Urmiya şəhristanı

Urmiya şəhristanı () — İran İslam Respublikasının Qərbi Azərbaycan ostanının şəhristanlarından biri. Şəhristanın (və həmçinin bütün ostanın) inzibati mərkəzi Urmiya/Urmu şəhəridir.

Şəhristan Türkiyə Cümhuriyyətinin Van (çox qısa sərhədə sahibdir) və Hakkari illləri, həmçinin İraq Cümhuriyyətinin İraq Kürdüstanı bölgəsinə tabe olan Ərbil mühafəzası (həmçinin çox qısa sərhədə sahibdir) ilə həmsərhəddir.

 Ərazi 
Şəhristanın ərazisi 5251Official website of government of Urmia:ويژگيهاي جغرافيايي تاريخي شهرستان اروميه  km²-dir.

 Urmiya şəhristanının inzibati bölgüsü 
Mərkəzi bəxşi
 İnzibati mərkəzi: Urmiya / Urmu
 DEHİSTANLARI
 Baxışlıçay dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Ağcaqala, Almanabad, Aydınlı, Baldırlı, Baracıq, Birlan, Buraşan, Carçılı, Çöhrəqoşa, Darğalı, Dehkədə-i Əsayiş, Dizac-i Nəqalə, Gabaran, Gülpaşin/Gülparçin, Qılmanxana, Hacıpirli, Həsbistan, Hisar-i Hacılar, Hisar-i Tarmani, İğdır, İlyasabad, İmamzadə, İslamlı, İsakan, Kəştiban, Kürdlər, Laşınlı (Laçınlı), Qalılı, Qamət, Qaraağac-i Ülya, Qarahəsənli-i Xacəpaşa, Qaracalı, Qışlaq-i Mirzəəli, Qışlaq-i Məhəmmədqulu, Qoturlar, Maracul, Maşkabad-i Ülya, Maşkabad-i Süfla, Miyavaq, Üçqabarlar, Püşt-i Gül, Reyhanabad, Rikan, Sədəqə, Salehabad, Səngər-i Mirabdullah, Tarmani, Vəzirabad, Yengicə-i Qazi, Yuvalar
 Bərəndüz dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Bənd, Bərəndüz, Bözvə, Cəfəriyan, Canvisli, Cürni, Çavraş, Didan-i Ülya, Didan-i Süfla, Dizac-i Fəthi, Dizac-i Rəhimpur, Əliabad-i Bərəndüz, Əngəman, Qazanəkeş, Hasukəndi, Havandıq, Heydərli, Xataylı, Xürrəmabad, Kilsə-i Sir, Narlar, Saatlıkuh (kuh (farsca) = dağ) / Saatlıdağ, Sarıbəyli-i Musayi, Şəmləkan, Şeyxməzari, Sidək, Sir, Vərməziyar
 Bərəndüzçay-i Cənubi dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Ağbulaq, Balanıc, Bərbəran, Baruj, Bayat, Büzürgabad, Dərinqala, Dolama, Fuladlı (Poladlı), Güldanlı, Hisar-i Ağbulaq, İləzgi, İsalı, Karvansara, Kukiya, Kurani, Mahmudabad, Mübarəkabad, Nivli, Novruzbulağı, Qalacıq, Qasımlı, Rəhimabad, Seylanə, Şabankəndi, Şirukəndi, Təpəmakı, Tərzili, Təzəkənd-i Camalxan, Tülkan, Tumatar, Toppuzabad, Uzunməlik, Zovik
 Bərəndüzçay-i Şimali dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Burxanlı, Dizac-i Təkyə, Fəqihbəyli, Göytəpə, Qaraağac, Qaralar-i Kuh (kuh (farsca) = dağ) / Qaralar-i Qurxana, Qutlu, Qurşalı, Saralan, Sarıbəyli-i Moin, Satlı (Saatlı) / Saatlı-i Bivalə, Şəms-i Hacıyan, Vandayi
 Başqala dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Birincabad, Burbur, Çiçəkli-i Mansur, Çiçəkli-i Başqala, Dədəsaqi, Danqaralı, Əmirabad, Əyyublu, Gəznəq, Gülmərz-i Süfla, Göyçəlitəpə / Göyçələrtəpə, Göyçəliaslan, İsalı-i Heydərli, İsalı-i Zəmi, İslampənahabadi Cədid (cədid (ərəbcə) = yeni), Keçəbaş, Qala-i Əzizbəy, Qəhrəmanlı-i Ülya, Qəhrəmanlı-i Süfla, Qərabqulu, Qazanəli, Qızılhacılı, Qusur,  Məzrayə-i Üçevlər, Səfərbehi, Səfərquluxankəndi, Sarıbəyli-i Aralıq, Sarıcalı, Şəhrək-i Gülmərz, Şeyxteymur, Şorkənd, Təkəli, Topraqqala (Torpaqqala), Şəhrək-i Sünəti-i Urmiyə [Urmiya sənaye ərazisi] (Urmia Industrial Estate), Yağmurəli, Yorqunabad-i Ülya, Yorqunabad-i Süfla, Yusifabad-i Şahmirzəkəndi
 Dol dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Balistan, Bərdəkiş, Carabad, Colbar, Dalov, Dərbənd, Daşağıl, Dizac-i Dövl, İslamabad, Kamanə, Kanan-i Ülya, Kanan-i Süfla, Qamışlı, Müctəmə-i Karkənan Karxana-i Siman [(Urmiya) sement kooperativi] (Cement Cooperative, Urmia), Nanas, Narı, Nəsirabad, Naznaz, Pirəli, Rəşkan, Samartu, Şəhrək-i Rustayi-i Nasir, Soltanabad, Zeyvə
 Nazlı-i Cənubi dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Abbasabad, Barbin, Bozlu, Çiçəkli-i Hacıağa, Çonqaralı-i Yekan, Dəstcird, Daylaq, Ərəbli-i Bişə, Ərəbli-i Dərə, Ərəbli-i Yekan, Əsgərabadtəpə, Fağıbəyli,  Furudgah-i Urmiyə [Urmiya hava limanı] (Urmia Airport), Gərdabad, Qafarbehi, Qaragöz-i Səlimağa, Qaralar-i Lütfullah, Qaragöz-i El, Qırıqlı, İrəvanlı, Kəkələr, Mərəngalı-i Kiçik, Məzrayə-i Təhqiqəti Tütün, Səidli, Səlimkəndi, Samsalı, Şeyxsərməst, Təzəkənd-i Əfşar, Təzəkənd-i Qışlaq, Uzarlı, Zaiyəkəndi
 Rövzəçay dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Alvac, Anhar-i Ülya, Anhar-i Süfla, Aşnaabad, Bədəki, Balacı, Balı, Cihadlı, Dərəzəm, Əliabad, Gəcin, Gəncabad, Gülhar, Gözgəvənd, Xangah-i Alvac, Xəlifatan, Kaniquzan, Kəvələq,  Kutalan, Qarahəsənli, Qəsrik, Qışlaq-i Tarazlı, Qızılaşıq, Lerni, Lur, Məzrayə-i Nəsrabad, Mirabad, Pirmurad, Təzəkənd-i Anhar, Tezxarab, Vəlindeh-i Ülya, Vəlindeh-i Süfla, Yorğanlı, Zeynalı
 Türkmən dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Alqiyan, Babarud, Ceyran-i Ülya, Ceyran-i Süfla, Cəbəlkəndi, Çubtaraş, Dəkəl Sədausima [(IRIB kanalının) teleyayın stansiyası] (IRIB Broadcasting Station), Dərbərud, Ərəbli, Həsənabad, Hisar-i Qapıçı, Hisar-i Türkmən, Xəncərqışlağı, Xızırabad, Kusəabad, Qaralar-i Ağatağı, Qaralar-i Hacıqasım, Qəribkəndi, Qurttəpə, Mirşəkərli, Müqəddəm, Muradəli-i Ülya, Muradəli-i Süfla, Muradkəndi, Nəybin, Nəzərabadqala, Nəzərabad-i İftixar, Orduşahi, Üçevlər, Saracıq, Sərdrud, Şahinabad, Tasmalı, Tezxarab, Təbbət, Təkə, Təpə, Təpətürkmən, Təzəkənd, Türkmən, Uzuniskəndəri
 Ənzəl bəxşi
 İnzibati mərkəzi: Quşçu
 DEHİSTANLARI
 Ənzəl-i Cənubi dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Bəhlə, Bolarğu, Cəbəlkəndi, Dilədar, Əlikan, İmamkəndi, Gavlan, Gültəpə, Golanik-i Ülya, Golanik-i Süfla, Hacıbayram, Hamamlar, Xürrəmabad, Kəhriz, Kanişurik, Kasıb, Kürə-i Ülya, Kürə-i Süfla, Qəhrəman, Qulunçu, Quyucuq, Mahmudan, Makukəndi, Meşik, Nur-ül Dinabad (Nurəddinabad), Pirgöl, Sənicilik, Padegan-i Şəhid Ab Şənasan [Şəhid Ab Şənasan (hərbi) qarnizonu] (Shahid Ab Shanasan Garrison), Şərifabad, Şirakan, Sultanabad, Təndərək, Zəngabad
 Ənzəl-i Şimali dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Barı, Camalabad, Qalğaçı / Qalqaçı, Qarabağ, Qurçinqala (Göyərçinqala), Muğatel, Nəcəfabad
 Nazlı bəxşi
 İnzibati mərkəzi: Nuşin / Karxana-i Qənd
 DEHİSTANLARI
 Nazlıçay dehistanı
 KƏNDLƏRİ:  Armudağac, Azadigan, Bədilbu, Bəhlulabad, Cənizə, Danşəkədə-i Keşavərzi [(Qərbi Azərbaycan ostanı) Kənd təsərrüfatı departamenti] (Department of Agriculture, West Azerbaijan), Hacıabad, Hisarxaraba, Xaraba-i Sənci,  Kəvsi, Kusəəhməd, Nazlı, Qalasərdar, Qala-i İsmayılağa, Qaralar-i Təsuci, Sənci, Tamtaman, Təpik, Təzəkənd, Təzəkənd-i Cənizə, Təzəkənd-i Qatırçı, Yorğanlı-i Cənizə
 Nazlı-i Şimali dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Abacalı-i Ülya, Babagəncə, Bağıstan, Başlanbeşli, Çanaqlı, Çer, Çonqaralı-i Pul, Dovıran, Əlikəndi, Əlibəyli, Əngənə, Ərnisa, Əsgərabad-i Kuh (kuh (farsca) = dağ), Göycəyaran, Heydərli, Heydərli-i Bəylər, Hisar-i Babagəncə, Hisar-i Bəhramxan, Xalidabad, Xanəgahsürx, Kalvan, Kərimabad, Qaraqız, Qaraqoyunlu, Qaracalı, Qılınclı, Qışlaq-i Şakur, Lək, Laləli-i Torab, Lülhəm, Mərəngalı-i Büzürg, Meskin, Naxçıvantəpə, Oxçular, Par, Rəhimabad, Saatlı-i Bəylər, Sarıbəyli-i Çıraq, Şirabad, Təpə-i Babagəncə, Təqlidabad, Təzəkənd-i Babagəncə, Vəqaslı-i Ülya, Vəqaslı-i Süfla, Zadəli, Zonbalan
 Talatəpə dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Abacalı-i Süfla, Adeh, Çamaki, Hisar-i Süpürgən, Xanəşan, Xudaverdixankəndi, Muşabad, Ovsalı-i Allahverdixan, Ovsalı-i Kazım, Süpürgən, Talatəpə, Yengicə, Zirmanlı
 Silvanə bəxşi
 İnzibati mərkəzi: Silvanə
 DEHİSTANLARI
 Dəşt dehistanı
 KƏNDLƏRİ:  Bərdəsur, Çəmən, Dərbənd, Dərəsənci, Dəzgir, Dövləpasan, Əhmədrəsul, Gövcar, Hələfələ, Xoşaku, Kəy, Qarayi, Qəsrik, Mirabad, Nuşan-i Ülya, Nuşan-i Süfla, Ovalı, Peşkələ, Pirhadi, Rajan, Səlimbəy, Sulik, Tuyi, Tuli, Zəngilan, Zerixan
 Mərgavar dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Aversi, Bavan, Berəsb, Berəzan, Best, Bibakran, Carabad, Caraci, Çərikabad, Divac, Dovkana, Əleyh, Fələkan, Gəlləbehi, Gərdivan, Gərdik, Gərdiknasir, Gülüstanə, Həftabad, Həsənabad, Həşimabad, Xələc, Xurəsb, Kanidəstər,  Kanitayir, Kasiyan, Kayir, Keləsi / Kilsə (?), Kəçalabad, Kəçalə, Qaranə, Lacani, Lorzini, Mamakan, Mansurabad, Mirabad, Mollabəsək, Nari, Nergi, Nuy, Razgəh, Sehgərgan, Sudinabad, Sulədugal, Surkan, Susanabad, Şəhrək-i Zeyvə, Şeyxzərd, Şəklabad, Şirakan, Təzəkənd, Toppuzabad, Zeyvə
 Tərgavar dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Anbi, Avdi, Balovlan, Bani, Bəsrik, Biquz, Dübarə, Dostalan, Ərzin, Əşki, Gərdəbelic, Həki, Həlulan, Xanəgah, Kərimabad, Kuranə, Kurtəkavil, Mavana, Pesan, Şəhr-i Viran, Şeyban, Şeyxşəmzin, Surbani, Talin, Tibətan, Tovlaki

Sumay-i Bəradost bəxşi
 İnzibati mərkəzi: Sirov
 DEHİSTANLARI
 Bəradost dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Axyan-i Büzürg, Axyan-i Kiçik, Bərdəzi-i Ülya, Çarə, Dərbənd, Əsəngəran, Əvdilan-i Ülya, Əvdilan-i Süfla, Firuziyan, Gəngəçin, Gül-i Şeyxan, Günbəd, Gündək-i Molla, Guranabad, Həftsəran, Halaquş, Həngrəvan, Xalyan, Xanik, Xoşalan,  İmamkəndi, İskəndərabad, İşgəsu, Kanespi, Kanişurik, Kanisi, Kulgani, Kürəneh, Qaraağac, Qarnisə, Qəsrik, Məfəran, Məcrusə, Malunə, Mərgərəş, Məstəkan, Mirdavud, Neyçalan, Ömərabad, Post, Rabat, Rəvənd-i Ülya, Rəvənd-i Süfla, Siyarək, Sufikani, Təzəkənd-i Şeşmal, Zəngəkan
 Sumay-i Cənubi dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Abdibəy, Ağsaqqal, Bərdərəş, Barduk, Bavan, Calqaran, Cucahi, Cuhni, Govdal, Həsənli, Həştiyan, Hovarsin, Xaraguş, Kanespi, Kanimiran, Kuran, Qaçi, Qəsrik, Mərnə, Pirancıq, Sinabad, Sultani, Sufiyan
 Sumay-i Şimali dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Baçacıq, Baraspi, Bərdiyan, Bəstəkabad, Bacergah, Catar, Gələxar, Qazan, Qulusuyu, Quni, Qurmik, Həsənabad, Xanik, Kanirəş, Mamakan, Məstəkan, Minqol, Mirabad, Oskandriyan, Rigabad, Sakan, Seydan, Surmanabad, Yengicə

 Əhali 

 Rəsmi olaraq Urmiya şəhristanının əhalisi: 
2006 sa. əsasən 856,914World Gazetteer: (kişilər: 433,976 nəfər — qadınlar: 422,938 nəfər)(Farsca:پورتال — مرکز آمار ایران) Portal — Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran):سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 (بدون احتساب خانوارهاي موسسه اي و غيرساكن)  nəfərdir.

 Milli tərkib 
Urmiya şəhristanında əsasən azərbaycanlılar, qismən kürdlər, həmçinin az sayda ermənilər və assuriyalılar yaşayırlar.
Kürdlər: şəhristan əhalisinin təxminən 15%-nin kürd əsilli insanlardan ibarət olduğu təxmin edilir.Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin saytı:Güney Azərbaycan: tarixi, siyasi və kultoroloji müstəvidə (məqalələr toplusu). Bakı, Azərnəşr, 2010, 172 səh; Tərtib edəni, nəşrə hazırlayanı və elmi redaktoru: Pr.dr. Vaqif Sultanlı: Böyük Rəsuloğlunun "Güney Azərbaycanı kürdləşdirmə siyasəti" məqaləsi, səh 57–66
Herki tayfası: Silvanə bəxşinin Dəşt, Tərgavar və Mərgavar dehistanlarında məskunlaşmışdır.Encyclopædia Iranica: Pierre Oberling:HARKI --Originally Published: December 15, 2003 1963-cü ilə olan məlumata əsasən bu üç dehistanda herki tayfasına (Məndan, Seyidan və Sərhədi qəbilələrinə) mənsub 1350 ailə yaşamaqda idi."Ilāt va ʿašāyer-e Irān," in Komisiun-e melli-e Yune-sko dar Irān (UNESCO), Irān-šahr I, Tehran, 1342 Š./1963, p. 120  Herki tayfasına mənsub insanlar Kurmanci ləhcəsinin özünəməxsus şivəsində danışırlar.
Bəradost tayfası: Silvanə bəxşinin Tərgavar, Mərgavar və Dəşt dehistanlarında, Sövmayə-i Bəradost bəxşinin Bəradost, Cənubi Sumay və Şimali Sumay dehistanlarında və Mərkəzi bəxşinin Dovəl dehistanında məskunlaşıblar. Bəradost tayfası Kurmanci ləhçəsinin özünəməxsus şivəsində (müəyyən dərəcədə İraq tərəfindəki Soran ləhçəsinin bəzi sərhədyanı şivələri ilə qarışıq olan) danışırlar.Encyclopædia Iranica: A. Hassanpour:BARĀDŪST --Originally Published: December 15, 1988
+Əhali Bəxşlər 2006 s.a. Milli çoxluq Cəmi856 914azərbaycanlı Mərkəzi702 376azərbaycanlı Silvanə52 752kürd Sövmayə-i Bəradost39 802kürd Nazlı36 732azərbaycanlı Ənzəl25 252azərbaycanlı


 Bəxşlərdə 
Urmiya şəhristanı beş bəxşə bölünür:
Mərkəzi bəxşi
ərazi: 1,568 km²
əhali: 702,376 nəfər (2006 s.a.)
şəhər əhalisi: 577,307 nəfər (2006 s.a.)
kənd əhalisi: 125,069 nəfər (2006 s.a.)
Nazlı bəxşi
ərazi: 520 km²
əhali: 36,732 nəfər (2006 s.a.)
şəhər əhalisi: 6,731 nəfər (2006 s.a.)
kənd əhalisi: 30,001 nəfər (2006 s.a.)
Ənzəl bəxşi
ərazi: 643 km²
əhali: 25,252 nəfər (2006 s.a.)
şəhər əhalisi: 2,832 nəfər (2006 s.a.)
kənd əhalisi: 22,420 nəfər (2006 s.a.)
Sövmayə-i Bəradost bəxşi
ərazi: 1,161 km²
əhali: 39,802 nəfər (2006 s.a.)
şəhər əhalisi: 1,508 nəfər (2006 s.a.)
kənd əhalisi: 38,294 nəfər (2006 s.a.)
Silvanə bəxşi
ərazi: 1,356 km²
əhali: 52,752 nəfər (2006 s.a.)
şəhər əhalisi: 1,350 nəfər (2006 s.a.)
kənd əhalisi: 51,402 nəfər (2006 s.a.)

 Şəhərlərdə 
Urmiya şəhristanının beş şəhəri var.
 Mərkəzi bəxşində:
 Urmiya şəhəri
 Əhalisi:
2006 s.a. əsasən 153,570 ailədə 577,307 nəfər.
 Nazlı bəxşində:
 Nuşin şəhəri
 Əhalisi:
2006 s.a. əsasən 1,626 ailədə 6,731 nəfər.
 Ənzəl bəxşində:
 Quşçu şəhəri
 Əhalisi:
2006 s.a. əsasən 828 ailədə 2,832 nəfər.
 Sövmayə-i Bəradost bəxşində:
 Sirov şəhəri
 Əhalisi:
2006 s.a. əsasən 279 ailədə 1,508 nəfər.
 Silvanə bəxşində:
 Silvanə şəhəri
 Əhalisi:
2006 s.a. əsasən 243 ailədə 1,350 nəfər.

 Kəndlər 
Urmiya şəhristanının hal-hazırda 614 kəndi var ki, onlardan 8-ində əhali yaşamır.

Mərkəzi bəxşinin dehistanlarında cəmi 289 kənddən 1-ində əhali yaşamır
Bərəndüzçay dehistanında: 29 kənd
Cənubi Bərəndüzçay dehistanında: 34 kənd
Şimali Bərəndüzçay dehistanında: 13 kənd
Başqala dehistanında: 35 kənd
Baxışlıçay dehistanında: 49 kənd
Türkman dehistanında: 40 kənd
Dovəl dehistanında: 22 kənd
Rövzəçay dehistanında: 34 kənd
Cənubi Nazlıçay dehistanında: 33 kənddən 1-ində əhali yaşamır
Nazlı bəxşinin dehistanlarında: cəmi 82 kənddən 2-sində əhali yaşamır
Talatəpə dehistanında: 14 kənddən 1-ində əhali yaşamır
Nazlıçay dehistanında: 22 kənddən 1-ində əhali yaşamır
Şimali Nazlıçay dehistanında: 46 kənd
Ənzəl bəxşinin dehistanlarında: cəmi 39 kənd
Cənubi Ənzəl dehistanında: 32 kənd
Şimali Ənzəl dehistanında: 7 kənd
Silvanə bəxşinin dehistanlarında: cəmi 108 kənddən 4-ündə əhali yaşamır
Tərgavar dehistanında: 28 kənddən 2-sində əhali yaşamır
Dəşt dehistanında: 28 kənddən 1-ində əhali yaşamır
Mərgavar dehistanında: 52 kənddən 1-ində əhali yaşamır
Sövmayə-i Bəradost bəxşinin dehistanlarında: cəmi 96 kənddən 1-ində əhali yaşamır
Bəradost dehistanında: 49 kənddən 1-ində əhali yaşamır
Cənubi Sumay dehistanında: 23 kənd
Şimali Sumay dehistanında: 23 kənd vardır.

 Həmçinin bax 
Urmiya gölü
Cənubi Azərbaycan
Azərbaycanlılar
İranın ostanları
İranın şəhristanları

 Xarici keçidlər 
Urmiya şəhristanının rəsmi saytı (farsca)
Qərbi Azərbaycan ostanının rəsmi saytı (farsca)

 İstinadlar 
 Dünya Azərbaycanlıları Konqresi:Urmiya: bilinən tarixin o tayından qalan yadigar 

 İstinadlar