Qırxbulaq mahalı

Qırxbulaq nahiyəsi — XVIII əsr-XIX əsrlər. İnzibati ərazi. Adı Qırxbulaq çayının adındandır.
1728-ci ildə Osmanlı dövründə inzibati-ərazi vahidi. İrəvan əyalətinin nahiyəsi
İndiki Ermənistanda mövcud olan azərbaycanlıların yaşadığı mahal. Osmanlı dönəmində Qırxbulaq nahiyəsi davamı olan Qırxbulaq mahalı İrəvan xanlığının tərkibinə daxil olmuşdur. Sonra mahal ərazisində Ellər rayonu təşkil olmuşdur.

1728-ci ilin icmal dəftərinə görə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinə tabe olan Qırxbulaq nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi:

 Kəndləri 
 Yeqavert kəndi. Gəlir:100.000 ağça
 Kanakir kəndi. Gəlir: 50.000 ağça
 Ərinc kəndi və Məqhud məzrə`əsi. Gəlir: 15.100 ağça
 Çölməkçi kəndi. Gəlir: 5.040 ağça
 Yelqovan kəndi. Gəlir: 9.000 ağça
 Zak kəndi. Gəlir: 10.000 ağça
 Kəmris kəndi. Gəlir: 8.000 ağça
 Çatqırani-zimmi kəndi. Gəlir: 5.000 ağça
 Ərzni kəndi. Gəlir: 6.000 ağça
 Ərzkan kəndi. Gəlir: 25.000 ağça
 Mehmandari-Şollu kəndi. Gəlir: 3.500 ağça
 Dəmirçiliye-Şollu kəndi. Gəlir: 13.000 ağça
 Xaçaparaq kəndi. Gəlir: 30.000 ağça
 Hacı İlyas kəndi. Gəlir: 3.500 ağça
 Donuzpayan kəndi. Gəlir: 12.000 ağça
 Yuxarı Göykənd. Gəlir: 12.000 ağça
 Aşağı Göykənd. Gəlir: 10.000 ağça
 Noregiğ kəndi. Gəlir: 8.000 ağça
 Beçni kəndi. Gəlir: 18.000 ağça
 Şeyx Kəlul kəndi. Gəlir: 4.000 ağça
 Köhnə Dəlilər kəndi. Gəlir 4.000 ağça
 Çərəçür kəndinin yaxınlığında yerləşən Böyük Ağviran kəndi. Gəlir: 4.000 ağça
 Dəlilər kəndinin yaxınlığında olan İşxavənk məzrə`əsi. Gəlir: 4.000 ağça
 Dəlilər kəndinin yaxınlığında yerləşən Baba Çərçür kəndi. Kəndin başqa adı Məhəmmədkənddir. Gəlir: 7.200 ağça
 Ağviran kəndinin yaxınlığında yerləşən Qızılviran kəndi. Gəlir: 2.700 ağça
 Qarğılıq kəndi. Gəlir: 3.000 ağça
 Yeni qışlaq kəndi. Kəndin başqa adı Əxi təpəsidir. Gəlir: 3.000 ağça Keçili və
 Kənzək kəndləri. Gəlir: 2.000 ağça
 İmadi-açur (?) qışlağı. Gəlir: 3.000 ağça

ZEAMƏT VƏ TİMARLAR

İbrahim Əhməd oğlunun adına olan zeamət.
 Xaçaparaq kəndinin yaxınlığında yerləşən Arebat kəndi. Gəlir: 20.000 ağça.
İsmayıl Abdulla oğlunun adına olan timar
 Aran kəndi. Gəlir: 3.500 ağça
Mustafa Həsən oğlunun adına olan timar.
 Zaq kəndinin yaxınlığında yerləşən Tərkivan kəndi. Gəlir: 3.200 ağça.
Bəkir İbrahim oğlunun adına olan timar.
 Şahab kəndi və Yardəsti məzrə`əsi. Gəlir: 4.500 ağça
Həsənin adına olan timar.
 Ağazor kəndi. Gəlir: 5.000 ağça
Məhəmməd Mahmud oğlunun adına olan timar.
 Qaraca Örən kəndi. Kənddə heç kim yaşamır. Gəlir: 3.000 ağça
Həsənin adına olan timar.
 Kürəcik kəndi. Gəlir: 3.000 ağça
Dərviş İsmayıl oğlunun adına olan timar.
 Tezxarab kəndi. Gəlir: 3.000 ağça
Həsən Hüseyn oğlunun adına olan timar.
 Kəngi kəndi. Gəlir: 4.200 ağça
 Qaraqaş kəndi. Gəlir: 3.000 ağça
Xəlilin adına olan timar.
 Böyrüdəlik kəndi. Gəlir: 3.500 ağça
Əlhac Bəkirin adına olan timar.
 Ərzqan kəndinin yaxınlığında yerləşən Haks kəndi. Gəlir: 8.000 ağça
 Kərəcxana məzrə`əsi. Gəlir: 3.000 ağça
Məhəmməd Abdulla oğlunun adına olan timar.
 Ərzqan kəndinin yaxınlığında yerləşən Dəlilər kəndi. Gəlir: 3.500 ağça.
Əlinin adına olan timar.
 Kütüran kəndi. Gəlir: 6.000 ağça
Xəlilin adına olan timar.
 Dəlilər kəndinin yaxınlığında yerləşən Horet kəndi. Kəndin başqa adı Kərəburundur. Gəlir: 3.000 ağça
Hacı Bəkir Həmzə oğlunun adına olan timar.
 Keşişkənd. Gəlir: 5.000 ağça
 Bekin kəndi və Alçakilsə məzrə`əsi. Gəlir: 14.000 ağça 

 Dağıdılmış kəndlər 
1826–1828-ci illər Rusiya-İran və 1828–1829-cu illər Rusiya-Türkiyə müharibələri nəticəsində Qırxbulaq mahalında dağıdılmış kəndlərin siyahısı

1. Küzəcik, 2.İynədüz, 3.Güllücə, 4.Qaracaörən, 5.Tecrəbək, 6.Bezaklı, 7.Qaraqala,8. Qatırçay (Heydərgöl), 9.Ərzap, 10.Norinus, 11.Damcılı, 12.Kitikən (Kətiqut) 13.Quyulu, 14.Qızılqala (Qırxbulaq), 15.Tezxaraba, 16.Babacur, 17.Damagirməz, 18.Dəlləkli, 19.Kankan, 20.Göykilsə, 21.Yaycı, 22.Qızılqala, 23.Çobangərəkməz (Qırxbulaq), 24.Azaklar, 25.Əkikənd (Muradtəpə), 26.Ərzni

 Mövcud olan kəndlər 
1828-ci ildə Qırxbulaq mahalında mövcud olan kəndlərin siyahısı

1.Voxçaberd, 2. Məngüs, 3.Cüvriş, 4.Kamal (Qırxbulaq), 5. Tutiya, 6.Zar, 7.Çatqıran, 8. Kəmrəz, 9.Ağadərəsi, 10.Başkənd, 11.Şahab, 12.Ərəmus, 13.Dizək, 14.Ərinc, 15.Avan, 16.Çalmaxçı, 17.Kanakir, 18.Kətran, 19.Pütkni, 20.Məəgüb, 21.Ellər, 22.Yelqovan.

 Dağıdılmış kəndlər 
1905 Qırxbulaq mahalında dağıdılmış kəndlərin siyahısı

1.Kamal (Qırxbulaq) 2. Məngüs 3. Tutiyə

 Mənbə 
 VAQİF ARZUMANLI, NAZİM MUSTAFA, "TARİXİN QARA SƏHİFƏLƏRİ. Deportasiya. Soyqırım. Qaçqınlıq", AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASININ MİLLİ MÜNASİBƏTLƏR İNSTİTUTU, Bakı, "Qartal, 1998 (ELMİ REDAKTOR : professor TEYMUR ƏHMƏDLİ)

 Ədəbiyyat 
 Azərbaycan Respublikası prezidentinin 18 dekabr 1997-ci il tarixli "1948–1953-cü illərdə azərbaycanlıların Ermənistan SSR ərazisindəki tarixi-etnik torpaqlarından kütləvi deportasiyası haqqında" fərmanı
 Azərbaycan Respublikası prezidentinin 26 mart 1998-ci il tarixli "Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında" fərmanı
 Петрушевский И.П., Очерки по истории феодальных отношений в Азербайджане и Армении в XYI — начале XIX в., Ленинград, 1949
 Байбуртян В.А., Армянская колония Новой Джульфы в XYII веке, Иряван, 1969
 Тер-Мкртчян Л.Х., Армения под властью Надир шаха. Москва, 1963
 Езов Г.А., Сношение Петра Великого с Армянским народом, СПб, 1898
 Мамедов С.А., Азербайджан по источникам XV — первой половины XVIII вв., Бакы, 1993 Шопен И., #Шопен И., Исторический памятник состояния Армянской области в эпоху его присоединения к Российской империи, СПб 1852
 Azərbaycan tarixi üzrə qaynaqlar, Bakı, 1989
 Enikolopov İ. K., Qriboedov i Vostok, İrəvan 1954
 Qлинка Н.С., Описания переселения армян Aзербайджанских в пределы России, M.1831
 Kemal Beydilli, 1828–1829. Osmanlı — Rus savaşında Doğu Anadoludan Rusiyaya Köçürülen Ermeniler, X T. T. K. konqresinde sunulan tebliğ, Ankara,1986
 Hovannesiyan R., Armenia on the Road to Independence, Los Angeles, 1976
 Обозрение Российских владений за Кавказом в статистическом, этнографическом, топогрфическом и финансовом отношениях, СПб, 1836
 Материалы для изучения экономического быта государственных крестьян Закавказского края, Tiflis, 1885
 Величко В.Л., Кавказ. Русское дело и междуплеменные вопросы, С.Петербург, 1904
 "Армянский геноцид". Миф и реальность. Справочник фактов и документов, Б.1992
 Hüsyin Baykara., Azərbaycan istiqlal mücadiləsi tarixi, Bakı, 1992
 Cahangir Zeynaloğlu, Müxtəsər Azərbaycan tarixi, Bakı, 1992
 Заварян С., Экономические условия Карабаха и голод 1906–1907 г., Перевод с армянского, С.Петербург, 1907
 Готлиб В.В., Тайная дипломатия во время первой мировой войны, М.1960
 Suleyman Kocabas, Tarihte Turk-Rus Mucadelesi, Istanbul, 1989
 Шахдин И., Дашнакцутюн на службе русской белогвардейщины и английского командования на Кавказе, Bakı, 1990
 Cəmil Həsənov. Azərbaycan beynəlxalq münasibətlər sistemində, 1918–1920-ci illər, Bakı, 1993
 Məmməd Sadıq Aran. "Qardaş köməyi" məqaləsi;1951; Bax: "Ədəbiyyət və incəsənət" qəzeti, 2 oktyabr 1990-cı il.
 Azərbaycan Respublikası MDSPİHA, f.276, s.8, iş 463, v.23; Bax: Bəxtiyar Nəcəfov, Лицо врага (История Армянского национализма в Закавказье в конце XIX начале XX в.), Bakı, 1993
 Грибойедов А., Seçilmiş əsərləri, 2-ci cild, Moskva, 1977.

 Həmçinin bax 

 Xarici keçidlər 



Kateqoriya:Nahiyələr
Kateqoriya:Azərbaycanla bağlı ərazilər