Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı

Fizika üzrə Nobel mükafatı () — İsveç Kral Elmlər Akademiyası tərəfindən fizikanın müxtəlif sahələri üzrə elm adamlarına təqdim olunan illik mükafat. Bu mükafat Alfred Nobelin 1895-ci ildəki vəsiyyəti əsasında təsis edilmiş beş Nobel mükafatından biridir, hansı ki, fizika sahəsi üzrə insanlığa əlamətdar töhfələr verənlərə təqdim olunur. Nobelin vəsiyyətinə əsasən, mükafat Nobel Fondu tərəfindən idarə olunur və Royal İsveç Elmlər Akademiyası tərəfindən seçilmiş beş üzvdən ibarət komitə tərəfindən verilir. Mükafat Stokholmda 10 dekabr — Alfred Nobelin ölüm ildönümü ilə bağlı illik mərasimdə təqdim olunur. Laureatlar bir medal, bir diplom və illər ərzində dəyişən miqdarda pul mükafatı alırlar.

 Statistika 
2023-cü ildən etibarən mükafat 224 şəxsə təqdim edilmişdir. Fizika üzrə Nobel mükafatına ilk dəfə 1901-ci ildə alman fiziki Vilhelm Rentgenə layiq görülmüşdür. Ona verilən mükafat pulunun məbləği 150.782 İsveç kronu təşkil edirdi, 2007-ci ilin dekabr ayında bu məbləğ 7.731.004 İsveç kronuna bərabər idi. Con Bardin bu sahə üzrə mükafatı iki dəfə qazanan yeganə laureatdır (1956 və 1972-ci il). Mariya Küri həmçinin iki Nobel mükafatı qazanmışdır; 1903-cü ildə fizika sahəsi üzrə və 1911-ci ildə kimya sahəsi üzrə.

Uilyam Lorens Breqq 2014-cü ilin oktyabr ayına qədər ən gənc Nobel mükafatı laureatı idi. O mükafatı 1915-ci ildə 25 yaşında ikən qazandı və Fizika sahəsi üzrə Nobel mükafatının ən gənc laureatı olaraq qalmaqdadır.

Beş qadın fizika sahəsi üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür: Mariya Küri (1903), Mariya Göppert-Mayer (1963),Donna Striklend (2018), Andrea Qez (2020) və Ann Liyulie (2023).

1916, 1931, 1934, 1940 və 1942-ci illərdə Fizika üzrə Nobel mükafatı verilmədi. Həmçinin Fizika üzrə Nobel mükafatı 8 dəfə bir il müdətinə təxirə salınıb. Nobel komitəsinin qərarına əsasən 1917-ci ildə heç bir namizədin zəruri kriteriyaya sahib olmaması səbəbi ilə Fizika üzrə Nobel mükafatı verilmədi, ancaq həmin mükafat 1918-ci ildə Çarlz Qlover Barklaya verilmiş və mükafat 1917-ci ilin mükafatı olaraq sayılmışdır. Həmçinin 1918-ci ilin mükafatı 1919-cu ildə Maks Planka, 1921-ci ilin mükafatı 1922-ci ildə Albert Eynşteynə, 1924-cü ilin mükafatı 1925-ci ildə Karl Siqbana, 1925-ci ilin mükafatı 1926-cı ildə Ceyms Frank və Qustav Lüdviq Hertsə, 1928-ci ilin mükafatı 1929-cu ildə Ouen Uillans Riçardsona, 1932-ci ilin mükafatı 1933-cü ildə Verner Heyzenberqə və 1943-cü ilin mükafatı isə Otton Şternə təqdim edilmişdir.

 Laureatlar 
 İl Şəkil Laureat Ölkə Əsaslanma Ref 1901 75px Vilhelm Rentgen  Almaniya İmperiyası "Sonralar onun adını daşıyan Rentgen şualarının kəşf edilməsində göstərdiyi fövqaladə xidmətlərinin tanınması üçün" 1902 75px Hendrik Lorens   Hollandiya "Maqnetizmin radiasiya fenomeni üzərindəki təsiri ilə əlaqəli həyata keçirdikləri tədqiqatları ilə fövqaladə xidmətlərinin tanınması üçün" 75px Piter Zeyeman Hollandiya 1903 75px Antuan Anri Bekkerel Fransa "Təbii radioaktivliyi kəşf etdiyinə görə" 75px Pyer Küri Fransa "Professor Antuan Anri Bekkerel tərəfindən kəşf edilən radiasiya fenomeni üzərində birgə tədqiqatlarına görə" 75px Mariya Küri Polşa 1904 75px Con Uilyam Strett Böyük Britaniya "Ən əhəmiyyətli qazların sıxlığının araşdırılması və bu tədqiqatalarla əlaqəli olaraq arqonu aşkar etməsinə görə" 1905 75px Filipp Lenard Avstriya-MacarıstanAlmaniya İmperiyası "Katod şüaları üzərində həyata keçirdiyi tədqiqatlarına görə" 1906 75px Cozef Con Tomson Böyük Britaniya "Gazlardakı elektrik keçiriciliyi üzərində nəzəri və eksperimental tədqiqatlarına görə" 1907 75pxAlbert Maykelson ABŞPolşa "Optik həssaslıq qurğularına və onların vasitəsilə həyata keçirilən spektroskopik və metrologik tədqiqatlarına görə" 1908 75px Qabriel Lipman Fransa "İnterferensiya fenomeni əsasında rənglərin fotoqrafiq olaraq yenidən hasil etmə metoduna görə" 1909 75px Qulyelmo Markoni İtaliya Krallığı "Radioteleqrafın inkişafında verdikləri töhfələrinə görə" 75px Karl Braun Almaniya İmperiyası 1910 75px Yan Van-der-Vaals Niderland "Qazların və mayelərin vəziyyət tənliyi üzrə tədqiqatlarına görə" 1911 75px Vilhelm Vin Almaniya İmperiyası "İstilik şualanmalarını tənzimləyən qanunlarla əlaqədar kəşflərinə görə" 1912 75px Nils Dalen İsveç "Qaz akkumulyatorlarının mayak və buylarla kombinasiyasında istifadə edilən avtomatik klapan ixtirasına görə" 1913 75px Heyke Kamerlinq Onnes Niderland "Maddənin aşağı tempereturdakı xüsusiyyətlərinə dair tədqiqatlarına görə. Bu tədqiqatlar əsasında maye heliumun istehsalı mümkün olmuşdur" 1914 75px Maks fon Laue Almaniya İmperiyası "Rentgen şüalarının kristallar tərəfindən diffraksiyasını kəşf etdiyinə görə hansı ki, Rentgen şüaları spektroskopiyasının inkişafında mühüm addım atmışdır" 1915 75px Uilyam Henri Breqq Böyük Britaniya "Rengen şüaları vasitəsilə kristalların quruluşunun analiz edilməsindəki tədqiqatlarına görə hansı ki, rentgen kristalloqrafiyasının inkişafında mühüm addım atmışlardır " 75px Uilyam Lorens Breqq AvstraliyaBöyük Britaniya 1916 Mükafat verilməyib 1917 75px Çarlz Qlover Barkla Böyük Britaniya "Elementlərdəki rentgen şüualanma xarakteristikasını kəşf etdiyinə görə" 1918 75px Maks Plank Almaniya İmperiyası "Enerji kvantının aşkar edilməsi ilə fizikanın inkişafına göstərdiyi xidmətlərə görə" 1919 75px Yohannes Ştark Almaniya "Kanal şüalarındakı dopler effektini və elektrik sahələrindəki spektral cizgiləri kəşf etdiyinə görə" 1920 75px Şarl Edur Giyom İsveçrə "Nikel-polad xəlitələrindəki anomaliyaları kəşf edərək fizikada həssas ölçmələrə verdiyi töhfələrə görə" 1921 75px Albert Eynşteyn Almaniyaİsveçrə "Nəzəri fizikaya verdiyi töhfələrə görə və xüsusi ilə fotoelektrik effekti kəşf etdiyinə görə " 1922 75px Nils Bor Danimarka "Atomların strukturu və yaydığı radiasiya ilə əlaqəli tədqiqatlarda göstərdiyi xidmətlərinə görə" 1923 75px Robert Milliken ABŞ "Elementar elektirik yükü və fotoelektrik effektə dair tədqiqatlarına görə" 1924 75px Karl Siqban İsveç "Rentgen spektroskopiyası sahəsindəki tədqiqat və kəşflərinə görə" 1925 75px Ceyms Frank Almaniya "Elektronun atom üzərində təsirini tənzimləyən qanunları aşkar etdiklərinə görə" 75px Qustav Herts Almaniya 1926 75px Jan Batist Perren Fransa "Maddənin dəvamsız strukturuna dair tədqiqatlarına və xüsusi olaraq da sedimentasiya balansını kəşf etdiyinə görə" 1927 75px Artur Kompton ABŞ "Adını daşıyan kompton effektini kəşf etdiyinə görə" 75px Çarlz Tomson Riz Vilson Böyük Britaniya "Yoğunlaşmış buxarda yüklənmiş zərrəciklərin yollarının görülməsini mümkün edən metoduna görə" 1928 75px Ouen Uillans Riçardson Böyük Britaniya "Termoelektron fenomeni üzərindəki tədqiqatlarına və xüsusi ilə də onun adını daşıyan Riçardson qanununu kəşf etdiyinə görə" 1929 75px Lui de Broyl Fransa "Elektronlarının dalğa xasiyyətini kəşf etdiyinə görə" 1930 75px Çandrasekhara Venkata Raman Hindistan "İşığın səpilməsi ilə əlaqəli tədqiqatlarına və adı verilən Raman saçılmasını kəşf etdiyinə görə" 1931 Mükafat verilməyib 1932 75px Verner Heyzenberq Almaniya "Kvant mexanikasının əsəsını qoymasına və hidrogenin allotropik formalarını kəşf etdiyinə görə" 1933 75px Ervin Şredinger Avstriya "Atom nəzəriyyəsinin yeni produktiv formalarını kəşflərinə görə" 75px Pol Dirak Böyük Britaniya 1934 Mükafat verilməyib 1935 75px Ceyms Çedvik Böyük Britaniya "Neytronu kəşf etdiyinə görə" 1936 75px Viktor Frans Hess Avstriya "Kosmik radiasiyanı kəşf etdiyinə görə" 75px Karl Deyvid Anderson ABŞ "Pozitronu kəşf etdiyinə görə" 1937 75px Klinton Devisson ABŞ "Eksperimental olaraq elektronların kristallar tərəfindən diffraksiyasını kəşf etiklərinə görə" 75px Corc Pacet Tomson ABŞ 1938 75px Enriko Fermi İtaliya Krallığı "Neytron radiaktik şüalanması səbəbi ilə yaranan yeni radioaktiv elementlər ilə əlaqəli tədqiqatlarına və ləng neytronların təsiri altında nüvə reaksiyalarını müəyyən etməsinə görə" 1939 75px Ernest Lourens ABŞ "Siklotronun ixtirası və təkmilləşdirilməsinə və xüsusi ilə də yeni radioaktiv elementlərin alınması kimi onunla əldə olunan nəticələrə görə" 1940 Mükafat verilməyib 1941 1942 1943 75px Otto Ştern ABŞAlmaniya "Molekulyar şüa metodunun təkmilləşdirilməsində göstərdiyi xidmətlərinə və protonun maqnetik momentini kəşf etdiyinə görə" 1944 75px İsidor Ayzek Rabi ABŞPolşa "Atom nüvəsindəki maqnetik xüsusiyyətləri qeydə almaq üçün inkişaf etdirdiyi rezonans metoduna görə" 1945 75px Volfqanq Pauli Avstriya "İstisna prinsipini kəşf etdiyinə görə, həmçinin Pauli prinsipi olaraq da adlandırılır" 1946 75px Persi Bricmen ABŞ "Yüksək təzyiq meydana gətirən cihazın ixtirasına və yüksək təzyiq fizikasına verdiyi töhfələrinə görə" 1947 75px Eduard Eplton Böyük Britaniya "Üst atmosfer fizikasına dair tədqiqatlarına və xüsusi ilə də adını daşıyan Eplton qatını kəşf etdiyinə görə" 1948 75px Patrik Blekett  Böyük Britaniya "Vilsonun bulut kamerası metodunu təkmilləşdirdiyinə, bununla birlikdə nüvə fizikası sahəsində və kosmik radiasiyaya dair kəşflərinə görə" 1949 75px Hideki Yukava Yaponiya "Nüvə qüvvələri ilə bağlı nəzəri tədqiqatlarının əsasında mezonların mövcudluğunu təxmin etdiyinə görə" 1950 75px Sesil Pauell Böyük Britaniya "Növə proseslərini öyrənmək üçün təkmilləşdirdiyi fotoqrafiq metoda və bu metod əsasında mezonlarla əlaqəli kəşflərinə görə" 1951 75px Con Kokroft Böyük Britaniya "Süni şəkildə sürətləndirilmiş atom hissəcikləri vasitəsilə atom nüvəsinin transmutasiya edilməsinə dair öncül tədqiqatlarına görə" 75px Ernest Uolton Böyük Britaniya (İrlandiya) 1952 75px Feliks Blox İsveçrəABŞ "Nüvə maqnit həssaslığı ölçmələri üçün təkmilləşdirdikləri yeni metdodlara və bu metodlarla əlaqəli kəşflərinə görə" 75px Edvard Mills Parsell ABŞ 1953 75px Frits Çernike Niderland "Faza-kontrast metoduna və xüsusi ilə faza-kontrast mikroskopunun ixtirasına görə" 1954 75px Maks Born Almaniya "Kvant mexanikasına dair fundamental tədqiqatlarına və xüsusi ilə dalğa funksiyasının statistik şərhinə görə" 75px Valter Bote Almaniya "Təsadüf metoduna və bununla əlaqəli kəşflərinə görə" 1955 75px Uillis Lamb ABŞ "Hidrogen spektrumundaki incə struktura dair kəşflərinə görə" 75px Polikarp Kuş ABŞAlmaniya "Elektronun maqnetik momentinə dair həssas təsbitlərinə görə" 1956 75px Con Bardin ABŞ "Yarımkeçiricilər üzrə tədqiqatlarına və tranzistor effektini kəşf etdiklərinə görə" 75px Volter Hauzer Bratteyn ABŞ 75px Uilyam Bredford Şokli ABŞ 1957 75px Li Tzundao Çin Respublikası "Bərabərlik qanunlarına dair tədqiqatlarına görə. Bu tədqiqatlar əsasında elementar hissəciklərlə əlaqəli mühüm kəşflər edilmişdir " 75px Yanq Çjennin Çin Respublikası 1958 75px Pavel Çerenkov SSRİ "Çerenkov effektini kəşf və şərh etdiklərinə görə" 75px İlya Frank SSRİ 75px İqor Tamm SSRİ 1959 75px Emilio Gino Segre İtaliyaABŞ "Antiprotonu kəşf etdiklərinə görə" 75px Ouen Çemberlen ABŞ 1960 75px Donald Qlazer ABŞ "Qabarcıq kamerasının ixtirasına görə" 1961 75px Robert Hofştadter ABŞ "Atom nüvələrindəki elektron səpilməsinə dair qabaqcıl tədqiqatlarına və bununla da nükleonların strukturunu açıqlayan kəşflərinə görə" 75px Rudolf Mössbauer Almaniya "Qamma radiasiyasının rezonans absorbasiyasına dair tədqiqatlarına və adını daşıyan Mössbauer effektini kəşf etdiyinə görə" 1962 75px Lev Landau SSRİ "Yoğun maddə fizikasına və xüsusi ilə maye heliyuma dair qabaqcıl nəzəriyyələrinə görə" 1963 75px Yucin Viqner MacarıstanABŞ "Xüsusi ilə kəşf etdiyi fundamental simmetriya prinsiplərinə və bu prinsiplərin tətbiqi vasitəsilə atom nüvəsi və elementar hissəciklər nəzəriyyəsinə verdiyi töhfələrə görə" 75px Mariya Göppert-Mayer ABŞ "Nüvə qabığının strukturu ilə əlaqəli kəşflərinə görə" 75px Hans Yensen Almaniya 1964 75px Nikolay Basov SSRİ "Kvant elektronikasına dair fundamental tədqiqatlarına görə. Bu tədqiqatlar əsasında mazer-lazer prinsipinə əsasən oskilatorların və elektron gücləndiricilərin konstruksiyası mümkün olmuşdur." 75px Aleksandr Proxorov SSRİ 75px Çarlz Hard Tauns ABŞ 1965 75px Riçard Feynman ABŞ "Kvant elektrodinamikasına dair fundamental tədqiqatlarına və bu tədqiqatların elementar hissəciklər fizikasında yaratdığı dərin təsirlərə görə" 75px Culian Şvinqer ABŞ 75px Sin-İtiro Tomonaqa Yaponiya 1966 75px Alfred Kastler Fransa "Atomlardakı Hertz rezonansını tədqiq etmək üçün kəşf və təkmilləşdirdiyinə görə " 1967 75px Hans Bete ABŞAlmaniya "Nüvə reaksiyaları nəzəriyyəsinə verdiyi töhfələrə və xüsusi ilə ulduzlardaki enerji istehsalı ilə əlaqəli kəşflərinə görə" 1968 75px Luis Alvares ABŞ "Data analizi və hidrogen qabarcıq kamerasının istifadə texnikasının təkmilləşdirməsi vasitəsilə hissəciklər fizikasına verdiyi töhfələrə və çoxlu rezonans halının kəşfinə görə" 1969 75px Marri Gell-Mann ABŞ "Elementar hissəciklərin təsnifatına və onların qarşılıqlı təsirlərinə dair töhfələrinə və kəşflərinə görə" 1970 75px Hannes Alfven İsveç "Maqnetik-hidrodinamikaya dair fundamental kəşflərinə və tədqiqatlarına və plazma fizikasının müxtəlif sahələrindəki məhsuldar tətbiqlərinə görə" 75px Lui Neel Fransa "Qatı hal fizikasında əhəmiyyətli tətbiqlərə yol açan antiferromagnetizmə və ferrimagnetizmə dair fundamental kəşflərinə və tədqiqatlarına görə" 1971 75px Dennis Qabor MacarıstanBöyük Britaniya "Holoqrafik metodu kəşf və təkmilləşdirdiyinə görə" 1972 75px Con Bardin ABŞ "Birgə olaraq təkmilləşdirdikləri ifratkeçiricilik nəzəriyyəsinə görə, həmçinin BKŞ-nəzəriyyəsi olaraq da adlandırılır" 75px Leon Kuper ABŞ 75px Robert Şriffer ABŞ 1973 75px Leo Esaki Yaponiya "Yarımkeçiricilər və ifratkeçiricilərdəki tünelləmə fenomeni ilə əlaqədar eksperimental kəşflərinə görə" 75px Ayvar Cayever ABŞNorveç75px Brayan Devid Cozefson Böyük Britaniya "Cozefson effekti olaraq da adlandırılan, tunel bariyerinin içindəki ifrat axım fenomeninin xüsusiyyətlərini nəzəri olaraq təxmin etdiyinə görə" 1974 75px Martin Rayl Böyük Britaniya "Radio astrofizikası sahəsindəki öncül tədqiqatlarına görə: Raylın müşahidələri və ixtiralarına, xüsüsən də diyafram sintezi texnikasına və Hyuişin Pulsarların kəşfindəki həlledici roluna görə" 75px Entoni Hyuiş Böyük Britaniya 1975 75px Oge Bor Danimarka "Atom nüvəsindəki kollektiv hərəkət və hissəcik hərəkəti arasındakı əlaqəni kəşf etdiklərinə və bu əlaqə əsasında atom nüvəsinin strukturu nəzəriyyəsini təkmilləşdirdiklərinə görə" 75px Ben Mottelson Danimarka 75px Ceyms Reynuoter ABŞ 1976 75px Berton Rixter ABŞ "Yeni növ ağır elementar hissəciklərin kəşf edilməsindəki öncül tədqiqatlarına görə" 75px Samuel Tinq ABŞ 1977 75px Filip Uarren Anderson ABŞ "Maqnetik və düzənsiz sistemlərin elektronik strukturuna dair fundamental nəzəri tədqiqatlarına görə" 75px Nevill Mott Böyük Britaniya 75px Con van Flek ABŞ1978 75px Pyotr Kapitsa SSRİ "Aşağı temperatur fizikasına dair başlıca ixtiralarına və kəşflərinə görə" 75px Arno Penzias ABŞ "Kosmik mikrodalğa arxa plan şüalanmasını kəşf etdiklərinə görə" Robert Vudro Vilson ABŞ 1979 75px Şeldon Qleşou ABŞ "Elementar hissəciklər arasındakı birləşdirilmiş zəif qarşılıqlı təsir və elektromaqnit qarşılıqlı təsir nəzəriyyəsinə verdikləri töhfələrə və zəif neytral axını təxmin etdiklərinə görə" 75px Əbdus Salam Pakistan 75px Stiven Vaynberq ABŞ 1980 75px Ceyms Kronin ABŞ "Neytral K mezonun parçalanmasındaki fundamental simmetriya prinsiplərinin pozulmasını aşkar etdiyinə görə" 75px Val Fits ABŞ 1981 75px Nikolas Blumberqen NiderlandABŞ"Lazer spektroskopiyasının təkmilləşdirilməsindəki töhfələrəinə görə" 75px Artur Şavlov ABŞ 75px Kay Siqban İsveç "Elektron spektroskopiyasının təkmilləşdirilməsindəki töhfələrinə görə" 1982 75px Kennet Vilson ABŞ "Faza keçidlərindəki kritik fenomeni ilə əlaqəli nəzəriyyəsinə görə" 198375px Subramanyan Çandrasekar HindistanABŞ "Ulduzların təkəmülü və strukturu ilə əlaqəli fiziki proseslərə dair nəzəri tədqiqatlarına görə" 75px Uilyam Fauler ABŞ "Kainatdakı kimyəvi elementlərin formalaşmasına dair nəzəri və praktik tədqiqatlarına görə" 1984 75px Karlo Rubbia İtaliya "Zəif qarşılıqlı təsirin kominikatorları olan W və Z hissəciklərinin kəşfinə səbəb olan böyük proyektə verdikləri töhfələrə görə"  Simon van der Mer Niderland 1985 75px Klaus fon Klitsinq Almaniya "Kvant Hall effektini kəşf etdiyinə görə" 1986 75px Ernst Ruska Almaniya "Elektron optikası sahəsindəki fundamental tədqiqatlarına və ilk elektron mikroskopunu dizayn etməsinə görə" 75px Herd Binniq Almaniya "Skanlama tünel mikroskopunu dizayn etdiklərinə görə" 75px Henrix Rorer İsveçrə 1987 75px Georq Bednorts Qərbi Almaniya "Keramika materiallarındakı ifratkeçiriciliyi kəşf etdiklərinə görə" 75px Aleks Müller İsveçrə 1988 75px Leon Lederman ABŞ "Neytrin şüa metoduna və muon neytrini kəşfi vasitəsilə leptonların dublikat strukturunu aşkar etdiklərinə görə" 75px Melvin Şvarts ABŞ 75px Cek Steynberger ABŞ 1989 75px Norman Remzi ABŞ "Ayrı-ayrılqda salınmış sahələr metodu ixtirası və bu metodun hidrogen mazeri və atom saatlarında istifadəsinə görə" 75px Hans Demelt ABŞAlmaniya "İyon tələsi texnikasını təkmilləşdirdiklərinə görə" 75px Volfqanq Paul Almaniya 1990 75px Cerom Fridman ABŞ "Zərrəciklər fizikasında kvark modelinin təkmilləşdirilməsində mühüm əhəmiyyətə malik olan proton, elektron və bağlı neytronların dərin inelastik səpilməsinə dair qabaqcıl tədqiqatlarına görə" 75px Henri Kendall ABŞ 75px Riçard Teylor Kanada 1991 75px Pier-Jil de Jen Fransa "Sadə sistemlərdəki düzən fenomenininin, xüsusi ilə maye kristal və polimer kimi maddənin kompleks formalarında da ümumiləşdirilə biləcəyinə dair kəşflərinə görə" 1992 75px Jorj Şarpak FransaPolşa "Hissəcik dedektorlarının ixtirası və təkmilləşdirdiyinə və xüsusi ilə multikabelli mütənasib kameraya dair tədqiqatlarına görə" 1993 75px Rassel Hals ABŞ "Yeni tip pulsarı kəşf etdiklərinə görə, onların bu kəşfi qravitasiya tədqiqatlarında yeni imkanlar açmışdır" 75px Cozef Teylor ABŞ 1994 75px Bertram Brokhaus Kanada "Yoğunlaşdırılmış maddələri tədqiq etmək üçün neytron səpilməsi texnikasının təkmilləşdirilməsindəki qabaqcıl töhfələrinə" və "neytron spektroskopiyasını təkmiıləşdirdiyinə görə" 75px Klifford Şall ABŞ "Yoğunlaşdırılmış maddələri tədqiq etmək üçün neytron səpilməsi texnikasının təkmilləşdirilməsindəki qabaqcıl töhfələrinə" və "neytron diffraksiyası texnikasını təkmilləşdirdiyinə görə" 1995 75px Martin Perl ABŞ "Tau leptonunu kəşf etdiyinə" və "lepton fizikasına verdiyi öncül eksperimental töhfələrinə görə" 75px Frederik Raynes ABŞ "Neytrini aşkar etdiyinə görə" və "lepton fizikasına verdiyi öncül eksperimental töhfələrinə görə" 1996 75px Devid Li ABŞ "Helium-3-dəki ifrat axıcılığı kəşf etdiklərinə görə" 75px Duqlas Oşerov ABŞ 75px Robert Kolman Riçardson ABŞ 1997 75px Stiven Çu ABŞ "Lazer işığı ilə atomların tutulması və soyudulması metodunu təkmilləşdirdiklərinə görə" 75px Klod Koen-Tannuci Fransa 75px Uilyam Fillips ABŞ 1998 75px Robert Laflin ABŞ "Kvant axıcılığının fraksiyalı olaraq yüklənmiş həyacanlanmalarla yeni formasını kəşf etdiklərinə görə" 75px Horst Ştermer Almaniya 75px Daniel Çui Çin ResbublikasıABŞ1999 75px Gerardus't Hooft Niderland "Fizikada elektrozəif qarşılıqlı təsirin kvant strukturunu aydınlaşdırdıqlarına görə" 75px Martinus Veltman Niderland 2000 75px Jores Alfyorov Russiya "Yüksək tezlikli sxemlərdə və Optoelektronikada istifadə edilən yarımkeçirici heterostrukturları təkmilləşdirdiklərinə görə" 75px Herbert Kromer Almaniya 75px Cek Kilbi ABŞ "İnteqral sxeminin ixtirasındaki roluna görə" 2001 75px Erik Kornell ABŞ "Qələvi atomların formalaşdırdığı seyrək qazlarda Boz-Eynşteyn yoğunlaşmasını formalaşdırdıqlarına dair uğurlarına və bu yoğunlaşmanın fundamental xüsusiyyətlərinə dair tədqiqatlarına görə" 75px Karl Viman ABŞ 75px Volfqanq Ketterle Almaniya 2002 75px Raymond Devis ABŞ "Astrofizikaya verdikləri öncül töhfələrinə və kosmik neytrinləri aşkar etdiklərinə görə" 75px Masatoşi Koşiba Yaponiya 75px Rikardo Cakkoni İtaliyaABŞ "Astrofizikaya verdiyi öncül töhvələrinə görə, bu töhfələrin əsasında kosmik X-şüaların mənbəyi kəşf edilmişdir" 2003 75px Aleksey Abrikosov RussiyaABŞ "İfratkeçiricilik və İfrat axıcılıq nəzəriyyələrinə verdikləri töhfələrinə görə" 75px Vitali Ginzburq Russiya 75px Entoni Legget Böyük BritaniyaABŞ 2004 75px Devid Qross ABŞ "Güclü qarşılıqlı təsir nəzəriyyəsində asimptotik sərbəstliyi kəşf etdiklərinə görə " 75px Hyu Devid Politzer ABŞ 75px Frank Vilçek ABŞ 2005 75px Roy Qlauber ABŞ "Optik uyumluluğun kvant nəzəriyyəsinə verdiyi töhfələrə görə" 75px Con Holl ABŞ "Optik tezlik darağı texnikası da daxil olmaqla, lazer əsaslı həssas spektroskopiyanın təkmilləşdirilməsindəki töhfələrinə görə" 75px Teodor Henş Almaniya 2006 75px Con Mazer ABŞ "Kosmik mikrodalğa arxa plan şüalanmasının anizotropiyasını və qara cisim formunu kəşf etdiklərinə görə" 75px Corc Smut ABŞ 2007 75px Albert Fert Fransa "Nəhəng maqnitorezistivliyi kəşf etdiklərinə görə" 75px Peter Qrünberq Almaniya 2008 75px Makoto Kobayaşi Yaponiya "Təbiətdə ən azı üç kuark ailəsinin mövcudluğunu təxmin edən simmetriya qırılmasının mənşəyini kəşf etdiklərinə görə" 75px Toşihide Maskaua Yaponiya 75px Yoiçiro Nambu YaponiyaABŞ "Hissəcik fizikasında spontan simmetriya qırılmasının mexanizmini kəşf etdiyinə görə" 2009 75px Çarlz Kan Kao HonkonqBöyük BritaniyaABŞ "İşığı liflərə transmissiya edərək optik kommunikasiya sahəsindəki dərin töhfəsinə görə" 75px Uillard Boyl KanadaABŞ "Yarımkeçirici görüntüləyici dövrəsi (CCD) ixtira etdiklərinə görə" 75px Corc E. Smit ABŞ 2010 75px Andrey Qeym RusiyaBöyük BritaniyaNiderland "İkiölçülü qrafen materiallarına dair həyata keçirdikləri əhəmiyyətli eksperimentlərinə görə" 75px Konstantin Novosyolov RusiyaBöyük Britaniya2011 75px Sol Perlmutter ABŞ "Uzaq süpernovaları müşahidə edərək kainatın sürətələnərk genişləndiyini kəşf etdiklərinə görə " 75px Brayan Şmidt AvstraliyaABŞ 75px Adam Riss ABŞ 2012 75px Serj Aroş Fransa "İndividual kvant sistemlərinin ölçülməsinə və manipulyasiyasına imkan yaradan eksperimental metodlarına görə" 75px Devid Vaynlend ABŞ 2013 75px Fransua Enqler Belçika "Atom altı hissəciklərin kütləsinin mənşəyinə dair son vaxtlar CERN-nin Böyük Hadron sürətləndiricisində ATLAS və CSM eksperimentləri ilə təxmin edilən elementar hissəciklərin kəşf edilməsi ilə təsdiq edilən mexanizmləri kəşf etdiklərinə görə" 75px Piter Hiqqs Böyük Britaniya 2014 75px İsamu Akasaki Yaponiya "Səmərəli mavi İşıq diodlarını ixtira etdiklərinə görə" 75px Hiroşi Amano Yaponiya Syuci Nakamura YaponiyaABŞ 2015 75px Takaaki Kacita Yaponiya "Neytrinlərin kütləyə sahib olduğunu göstərən neytrin yırğalanmasını kəşf etdiklərinə görə" 75px Artur Makdonald Kanada 2016 75px Devid Taules Böyük Britaniya "Topoloji faza keçidlərini və maddənin topoloji fazalarını nəzəri olaraq kəşf etdiklərinə görə" 75px Dunkan Holdeyn Böyük Britaniya 75px Maykl Kosterlits Böyük Britaniya 2017 75px Rayner Vays AlmaniyaABŞ "LIGO detektoruna həlledici töhfələrinə və qravitasiya dalğalarının müşahidəsinə görə" 75px Kip Torn ABŞ 75px Barri Bariş ABŞ 2018 75px Artur Eşkin ABŞ "Lazer fizikasına verdiyi əhəmiyyətli töhfələrə", xüsusi ilə "optik maqqaşlara və onların bioloji sistemlərdə tədbiqlərinə görə" 75px Jerar Muru Fransa"Lazer fizikasına verdikləri əhəmiyyətli töhfələrə", xüsusi ilə "yüksək intensivli, ultra-qısa optik impulslar yaratma metodlarına görə" 75px Donna Striklend Kanada 2019 85pxCeyms Pibls KanadaABŞ "Kosmologiya üzrə nəzəri kəşflərinə görə" 75pxMişel Mayorİsveçrə"Günəşvari ulduz ətrafında hərəkət edən bir ekzoplanet kəşf etdikərinə görə" 75pxDidye Kelozİsveçrə 2020 75pxRocer Penroz Böyük Britaniya "Qara dəlik formalaşmasının ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin sağlam proqnozu olduğunu kəşf etməsinə görə" 75pxReynhard QenzelAlmaniya"Qalaktikamızın mərkəzindəki ifrat kütləli kompakt obyektin kəşfinə görə" 75pxAndrea QezABŞ 2021 75px Syukuro Manabe YaponiyaABŞ "Yer iqliminin fiziki modelləşdirilməsi, dəyişkənliyin ölçülməsi və qlobal istiləşmənin etibarlı şəkildə proqnozlaşdırılmasına görə" Klaus Hasselmann Almaniya 75px Corco Parizi İtaliya "atomdan planetar miqyaslara qədər fiziki sistemlərdə nizamsızlığın və fluktuasiyaların qarşılıqlı təsirinin kəşfinə görə" 2022 75px Alen Aspekt Fransa "dolaşıq fotonlarla olan təcrübələrə, Bell bərabərsizliklərinin pozulmasının göstərilməsinə və kvant informasiya elminin qabaqcılı olduqlarına görə" 75px Con Klauzer ABŞ 75px Anton Zeilinqer Avstriya202375pxAnn Liyulie (b. 1958)İsveç"Maddədə elektron dinamikasının öyrənilməsi üçün attosaniyəlik işıq impulsları yaradan eksperimental üsullarına görə" 75pxFerenk Kraus (b. 1962)AlmaniyaPier Aqostini (b. 1941)Fransa

 Həmçinin bax 
 Alfred Nobel
 Nobel mükafatı
 Fizika üzrə "Nobel" mükafatı
 Nobel mükafatı laureatlarının siyahısı
 Nobel mükafatı laureatı qadınların siyahısı

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 İsveç Kral Elmlər Akademiyasının rəsmi veb saytı
 Nobel Fondunun rəsmi veb saytı


Kateqoriya:Nobel mükafatı laureatlarının siyahıları