Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası ().

1945-ci ilin aprel ayında Havanada keçirilən 31 ölkənin 57 hava nəqliyyatı şirkətinin iştirak etdiyi
Konfransda təsis olunmuşdur.

IATA hava nəqliyyatı sahəsində qeyri-hökumət təşkilatıdır. IATA-nın fikir və tövsiyələrini ICAO nəzərə alır və istifadə edir. IATA-nın üzvləri həqiqi (beynəlxalq hava daşımaları həyata keçirən istənilən kommersiya avia şirkətlər) və assosiasiya edilmiş (daxili hava daşımalarını həyata keçirən avia şirkətlər) üzvlərə bölünürlər.

IATA tarif və rüsumlara, sərnişinlərə ümumi xidmət standartlarına dair tövsiyələrin işlənib hazırlanması, daşıma sənədlərinin unifikasiyası və standartlaşdırılması kimi işlərlə məşğul olur. IATA-nın üzvü olan aviaşirkətlər arasında özünün xüsusi hesablama orqanı vasitəsilə maliyyə hesablamaları aparır.

IATA-nın idarəedici və işçi orqanları: Ümumi İclas, İcraiyyə Komitəsi, Daimi Komitələr, Katiblik, Daşımalar
üzrə müvəqqəti regional konfranslar.

Mənzil-qərargahı Monrealda yerləşir.

MDB ölkələrinin bir çox iri avia şirkətləri IATA-nın üzvüdür. MDB-nin Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi, IATA ilə 1994-cü il 5 dekabr tarixli ikitərəfli sazişə əsasən əlaqələr yaratmışdır. Azərbaycan mart 1997-ci ildən etibarən IATA-nın üzvüdür.

Tarixi
IATA, 1919-cu ildə Niderlandın Haaqa şəhərində yaradılmış Beynəlxalq Hava Hərəkəti Assosiasiyasının (International Air Traffic Association) davamçısıdır. İlk əvvəllər IATA-nın işi texniki idi və sonradan o, həmin illərdə Çikaqo konvensiyasına refleksiya verilməsi və onun qəbul edilməsindən sonra beynəlxalq hökumət təşkilatı olaraq fəaliyyətə başlayan ICAO təşkilatına girişi təmin etdi. 1947-ci ildə keçirilən ilk Nəqliyyat Konfransı zamanı IATA-nın etirazsız olaraq 400 qərarı qəbul edildi. Aviasiya növbəti onilliklər boyunca sürətlə böyüdü və Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (BHNA-nın) işi lazımi tərzdə genişləndi və 1978-ci ildə qiymət artımının baş verməsi səbəbilə Amerika Birləşmiş Ştatlarının dövlət nəzarətindən kənarlaşdırıldı.

IATA, böhranlar qarşısında strategik proqramların istifadəsi ilə “Aviasiya Sənayesinin Səsi” adı altında öz mövqeyini qorudu. Bütün bu faktiki təsirlərə baxmayaraq, IATA qanunverici hakimiyyət (güclər) olmadan fəaliyyət göstərən
ticarət qrupudur.

Prioritetlər
 Təhlükəsizlik.  Təhlükəsizlik IATA üçün nömrə bir prioritetdir. Təhlükəsizlik üçün əsas vasitə isə IOSA (IATA Əməliyyat Təhlükəsizliyi Auditi) və onun davamçısı böyüdülmüş IOSA-dır. IOSA bir neçə ölkədə dövlət səviyyəsində fəaliyyət göstərir. 2012-ci ildə aviasiya sahəsi özünün ən təhlükəsiz ilini elan etdi və bu ildə hər 5 milyon uçuşa 1 qəza düşürdü. 2014-cü ildə IATA özünün yeni xüsusi panelini yaratdı və bunun sayəsində o, uçuşları real vaxt ərzində izləməni təmin etdi. Lakin bu sistemə cavab olaraq isə 8 Mart 2014-cü ildə Malayziya Hava Yolları Uçuş 370 təyyarəsinin yoxa çıxması hadisəsi baş verdi.
 Mühafizə. Mühafizə məsələsi 2001-ci il sentyabrın 11-də baş vermiş hücumdan sonra daha da genişləndirildi və müxtəlif ölkələrin razılaşması ilə gələcəkdə sənayedə yeni “Buraxılış Məntəqəsi” anlayışının yaranmasına səbəb oldu. Bu yenilik isə risklərin qiymətləndirilməsinə və sərnişin fərqləndirməsinə (diferensiallaşmasına) əsaslanır.
 Biznes sadələşdirilməsi. 2004-cü ildə biznes sadələşdirilməsi anlayışı yaradılmışdır. Bu təşəbbüs sərnişin səyahəti üçün bir neçə kritik konsepsiyanı təqdim etmişdir, elektron bilet və bar daxil olmaqla minik talonunun kodlaşdırılması buna daxildir.
 Xidmətlər. 
Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (BHNA) aviasiya
üçün həlledici olan sahələr üzrə konsultasiya və təlim xidmətlərini təmin edir.

Səyahət Agentliyi Akkreditasiyası sadəcə səyahət mütəxəssisləri üçün uyğundur. Tam akkreditasiya (Akkreditasiya - səlahiyyətli orqan vasitəsi ilə konkret işləri yerinə yetirmək üçün uyğunluğun qiymətləndirilməsi orqanlarının səlahiyyətlərinin rəsmi tanınması prosedurudur) agentlərə IATA-nın üzvlüyündə olan havayollarının adından bilet satışına icazə verir.

Yük daşınması Agentliyi (Cargo Agency) də eyni proqramdır.

IATA həmçinin Hesabların Tərtibi və Tənzimlənməsi planlarını işə salır və bu hava yolları xərcini idarə edən maliyyə sistemi 300 milyard $-dır.

Və o bir neçə işgüzar intellektual nəşr və xidməti təmin edir.

Təlim, başlanğıc kursdan yüksək idarəetmə kursuna qədər bütünlüklə aviasiya aspektlərini əhatə edir.

Hazırda IATA-nın üzvləri sırasına 119 ölkədən 255 aviasiya şirkəti daxildir. IATA-nın əsas fəaliyyət istiqamətlərini uçuşların təhlükəsizliyi, normativ tələblərin, beynəlxalq rüsumların təyin olunması və treninqlərin keçirilməsi təşkil edir. Assosiasiyanın dünya üzrə 10 institutu var və bu təhsil ocaqlarında hər il minlərlə aviasiya mütəxəssisi yetişir.
 IOSA 
Uçuşların təhlükəsizliyi IATA üçün bir nömrəli prioritetdir. Uçuşların təhlükəsizliyinin təmin edilməsində əsas alət IATA Əməliyyat Təhlükəsizliyi Auditi (IATA Operational Safety Audit (IOSA) və onun sonrakı inkişaf etmiş versiyası Enhanced IOSA. Bir sıra ölkələr tərəfindən milli təhlükəsizlik tələbi olaraq IOSA yoxlaması həyata keçirilir.  2012-ci il aviasiya tarixində ən təhlükəsiz il olmuşdur. Qərb istehsalı olan təyyarələrdə aviasiya qəzalarının qlobal reytinqi 0,20 təşkil edib ki, bu da 5 milyon uçuşda 1 aviasiya qəzasına ekvivalentdir.

 ISAGO 
Yerüstü xidmət üçün analoji İOSA standartı mövcuddur — IATA-nın yerüstü xidmətin təhlükəsizliyi üzrə auditi (IATA Safety Audit for Ground Operations).

 İATAnın üzvləri 
 Aviaşirkət İATA kodu Ölkə 1 Adria Airways JP  2 Aegean Airlines A3  3 Aer Lingus EI  4 Aero Contractors NG  5 Aero República P5  6 Аэрофлот SU  7 Aerolineas Argentinas AR  8 Aerolineas Galapagos 2К  9 AeroMexico AM  10 Afriqiyah Airways 8U  11 Aigle Azur ZI  12 Air Algerie AH  13 Air Arabia G9  14 Air Astana KC  15 Air Austral UU  16 Air Baltic BT  17 Air Botswana BP  18 Air Burkina 2J  19 Air Cairo SM  20 Air Caledonie TY  21 Air Canada AC  22 Air China 中国国际航空公司 CA  23 Air Corsica XK  24 Air Europa UX  25 Air France AF  26 Air India AI  27 Air Italy IG  28 Air Koryo JS  29 Air Macau NX  30 Air Madagascar MD  31 Air Malta KM  32 Air Mauritius MK  33 Air Moldova 9U  34 Air Namibiyaa SW  35 Air New Zealand NZ  36 Air Niugini PX  37 Air Nostrum YW  38 Air Serbia JU  39 Air Seychelles HM  40 Air Tahiti VT  41 Air Tahiti Nui TN  42 Air Transat TS  43 AirBridgeCargo RU  44 Aircalin SB  45 Airlink 4Z  46 Alaska Airlines AS  47 Alitalia AZ  48 All Nippon Airways NH  49 Allied Air 4W  50 AlMasria Universal Airlines UJ  51 American Airlines AA  52 Arik Air W3  53 Arkia Israeli Airlines Ltd IZ  54 Asiana Airlines OZ  55 Atlas Air 5Y  56 Atlas Global KK  57 Austral AU  58 Austrian Airlines OS  59 Avianca AV  60 Avianca Brasil О6  61 AZAL J2  62 Azul Brazilian Airlines AD  63 Bahamasair UP  64 Bangkok Airways PG  65 Белавиа B2  66 BH Air 8H  67 Biman Bangladesh Airlines BG  68 Binter Canarias NT  69 Blue Air 0В  70 Blue Panorama BV  71 BMI Regional BM  72 Boliviana de Aviación OB  73 Braathens Regional Aviation TF  74 British Airways BA  75 Brussels Airlines SN  76 Bulgaria Air FB  77 C.A.L. Cargo Airlines 5C  78 Camair-Co QC  79 Capital Airlines JD  80 Cargojet Airways Ltd. W8  81 Cargolux S.A. CV  82 Caribbean Airlines BW  83 Carpatair V3  84 Cathay Pacific CX  85 China Airlines CI  86 China Cargo Airlines Ltd. CK  87 China Eastern MU  88 China Postal Airlines CF  89 China Southern Airlines CZ  90 CityJet WX  91 Comair MN  92 Condor Airlines DE  93 Copa Airlines CM  94 Corendon Airlines XC  95 Corsair SS  96 Croatia Airlines OU  97 Cubana CU  98 Czech Airlines OK  99 Delta Air Lines DL  100 DHL Air Ltd. D0  101 DHL International E.C. ES*  102 Днеправиа Z6*  103 Dragonair KA  104 EgyptAir MS  105 EL AL LY  106 Emirates EK  107 Ethiopian Airlines ET  108 Etihad Airways EY  109 EuroAtlantic Airways YU  110 European Air Transport QY  111 Eurowings EW  112 EVA Air BR  113 Federal Express FX  114 Fiji Airways FJ  115 Finnair AY  116 Flybe BE  117 Flydubai FZ  118 FlyEgypt FT  119 Freebird Airlines FH  120Garuda GA  121 Georgian Airways A9  122 Germania ST  123 Gulf Air GF  124 Hahn Air HR*  125 Hainan Airlines HU  126 Hawaiian Airlines HA  127 Hi Fly 5K  128 Hong Kong Airlines HX  129 Hong Kong Express Airways UO  130 Iberia IB  131 Icelandair FI  132 Insel Air 7i  133 Interjet 4O  134 Iran Air IR  135 Iran Aseman Airlines EP  136 Israir 6H  137 Japan Airlines JL  138 Jazeera Airways J9  139 Jet Airways 9W  140 Jet Lite (India) Limited S2  141 JetBlue B6  142 Jordan Aviation R5  143 Nordavia 5N  144 Juneyao Airlines HO  145 Kenya Airways KQ  146 Kish Air Y9  147 KLM KL  148 Korean Air KE  149 Kuwait Airways KU  150 LACSA LR  151 LAM TM  152 Lan Airline LA  153 Lao Airlines QV  154 LATAM Airlines Brasil JJ  155 LATAM Argentina 4M  156 LATAM Cargo Brasil M3  157 LATAM Cargo Chile UC  158 LATAM Cargo Mexico М7  159 LATAM Colombia 4С  160 LATAM Ecuador XL  161 LATAM Paraguay PZ  162 LATAM Peru LP  163 LIAT Airlines LI  164 Loong Air GJ  165 LOT Polish Airlines LO  166 Lucky Air 8L  167 Lufthansa LH  168 Lufthansa Cargo LH  169 Lufthansa CityLine CL  170 Luxair LG  171 Mahan Air W5  172 Malaysia Airlines MH  173 Mandarin Airlines AE  174 Martinair MP  175 Mauritania Airlines International L6  176 Middle East Airlines ME  177 MIAT Mongolian Airlines OM  178 Mistral Air М4  179 Montenegro Airlines YM  180 Myanmar Airways International 8M  181 Nesma Airlines NE  182 Nextjet 2N  183 Nile Air NP  184 Nippon Cargo Airlines KZ  185 Nordwind Airlines N4  186 Nouvelair BJ  187 Okay Airways BK  188 Olympic Airlines OA  189 Oman Air WY  190 Onur Air 8Q  191 Overland Airways  192 Pakistan International Airlines PK  193 Pegasus Airlines PC  194 PGA-Portugalia Airlines NI  195 Philippine Airlines PR  196 Precision Air PW  197 PrivatAir PV  198 Qantas QF  199 Qatar Airways QR  200 АО «Авиакомпания «Rusiya» FV  201 Royal Air Maroc AT  202 Royal Brunei BI  203 Royal Jordanian RJ  204 RwandAir WB  205 S7 Airlines S7  206 SAA SA  207 Safair FA*  208 Safi Airways 4Q  209 SAS SK  210 SATA Air Acores SP  211 SATA International S4  212 Saudi Arabian Airlines SV  213 SBA Airlines S3  214 Shandong Airlines SC  215 Shanghai Airlines FM  216 Shenzhen Airlines ZH  217 SIA SQ  218 SIA Cargo SQ  219 Sichuan Airlines 3U  220 Silk Way West Airlines ZP  221 Silkair MI  222 Sky Airline H2  223 South African Express XZ  224 SriLankan Airlines UL  225 SunExpress XQ*  226 Surinam Airways PY  227 Swiss LX  228 Syrianair RB  229 TAAG Angola Airlines DT  230 TACA TA  231 TACA Peru T0  232 TACV Cabo Verde Airlines VR  233 TAME EQ  234 TAP - Air Portugal TP  235 TAROM RO  236 Tassili Airlines SF  237 Thai Airways TG  238 Thai Lion Air SL  239 Tianjin Airlines GS  240 TNT Airways 3V  241 TransAsia Airways GE  242 TUIfly X3*  243 Tunis Air TU  244 Turkish Airlines TK  245 T'way Airlines TW  246 Ukraine International Airlines PS  247 United Airlines UA  248 UPS Airlines 5X  249 Ural Airlines U6  250 Utair UT  251 Uzbekistan Airways HY  252 VietJet Air VJ  253 Vietnam Airlines VN  254 Virgin Atlantic VS  255 Virgin Australia VA  256 Volaris Y4*  257 Волга-Днепр VI*  258 VRG Linhas Aéreas S.A. G3  259 Vueling Airlines VY  260 Wamos Air EB  261 WestJet WS  262 White Airways WI  263 Wideroe WF  264 Xiamen Airlines MF  265 Yemenia IY  266 Somon Air TJ 

 Həmçinin bax 
Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı

Xarici keçidlər

Kateqoriya:Aviasiya
Kateqoriya:Beynəlxalq təşkilatlar