Səməd Sərdariniya

Səməd Sərdarniya () — Azərbaycanın tanınmış tarixçi və tədqiqatçısı, bir neçə tarixi kitabın müəllifi.Təbrizdə mərhum ustadımız Səməd Sərdarniya anılıb

 Həyatı 

Səməd Sərdariniya 1947-ci il mayın 11-da Təbrizin Əmirxiz məhəlləsində anadan olub. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra Təbriz Universitetinin tarix fakültəsini bitirib.Səməd Sərdariniyanın əsərləri tariximizi təhrif edənlərə, dilimizi dananlara elmi baxımdan əsaslandırılmış, tutarlı cavablardır

Salmas şəhərində 2 il hərbi xidmətdə olduqdan sonra Milli Radiotelevizya Təşkilatında işə qəbul olur və Tehrana köçür. Tehrana köçdükdən sonra Tehran Milli Universitetində hüquq ixtisası üzrə təhsil almağa başlayır. 1979-cu ildə də buranı bitirərək diplom alıb.

 Fəaliyyəti 
Tehran televiziyasında, Təbriz radiosunda çalışıb. 1979-cu il İran İslam İnqilabından sonra, professor Həmid Nitqi, Məhəmmədəli Fərzanə, Kərim Məşrutəçi (Sönməz), Əbdülkərim Mənzuri Xamnə, Qulamhüseyn Beqdeli, Həsən Məcidzadə Savalan və  Tehranda nəşr olunan "Varlıq" jurnalının təsisçisi  Cavad Heyət ilə birlikdə həmin jurnalın işıq üzü görməsində böyük rolu olmuşdur. Jurnalın ən fəal yazarlarından olan Səməd Sərdariniyanın məqalələri xalqımızın tarixini təhrif edənlərə, dilimizi dananlara elmi baxımdan əsaslandırılmış, tutarlı cavablar kimi səslənib.

Son on beş il ərzində Səməd Sərdariniya öz yaradıcılığında qeyri-adi məhsuldarlıq nümayiş etdirərək, bir-birinin ardınca dəyərli kitablar yazmışdı. Bu kitabların adlarına baxmaq belə, onların milli tariximiz və gələcəyimiz üçün əhəmiyyətini təsəvvür etməyə imkan yaradır:

"Azərbaycan Məşrutə dönəmində", "Azərbaycanın məşhurları" (2 cilddə), "İrəvan müsəlmanların yaşadığı vilayət olmuşdur", "Təbriz – birincilər şəhəri", "Təbriz – İranda çap sənətinin beşiyi", "Arazın hər iki tayında müsəlmanların soyqırımı", "Molla Nəsrəddin Təbrizdə", "Məşrutə dönəmində Azərbaycan qəzetləri", «Təbriz Tənbəki üsyanı illərində», «Əli Müsyo», «Azərbaycan teatrının tarixi», «Bağır xan Salari-Milli», "Qarabağ müharibəsi", "Qarabağ tarixin gedişində", "İstiqlal qəhrəmanı Siqqətülislam" və s.

Səməd Sərdariniya Güney Azərbaycanda tariximizə yeni baxış təqdim edən, onu təhriflərdən, qərəzlərdən təmizləyib elmi təməl üzərində qurmağa çalışan tarixçilər nəslinin görkəmli nümayəndəsi idi. Araşdırmalarında daim Azərbaycanı bütöv, vahid götürürdü. Buna görə onun əsərləri Quzeydə də diqqətlə izlənilir və layiqincə qiymətləndrilirdi. 2002-ci ildə o, Bakıdakı Azərbaycan Universitetinin "Fəxri doktoru" adına layiq görülüb.

Sərdariniyanın "Arazın hər iki tayında müsəlmanların soyqırımı" kitabında erməni quldur dəstələrinin rus və ingilis hərbi qüvvələrinin köməyinə arxalanaraq Türkiyə, İran və azərbaycan ərazilərində çoxsaylı cinayət törətmələri, müsəlman kənd və şəhərlərini xarabazara çevirmələri, yüz minlərlə günahsız insanların qətliamını təşkil etmələri tutarlı sənədlər və mənbələr əsasında açılıb göstərilir. 2006-cı ildə alimin "Arazın hər iki tayında müsəlmanların soyqırımı" adlı kitabı AMEA Şərqşünaslıq İnstitutu Elmi Şurasının qərarı ilə "Elm" nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmişdir.

Digər "İrəvan müsəlman sakinli vilayət olmuşdur" kitabı tarixi faktları ortaya qoymaq, erməni və onlara havadarlıq edən ölkələrin siyasətçilərinin, tarixçi alimlərinin yalan və uydurmalarını ifşa etmək məqsədi ilə qələmə alınıb. Kitab İnstitut tərəfindən tərcümə olunaraq nəşr edilmişdir. Müəllif kitaba yazdığı müqəddimədə qeyd edir ki, İran–Rusiya müharibələrindən, xüsusilə də Türkmənçay müqaviləsindən sonra ermənilərin Çuxursəd vilayətinə və onun mərkəzi İrəvana köçürülməsinə rusların birbaşa himayədarlıq etmələrinə və "məşəqqətlər görmüş millətə" hər cür dəstək vermələrinə baxmayaraq, 1918-ci ilə qədər ermənilər Qafqazın heç bir məntəqəsində əhalinin əksəriyyətini təşkil etməyiblər. Yeri gəlmişkən, alim tarixi faktları səsləndirərkən erməni müəlliflərinə də istinad edib. Kitab İrəvanın ilkin yaşayış məskəni kimi formalaşması mərhələsindən başlayaraq burada yaşayan müsəlmanların (azərbaycanlıların) daşnakların əli ilə kütləvi şəkildə qətlə yetirilməsinə qədərki böyük tarixi mərhələni əhatə edir. Kitabın ilk hissələrində müəllif tarixi sənədlər və fotolar əsasında rus işğalı ərəfəsində İrəvanın tarixi-coğrafi mənzərəsini, şəhərin türk-müsəlman memarlığı əsasında yaradılmış memarlıq quruluşunu, mədəniyyət abidələrinin, dini mərkəzlərin (yeddi məscidin), karvansaraların və digər ictimai müəssisə və təşkilatların şəklini oxucuya təqdim etməklə onun tarixi bir müsəlman-türk şəhəri olduğunu sübut etməyə nail olub.

 Ölümü 
Səməd Sərdariniya 22 aprel 2008-ci ildə vəfat edib.

2010-cu ildə vandallar tərəfindən qəbri üzərindəki əksi qoparılıb və yerinə boya tökülüb.Təbrizdə Azərbaycan tədqiqatçısının məzarına hörmətsizlik olduTarixçi-alim Səməd Sərdariniyanın məzarı təhqir olunub

 Əsərləri 
200px|thumb|right|Səməd Sərdariniyanın məzarı

 Azərbaycan Məşrutə dönəmində 
 Məşrutə dönəmində Azərbaycan qəzetləri 
 Əli Müsyo 
 Bağır xan Salari-Milli
 Qarabağ müharibəsi 
 Azərbaycan teatrının tarixi (1979) 
 Azərbaycanın məşhurları (I cild) (1992)
 Molla Nəsrəddin Təbrizdə (1993)
 Təbriz Tənbəki üsyanı illərində (1999)
 Azərbaycanın məşhurları (II cild) (2000)
 İrəvan müsəlmanların yaşadığı vilayət olmuşdur (2002)  
 Təbriz — birincilər şəhəri (2003)
 Arazın hər iki tayında müsəlmanların soyqırımı (2004) 
 Qarabağ tarixin gedişində (2005) 
 Təbriz — İranda çap sənətinin beşiyi (2005)

 Xarici keçidlər 
 Səməd Sərdariniyanın dəfni
 Oğlu Aydın Sərdariniyanın atası haqqında verilişdə çıxışı
 "İrəvan müsəlman sakinli vilayət olmuşdur" kitabını yükləmə linki

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 
 Varlıq (jurnal)
 Cavad Heyət
 Rza Bərahəni

Kateqoriya:İran tarixçiləri
Kateqoriya:Azərbaycanlı tarixçilər
Kateqoriya:İran ədəbiyyatşünasları
Kateqoriya:Azərbaycanlı ədəbiyyatşünaslar
Kateqoriya:İran yazıçıları
Kateqoriya:Azərbaycanlı yazıçılar
Kateqoriya:Varlıq jurnalının əməkdaşları
Kateqoriya:Təbrizdə doğulanlar
Kateqoriya:Vadi rəhmət qəbiristanlığında dəfn olunanlar