilə çıxış etməyə başladılar. Onlar Qarabağı Ermənistana birləşdirilməsi məsələsini ortaya ataraq bir maneə kimi Laçın rayonunu aradan götürməyin yollarını düşündülər. Sovetlər dönəmində ermənilər dəfələrlə Laçın rayonunun bir inzibati mərkəz kimi ləğvinə çalışsalar da, təşəbbüsləri baş tutmamışdı. Bunun əvəzində onlar 1970–1980-ci illərdə Güləbird, Cicimli, Malıbəy, Qarıqışlaq, Sadınlar və digər kəndlərin yüz hektarlarla pay torpaqlarını və bütövlükdə Qaragöl yaylağını mənimsəməyə nail oldular.

 Müasir dövr 
Laçın şəhəri və ətraf ərazilər (Laçın dəhlizi) 18 may 1992-ci ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edildi. Bu ərəfədə Qondarma Laçın Kürd Respublikası qurulmuş, onun baş naziri Vəkil Mustafayev seçilmiş və bu işin təşkilatçıları kürdləri Laçına çağırması bir nəticə verməmiş, qondarma respublika ləğv olunmuşdur.

2020-ci ildə Azərbaycan Ordusu tərəfindən keçirilmiş əks–hücum əməliyyatı nəticəsində 9 noyabrda Güləbird, Səfiyan, Türklər kəndləri işğaldan azad olunmuşdur.

Azərbaycan Respublikası, Rusiya Federasiyası Prezidentləri və Ermənistan Respublikası baş nazirinin imzaladığı Qarabağ atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildən etibarən Laçın rayonunun, Laçın dəhlizinə düşən ərazilər (Laçın şəhəri və Sus ilə Zabux kəndləri) istisna olmaqla 1 qəsəbəsi Qayğı qəsəbəsi və 122 kəndi Azərbaycan Respublikasının nəzarəti altına keçmişdir.

10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq mərkəzi Laçın şəhəri 2 kəndi Sus, Zabux (Laçın dəhlizi) Rusiya Sülhməramlı kontingentinin nəzarəti altına keçmişdir.

26 avqust 2022-ci ildə Laçın şəhəri və Sus, Zabux kəndi və Laçın dəhlizi Azərbaycanın nəzarətinə keçmişdir. 2022-ci ilin avqustundan etibarən Laçın dəhlizini əvəz edən alternativ yol işə düşdüyünə görə Laçın rayonunun 1 qəsəbəsi (Qayğı) və 7 kəndi Rusiya Sülhməramlı kontingentinin nəzarəti altına keçmişdir.

19 sentyabr 2023-cü ildə aparılan lokal xarakterli antiterror əməliyyatlarından sonra Qayğı qəsəbəsi, Ağanus, Dəyirmanyanı, Ərəb, Malxələf, Məlikpəyə, Mığıdərə, Unannovu kəndləri yenidən Azərbaycanın suverenliyinə keçmişdir.

Hər il 26 Avqust Laçın şəhəri günü kimi qeyd olunur.

300px|thumbnail|left|Taxtakörpü qəsəbəsində yerləşən Laçın Rayon İcra Hakimiyyətinin binası

 Mədəniyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri 
Laçın rayonunda 1 ədəd avtovağzal, 82 avtobus dayanacağı, 2130km uzunluğunda avtomobil yolları, 92 ədəd körpü, 1187km uzunluğunda su kəməri, 33 su anbarı, camaşırxana, 15km uzunluğunda mərkəzi kanalizasiya, 20km uzunluğunda istilik şəbəkəsi, 14 hamam, 8 ədəd yanacaqdoldurma stansiyası, 2636km uzunluğunda elektrik hava xətləri, 498km uzunluğunda qaz kəməri, 10200km uzunluğunda radio-telefon kommunikasiya xətləri, 3 ədəd televiziya stansiyası və ötürücülər və sair mövcud olmuşdur.

Laçın ərazisində toxuculuq sənəti də inkişaf etmişdi. Burada yundan toxunan at çulu, palaz, kilim, xalça, zili, xurcun, fərməş xüsusi gözəlliyilə seçilib. Təsadüfi deyil ki, dünyada "Qasımuşağı" adı ilə tanınan xalçanın yaranması məhz bu bölgənin adıyla bağlıdır.

 Abidələri 

 Coğrafiyası 
Azərbaycanın cənub–qərbində, dağlıq ərazidə yerləşir. Şimaldan Kəlbəcər, şərqdən Xocalı, Şuşa və Xocavənd, cənubdan Qubadlı rayonu ilə, qərbdən isə Ermənistanla həmsərhəddir. Rayon mərkəzinin Bakı şəhəri ilə şose yolla ara məsafəsi 450km, Xankəndi dəmir yolu stansiyası ilə ara məsafəsi isə 60km-dir.

 Təbiəti 
Səthi dağlıqdır və şimal hissəsi Qarabağ silsiləsinin cənub–qərb yamacında, şimalı Mıxtökən silsiləsinin cənub–şərq yamacında, cənub–qərbi Qarabağ yaylasındadır. Ən hündür nöqtəsi Qızılboğaz dağıdır (3594m). Ağoğlan dağı, Alagöllər, Altıntaxta, Böyük İşıqlı, Cüdələr, Çalbair, Dəlidağ, Farmaçtəpə,
Hocaztəpə, İşıqlı, Keşiştəpə, Kiçik İşıqlı, Qabaqtəpə, Qatırdaş, Qəhrəmanbəy təpəsi, Qırxqız dağı, Qəzılboğaz, Qəzılqaya dağı, Qızıltəpə,
Qoruğundağ, Qurqundağ, Tərxanyalı, Yəhərtəpə yüksəklikləri yerləşir. Çayları Həkəri və onun qollarıdır. Əsasən çimli, dağ–çəmən, qəhvəyi dağ–meşə və karbonatlı dağ qara torpaqlara malikdir. Bitki örtüyü kollu və seyrək meşəli çəmənliklərdən, enliyarpaqlı dağ meşələrindən (palıd, vələs, fıstıq), subalp və alp çəmənliklərindən ibarətdir. Heyvanat aləminə qayakeçisi, çölsiçanı, cüyür, çöldonuzu, sincab, süleysin və s. aiddirlər. Ərazinin çox yerində qışı quraq keçən mülayim isti və soyuq iqlim üstündür. Orta temperatur yanvarda −10°C-dən 0°C-yədək, iyulda 10–22°C-dir. İllik yağıntı 600–900mm-dir.
Rayonun cəmi torpaq sahəsi 166488 hektardır. Ondan da 75781 hektarı kənd təsərrüfatına yararlı, 12102 hektarı isə əkin yeridir.

 Əhalisi 

İşğal olunmuş rayonun yerli əhalisi 01 yanvar 2014-cü il tarixə 80 min nəfər olmaqla respublikanın 57 şəhər və rayonunda müvəqqəti məskunlaşıb.
Ermənistan işğal etdiyi Azərbaycan ərazilərində demoqrafik strukturu süni şəkildə dəyişdirmək siyasətini həyata keçirir. Bu məqsədlə əvvəllər ümumiyyətlə ermənilər yaşamayan Laçın rayonuna ermənilərin qanunsuz məskunlaşdırılmasını həyata keçirir. ATƏT-in Faktaraşdırıcı Missiyası hesabatında Laçın rayonu ərazisində 8–11 min erməninin yerləşdirildiyini müəyyən edib. Azərbaycanın məlumatlarına görə isə bu rəqəm 13 mindən artıqdır.

 Milli tərkibi 
2009-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatına əsasən rayon əhalisinin 66671 nəfərini azərbaycanlılar, 1914 nəfərini kürdlər, 464 nəfərini türklər, 28 nəfərini ruslar, 10 nəfərini isə digər millətlərin nümayəndələri təşkil edir.
+Laçın rayonunda əhalinin milli tərkibi Etnik qrup 1959 sa.Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Лачинский район (перепись 1959 года)  1970 sa.Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Лачинский район (перепись 1970 года) +Распределение русских и украинцев по административно-территориальным единицам Азербайджанской ССР (1970 г.)-(без Нагорно-Карабахской АО) +Распределение евреев и горских евреев по административно-территориальным единицам Азербайджанской ССР (1970 г.)-(без Нагорно-Карабахской АО)  1979 sa.Ethno-Caucasus, Этнодемография Кавказа: Лачинский район (перепись 1979 года) +Распределение русских и украинцев по административно-территориальным единицам Азербайджанской ССР (1979 г.)-(без Нагорно-Карабахской АО) +Распределение евреев и горских евреев по административно-территориальным единицам Азербайджанской ССР (1979 г.)-(без Нагорно-Карабахской АО)  1999 sa.Population statistics of Eastern Europe: Azerbaijan: Ethnic composition: 1999 census  2009Population statistics of Eastern Europe: Azerbaijan: Ethnic composition: 2009 census  sa. cəmi əhali24 73435 64247 26163 16269 087 azərbaycanlı24 46633 18644 66558 05866 671 kürdkürdlər etnik azərbaycanlı olaraq siyahıya alınıblar2 1252 4375 0731 914 türk………8464 rus84130271228 ukraynalı…1916… ləzgi392323 tatar…1112 avar…5101… erməni1377234…… gürcü4139…… yəhudi121…… udin…2……… tat…11…… digər39775315
Qeyd

 Məskunlaşma siyasəti 
2020-ci il Qarabağ Atəşkəs Bəyanatından dərhal sonra Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən Laçın şəhərinin və rayonun bir neçə ətraf kəndin məskunlaşdırılmasına dair məxfi əmr verilmişdi. Ermənistan bununla Dağlıq Qarabağı aparan yeganə yolun keçdiyi strateji mühüm ərazini nəzarətdə saxlamağa çalışırdı. Ermənistan o vaxt hesab edirdi ki, Laçın rayonunun dörd yaşayış məntəqəsinin məskunlaşdırılması kifayətdir. Lakin ermənilərin və müharibə veteranlarının planları daha böyük idi. Onlar iddia etdilər ki, işğal etdikləri ərazilərin hamısında məskunlaşmağa haqları var, çünki bu ərazilər "qədim erməni torpaqlarıdır". Nəticədə 1995-ci ildə Laçın rayonunun 4 yox, 12 kəndində ermənilər qanunsuz məskunlaşmışdı. 2004-cü ildə isə Laçın və kəndlərində, o cümlədən digər ətraf rayonlarda yaşayan ermənilərin sayı 13.500-ə çatmışdı.

 Tanınmış şəxsləri 
 Ələsgər Novruzov (1949–1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
 Əvəz Verdiyev (1916–1945) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, İkinci dünya müharibəsi iştirakçısı.
 Fazil Mehdiyev (1966–1991) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
 Firudin Bəy Daryalı (1900–1985) — Ordu generalı.
 İskəndər bəy Sultanov (1897–1942) — Daşnaksütyun və erməni terrorizminə qarşı mübarizənin fəal iştirakçısı.
 Nazim Abdullayev — Sağlığında "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmiş Qarabağ müharibəsi iştirakçısı və Şəhidi.
 İsrafil Şahverdiyev (1952–1994) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
 Kamil Nəsibov (1946–1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
 Müseyib İlyasov (1884–1944) — Şuşada açılan darülmüəlliminin ilk təşkilatçı və müdiri.
 Hüseyn Kürdoğlu (1934–2003) — Filologiya elmləri namizədi.
 İlham Alışanlı — Əməkdar jurnalist.
 Nurməmməd bəy Şahsuvarov (1883–1958) — Azərbaycan Demokratik Respublikası naziri.
 Oqtay Güləliyev (1962–1992) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
 Qara Murtuza bəy — XVIII əsr Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşirin sərkərdəsi, Qarabağın Hacısamlı nahiyəsinin bəyi.
 Qorxmaz Eyvazov (1967–1944) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
 Rövşən Cavadov (1951–1995) — Azərbaycan Daxili İşlər nazirinin müavini, OMON-nun komandiri.
 Sarı Aşıq (1605–1645) — XVII əsrdə yaşamış məşhur Azərbaycan aşığı.
 Sultan bəy Sultanov (1871–1955) — Xalq qəhrəmanı.
 Vüqar Novruzov (1962–) — Hüquq elmləri doktoru, Moldova Azərbaycanlıları Konqresinin sədri.
 Xanlar Məmmədov (1940–2002) — Azərbaycan Kommunist Partiyasının Laçın Rayon Komitəsinin 1-ci katibi, Laçın Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, Azərbaycan Respublikasının Xalq Deputatı, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Üzvü.
 Xosrov bəy Sultanov (1879–1943) — Azərbaycan Demokratik Respublikasının ilk müdafiə naziri, Qarabağ General Qubernatoru, həkim.
 Zöhrab Qarayev (1945–2024) — Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin professoru.
 Şirindil Alışanlı (1952–2024) — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun şöbə müdiri, professor.

 İstinadlar 

 Mənbə 
 Azərbaycan Milli Ensiklopediyası. Bakı: 2007 səh. 866.
 Faiq İsmayılovun şəxsi arxivi.
 Azərbaycanın İşğal Olunmuş Ərazilərindəki Tarix və Mədəniyyət Abidələrini Müdafiə Təşkilatı ictimai birliyi.

 Xarici keçidlər 
 Virtual Qarabağ İKTM-də Laçın rayonu
 20 il Laçınsız 
 Mənim Laçınım

 XƏYANƏT

 Həmçinin bax 
 "Laçının azad olunmasına görə" medalı
 Laçın uğrunda döyüşlər (1992)
 Mi-2 helikopterinin vurulması (1992)
 Laçın ərazi özünümüdafiə batalyonu
 Laçın abidələri
 Laçın Beynəlxalq Hava Limanı
 Laçın Kürd Respublikası