Cümlə

Cümlə — bitmiş fikri ifadə edən söz və ya söz birləşməsidir. Cümlə vasitəsilə bir hadisə haqqında məlumat verilir, bir şey soruşulur, bir işə təhrik olunur.

 Cümlənin qurulmasında sözlərlə yanaşı, söz birləşmələri də iştirak edir. Heç bir söz və ya söz birləşməsi bitmiş fikir ifadə etmədən cümlə şəklinə düşə bilməz.
 Cümlə bir sözdən də ibarət ola bilər: Səhərdir.
 Cümlənin əsasını mübtəda və xəbər təşkil edir ki, bu da cümlənin qrammatik əsası adlanır.
 Yalnız köməkçi nitq hissələrindən də ibarət cümlə ola bilər. Belə cümlələrə söz cümlə deyilir. Sən gələcəksənmi? -Bəli.

 Cümlənin məqsəd və intonasiyaya görə növləri 
Hər bir cümlə müəyyən məqsədlə söylənilir. Cümlələr məqsəd və intonasiyaya görə 4 yerə bölünür:
 Nəqli cümlə — Dünən hava yağışlı idi.
 Sual cümləsi — İsmin quruluşca neçə növü var?
 Əmr cümləsi — İbrahim dərslərini oxu.
 Nida cümləsi — Ah, hava necə də gözəldir!

 Cümlənin quruluşca növləri 
 Sadə cümlə
 Mürəkkəb cümlə

 Cümlə üzvləri 
Məna və qrammatik cəhətdən bir-biri ilə əlaqədar olan, müəyyən suallara cavab verən sözlərə cümlə üzvləri deyilir. Cümlənin 5 üzvü var:

 Baş üzvlər 
 Mübtəda
 Xəbər

 İkinci dərəcəli üzvlər 
 Tamamlıq
 Təyin
 Zərflik

 Ədəbiyyat 
Seyidov Y.M., Əsədova T.A, Azərbaycan dili, Bakı, Çaşıoğlu, 2003 (8–9. siniflər üçün dərslik)


Kateqoriya:Sintaktik varlıqlar