Xilafət

Xilafət ( — yəni əvəzetmə, varislik) — müsəlmanlarda islamın dəyişməz prinsiplərinə əsaslanan teokratik dövlət-hüquq sistemi, habelə xəlifələrin (müavin, varis) başçılıq etdikləri müsəlman dövlətlərinin tarixi ədəbiyyatda adı.Aydın Balayev. Tarix terminləri lüğəti

 Xilafətlər siyahısı 

 Tarixi xilafələr 
AdıPaytaxtıƏrazisiƏvvəlki dövlətlərSonraki dövlətlərXəlifələri
(sülalələr)Ərəb xilafəti630–656: Mədinə

656–661: Əl Kufə

661–754: Dəməşq

762–836: Bağdad

836–892: Samərra

892–1258: Bağdad

1259–1517: Qahirə630–1517120x120pxAbbasilər xilafətiSasanilər Dövləti

Bizans İmperiyası

Qəssanilər

Vestqot krallığı

Qafqaz Albaniyası

Xarəzm

Soqdianaİdrisilər

Aqlabidlər

Tahirilər

Tulunoğulları

Osmanlı xilafəti (Osmanlı İmperiyası).Raşidi xəlifələr

Əməvilər

AbbasilərRaşidi xilafət630–656: Mədinə

656–661: Əl Kufə630–661120x120pxSasanilər Dövləti

Bizans İmperiyasıƏməvilər xilafətiRaşidi xəlifələrƏməvilər xilafəti661–750: Dəməşq661–750120x120pxRaşidi xilafətAbbasilər xilafəti

Kordova əmirliyiƏməvilərAbbasilər xilafəti750–762: Dəməşq

762–836: Bağdad

836–892: Samərra

892–945: Bağdad750–945120x120pxƏməvilər xilafətiBuveyhilərAbbasilərBuveyhilər tərəfindən idarə olunan Abbasilər xəlifələriPaytaxt və xəlifələrin iqamətgahı 945–1055: Bağdad945–1055120x120pxAbbasilər xilafətiBöyük Səlcuq İmperiyasıŞahənşahı əl-əzəm malik əl-muluk — Buveyhilər.
Xəlifələr-AbbasilərSəlcuqilər əsarəti altında Abbasilər xəlifələri (Böyük Səlcuq İmperiyası)Paytaxt —

1043–1051:Rey

1051–1118:İsfahan

1118–1194: Həmədan (qərb)

1118–1153: Mərv (şərq)

xəlifələrin iqamətgahı —

1055–1124: Bağdad1055–1124120x120pxBuveyhilərAbbasilər xilafəti"Şərq və Qərb hökmdarları" — Səlcuqlular.
Xəlifələr-Abbasilər.Abbasilər xilafəti1124–1127: Bağdad1124–1127120x120pxBöyük Səlcuq İmperiyasıZəngilər dövlətiAbbasilərZəngilərin himayəsi altında Abbasilər xəlifələri (Zəngilər dövləti).1127–1174: Bağdad1127–1174120x120pxAbbasilər xilafətiƏyyubilər sultanlığıAbbasilərƏyyubilərin himayəsi altında Abbasilər xəlifələri (Əyyubilər sultanlığı).1174–1194: Bağdad1174–1194120x120pxZəngilər dövlətiAbbasilər xilafətiAbbasilərAbbasilər xilafəti1194–1258: Bağdad1194–1258120x120pxƏyyubilər sultanlığıElxanilər dövlətiAbbasilərSürgündə olan Abbasi xəlifələri Misir sultanının sığınacağında (Məmlük dövləti)Paytaxt və xəlifələrin iqamətgahı — 1259–1517: Qahirə1259–1517120x120pxƏyyubilərOsmanlı imperiyasıMəmlük sultanları — Bahrilər, Burcilər.
Xəlifələr-Abbasilər.Osmanlı imperiyası1517-ci ildə Yavuz Sultan Səlimin xəlifə titulunu qəbul etməsindən sonra Osmanlı imperiyası İslam dünyasının başçısı olmuşdur.1299–1329: Söğüt

1329–1365: Bursa

1365–1453: Ədirnə

1453–1922:İstanbul1517–1923120x120pxRum sultanlığı

Bizans İmperiyası

Serbiya despotluğuTürkiyə

Misir sultanlığı

Hicaz Krallığı

Əsir əmirliyi

Yəmən Mütəvəkkili krallığı

Suriya Ərəb Krallığı

Mesopotamiya (mandat ərazi)

Qərbi Ermənistan İdarəsi

Pont Respublikası

Britaniyanın Fələstin mandatıOsmanlılarTürkiyəPaytaxt — Ankara

xəlifələrin iqamətgahı — İstanbul1923–1924120x120pxOsmanlı İmperiyası3 mart 1924-cü ildə Osmanlı xilafəti tamamilə dağıldı.

1924-cü ildə Osmanlı xilafətinin ləğvi davamlı xəlifələr zəncirinə son qoydu. Qahirə və Məkkədə keçirilən konfranslar bu qurumun rolunu müəyyənləşdirə bilmədi və müasir Türkiyədə yaranan dünyəvilik tendensiyası tədricən qalan müsəlman dünyasında güclənməyə başladı.Xəlifə Əbdülməcid.
Türkiyə Respublikasının Prezidenti — Mustafa Kamal Atatürk.

 Tanınmayaraq öz müstəqilliyini elan etmiş və ya sadəcə müəyyən bölgəni idarə etmişYanlızca müəyyən bölgəni idarə edən xilafətlər rəsmi olaraq bütün İslam Dünyasına deyil, sadəcə bölgədəki müsəlmanlara başçılıq etmişlər. xilafətlər 
AdıPaytaxtıƏrazisiƏvvəlki dövlətlərSonraki dövlətlərXəlifəKordova xilafətiKordova929–1031120 pxKordova əmirliyiTayfaƏməvilərİdrisilər xilafəti786–828: Tlemsen

828–985: Fəs786–985120 pxAbbasilər xilafətiKordova xilafətiİdrisilərFatimilər xilafəti909–969: Mehdiyə

969–1171: Qahirə909–1171120 pxAbbasilər xilafətiƏyyubilər

ƏlmüvəhhidilərFatimilərƏlmüvəhhidilər xilafəti1145–1147: Sevilya

1147–1269: Mərrakeş1121–1269120 pxFatimilər xilafətiHafsilər xilafətiƏlmüvəhhidilərHafsilər xilafətiTunis1229–1574120 pxƏlmüvəhhidilər xilafətiOsmanlı İmperiyasıHafsilərSokoto xilafəti1804: Qudu

1804–1850: Sokoto

1850: Birnin Konni

1851–1902: Sokoto

1903: Burmi1809–1903120 pxŞimali Nigeriya və KamerunNigeriya protektoratıSokoto xəlifələriMehdi xilafətiƏl Obeyd1881–1898120pxMisir xədivliyiİngiltərə-Misir SudanıAbdullah ibn MəhəmmədHicaz Krallığı1916-cı ildə yaradıldı; 1923-cü ildə hökmdarı xəlifə adını aldı.Məkkə1923–1924120 pxOsmanlı İmperiyasıNecd və HicazHüseyn ibn Əli əl-Haşimiİraq Şam İslam DövlətiÖzünü elan etmiş dövlət; heç bir ölkə tərəfindən tanınmırRaqqa (29.06.2014–16.06.2017) Instead, he took his remaining cash east and moved to a neighboring city, Raqqa, the de facto capital of the world’s fastest growing jihadist force Məyadin (16.06.2017–14.10.2017)
Əl-Kəym (14.10.2017–26.10.2017) Əbu Kamal (26.10.2017–4.11.2017)

Rava (İraq) (4.11.2017–17.11.2017)Həcin (4.11.2017 — hal hazırkı)2014 — ?120 pxSuriya, Əfqanıstan, YəmənLivan (2017-ci ilə qədər), Liviya (2016-cı ilə qədər), Suriya (2019-cu ilə qədər), İraq (2017-ci ilə qədər), Yəmən, Somali (2016-cı ilə qədər), Nigeriya (2016-cı ilə qədər) və Əfqanısta ərazilərinin bir hissəsiƏbu İbrahim əl-Haşimi əl-Kuraşi

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Xilafət