Qazyan (Ucar)

Qazyan — Azərbaycan Respublikasının Ucar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.Azərbaycan Respublikasının inzibati - ərazi bölgüsü. Məlumat toplusu. Bakı - 2013. 488 səh.

 Tarixi 
Yerli əhalinin dediyinə görə  Qazyan kəndi XX əsrin əvvəllərində Çar hökuməti  tərəfindən xüsusi fərmanları Zaqafqaziya Şeyxülislamı Babayev Baba ağaya bağışlanmışdır.

Kəndin düzgün adı "Qazian"dır (yəni qazılar). Ərəb dilində qazi "kafirlərə qarşı vuruşan döyüşçü vədəstə, qoşun başçısı" mənasındadır. Orta əsrlərdə qazilər həm sərhəd qoşunu, həm də dini qurumların və dövlətin başlıca zərbə qüvvəsini təşkil edirdilər. "Kitabi Dədə Qorqudda qazi – ərənlər formasında işlənir. Qızılbaş tayfaları içərisində qazilər (qazian) tayfası da vardır. Respublikamızın ərazisindəki Qazian (Qazyan) adlı toponimlər bu tayfaların adı ilə bağlıdır.'''Azərbaycan toponimlərinin ensklopedik lüğəti. 2 cilddə. Bakı-2007. II cild, səh.48.

Toponim əslində Qazian – qailər olmalıdır ki, bu da ərəbcə qalib, fateh mənasındadır. “Dədə – Qorqud” dastanında qazi – ərənlər formasında “igid, qəhrəman” mənasında işlənib. Səfəvi hakimlərinin zamanında qazi sözü təriqət döyüşçüsü, mürid kimi qəbul edilirdi ki, onlara böyük imtiyazlar verilmişdi. Qızılbaş tayfaları içərisində qaziyan tayfası da mövcud idi. A.R. ərazisində qeydə alınmış Qazyan toponimləri də bu tayfanın adı ilə əlaqədardır. Toponim qədim türk mənşəli bulqar tayfasından biri olan kazan türk tayfasının adındandır. Qazianlar Azərbaycana Səfəvilər dönəmində gəliblər.

Qazyan coğrafi adının mənası belədir: an – məkan, yurd, oba adını bildiririr.
“Qazi” isə tayfa adıdır, yəni “Qazi” tayfalarının yaşadığı yer mənasını verir.

Qazyan kəndi Azərbaycanda ən qədim  kəndlərdən biri hesab olunur. Rayonda ən böyük,Azərbaycanda 2 -ci kənd sayılır.

 Kəndin toponimi 
Qazyan coğrafi adının mənası belədir: Yan – Məkan, yurd, oba adını bildiririr.
“Qaz” isə tayfa adıdır, yəni “Qaz” tayfalarının yaşadığı yer mənasını verir.Həmçinin oğuz sözünündə törəməsi ğuz ğaz oğuz mənasını da verir.Digər bir mənası Qafqaz dağları Qazyan adından götürülmüşdür
Qazyan kəndi Azərbaycanda ən qədim  kəndlərdən biri hesab olunur. Kənd ətrafında arxoloji qazıntılar zamanı 1 milyon il əvvələ aid məişət əşyaları tapılmışdır.Rayonda ən böyük kənd sayılır.
Qazyan kəndi – rayon mərkəzindən 12 km cənubda Göyçayın – sağ sahilində Şirvan düzündə və aranda yerləşir.
Qazyan kəndinin əhalisi 16018 nəfər olmaqla 19218 ev-ailə vardır. Sahəsi -26835 hektardır.

 Tanınmış şəxsləri 
 Elm xadimləri – elmlər doktorları, professor Əliyev Alı, professor Xəlilov Rövşən, professor Əliyev Zöhrab, biologiya üzrə fəlsəfə doktoru Xəlilov İlqar;
 Şair Fətəli Sahib;
 Təsərrüfat rəhbərləri –Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçilik İdarəsində Donanmanin İstismar İdarəsinin rəisi və Azərbaycan Respublika Prezidentinin "Tərəqqi" medalına layiq görülmüş Əlmirzə Seyidov 
 Ədliyyə Nazirliyinin idarə rəisi, III dərəcəli ədliyyə müşaviri  Xanlar Zeynalov ; 
 Sumqayıt şəhər prokuroru Dağlar Zeynalov ; 
 "Azərbaycan" qəzetinin əməkdaşı, yazıçı-publisist Elşən Qəniyev;
 Qazyan kəndinin əməkdar müəllimi Yaqut Zeynalova.
 Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin əməkdaşı polkovnik Şirinov İbrahim Səfdər oğlu
 Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Ehtiram İsrail oğlu Əliyev
 Tərlan Qasımov — ictimai xadim, "Arxangelsk vilayətinin Azərbaycan diasporu" regional ictimai təşkilatının sədri, "Kaspi" jurnalının baş redaktoru

 Mədəniyyəti 

Kənddə 6 tam orta məktəb, kitabxana, xəstəxana, rabitə şöbəsi, avtomat telefon stansiyası,Qazyan Bazarı, çoxlu ticarət və iaşə obyekti vardır.

 Coğrafiyası və iqlimi 

Qazyan kəndi – rayon mərkəzindən 12 km cənubda Göyçay çayının – sağ  və sol sahilində Şirvan düzündə və aranda yerləşir.Kəndin şimalında quru suptropik mərkəzi hissəsində rütubətli suptropik,cənubunda mülayim ,şərqində və qərbində keçici tropik iqlim hökm sürür.orta aylıq temperatur yanvarda -9 °C,iyulda +48 °C olur.

 Əhalisi 
Qazyan kəndinin əhalisi 16018 nəfər olmaqla 13218 ev-ailə vardır. Əhalisinin sayı 2009-cu ildə isə 6162 nəfərə çatmışdır.  Azərbaycan Respublikası əhalisinin siyahıyaalınması 2009-cu il. I cild. Bakı - 2010.

Qazyan kəndi qədim kənd olmaqla ziyalı kənddir. Elmlər doktoru, professor Əliyev Alı, Xəlilov Rövşən, Əliyev Zöhrab, şair Fətəli Sahib, tarix elmləri namizədi Babayev Səməd bu kəndin yetirmələridir.

 Din 
Kənddə "Savab" məscidi dini icması fəaliyyət göstərirMÜSƏLMAN DİNİ İCMALAR - 2013-cü ildə qeydiyyatdan keçənlər . scwra.gov.az .

İstinadlar

Kateqoriya:Ucar rayonunun kəndləri