Rüstəm Mustafayev

Rüstəm Məmməd oğlu Mustafayev () — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycanda realist teatr-dekorasiya sənətinin yaradıcılarından biri.

 Həyatı 
Rüstəm Mustafayev 25 fevral 1910-cu ildə Bakıda anadan olub. 1926-cı ildə Azərbaycan Ali Rəssamlıq Məktəbindən məzun olmuşdur. 1928-ci ildə Moskvada təcrübə keçdikdən sonra Bakıya qayıtmış, bir müddət Bakı Azad Tənqid-Təbliğ Teatrında tərtibatçı rəssam kimi çalışmışdır. 1932-ci il dekabnn 28-də həmin teatrın Gəncə şəhərinə köçürülməsi barədə hökumət qərar çıxarıb. Rüstəm Mustafayev Akademik teatra baş rəssam dəvət olunub və 1938-ci ilə qədər burada səmərəli fəaliyyət göstərib.

Eyni zamanda Azərbaycan Opera və Balet Teatrı səhnə tərtibatları vermişdir. 1937-ci ildən 1940-cı ilə qədər Azərbaycan abidələrini mühafizə edən Mərkəzi Dövlət İdarəsinin direktoru vəzifəsində çalışıb.

 Ölümü 
R. Mustafayev 19 iyul 1940-cı ildə Bakıda vəfat etmiş, I Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyi 1943-cü ildən Rüstəm Mustafayevin adını daşıyır.

 Yaradıcılığı 
R. Mustafayev 1933–1938-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında baş rəssam kimi fəaliyyət göstərmişdir. Mirzə Cəlil, Cəfər Cabbarlı, Hüseyn Cavid, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin əsərlərinə, "Şah İsmayıl" (Müslüm Maqomayev), "Leyli və Məcnun" (Üzeyir Hacıbəyov), "Koroğlu" (Üzeyir Hacıbəyov), "Aşıq Qərib" (Zülfüqar Hacıbəyov) operalarına, "Qu gölü" (Pyotr Çaykovski) baletinə tərtibat verib.

"Aşıq Qərib" onun tərtibatında Musiqili Komediya Teatrında da oynanıb. Rəssam həmçinin burada "Arşın mal alan" operettasının tərtibat eskizlərini çəkib.

İşçi və kəndli Teatrında Süleyman Rüstəmin "Qana qan", Seyid Hüseynin "Kölgə", Süleyman Rüstəm və Hacıbaba Nəzərlinin "Yanğın", Yuri Yankovskinin "Qəzəb" (rəssam V. Roberqlə birgə), Əbdülhəq Hamidin "Hind qızı", Aleksandr Şirvanzadənin "Morqanın qohumu", Jan Batist Molyerin "Cancur Səməd" və "Mıqqı Kərim" ("Xəsis"), Fyodor Pavloun "Çin tanrısı" ("Tunc büt"), Mirzə Sadıxovun "Üç il", Vladimir Kirşonun "Qızıl trenlər", P. Romanovun "Zəlzələ", Vladimir Bill-Beloserkovskinin "Tufan", Boris Lavrenyovun "Üsyan" ("Düşmənlər"), Viktor Hüqonun "Paris Notrdam kils.əsi" ("Müqəddəs Məryəm ana məbədi"), Əbdübağı Fövzi və Həbib İsmayılovun "Gizli əl", Cəfər Cabbarlının "Sevil" (geyim üzrə) əsərlərinin tamaşalarının rəssamlığını Rüstəm Mustafayev edib.

Əlihüseyn Rzayevin quruluşunda Şəmsəddin Saminin "Dəmirçi Gavə" (1929), İsmayıl Hidayətzadə ilə Cəfər Cabbarlının rejissorluğunda Cəfər Cabbarlının "Dönüş" (1932), Rza Darablının, Rza Təhmasibin, İsmayıl Hidayətzadənin və Ələsgər Şərifovun səhnə təfsirində Hüseyn Cavidin "Şeyx Sənan" (1932), Rza Darablının, İsmayıl Hidayətzadənin və Cəfər Cabbarlının rejissor işləməsində Mirzə Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər" (1933), Sergey Mayorovla Əhməd Tiriniçin qurulu-şunda Cəfər Cabbarlının "Od gəlini" (1933), İsmayıl Hüseynovun rejissorluğunda Valentin katayevin "Çiçəklər yolu" (1934), Abbasmirzə Şərifzadənin yozum verdiyi Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Dağılan tifaq" (1935), İsmayıl Hidayətzadənin quruluşçu rejissor olduğu Cananın "Şahnamə" (Mirzə Fətəli Axundzadənin "Aldanmış kəvakib" povestinin motivləri əsasında. 1936), Məhərrəm Haşımovun hazırladığı Sabit Rəhmanın "Toy" (1939) əsərlərinin tamaşalarına bədii tərtibat verib. Cəfər Cabbarlının "1905-ci ildə" dramı həm dramaturqun özünün quruluşunda (1932), həm də rejissorlardan Rza Darablının (1935) və İsmayıl Hidayətzadənin (1937) səhnə təfsirlərində məhz Rüstəm Mustafayevin tərtibatı ilə oynanılıb.

O, həm də plakat və kitabların bədii tərtibatı üzərində işləmişdir. Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm, Rəsul Rza və başqa şairlərin o dövrdə çıxan kitablarının bədii tərtibatı rəssamın ilk qrafika işlərindən sayılırdı. 1939-cu ildə çap edilmiş Azərbaycan aşıqlarının şeirlərindən ibarət "Aşığın səsi" kitabının da bədii tərtibatı Rüstəm Mustafayevə məxsusdur. İncə kompozisiya qurumu, lirik rəng ahəngdarlığı olan Rüstəm Mustafayev 1939-cu ildə Moskvada tikilən Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində monumental Azərbaycan pavilyonunun və 1940-cı ildə Nizami muzeyinin bədii tərtibatının müəlliflərindən biri olmuşdur.

 Mükafatları 
 "Şərəf nişanı" ordeni — 27 yanvar 1936

 Qalereya 

 İstinadlar 

 Ədəbiyyat 


Kateqoriya:Azərbaycan rəssamları
Kateqoriya:Azərbaycanlı rəssamlar
Kateqoriya:Teatr rəssamları
Kateqoriya:Bakıda doğulanlar
Kateqoriya:SSRİ rəssamları
Kateqoriya:XX əsr Azərbaycan rəssamları