Yari Litmanen

Yari Litmanen () ― Finlandiya keçmiş futbolçusu. Ayaks, Barselona, Liverpul kimi komandaların formasını geymişdir. 2005 ildə son 50 ilin ən yaxşı Finlandiyalı fubolçusu seçilib.

 İlk dövrlər 
İlk dəfə futbola Reypas klubunuda başlayan Yari 1992-ci ildə Ayaksın məşqçisi tərəfindən kəşf edilir və Ayaksın cavanlar klubuna daxil olur. Kiçik yaşlarından futbola olan marağı onu futbolunu daha da profesyonallaşdırmağa meyil etdirir. Bir mövsüm Ayaksın cavanlar klubunda oynadıqdan sonra 1993-cü ildə məşqçi Luiz Fan Qaal Litmaneni əsas heyətə daxil edirdi.

 Ayaks 
1994-cü ildə Ayaksın əsas heyətinə daxil olan Litmanen ilk maçtlardan öz oyununu Fan Qaala bəyəndirə bilir və nəticədə Litmanen Ayaksın "10" nömrəli formasına və 11 nəfərlik əsas heyətin dəyişilməz adamlarından birisi olur. 1994-95 mövsümündə Ayaks, çempionlar liqası, Hollandiya çempionatı və Hollandiya kubokunda mübarizə aparırdı. Heyətində Patrik Kluvert, Klaren Sidorf, Mark Overmars, Edvin Van Der Saar kimi futbolçular olan Ayaks, 1994-95 mövsümünü; Çempionlar Liqası, Hollandiya çempionatı və kuboku, Avropa super kuboku, UEFA Qitələrarası kubokları ilə başa vurur. Litmanen isə ümumiliklə 42 oyunda 27 top vuraraq komandasının bu möhtəşən kubok seriyasını qazanmasında böyük rol oynayırdı. Bir sonrakı il çempionlar liqasında 9 qol vuraraq bombardir olur. Bu Finlandiya futbol tarixi üçün də bir ilk idi. Yari Litmanen çempionlar liqasını, və çempionlar liqasında bombardir olmuş ilk finlandiyalı futbolçudur.

 Ayaksdan ayrılması 
1999-cü ilə çatılmışdı artıq, Litmanen geridə qalan 7 mövsümdə Ayaksa 4 liqa, 3 kubok, 1 çempionlar liqası və daha neçələrlə kubok qazandırmışdı. Ancaq artıq ayrılıq zamanı idi. Luiz Fan Qaal, Barselonanın məşqçisi olmuşdu. Litmanen də onu kəşf edən məşqçi ilə 1999-cu ildə Barselonaya ödənişsiz transfer oldu. Ancaq Barselonada istədiyi futbolu oynaya bilmədi. Tez-tez zədələnir oyunlardan və məşqlərdən çox geri qalırdı. Bunun nəticəsi kimi 2001-ci ildə Litmanen, Liverpula transfer oldu. Liverpulda yaxşı oyun oynayan Litmanen sezonu yene kubokla bitirməyi başardı. Liverpul 2001-ci ilin UEFA Kubokuna sahib oldu.

 Ayaksa qayıdış 
Litmanen 2002-ci ildə yenidən Ayaksa geri dönür, Ayaksa tərəfdarları onu böyük sevgi ilə qarşılayırlar. Litmanen 2004-cü ilə qədər Ayaksda qalır. Litmanenin 2-ci Ayaks macərasında ağıllarda Romaya attığı qol qaldı.

 Yenidən Lahtidə 
2004-cü ildə Litmanen ilk futbola başladığı kluba – Lahtiyə qayıdır. Bir il bu komandada qaldı.

 Almaniya səfəri 
Lahtidəki futbolu alman klubu Hanza Rostokun diqqətini cəlb edir və 2005-ci ilin qış dövründə Litmanen Hanza Rostok ilə bir il yarımlıq müqavilə imzalayır. Ancaq çempionatın sonunda Hanza Rostok ikinci diviziyada mübarizə aparmaq məcburiyyətində qalır. Litmanen isə Hanzadan ayrılır.

 Litmanen İsveçdə 
Litmanenin budəfəki səfəri isə İsveçə olur. Birici diviziya klublarından Malmö ilə iki illik müqavilə imzalayır. Litmanen burada yaxşı futbol nümayiş etdirir.

 Fulhem macərası 
2007-ci ildə Litmanen Malmödən ayrılır. Bir il klubsuz qaldıqdan sonra keçmiş Finlandiya məşqçisi Roy Hocson, onu Fulhemə dəvət edir. Litmanen Fulhem forması ilə şəkil də çəkdirir. Ancaq son anda Fulhem rəhbərliyə onunla futbolçu kimi yox, məşqçi kimi müqavilə bağlamaq niyətlərinin olduğunu açıqlayır. Litmanen isə bir neçə il daha futbol oynamaq istədiyi deyir. Və Fulhemin təklifini qəbul etmir.

 3-cü dəfə Lahtidə 
Fulhem ilə razılaşa bilməyən Litmanen, köhnə klubu Lahti ilə üçüncü dəfə müqavilə imzalayır. Litmanen 2010-cu ilə qədər bu klubda qalır. Əlindən gələni etsə də, klubu 2-ci diviyaya düşməsinə maneə ola bilmir. Üçüncü Lahti səfərindən ağıllarda qalan ən əsas qol isə Litmanenin başı üzərindən vuruduğu qol oldu.

 40 yaşında HJK-da 
Litmanen 2011-ci ilin aprel ayında 1991-ci ildə oynadığı HJK Helsinki klubu ilə 1 illik müqavilə imzalayır. Litmanen 2011 Finlandiya 1. Liqa mövsümündən sonra başqa heç bir peşəkar futbol matçına çıxmamış və 2015-ci ildə yayımlanan bioqrafik kitabında karyerasını bitirdiyini elan etmişdir.

 Kuboklar 
 Finlandiya Kuboku – 1992
 Hollandiya Ligası (Everdivizie) Çempionu – 1994, 1995, 1996, 1998, 2004 
 Hollandiya Kuboku – 1993, 1998, 1999 
 Hollandiya Super Kuboku – 1993, 1994, 1995 
 İngiltərə Super Kuboku – 2001
 İngiltərə Federasiya Kuboku (FA Cup) – 2001
 Vortington Kuboku – 2001
 Çempionlar Liqası – 1995
 UEFA Kuboku – 2001
 Avropa Super Kuboku – 1995, 2001 
 Qitələrarası Kubok – 1995

 Şəxsi nailiyyətlər 
 Finlandiyada İlin futbolçusu – 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 2000
 Finlandiya Çempionatıinda İlin futbolçusu – 1990
 Finlandiyada İlin idmançısı – 1995
 Hollandiyada İlin futbolçusu – 1993
 Dünyanın ən yaxşı futbolçusu sıralamasında 8-ci – 1994
 Dünyanın ən yaxşı futbolçusu sıralamasında 3-cü (1-ci Veah) – 1995
 Hollandiya çempionatının bombardiri – 1993-1994
 Çempionlar Liqası bombardiri – 1995
 Finlandiya millisinin ən çox forma geyən futbolçusu
 Finlandiya millisinin ən çox qol vuran futbolçusu

 Xarici keçidlər 
 Big article, photos and interview with Jari Litmanen (Russian)
 Yari Litmanenin Səhifəsi
 Yari Litmanen Video 
 Yari Litmanen Eurosport Profil
 Yari Litmanen
 Yari Litmanen Fulhamda 
 Yari Litmanen SkySports
 Liverpul Yari Litmanen Profil
 Yari Litmanen Gollar Video
 Yari Litmanen Hollandca Səhifəsi
 Jari Forever
 Yari Litmanen Ayaks Amsterdam 
 Kopnet.co.uk Yari Litmanen
 Personel letter from jari 
 Yari Litmanen FF Malmö profil
 Yari Litmanen ingiliscə intervi
 Yari Litmanen ajax-usa.com
 Yari Litmanen karyera statistikası
 Yari Litmanen Malmö Barselona Liverpul Ayaks golları
 Yari Litmanen Liverpul Səhifəsi
 Speedy Lock ensiklopediyası

Kateqoriya:Finlandiya futbolçuları
Kateqoriya:Barselona FK oyunçuları
Kateqoriya:UEFA Yubiley Mükafatı sahibləri
Kateqoriya:Allsvenskan futbolçuları
Kateqoriya:Bundesliqa oyunçuları
Kateqoriya:Erediviziya oyunçuları
Kateqoriya:La Liqa oyunçuları
Kateqoriya:Fulhem FK oyunçuları
Kateqoriya:UEFA Çempionlar Liqasının qalib futbolçuları
Kateqoriya:UEFA Avropa Liqası qalib oyunçuları
Kateqoriya:Liverpul FK oyunçuları
Kateqoriya:İngiltərə Premyer Liqası oyunçuları
Kateqoriya:FİFA Yüzlük Klubu
Kateqoriya:Ayaks AFK oyunçuları
Kateqoriya:UEFA Çempionlar Liqasının bombardirləri