Prosper Merime

Prosper Merime (; 28 sentyabr 1803 – 23 sentyabr 1870) — XIX əsr məşhur fransız yazıçısı, Fransa Akademiyasının üzvü.

 Həyatı 
Yenilik tərəfdarı, XVIII əsr ideyaları ruhuna sadiq olan kimyaçı alim və rəssam Jan Fransua Leonor Merimenin ailəsində doğulmuş Prosper erkən yaşlarından özündə gözəl zövq və incəsənət sevgisini inkişaf etdirməyə başlamışdır. Parisdə hüquq elmləri kursunu bitirən gənc Prosper əvvəlcə iyul monarxiyası dövrünün nazirlərindən qraf d’Artunun katibi olmuş, sonralar isə Fransa tarixi abidələrinin baş inspektoru təyin edilmişdir. 1830-cu ildə İspaniyaya ilk səfəri zamanı o, qraf Teba və onun xanımı ilə tanış olmuşdur. Gələcək Fransa imperatriçası Yevgeniya qraf Tebanın qızı idi.

Fransada İkinci imperiya dövründə Merime qrafinya Montihonun ailəsinin köhnə dostlarından biri kimi Tüilrilərin sarayına yaxın adam hesab olunurdu. İmperatriça Yevgeniya və III Napoleon onunla dost idilər. 1853-cü ildə Merime senator dərəcəsi almışdır.

 Ədəbiyyata gəlişi 
Merimenin ədəbiyyat sahəsində ilk addımı 20 yaşında yazdığı "Kromvel" tarixi dramıdır. Lakin müəllif bu əsərdən razı qalmadığına görə onu nəşr etdirməyib. 1825-ci ildə o, özünün bir neçə dramatik pyesini "Klara Qasul teatrı" başlığı altında nəşr etdirdi. Lakin mistifikasiyaları çox sevən müəllif ön sözdə qeyd edirdi ki, bu pyesləri ispancadan tərcümə edib və guya onların müəllifi səyyar truppanın naməlum aktrisasıdır. Hətta nəşrin bəzi nüsxələrinə həmin aktrisanın portreti də əlavə olunmuşdu. Əslində isə bu Merimenin qadın paltarında çəkdirdiyi öz şəkilləri idi.

 Yaradıcılığı 
Prosper Merime realizm dövrünün novella ustadı hesab edilir. Bu novellalarda güclü və parlaq xarakterli, orijinal naturalar, yüksək hisslərə malik insanlar təcəssüm olunur. Bunlara "Karmen", "Kolomba", "Falkone" aiddir. Merime həm də pyeslər müəllifidir. Onun "Jakeriya" adlı pyes – xronikasında XVI əsrdəki kəndli hərəkatı təsvir edilir. Onun yeganə böyük romanı "IX Karl dövrünün xronikası" adlı əsəridir. Bu əsərdə o, Varfolomey gecəsinin hadisələrinin, katoliklərlə protestantların mübarizəsinin bədii təsvirini vermişdir.Mədəniyyət tarixi və nəzəriyyəsi. Ali məktəblər üçün dərslik. Bakı, Sabah nəşriyyatı (2008), 2010, 876 səh.

 Roman və povestləri 
 Guzla () – 1827
 Jakeriya () – 1828
 Karvahal ailəsi () – 1828
 IX Karlın hakimiyyətinin xronikası () – 1829
 Matteo Falkone () – 1829
 Tamanqo () – 1829
 Toledo incisi () – 1829
 Etrusk vazası () – 1830
 Cəhənnəm sakinləri () – 1834
 İlli Venera () – 1837
 Jaklin () – 1839
 İkili səhv () – 1839
 Kolomba () – 1841
 Karmen () – 1845
 Lokis () – 1869

Ölümündən sonra çap olunan əsərləri
 Mavi otaq () – 1873
 Son novellalar () – 1873
 Naməlum qadına məktublar () – 1874
 Digər naməlum qadına məktublar () – 1875

 Maraqlı faktlar 

1960-cı ildə Prosper Merimenin "Matteo Falkone" hekayəsi əsasında "Azərbaycanfilm" kinostudiyası eyniadlı film çəkmişdir.

 Mənbə 

 Xarici keçidlər 
 Prosper Merimenin əsərləri — Lib.ru 

Kateqoriya:Fransa yazıçıları
Kateqoriya:Fransa dramaturqları
Kateqoriya:Fransız yazıçılar
Kateqoriya:XIX əsr tərcüməçiləri
Kateqoriya:Fransız ateistlər