Darbaz (Borçalı)

Darbaz () — Darbazi, azərbaycanca: Darvaz və ya Darbaz) — Gürcüstanın Bolnisi rayonunda kənd.

 Etimologiyası 
Darvaz sözünün fars mənşəli "darvāze" — darvaza sözündən yarandığı ehtimal edilir. Orta əsrlərdə bu söz gürcü dilinin leksikonuna da daxil olmuşdur. Hazırda linqvistik olaraq daha çox "zal" və "dəhliz" anlamına gələn Darbaz həm də məşhur gürcü xalq memarlığı növüdür. Kaxeti və Samsxe-Cavaxeti vilayətlərində və Borçalının digər bölgələrində də analoji memarlıq nümunələrinə rast gəlmək mümkündür. Bolnisi rayonu ərazisində Darbaz adlı başqa bir kənd yaşayış məntəqəsi (rəsmi sənədlərdə Kiçik Darbaz kimi qeyd edilir və Faxralı kəndindən 7–8 km. cənubda yerləşir) də mövcuddur. 1536-cı ilə aid olan arxiv sənədlərində Darbasçala, Darbazqala, Darboğaz və s. kənd adlarına rast gəlinir və bu kəndlərin qədim adları olduğu ehtimal edilir.

 Tarixi 
Darvaz sözünün fars mənşəli "darvāze" — darvaza sözündən yarandığı ehtimal edilir. Orta əsrlərdə bu söz gürcü dilinin leksikonuna da daxil olmuşdur. Hazırda linqvistik olaraq daha çox "zal" və "dəhliz" anlamına gələn Darbaz həm də məşhur gürcü xalq memarlığı növüdür. Kaxeti və Samsxe-Cavaxeti vilayətlərində və Borçalının digər bölgələrində də analoji memarlıq nümunələrinə rast gəlmək mümkündür.

Bolnisi rayonu ərazisində Darbaz adlı başqa bir kənd yaşayış məntəqəsi (rəsmi sənədlərdə Kiçik Darbaz kimi qeyd edilir və Faxralı kəndindən 7–8 km. cənubda yerləşir) də mövcuddur. 1536-cı ilə aid olan arxiv sənədlərində Darbasçala, Darbazqala, Darboğaz və s. kənd adlarına rast gəlinir və bu kəndlərin qədim adları olduğu ehtimal edilir.

 Mədəniyyəti 
Darvaz kəndində ilk dünyəvi məktəbin əsası 1919-cu ildə Gürcüstanda milli hakimiyyətin iqtidarda olduğu zaman qoyulmuşdur. Kənddən yüksək emiqrasiya şagirdlərin sayının kəskin azalması ilə müşayiət olunur. Belə ki, 1988-ci ildə məktəbdə 1278 nəfər şagird təhsil aldığı halda, 2005-ci ildə onların sayı 5 dəfəyə yaxın azalaraq 267 nəfərə düşmüşdür.

 Coğrafiyası və iqlimi 
Darvaz kəndi Gədi (Keda) çayının sol sahilində, rayon mərkəzindən 23 km qərbdə, dəniz səviyyəsindən 900m hündürlükdə yerləşir. Qonşu kəndləri Kipircik və Dəmirlidir.

 Əhalisi 
2002-ci il siyahıyaalmanın nəticələrinə əsasən kəndin əhalisi 3743 nəfər(847 ailə) təşkil etmişdir ki, onlardan da 50,6%-i kişilər, 49,4%-i qadınlardır. Sakinlərin 99%-i etnik azərbaycanlılardan ibarətdir.

Doğum səviyyəsinin yüksək olması ilə əlaqədar olaraq ötən əsrdə kəndin əhalisi sürətlə artmışdır. Belə ki, Çar Rusiyasının 1870-ci ildə həyata keçirdiyi ilk siyahıyaalma zamanı kənddə 72 ailədə 438 nəfər sakin yaşadığı halda 1926-cı ildə 208 ailədə 1144 nəfərə çatmışdır. Sosial vəziyyətin çətinliyi və yüksək işsizliklə əlaqədar kənd yüksək əmək emiqrasiyası ilə xarakterizə olunur. 2006-cı ilin hesablamalarına görə kənddə 3600 nəfər(837ailə) yaşayır.

 Tanınmış şəxsləri 
 Mehralı bəy — Osmanlı İmperiyasında paşa
 Bilal Molla Əlləz oğlu Aşirov — NQBD zabiti
 Nadir Rüstəm oğlu Əhmədov — Böyük Vətən müharibəsi Qəhrəmanı, "Qırmızı Ulduz" və s. orden və medalların kavaleri, tanınmış dövlət qulluqçusu və el ağsaqqalı
 Mədəd Çobanov — akademik, filologiya elmləri doktoru, professor, Nyu-York Elmlər Akademiyasının və Türk Dili Kurumunun üzvü, Prezident təqaüdçüsü.
 Məmməd Xası oğlu Əliyev — Tibb Elmlər Doktoru, Professor

 Fərman Gülməmmədov — professor
 Məhəmmədəli Məmmədov — professor
 Murtuz Məmmədov — professor
 Valeh Hacılar — professor
 Sergey Əhmədov — fəlsəfə elmləri doktoru
 Məhər Aşirov — biologiya elmləri namizədi

 Müşfiq Borçalı — Müşfiq Mədəd oğlu Çobanov — alim, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Prezident təqaüdçüsü.
 Aşırova Natəvan Məhər qızı ‐ Darvazın ilk qadın alimi, tibb üzrə fəlsəfə doktoru (2001-ci ildən), ATU cərrahi xəstəliklər kafedrasının dosenti
 Hüsniyyə Çobanova — Darvazın ilk qadın alimi, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent

 Faiq Namazov — alim, fizika–riyaziyyat elmləri namizədi.

 Yazıçıları 
 Musa Nəbioğlu — yazıçı-publisist
 Müşfiq Borçalı — alim-naşir-yazıçı-jurnalist, universitet müəllimi, filogiya üzrə fəlsəfə doktoru, Prezident təqaüdçüsü, AYB-nin, AJB-nin və Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, "Abdulla Şaiq", "Nəriman Nərimanov", "Zirvə", "Zəfər", "Qızıl qələm" və s. mükafatlar laureatı, "Ziya" qəzetinin və "ZiM. Az" saytının baş redaktoru.

 İqtisadiyyatı 

 Şəkilləri 

 Xarici keçidlər 

 Mənbə 

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 
 Darboğaz

Kateqoriya:Bolnisi bələdiyyəsinin yaşayış məntəqələri
Kateqoriya:Borçalı kəndləri