Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası və ya qısaca VHP — Azərbaycanda 26 sentyabr 1992-ci ildə istiqlalçı millət vəkili, xalq hərəkatının liderlərindən olan Sabir Rüstəmxanlının başçılığı ilə qurulmuş, Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən 3 noyabr 1992-ci ildə qeydiyyata alınmış siyasi partiya. 

 Tarixi 
VHP-nin əsas məqsədi Azərbaycan Respublikasında müstəqil, demokratik, dünyəvi, hüquqi dövlətin qorunması, azad vətəndaş cəmiyyətinin inkişaf etdirilməsi məqsədi ilə ətrafında milli, irqi, dini mənsubiyyətindən, sosial mənşəyindən asılı olmayaraq, bütün təbəqələrdən olan Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarını birləşdirməkdir.

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində 3 millət vəkili ilə Yeni Azərbaycan Partiyasından sonra millət vəkili sayına görə 2-ci partiyadır.

Partiyanı Azərbaycan Milli Məclisi VII çağırışında 3 millət vəkili — Fəzail İbrahimli, Rafael Hüseynov və Tənzilə Rüstəmxanlı təmsil edir. Rafael Hüseynov həmçinin Milli Məclisin sədr müavinidir.

Partiyanın 15 dekabr 2006-cı il tarixindən etibarən Mərkəzi Seçki Komissiyasındakı nümayəndəsi Almas Qəhrəmanlıdır.

Partiyanın mətbu orqanı "Vətəndaş Həmrəyliyi" qəzeti, "Bakı Təbriz" jurnalı və "www.vhp.az" internet saytıdır.

Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin 2023-cü ilə aid hesabatına əsasən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının üzvlərinin 61%-i kişi, 39%-i isə qadın olmuşdur.

 Qurucu üzvlər 

 İdeologiya 
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının əsas ideyası həmrəylikdir. Partiya "həmrəylik" ifadəsini azadlıq, bərabərlik məqsədlərinə çatmaq, bu dəyərləri gerçək məzmunla doldurmaq üçün insanların birgə fəaliyyəti, bütün bölgə və təbəqələrin milli məqsədlər uğrunda birləşməsi, zəiflərə himayə və qarşılıqlı yardım olaraq izah edir. Partiyanın əsas ideoloji xətti "həmrəylik", "azadlıq" və "bərabərlik"dir.

 Təşkilat 
Vətəndaş Həmrəylik Partiyasının 82 rayon və 1 Muxtar Respublika təşkilatı var. Partiyanın bu günə kimi 6 (8) qurultayı keçirilib. VHP-nin ali orqanı Qurultaydır. Qurultayda sədr, Ali Məclis və Mərkəzi Nəzarət-Təftiş Komissiyası seçilir. Ali Məclisin sessiyalar arası dövründə əsas qərar verici orqan — Siyasi Şuradır.

 Sədrlər 
SıraSədrBaşlanğıcBitmə1.100pxSabir Rüstəmxanlı26 sentyabr 1992Hal-hazırda

 Siyasi Şura 
SıraVəzifəVəzifəli1.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədriSabir Rüstəmxanlı2.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Ali Məclisinin sədriFelmar Ələkbərli3.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədrinin ideoloji məsələlər üzrə müaviniFəzail İbrahimli4.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının təşkilati məsələlər üzrə sədr müavini, Mərkəzi İcra Aparatının rəhbəriSamir Əsədli5.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının siyasi məsələlər üzrə sədr müaviniArif İsmayılbəyli6.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının mətbuatla iş və ictimai əlaqələr üzrə sədr müaviniNəsimi Şərəfxanlı7.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının xarici əlaqələr üzrə sədr müaviniElxan Mirzəyev8.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının ictimai təşkilatlarla və bələdiyyələrlə iş üzrə sədr müaviniYusif Salmansoy9.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Ali Məclisinin sabiq sədriRafiq Manaflı10.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Mərkəzi İcra Aparatı rəhbərinin müavini, Təşkilat Şöbəsinin müdiriAsif Şəkərli11.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Mərkəzi İcra Aparatı rəhbərinin müavini, Mühasibatlıq şöbəsinin müdiriSəlahəddin Əsgər15.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Mərkəzi İcra Aparatı rəhbərinin müavini, Gənclərlə iş şöbəsinin müdiriYusif Xantemirov12.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədrinin müşaviriFaiq Balabəyli13.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının İdeologiya şöbəsinin müdiriİbrahim Quliyev14.Siyasi Şura üzvü — Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Ümumi şöbəsinin müdiriŞəfəq Qulusoy16.Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Mərkəzi Nəzarət Təftiş Komissiyasının sədriZeynalxan Fətullayev

 Gənclər Təşkilatı 
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Gənclər Təşkilatı VHP-nin Nizamnaməsini və Məramnaməsini əsas tutaraq öz fəaliyyətini qurur. Təşkilat öz konfransında gizli səs vermə yolu ilə sədrini və digər seçkili qurumlarını üzvlərini seçir. VHP Gənclər Təşkilatına müxtəlif vaxtlarda Müşfiq Talıblı, Talıb Əhədov, Samir Əsədli, Vasif Həsənli, Elçin İmanov, Pərviz Həsənov, Ceyhun Nəbiyev, Emil Bağırov, Baba Qamətli, Pünhan İmamlı, Tural Hüseynli, Amal Ata və Kamran Habiloğlu rəhbərlik ediblər. Hazırda Gənclər Təşkilatına Yusif Xantemir rəhbərlik edir.

 Qadınlar Şurası 
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Qadınlar Şurası partiyanın qadın üzvlərinin bazası əsasında formalaşdırılmışdır. Hazırda partiyanın 5 rayon təşkilatının sədri də qadındır. Həmçinin VHP üzvü olan qadınlar Ali Məclis və Siyasi Şurada da təmsil olunurlar. Qadınlar Şurasına Almas Qəhramanlı, Ofelya Rəşidqızı, Şəfəq Quliyeva, Rəsmiyyə Sabir, Aygün Qurbanlı rəhbərlik ediblər. 2022-ci ilin fevral ayının 5-də Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Qadınlar Şurasının iclası keçirilmiş, iclasda Aysel Xanlarqızı Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Qadınlar Şurasının sədri seçilmişdir.

 Ağsaqqallar Şurası 
Ağsaqqallar Şurası VHP-nin yaşlı üzvləri əsasında formalaşdırılan qurumdur. Şuraya texniki elmlər doktoru, prof. Sabir Həsənov başçılıq edir.

 Rəmzləri 
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının ilk emblemi|thumb|120px
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının birinci təsis qurultayında simurq formasında, Azərbaycan bayrağı rənglərində olan emblemdən istifadə olunmuşdur.

 Gerbi 
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının əsas atributlarından biri olan gerbin müəllifi tanınmış rəssam-heykəltaraşlar Məzahir Afşardır. Gerbin rəmzləri qədim Türk dövlətçilik ənənələrindən qaynaqlanır:
 Ox dövlətin rəmzidir. Üçü bir yerdə möhkəmliyi, sınmazlığı göstərir. Demokratik dövlətdə bu həm də hakimiyyət bölgüsünün göstəricisidir, Qanunvericilik, İcra və Məhkəmə orqanlarının dövlətin əsas dayağı olduğuna işarədir.
 Tərsinə çevrilmiş yayla birgə üç ox və onların üstündəki qalxan bir kompozisiya kimi sülhün, milli barışın, həmrəyliyin ifadəsidir.
 Gerbin ortasında üçrəngli Azərbaycan bayrağı verilmişdir.
 Gerbin tam ortasında Azərbaycanın Odlar Yurdu olaraq əbədi rəmzlərindən biri olan Od-Ocaq çəkilmişdir. Gerbin əsas variantında "Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası" sözləri yazılmış dairədə 24 Oğuz boyunun Damğaları yerləşdirilmişdir. (Həmin variant partiyanın qərargahında saxlanılır.)

 Rəng 
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının rəngi ağ rəngdir. Ağ rəng həmrəyliyin, birliyin və vətəndaş sülhünün rəmzi sayılır.

 Qəzeti 
1992-ci ildə Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının mətbu orqanı kimi yaradılıb

"Vətəndaş Həmrəyliyi" qəzeti 1994-cü ildən nəşr edilir. Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının mətbu orqanıdır. İlk baş redaktoru İbrahim Quliyev olmuşdur. Sonralar Namiq Həsənov, Şahbaz Xuduoğlu, Aydın Canıyev, Himayət, Əvəz Zeynallı redaktor vəzifəsində işləmişlər. 2003-cü ildən yenidən qəzetə İbrahim Quliyev redaktorluq edir.

Siyasət, sosial, ədəbiyyat-mədəniyyət kimi şöbələri var. Qəzet Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının qərargahında yerləşir.

 Seçkilərdə 
VHP indiyədək bütün parlament, bütün bələdiyyə və 2003-cü il prezident seçkilərində iştirak edib.

 Prezident seçkiləri 
2003-cü il prezident seçkilərində Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası sədr Sabir Rüstəmxanlının namizədliyini irəli sürmüşdür. Qeydə alınan və seçki bülletenində adı olan 8 namizəddən biri olan Sabir Rüstəmxanlı 19 973 (0,82%) səs toplayaraq seçkiləri 6. sırada tamamlamışdır.

2013-cü il prezident seçkilərində partiya rəhbərliyində təmsil olunan bir çox üzv Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasına üzv olaraq ortaq namizəd Cəmil Həsənlinin namizədliyiMilli Şura seçkilərə Cəmil Həsənli ilə gedir. azadliq.org  dəstəkləmişdir. Bu seçkilərdə Cəmil Həsənli 204 642 (5,53%) səs toplayaraq seçkiləri 2. sırada tamamlamışdır.

 Parlament seçkiləri 
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası seçkilərə adətən partiya olaraq tək qatılmışdır. 1995-ci il parlament seçkilərində tək mübarizə aparan Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 70 sayılı Yardımlı-Masallı seçki dairəsindən Sabir Rüstəmxanlının deputat seçilməsiylə parlamentdə təmsil olunmuşdur.

2000-ci parlament seçkilərində nisbi səsvermə yolu ilə seçkilərdə mübarizə aparan Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası partiya siyahıları arasında Yeni Azərbaycan Partiyası və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasından sonra 3-cü yeri tutaraq 3 mandat qazanmışdır. Partiyanın vahid namizədlər siyahısından ilk sırada Sabir Rüstəmxanlı, ikinci sırada Fəzail İbrahimli və 3-cü sırada olan Rafael Hüseynov deputat seçilmişdir.

150px|right|thumb|Demokratiya Seçki Blokunun rəsmi loqosunun son versiyası

Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 2005-ci il parlament seçkilərində Ədalət Partiyası və Vahid Azərbaycan Milli Birlik Partiyası ilə Demokratik Azərbaycan Seçki Blokunu yaratmışdır. Həmin seçkilərdə Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 2 (72 saylı Yardımlı-Masallı seçki dairəsindən Sabir Rüstəmxanlı, 58 saylı Hacıqabul-Kürdəmir seçki dairəsindən Rafael Hüseynov) mandat qazanmışdır. Daha sonra 10 seçki dairəsində seçki nəticələri ləğv olunaraq 2006-cı ildə təkrar seçkilər keçirilmişdir. Bu seçkilərdə 69 saylı Cəlilabad-Masallı-Biləsuvar seçki dairəsindən Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının sədr müavini Fəzail İbrahimli, 106 sayılı Tovuz-Qazax-Ağstafa seçki dairəsindən isə Ədalət Partiyasının sədri İlyas İsmayılov deputat seçilmişdir.

2010-cu il parlament seçkilərinə Azərbaycan Demokratik İslahatlar Siyasi Partiyası ilə "Demokratiya" Seçki Blokunu təsis edərək qatılın Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası həmin seçkilərdə 3, Azərbaycan Demokratik İslahatlar Siyasi Partiyası isə 1 mandat qazanmışdır.

2015-ci il parlament seçkilərində partiya sədri Sabir Rüstəmxanlı səhhəti ilə bağlı iştirak etməsə də 69 saylı Cəlilabad-Masallı-Biləsuvar seçki dairəsindən Fəzail İbrahimli və 58 saylı Hacıqabul-Kürdəmir seçki dairəsindən Rafael Hüseynov deputat seçilmişdir.

2020-ci il parlament seçkilərində partiya sədri Sabir Rüstəmxanlı seçkilərdə iştirak etmə qərarı almışdır. 61 saylı Neftçala seçki dairəsindən Sabir Rüstəmxanlı, 69 saylı Cəlilabad-Masallı-Biləsuvar seçki dairəsindən Fəzail İbrahimli və 58 saylı Hacıqabul-Kürdəmir seçki dairəsindən Rafael Hüseynov deputat seçilmişdir. 2024-cü ilin növbədənkənar parlament seçkilərində VHP-dən 63 saylı Hacıqabul-Kürdəmir seçki dairəsindən Rafael Hüseynov, 70 saylı Masallı-Cəlilabad seçki dairəsindən Fəzail İbrahimli və 70 saylı Neftçala seçki dairəsindən Tənzilə Rüstəmxanlı millət vəkili seçiliblər. 
SeçkiSədrMajoritarProporsionalCəmiSəs%±MandatSəs%±Mandat199580pxSabir Rüstəmxanlı  —    2000   182,777 6.43— 2005     2010 46,512 1.95   2015 37,5611.32 0.63  2020      2024      

 Ara seçkilər 
 Seçki Sədr Səs Mandat # % 2006 Sabir Rüstəmxanlı 

 Bələdiyyə seçkiləri 
2019-cu il bələdiyyə seçkilərinə qatılan VHP-nin 6 üzvü bələdiyyə üzvü seçilib. Onlar Sumqayıt, Bərdə, Göyçay, Neftçala şəhərləri, Bakının Qızıldaş və Beyləqanın Orta Əlinəzərli bələdiyyələrində təmsil olunmaq hüququ qazanıblar.
 Seçki Sədr Səs Yer # % ± 1999 Sabir Rüstəmxanlı  2004  2009  2014  2019 

 Ara bələdiyyə seçkiləri 
 Seçki Sədr Səs Bələdiyyə üzvü # % 2006 Sabir Rüstəmxanlı  2011

 Qeydlər 

 Texniki baza 
VHP-nin Mərkəzi bərargahı Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu Tbilisi pr. 76 ünvanında yerləşir. VHP-nin 6 yerli təşkilatının qərargahı mövcuddur.

 Mənbə 
 Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının rəsmi veb saytı

 İstinadlar 


Kateqoriya:Azərbaycandakı siyasi partiyalar
Kateqoriya:1992-ci ildə yaranan siyasi partiyalar
Kateqoriya:26 sentyabrda yarananlar
Kateqoriya:Sağ mərkəzçi partiyalar
Kateqoriya:Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının üzvləri