Tikinti

İnşaat və ya Tikinti — yaşayış binalarının, ictimai və sənaye obyektlərinin, mühəndislik qurğularının (körpü, tunel, avtomobil yolu və s.) bünövrədən istismara hazır vəziyyətə gətirilməsi prosesidir. Bu, texniki, iqtisadi və sosial əhəmiyyət kəsb edən kompleks fəaliyyətdir.

Termin latın mənşəlidir (constructio), "birgə yığma", "birləşdirmə" mənasını verir. İnşaat termini müxtəlif dillərdə fransızcadan keçməklə yayılmışdır.

Tarix boyunca inşaat fəaliyyəti insan yaşayışının vacib hissəsi olmuşdur. Əvvəlcə sadə sığınacaqlarla başlayan bu proses tədricən inkişaf etmiş, memarlıq və mühəndislik sahələrinin əsasını təşkil etmişdir. Bürünc dövründən etibarən şəhərləşmə və ixtisaslaşmış tikinti briqadaları yaranmışdır. Bəzi dövrlərdə inşaatda qul əməyindən də istifadə olunmuşdur. Orta əsrlərdə kilsələr, qalalar, suvarma sistemləri kimi iri tikililər inşa edilmiş, 19-cu əsrdən sənaye inqilabının təsiri ilə yeni texnika və texnologiyalar tətbiq olunmağa başlanmışdır.

 Sektorlar 
İnşaat sahəsi əsasən üç sektora bölünür:

 Bina tikintisi 
Bu sektora yaşayış evləri və ictimai binaların (məktəb, xəstəxana, ofis, ticarət mərkəzi və s.) layihələndirilməsi və inşası daxildir. Binalar tikinti növü, mərtəbə sayı, funksiyası və konstruksiyasına görə müxtəlif ola bilər.

 İnfrastruktur və qurğu tikintisi 
Buraya mühəndislik infrastrukturlarının inşası aiddir:
 Körpülər və tunellər
 Avtomobil yolları və dəmir yolları
 Su anbarları və bəndlər
 Kanalizasiya və su təchizatı sistemləri
 Parklar və şəhər abadlaşdırma layihələri

 Sənaye tikintisi 
Bu sektor sənaye müəssisələrinin və texnoloji komplekslərin tikintisini əhatə edir:
 Kimya zavodları
 Enerji stansiyaları
 İstehsalat müəssisələri
 Emal və təchizat bazaları

 İnşaat prosesinin mərhələləri 
İnşaat prosesi adətən aşağıdakı mərhələləri əhatə edir:
 Layihələndirmə və texniki-iqtisadi əsaslandırma
 Torpaq işləri və bünövrənin qoyulması
 Daşıyıcı konstruksiyaların inşası
 Daxili və xarici bəzək işləri
 Kommunikasiya sistemlərinin quraşdırılması (elektrik, su, istilik və s.)
 Qəbul və istismara verilmə

 İqtisadi və sosial əhəmiyyəti 
İnşaat sektoru bir çox ölkələrdə iqtisadiyyatın aparıcı sahələrindən biridir. Bu sahə yeni iş yerləri yaradır, infrastrukturun inkişafına təkan verir və şəhərlərin inkişafını təmin edir. Həmçinin tikinti materialları, daşınmaz əmlak və logistika sahələrinə də bilavasitə təsir göstərir.

 Azərbaycanda inşaat 
Müstəqillik dövründə Azərbaycanda inşaat sektoru sürətlə inkişaf etmişdir. Xüsusilə 2000-ci illərdən etibarən Bakıda və regionlarda yeni binalar, yollar, körpülər və sosial obyektlər tikilmişdir. 2020-ci ildən sonra Qarabağ bölgəsində aparılan yenidənqurma işləri bu sahədə əhəmiyyətli artıma səbəb olmuşdur.

 Həmçinin bax 
 İnşaat mühəndisliyi
 Memarlıq
 Mühəndislik
 Daşınmaz əmlak

 Xarici keçidlər 

 Federal Highway Administration (FHWA)
 World Bank – Infrastructure
Kateqoriya:Bina mühəndisliyi
Kateqoriya:İnşaat
Kateqoriya:İqtisadi sektorlar