Təkab şəhristanı

Təkab şəhristanı () — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının 17 şəhristanından biri və bu ostanda inzibati ərazi vahidi. Şəhristanın inzibati mərkəzi Təkab (Tikantəpə) şəhəridir.

Şəhristanın ərazisi 2,523 km²-dir. 2006-cı ildə aparılmış əhalinin siyahıya alınmasının nəticələrinə görə şəhristanın əhalisi 17 618 ailədə 81 395 nəfər (kişilər - 40 161 nəfər, qadınlar - 41 234 nəfər) olmuşdur.Government of Takab city (Takab şəhristanının rəsmi saytı) :معرفی شهرستان

Təkab şəhristanında əsasən azərbaycanlılarروزنامه جام جم - JameJamOnline.ir :تکاب شهر قلعه هاي تاريخي, qismən kürdlər yaşayırlar.Bölgədə yaşayan azərbaycanlılar, Azərbaycan dilində (əfşar şivəsində), kürdlər isə soran ləhcələsində danışırlar.

  Təkab şəhristanının inzibati bölgüsü  
Mərkəzi bəxşi
 İnzibati mərkəzi: Təkab (Tikantəpə)
 DEHİSTANLARI:
 Əfşar dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Badarlı (Padarlı), Badxərid / Vixer, Çahartağ, Çiçəkli, Feyzabad, Qalacıq, Qaraqaya, Qocur, Oğulbəy, Sarıcalı, Yolqunağac
 Ənsar dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Ağqala, Asmanbulağı, Ayqalası, Durbaş, Ərəbşah, Gəzdərə, Hacıbabay-i Ülya, Hacıbabay-i Süfla, Hacıbabay-i Vusta, Kotan-i Ülya, Qırxlı, Sabil, Tamay, Taşəkabud / Taşkabud
 Kərəftu dehistanı
 KƏNDLƏRİ:  Ağabəy, Badmahmud, Boluz (Bolus), Çaharqala, Çəpdərə, Daşbulaq, Dərvişrəş, Əliabad-i Noxuddərə, Güldərə-i Ülya, Güldərə-i Süfla, Qarababa, Qoca, Noxuddərə, Pəhləvan, Sarıbağ, Sarıqurğan, Taskənd, Təpəbur, Tondarlı (Dondarlı), Yəhərli
 Təxt-i Süleyman bəxşi
 Şəhərləri yoxdur
 DEHİSTANLARI:
 Əhmədabad dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Alçalı-i Ülya, Alçalı-i Süfla, Ağotaq, Ağdərə-i Süfla, Ağdərə-i Ülya, Ağdərə-i Vusta, Anqurud / Ənqurud, Arpaçayı, Cidaqaya, Çıraqtəpə-i Süfla, Çıraqtəpə-i Ülya, Əhmədabad-i Süfla, Əhmədabad-i Ülya, Əminabad, Ərəbşah, Güləgülə, Həsənabad, Qaynarca, Şirmərd, Yarəziz, Yengikənd, Zərəşoran, Zinharkəndi / Zinhar
 Çəmən dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Ağbulaq-i Həmədani, Ağbulaq-i Ülya (yerli əhalinin dilindəki əsl adı Baş Ağbulaq), Babanəzər, Birincə, Günbəd, Gögərdçi (Göyərdici / Göyərçin (?)), Hampa, Qarabulaq, Qaranaz, Qarovulxana, Qızılqışlaq, Qoşabulaq, Quşxana-i Ülya, Təzəkənd-i Nüsrətabad, Tumarkəndi, Üçhisar
 Sarıq dehistanı
 KƏNDLƏRİ: Alasaqqal, Başbarat, Çöplü, Daş Qızqapan, Doldolbulağı, Göyağac, Xarxar, Kərimabad, Kusəpiri, Qaraömər, Mayinbulaq, Nəbikəndi, Tərməkçi

 Görməli yerlər 
Balqız dağı (və ya Bilqeys - Balqız dağının farslaşdırılmış adıdır) - türk eli arasında ona Haça dağ da deyirlər, səbəbi iki qoşa zirvəsinin olmasıdır, hündürlüyü 3350 metr. Bu dağın iki zirvəsinin başı ilin bütün fəsilləri boyu qarlı olur. Yay aylarında qar nisbətən azca əriyir və tarixən bu qar sularının əmələ gətirdiyi və bu iki zirvə arasında yerləşən möhtəşəm mənzərəyə sahib gölə tökülür.
Divzindanı dağı (və ya Zindan dağı) - 120 metr hündürlüyə sahib olan içi boş dağ olan təbii komleks, ağzının eni 50 metrdir. Ətrafında bizim eradan əvvəl 1000 il öncəsinə - o dövrdə mövcud olmuş Manna dövlətinə aid abidələr vardır. UNESCO-da İranın tarixi əsərləri siyahısında qeyd olunmuşdur.
Qəynərcə şəlaləsi - Təxt-i Süleyman yaxınlığında yerləşən Qəynərcə kəndində yerləşir.
Birincə dəryası - Töhül dağının ətəklərində Birincə kəndində yerləşir.
Çəmligöl (və ya Çəmlibel və ya Çənlibel) - təbii əsər, 85 metr eni olan göldə yerləşən və onun üzərində hərəkət edən 70 metr eni olan adadır.
Savruq körpüsü - Səfəvilər dövrünə aiddir, türk kəndi olan Durbaş kəndinin yanında yerləşir.
Balqız qalası - qala 3350 metr hündürlüyü olan Balqız dağının başında tikilib və Təxt-i Süleymanın yaxınlığındadır.
Sərdar Əfşar qalası - Tikantəpə şəhərinin ortasında yerləşir.
Sarıqurğan qalası - qala Tikantəpədən Sayınqalaya gedən yolun üzərində yerləşir.
Oğulbəy kəndinin Cümə məscidi
Oğulbəy buzlu xanası
Kərəfto köhülü
Təxti-Süleyman (və ya Soğurluq) - bizim eradan 1000 il əvvəl yəni 3000 il öncə əsası qoyulmuşdur, bu ərazidəki qədim yaşayış komleksi öncə Manna dövlətinin, daha sonra Atropantena dövlətinin paytaxtı olmuşdur, hazırda qədim Qazaka şəhəri xarabalığının yerləşdiyi tarixi kompleksdir. UNESCO-da İranın tarixi əsərləri siyahısında qeyd olunmuşdur.

 Mineral sular 
İstisu, Qəynərcə suyu, Birincə suyu, Çardaq suyu, Ağbulaq suyu, Oğulbəy suyu, Durbaş suyu, Tamay suyu və s.

 Mədənlər 
Ağdərə qızıl mədəni - Tikantəpə şəhərinin 30 km-liyində yerləşir, burada fəaliyyət göstərən Puyazərkan karxanası mədəndən ildə 4 ton saf qızıl hasil edir, mədəndə filizlər arındırılarkən onun tərkibindən saf qızılla yanaşı gümüş və civə də hasil edilməktədir, karxananın təkcə qızıl hasilatından əldə etdiyi gəlir illik 150 milyard İran tüməni dəyərindədir, karxananın bütün səhmləri fars əsilli səhmdarlara məxsusdur. Ağdərə mədəni İran İslma respublikasının Zərəşoran qızıl mədənindən sonra ikinci ən böyük qızıl mədənidir.
Zərəşoran qızıl mədəni - fəaliyyətdə deyil, 150 min ton real qızıl ehtiyatına sahibdir. İran İslam Respublikasının ən böyük qızıl mədənidir.
Balqızın qranit mədəni - Səhənd və Savalan dağlarından sonra Güney Azərbaycanın üçüncü ən uca dağı olan Balqız dağının zirvəsində yerləşir. Bugün Tikantəpə şəhristanı ərazisində 220 bu cür dəyərli daşlara sahib mədənlər mövcuddur ki onlardan 85-i fəaliyyətdədir, digər mədənlərin də fəaliyyətə başlaması üçün texniki hazırlıqlar hökumət planındadır. Mədən tikinti materialları ehtiyatlarına görə Tikantəpə İranın ən zəngin ərazisi hesab olunur. Bütün mədənlər qeyri-Tikantəpəli və qeyri-azərbaycanlı olan əsasən fars əsilli və isfahanlı sahibkarlara, qismən digər bölgələrdən olan kürd əsilli sahibkarlara məxsusdur. Bütün karxanalarda mədənlərdən orta hesabla ildə 108 milyard İran tüməni dəyərində mədən tikinti materialları - qiymətli tikinti daşları hasil edilir.

 Görkəmli şəxslər 
Yədullah Məftun Əmini: 1926-cı ildə Tikantəpə şəhərində anadan olmuşdur. Güney Azərbaycanın tanınmış şairlərindən biridir.
Seyyid Yəhya Yəsrubi: 1942-ci ildə Çıraqtəpə kəndində anadan olmuşdur. İranın böyük islam alimi və mütəfəkkirlərindən biridir.
Əbasələt Sadiqi
Cəmşid Yari
Zəbihullah Qasımlı
Yadullah Səburi (şair
İrandan xaricdə yaşayan təkablılar
Professor Şəhriyar Sadiq Əfşar Çıraqtəpə: ABŞ-də yaşayan tanınmış fizika alimi, şəhristanının türk kəndi olan Çıraqtəpə kəndində anadan olmuşdur.
İbrahim Şiri (Azərbaycan Respublikası, Bakı)
Rəsul Vəlizadə (Almaniya)
Əli Nasiri (Norveç)
Pərviz Nəvidi (Fransa, Paris)
Həmid Qaraxani (Stokholm)
Həsən Dadbar (Kanada)
 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Takab şəhristanının rəsmi saytı
 Qərbi Azərbaycan ostanının rəsmi saytı
 Dünya Azərbaycanlıları Konqresi :Mağaralarda gizlənən minillərin sirli tarixi, Tikantəpə və Sayınqalanın dünəni, bu günü... 
Youtube-da Güney Azərbaycan Televizyasının rəsmi səhifəsində: Haray proqramı silsiləsindən ---"Tikantəpə" sənədli film (1), "Tikantəpə" sənədli film (2), Qızıl və Daş mədənləri, "Tikantəpə" sənədli film (3), Kürd məsələsi (1), "Tikantəpə" sənədli film (4), Kürd məsələsi (2)

 Həmçinin bax 

Kateqoriya:Qərbi Azərbaycan ostanının şəhristanları
Kateqoriya:Təkab şəhristanı