Erməni terrorizmi

Erməni terrorizmi — erməni millətçi qruplarının və təşkilatlarının sistematik təhdid və fərdi intiqam aktlarından biri. Erməni terrorizmi mütəşəkkil və yaxşı təşkilatlanmış bir terrorizm olmaqla, beynəlxalq terrorizminin geniş qanadı və şəbəkəsidir.Gunter M. Contemparary Armenian Тerrorisм. Теrorism: An international journal, vol.8, N 3, 1986, р.24.

"Erməni terrorizmi" termini ilk dəfə ABŞ-də 1982-ci il avqust ayında nəşr olunan ABŞ Dövlət Departamentinin aylıq bülletenində rəsmən istifadə edilmişdir.Corsun, Andrew, Armenian Terrorism: A Profile, U.S. Department of State Bulletin, No. 82, (Washington, D.C., August 1982), pp.31–35.

 Zəmin 
Erməni terrorizminin təşkilatlanması "erməni məsələsi" deyilən məsələnin yaranması ilə bağlı olmuşdur.

 Tarixi 
Osmanlı İmperiyasında erməni terrorizminin inkişafında onun əsasən Suriya və Livanda, eləcə də ABŞ-də yaşayan erməni tacirləri ilə əlaqəsi və xarici kapitalın axını da məlum rol oynamışdı.

 Nemezis əməliyyatı 

 Terrorun üçüncü dalğası (1970–1980-ci illər) 

 Erməni terrorist təşkilatları 
 Təşkilatın adı Yarandığı il Qərargahı Terror fəaliyyətiArmenakan1885Van, Osmanlı İmperiyasıTürkiyənin Van, Muş, Bitlis, Trabzon bölgələrində və İstanbulda silahlı toqquşmalar və terror aktları törədən bu partiya İran və Rusiyada yaşayan ermənilərlə əməkdaşlıqda olub.Sosial Demokrat Hnçak partiyası1887İrəvan, Rusiya imperiyasıQurumun əsas məqsədi Türkiyənin Anadolu bölgəsini, "Rus" və "İran" Ermənistanları adlandırdıqları əraziləri birləşdirməklə "Böyük Ermənistan" dövləti yaratmaqdır. Partiyanın proqramının 4-cü bəndində göstərilir: "Qarşıya qoyulmuş məqsədə çatmaq üçün təbliğat, təşviqat, terrorizm və dağıdıcı təşkilat yaradılması metodu seçilməlidir".Daşnaksütun1890Tiflis, Rusiya imperiyasıƏsas qayəsi Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ, Naxçıvan və Türkiyənin Anadolu torpaqlarında "Böyük Ermənistan" dövləti qurmaqdır. 1892-ci ildə Tiflisdə ilk qurultayını keçirən "Daşnaksütyun" türklərə qarşı sui-qəsdlərin təşkil olunması barədə qərar çıxarmışdır. Məhz bu qurultaydan sonra "Daşnaksütyun" "türkü, kürdü hər yerdə, hər bir şəraitdə öldür, sözündən dönənləri, erməni xainlərini öldür, intiqam al!" əmrini vermişdir. "Daşnaksütyun" partiyası tərəfindən yaradılan bir sıra terror qrupları mövcuddur: 1973-cü ildə fəaliyyətə başlamış ESƏD qrupu 1980–82-ci illər ərzində Avstriya, Danimarka və Portuqaliyada türk diplomatlarını qətlə yetirib; Məxfi terror qrupu DRO və onun bölmələri: DRO-8, DRO-88, DRO-888, DRO-8888. Daşnakların hazırda bu istiqamətdə fəaliyyəti davam edir.Erməni soyqırım ədalət komandosları1972Vyana, Avstriya1972-ci ildə Vyanada "Daşnaksütyun" partiyasının qurultayı zamanı yaradılıb. Təşkilatın məqsədi erməni əsilli gənc Livan vətəndaşlarını hərbi birləşmələrdə cəmləşdirmək, türklər və azərbaycanlılara qarşı qanlı terror aksiyaları təşkil etməkdir.Francis P. Hyland. Armenian terrorism: the past, the present, the prospects. Westview Press, 1991. ISBN 0-8133-8124-X, 9780813381244, p. 77Yeni erməni müqaviməti1973Fransa1977-ci ildən Belçika, Fransa, İsveçrə və İtaliyada Türkiyəyə qarşı bir sıra terror aktları törətmişdir.ASALA1975Beyrut, LivanTəşkilatın məqsədi Şərqi Türkiyə, Şimali İran və Azərbaycanın Naxçıvan və Dağlıq Qarabağ əraziləri üzərində "Böyük Ermənistan" qurmaqdır. Bu təşkilat əsasən Türkiyə və Azərbaycan vətəndaşlarına qarşı terror aktları həyata keçirir.Erməni gizli azadlıq ordusu1975Dəməşq, SuriyaFələstin hərbi bazalarında hazırlıq keçən mindən artıq döyüşçüsü vardır. Fəaliyyətinin ilk 6 ilində təşkilat dünyanın müxtəlif ölkəsində 19 türk diplomatının ölümünə səbəb olan terror aktları keçirib.Erməni inqilab ordusu1979Təşkilat 1983-cü ildə Brüsseldə Türkiyə səfirliyinin attaşesi Dursun Aksoyun qətlində, Lissabonda Türkiyə səfirliyinə hücumu və 1985-ci ildə Ottavada Türkiyə səfirliyinə hücum aktının məsuliyyətini öz üzərinə götürmüşdür.Michael M. Gunter, "Pursuing the Just Cause of Their People": A Study of Contemporary Armenian Terrorism (New York: Greenwood Press, 1986).Erməni azadlıq cəbhəsi1979"ASALA"-nın tərkib hissəsi sayılır. Türkiyə və Azərbaycan əleyhinə terrorçular hazırlayır.Orli qrupu1981FransaFransada yaşayan erməni gəncləri tərəfindən yaradılıb. Təşkilat 1987-ci ilədək dünyanın müxtəlif hava limanlarında 10-dan artıq terror aktı həyata keçirib.İntiharçılar eskadronu1981Paris, Fransa1981-ci ildə təşkilat Türkiyənin Fransadakı baş konsulluğunu zəbt edilməsində iştirak etmiş, nəticədə qrupun 4 nümayəndəsi, həmçinin keçmiş rəhbəri Yan Kaşkayan həbs edilmişdir.Erməni birliyi1988Moskva, SSRİ"ASALA" ilə sıx əlaqələri vardır, keçmiş Sovet məkanında terrorçuların fəaliyyəti üçün onları saxta sənədlərlə təmin edir. Qarabağa silah və muzdluların ötürülməsində iştirak edir.Gənc ermənilər ittifaqı1990FransaTəşkilat diplomatların oğurlanması ilə məşğul olur.9 iyun qrupu1991İsveçrəTəşkilat həbsdə olan erməni terrorçularının azad olunmasına çalışır.Erməni azadlıq hərəkatı1991FransaTerror fəaliyyətini "ASALA" ilə sıx əlaqədə həyata keçirir.Geqaron2001"ASALA" tərəfindən yaradılmışdır. Təşkilatın məqsədi Cənubi Qafqaz və Orta Asiya ərazilərinə türk mənşəli siyasi lider, diplomat və biznesmenlərə qarşı terror aktlarının keçirilməsidir.Apostol2001Ermənistan, Suriya və Livan vətəndaşlarından ibarət olan Ermənistan Müdafiə Birliyi tərəfindən yaradılmışdır. Təşkilatın məqsədi Türkiyə və Azərbaycan ərazilərində terror aktların keçirilməsidir.İsveçrə qrupuAvropanın bir çox ölkəsində fəaliyyət göstərən bu təşkilat Fransa, İtaliya və Yunanıstanda keçirilmiş 4 terror aktının məsuliyyətini öz üzərinə götürmüşdür.Demokratik cəbhəABŞ, Kanada və Qərbi Avropada fəaliyyət göstərir. Təşkilatın əsas məqsədi türk dövlətinin parçalanmasıdır.

 Terror aktlarının xronologiyası 

TarixRegionƏməliyyatMənbə20 yanvar 1975 Beyrut, LivanÜmumdünya kilsə şurasının mənzil qərargahının partladılması.7 fevral 1975 Beyrut, LivanTürkiyə informasiya və turizm bürolarının ofisində quraşdırılmış bombanı zərərsizləşdirmək istərkən, bomba işə düşmüş və bir nəfər livanlı polis ağır xəsarət almışdır. ASALA terror aktına görə məsuliyyəti öz boynuna götürmüşdür.20 fevral 1975 Beyrut, LivanTürkiyə avia şirkətinin ofisinin qarşısında partlayıcı qurğu işə düşərək, ofisin binasına ciddi ziyan vurub.14 oktyabr 1975 Paris, FransaTürkiyənin Fransadakı səfiri İsmail Erez və onun sürücüsü Talip Yener qətlə yetirilir, ESƏD məsuliyyəti öz boynuna götürür, lakin sonra ASALA bu terror aktını onun təşkil etdiyini bildirir. Mütəxəssislərin fikrincə bu aksiyanın təşkilində hər iki terror təşkilatı iştirak etmişdir.22 oktyabr 1975 Vyana, AvstriyaTürkiyə səfirliyinə daxil olan üç nəfər erməni terrorçu səfir Danış Tunalıgili avtomatik silahla qətlə yetiriblər.28 oktyabr 1978 Beyrut, LivanTürkiyə səfirliyi raketlərlə atəşə tutulub.1976–1979 Türkiyəİqtisadi və hərbi xarakterli obyektlərdə diversiyalar və obyektlərə hücumlar.16 fevral 1976 Beyrut, LivanTürkiyə səfirliyinin birinci katibi Oktar Sirit, ASALA terrorçusu tərəfindən qətlə yetiriblər.17 may 1976 Frankfurt, Köln, Essen, AFRTürk konsulluqlarında partlayışlar.2 mart 1977 Beyrut, LivanTürkiyə səfirliyinin hərbi və inzibati məsələlər üzrə attaşesi, Nahit Karakay və İlhan Özbabakanın avtomobilləri partladılıb.6 iyun 1977 Sürix, İsveçrəGüclü partlayış nəticəsində, milliyyəti türk olan Hüseyn Bülbülə məxsus mağaza tam dağıdılıb.2 iyun 1978 Madrid, İspaniyaAvtomatik silahla silahlanmış üç erməni terrorçusu, türk səfiri Zəki Küneralpın maşınını atəşə tutur, bunun nəticəsində səfirin həyat yoldaşı, Neqla Küneralp, maşında olan keçmiş səfir, Bəşir Balsoğlu həlak olur, milliyətcə ispan olan sürücü Antonio Torres aldığı yaralardan xəstəxanada keçinir.17 dekabr 1978 Cenevrə, İsveçrəCenevrədə yerləşən türk aviaşirkətlərindən birinin ofisində, partlayıcı qurğu işə düşür, partlayış nəticəsində xəsarət alan olmasa da ofisə ciddi ziyan dəyir.7 avqust 1979 AFR, FrankfurtTürk aviaşirkətinin ofisində partlayış baş verir, partlayış nəticəsində küçədən keçən alman vətəndaşı yaralanır.22 avqust 1979 İsveçrə, CenevrəTürkiyənin Cenevrədəki konsulu Niyazi Adalının maşınına qoyulmuş partlayıcı qurğu işə düşür, bunun nəticəsində küçədən keçən bir neçə isveşrəli yaralanır.4 oktyabr 1979 Danimarka, KopenhagenTürk aviaşirkətinin ofisi yaxınlığında baş vermiş partlayış nəticəsində, ofisə ciddi ziyan dəyir, iki nəfər danimarkalı isə yaralanır.12 oktyabr 1979 Niderland, HaaqaTürkiyənin bu ölkədəki səfiri Özdəmir Benlərin oğlu 27 yaşlı Əhməd Benlər öz maşınında qətlə yetirilir, bu qətlə qörə məsuliyyəti ASALA və ESƏD öz üzərinə götürür.30 oktyabr 1979 İtaliya, MilanTürk avia şirkəninn ofisində partlayış.8 noyabr 1979 İtaliya, RomaPartlayış nəticəsində, Türkiyə səfirliyinin binasına ciddi ziyan dəymişdir.18 noyabr 1979 Fransa, ParisParisdə üç aviaşirkətin ofisinin qarşısında partlayışlar baş verir, bunun nəticəsində Türk hava yolları, KLM və Lufthanza şirkətinin ofislərinə ciddi ziyan dəyir, iki fransız polis isə yaralanır.25 noyabr 1979 İspaniya, MadridBritaniya hava yolları şirkətinin və amerikan aviaşirkətlərindən birinin ofisini qarşısında partlayış baş verir, partlayışa görə məsuliyyəti ASALA öz üzərinə götürür və bunu Roma papası II İoann Pavelə onun Türkiyəyə nəzərdə tutulan səfərdən vaz keçməsi üçün xəbərdarlıq olduğunu elan edir.17 dekabr 1979 Böyük Britaniya, LondonTürk aviaşirkətinin Londondakı ofisinin qarşısında partlayış baş verir, partlayış nəticəsində, binaya ciddi ziyan dəyir.22 dekabr 1979 Fransa, ParisTürkiyə səfirliyinin turizm məsələləri üzrə attaşesi, Elmaz Şolpan Parisin mərkəzində qətlə yetirilmişdir. Bir neçə erməni terror qrupu məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür, həmçinin də ASALA.22 dekabr 1979 Niderland, AmsterdamTürk hava yolları şirkətinin ofisinin qarşısında partlayış baş verir, bunun nəticəsində binaya ciddi ziyan dəyir.23 dekabr 1979 İtaliya, RomaKilsələr şurasının qarşısında partlayış baş verir.23 dekabr 1979 İtaliya, RomaŞəhərdə Fransa və ABŞ aviaşirkətlərinin ofislərinin qarşısında üç partlayış baş verir, partlayışlar nəticəsində küçədən keçən bir çox adam yaralanır. Terror aktına görə məsuliyyəti öz boynuna götürən ASALA bunun "ermənlərə qarşı apardığı siyasətə görə Fransa hokümətinə cavab olduğunu elan edir".10 yanvar 1980 İran, TehranTürkiyə aviaşirkətinin bürosunun qarşısında partlayış baş verir.18 fevral 1980 İtaliya, Roma"Lüfthanza", "Svis Eyr" və "El Al" şirkətlərinin ofisləri partladılmışdır. ASALA terror aktlarına görə məsuliyyəti öz boynuna götürür və terror aktlarının səbəbini belə izah edir:
 "Lüfthanza" – "türk faşizminə yardım edən alman hökumətinin cəzalandırılması məqsədi ilə"
 "Svis Eyr" — "gunahsız ermənləri həbsxanaya salmaması üçün İsveçrə hökumətinə xəbərdarlıq"
 "El Al" – "Sioznizmə görə"19 may 1980 Fransa, MarselTürkiyə konsulluğuna yönəldilmiş, və konsulluğun binasını vurmaq üçün nəzərdə tutulmuş raket aşkarlanmış və zərərsizləşdirilmişdir.31 iyul 1980 Yunanıstan, AfinaTürkiyə səfirliyinin idarəetmə məsələləri üzrə attaşesi Qalib Özman ailəsi ilə birlikdə avtomobildə olarkən, terrorçuların hücumuna məruz qalmış, Qalib və onun 14 yaşlı qızı Nəslihan hadisə yerindəcə həlak olmuşlar, həyat yoldaşı Sevil və 16 yaşlı oğlu Kaan isə ağır yaralanmışlar.5 avqust 1980 Fransa, Lyonİki erməni terrorçusu türk konsulluğunun binasına zorla daxil olaraq, qapıçıdan konsulun yerini deməsini tələb edirlər, sonra onlar ətrafa atəş açaraq iki nəfəri qətlə yetirirlər, bir neçə nəfər isə yaralanır.26 sentyabr 1980 Fransa, ParisErməni terrorçuları iki dəfə Türkiyə səfirliyinin mətbuat məsələləri üzrə attaşesi Selcu Baklabaşına atəş açırlar. O, sağ qalır, lakin ömürlük iflic olur.3 oktyabr 1980 İsveçrə, CenevrəÖz otel otaqlarında bomda hazırlayarkən iki erməni terrorçu Süzi Mesxedjan və Aleksandr Yeniqomşyan yaralanır. Onların həbsi ASALA–nın yeni qrupunun "3 oktyabr qrupunun" yaradılmasına səbəb olur. Bu qrup bütün dünyada İsveçrə təşkilatlarına hücumlar həyata keçirirdi.3 oktyabr 1980 İtaliya, MilanTürk aviaşirkətinin ofisinin qarşısında baş verən partlayış nəticəsində, iki nəfər İtaliya vətəndaşı yaralanır.5 oktyabr 1980 İspaniya, MadridPartlayış nəticəsində "Al İtaliya" aviaşirkətinin ofisinə ciddi ziyan dəymiş 12 nəfər yaralanmışdır.10 oktyabr 1980 Livan, BeyrutBeyrutun qərbində İsveçrə təşkilatlarının qarşısında bir neçə partlayış baş verir, terror aktına görə məsuliyyəti "3 oktyabr" qrupu oz boynuna götürür, onların ardınca İngiltərədə İsveçrə təşkilatlarına qarşı oxşar terror aktları törədən digər qruplar da məsuliyyəti öz üzərinə götürür.12 oktyabr 1980 Böyük Britaniya, LondonPartlayış nəticəsində Türkiyə turizm və məlumat bürosuna ciddi ziyan dəyir.12 oktyabr 1980 Böyük Britaniya, Londonİsveçrə ticarət mərkəzində partlayış baş verir, terror aktına görə məsuliyyəti "3 oktyabr" qrupu öz üzərinə götürür.13 oktyabr 1980 Fransa, ParisPartlayış nəticəsində Parisdə yerləşən İsveçrə turizm bürosunun binasına ciddi ziyan dəyir. "3 oktyabr" qrupu partlayışa görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür.21 oktyabr 1980 İsveçrə, İnterlakenParisdən İnterlakenə qedən qatarda partlayıcı qurğu aşkarlanmışdır, İsveçrə hüquq mühafizə orqanları qurğunun "3 oktyabr" qrupu tərəfindən qoyulduğunu hesab edirlər.4 noyabr 1980 İsveçrə, CenevrəPartlayış nəticəsində Cenevrədə yerləşən məhkəmə binası ciddi zədələnir. İsveçrə hüquq mühafizə orqanları partlayışı ASALA – nın törətdiyini bildirir, bir müddət sonra isə "3 oktyabr" qrupundan olan terrorçular məsuliyyəti öz boynuna götürür.9 noyabr 1980 Fransa, StrasburqPartlayış nəticəsində Strasburqdakı Türkiyə konsulluquna ciddi ziyan dəyir, terror aktına görə məsuliyyəti "Türk – kürd işçi partiyası" və ASALA götürür.10 noyabr 1980 İtaliya, RomaRomada yerləşən İsveçrə aviaşirkətinin ofisində, və İsveçrə turizm bürosunda baş vermiş partlayış nəticəsində, 5 nəfər yaralanmışdır, terror aktına görə məsuliyyəti "3 oktyabr" qrupu götürmüşdür. Sonra ASALA və "Türk – kürd işçi partiyası" da onlara qoşuldular.19 noyabr 1980 İtaliya, RomaTürkiyə səfirliyi nəznində fəaliyyət göstərən turizm bürosunun və türk aviaşirkətinin yerləşdiyi binada partlayış baş verir.25 noyabr 1980 İsveçrə, CenevrəPartlayış nəticəsində "İsveçrə banklarının ititifaqı"nın binasına ciddi ziyan deymişdir, bir nəfər xəsarət almışdır. Partlayışa görə məsuliyyəti "3 oktyabr" təşkilatı götürmüşdür.5 dekabr 1980 Fransa, MarselPolis İsveçrə konsullluğuna qoyulmuş partlayıcı qurğunu zərərsizləşdirir. Hüquq mühafizə orqanları partlayıcı qurğunun "3 oktyabr" qrupu tərəfindən qoyulmasını ehtimal edirlər.25 dekabr 1980 İsveçrə, SürixPartlayış nəticəsində Kloten hava limanının radiolakasiya sisteminin idarəedici qurğusu partlayış nəticəsində sıradan çıxır, ikinci partlayıcı qurğu isə hava limanının əsas üçuş enmə zolağında aşkar olunur və zərərsizləşdirilir. "3 oktyabr" qrupu terror aktına görə məsulliyəti öz boynuna götürür.29 dekabr 1980 İspaniya, Madrid"Svis Eyr" aviaşirkətinin ofisində partlayış baş verir, hadisə yerindən reportaj hazırlayan jurnalist, ikinci bombanın partlaması zamanı ağır bədən xəsarətləri alır. "3 oktyabr" qrupu terror aktına görə məsulliyəti öz boynuna götürür.30 dekabr 1980 Livan, Beyrut"Svis Kredit" şirkətinin ofisində partlayış baş verir, partlayışa görə məsuliyyəti "3 oktyebr qrupu öz üzərinə götürür.14 yanvar 1981 Fransa, ParisTürkiyə səfirliyinin maliyyə məsələləri üzrə müşaviri, Əhməd Erbəylinin maşınında partlayış baş verir. Diplomat heç bir zərər çəkməsə də, ətrafdakı binalara və maşınlara ziyan dəyir. ASALA nın özünü "Aleks Yeqişemonyan qrupu" adlandıran terrorçu dəstəsi, partlayışa görə məsuliyyəti öz boynuna götürür.27 yanvar 1981 İtaliya, MilanPartlayış nəticəsində, "Svis Eyr" aviaşirkətinin bürosuna ciddi ziyan dəyir. Küçədən keçən iki nəfər İtaliya vətəndaşı yaralanır. "3 oktyabr" qrupu partlayışa görə məsuliyyəti öz boynuna götürür.3 fevral 1981 ABŞ, Los-Ancelesİsveçrə konsulluğunun pilləkanları altına qizlədilmiş, partlayıcı qurğu aşkarlanaraq, zərərsizləşdirilir. "3 oktyabr" qrupu, məsuliyyəti öz boynuna götürür, və İsveçrə hokumətinin erməni terorçusu Syuzi Mesxeredjyanı sərbəst buraxmadıqca bu cür aksiyaların davam edəcəyini bildirirlər.5 fevral 1981 Fransa, ParisAmerika və Fransaya məxsus iki aviaşirkətin ofisində qoyulmuş, partlayıcı qurğuların işə düşməsi nəticəsində, 1 nəfər yaralanır, ofislərə ciddi ziyan dəyir. Özünü "3 oktyabr erməni milli hərəkatı" adlandıran qrup, terror aktına görə məsuliyyəti öz boynuna götürür.4 mart 1981 Fransa, ParisASALA nın Şaan Natali adlı qrupundan olan iki nəfər erməni terrorçu, türk diplomatlarına hücüm edir.
Diplomatlar Türkiyə səfirliyinin əmək məsələləri üzrə attaşesi Roşat Moralı, səfirlikdə din məsələləri üzrə cavabdeh şəxs olan Teselli Arı, və Anadolu bankının Parisdəki nümayəndəsi, İlkay Karakoş küçədə avtomobilə əyləşərkən onlara atəş açılır. Moralı və Karakoş qaçmağa cəhd edirlər, bu məqsədlə Moralı yaxınlıqdakı kafeyə qirir lakin, kafenin sahibi onu itələyib bayıra çıxarır və burada terorçular onu güllələyir, Karakoş qizlənə bilir və sağ qalır, Teselli Arı sabahsı gün xəstəxana keçinir, terorçular hadisə yerindən qaçmağa müvəffəq olurlar.12 mart 1981 İran, TehranBir qrup erməni terrorçusu Tehrandakı Türkiyə səfirliyinə hücum edir, nəticədə iki təhlükəsizlik xidməti əməkdaşı öldürülür. Terrorçulardan iki nəfər İran polisi tərəfindən həbs olunur, və edam edilir.3 aprel 1981 Danimarka, KopenhagenTürkiyə səfirliyinin əmək məsələləri üzrə attaşesi, Kavit Dəmir, evinin yaxınlığında olarkən, erməni terrorçusu ona bir neçə dəfə atəş açır, lakin həkimlərin səyi nəticəsində diplomat sağ qalır. Cinayətə görə məsuliyyəti ASALA öz üzərinə götürür.9 iyun 1981 İsveçrə, CenevrəCenevrədəki Türkiyə konsulluğunun katibi Mehmet Savaş Ergüz erməni terrorçusu tərəfindən odlu silahla açılan atəş nəticəsində qətlə yetirilir. Milliyətcə erməni olan qatil Martin Camoqçyan polis tərəfindən həbs olunur. Qətlə qörə məsuliyyəti ASALA öz üzərinə götürür.
Camoqçyanın həbsi "9 iyun təşkilatı" adlı terrorçu dəstənin yaranmasına səbəb oldu, bu dəstənin üzvləri olan erməni terrorçular İsveçrədə və ondan kənarda yerləşən bir neçə İsveçrə şirkətinin ofislərində partlayışlar törəddi.19 iyun 1981 İran, Tehran"Svis Eyr" aviaşirkətinin ofisində partlayış baş verir, partlayışa görə məsuliyyəti ASALA – nın "9 iyun təşkilatı" adlı terrorçu dəstəsi öz üzərinə götürür.19 iyul 1981 İsveçrə, BernBern şəhərində İsveçrə parlamentinin binasında partlayış baş verir (zibil qabına qoyulmuş partlayıcı qurğu işə düşür). Anonim zəng partlayışı "9 iyun təşkilatı" – nın törətdiyini bildirir.20 iyul 1981 İsveçrə, SürixSürix beynalxalq hava limanında yerləşən fotoavtomatın içərisinə qoyulmuş partlayıcı qurğu işə düşür. "9 iyun təşkilatı" adlı terrorçu dəstə partlayışa görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür.21 iyul 1981 İsveçrə, LozannaLozanna univermağında qadın qeyimləri bölməsində partlayış baş verir, 20 nəfər alıcı (hamıssı qadın) müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alır. Partlayışa görə məsuliyyəti "9 iyun təşkilatı" öz üzərinə götürür.21 iyul 1981 İsveçrə, CenevrəCenevrə dəmir yolu vağzalının saxlanma kamerasına qoyulmuş partlayıcı qurğunun işə düşməssi nəticəsində 4 nəfər yaralanır. Hüquq mühafizə orqanları bu aktı "9 iyun təşkilatı" – nın törətdiyini hesab edir.11 avqust 1981 Danimarka, Kopenhagenİki partlayıcı qurğunun işə düşməsi nəticəsində "Svis eyr" aviaşirkətinin ofisinə ciddi ziyan dəyir, bir nəfər amerikalı turist yaralanır. Partlayışa görə məsuliyyəti "9 iyun təşkilatı" öz üzərinə götürür.20 avqust 1981 Fransa, ParisSəhər tezdən "Al İtaliya" aviaşirkətinin Paris nümayəndəliyinin qarşısında partlayış baş verir. Anonim telefon zənqi partlayışa qörə məsuliyyəti "3 oktyabr erməni hərəkatı təşkilatı"nın öz üzərinə qötürməsini bildirir.22 avqust 1981 Fransa, Paris"Olimpik Eyrlayns" (Yunanıstan) şirkətinin Paris filialının binası qarşısında partlayış baş verir. Anonim zəng partlayışa görə məsuliyyəti "3 oktyabr erməni hərəkatı təşkilatı"nın öz üzərinə qötürməsini bildirir.15 sentyabr 1981 Danimarka, KopenhagenKopenhagendə Türkiyə aviaşirkətinin ofisinin qarşısında baş vermiş partlayış nəticəsində iki nəfər yaralanır. Polis ikinci partlayıcı qurğunu aşkar edib zərərsizləşdirə bilir. Terror aktına görə məsuliyyəti "altıncı erməni azadlıq ordusu" adlı terrorçu qrup öz üzərinə götürür.22 sentyabr 1981 İran, TehranPartlayış nəticəsində Tehrandakı İsveçrə səfirliyinin binasına ziyan dəyir. Partlayışa görə məsiliyyəti ASALA-nın terrorçu qrupu olan "9 iyun təşkilatı" öz üzərinə götürür.24 sentyabr 1981 Fransa, ParisASALA-dan olan terrorçular Parisdəki Türkiyə konsulluğuna basqıt təşkil edir (VAN əməliyyatı).3 oktyabr 1981 İsveçrə, CenevrəCenevrə şəhər poçtunun və məhkəməsinin binasında partlayış baş verir. Partlayışın baş verddiyi məhkəmə binasında ASALA-dan olan bir terrorçunun məhkəmə prosesi keçirilməli idi, terrorçu qətldə təqsirləndirilirdi. Terror aktlarına görə məsiliyyəti ASALA-nın terrorçu qrupu olan "9 iyun təşkilatı" öz üzərinə götürür.25 oktyabr 1981 İtaliya, RomaSilahlı erməni terrorçusu Romadakı Türkiyə səfirliyinin ikinci katibi Gökberk Ergenekon atəş açır. Qolundan yaralanmış diplomat maşından çıxıb terrorçuya cavab atəşi açaraq terrorçunu yaralayır, yaralı vəziyyətdə olan terrorçu hadisə yerindən qaçmağa müvəffəq olur. ASALA bu akta görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür və aksiyanın Fransada (Paris) türk konsulluğuna basqın təşkil etmiş erməni terroçuların şərəfinə təşkil olunduğunu bildirir.25 oktyabr 1981 Fransa, ParisYelisey çöllərində (Şanzelize Bulvarı) yerləşən bahalı restoranların birində partlayış baş verir. Partlayış nəticəsində restoranın işçilərindən 3 nəfər yaralanır. Terror aktına görə məsuliyyəti "September Frans" (1981-ci ilin sentyabrın 24 də Parisdəki türk konsulluğuna basqın etmiş erməni terrorçuların şərəfinə) terrorçu qrupu öz üzərinə götürür.26 oktyabr 1981 Fransa, ParisYelisey çöllərində yerləşən aptekin qarşısında park edilmiş avtomobildə quraşdırılmış partlayıcı qurğu işə düşür. Partlayışa görə məsuliyyəti "September Frans" qrupu öz üzərinə götürür.27 oktyabr 1981 Fransa, ParisParisdə "Ruasi" beynəlxalq hava limanının avtomobil dayanacağında partlayış baş verir. Partlayışa görə məsuliyyəti "September Frans" qrupu öz üzərinə götürür.27 oktyabr 1981 Fransa, Paris"Ruasi" beynəlxalq hava limanında eskalatorun yanında yerləşən zibil qutusuna qoyulmuş partlayıcı qurğu işə düşür, bir neçə nəfər yüngül xəsarət alır. Partlayışa görə məsuliyyəti "September Frans" qrupu öz üzərinə götürür.3 noyabr 1981 İspaniya, Madrid"Suis Eyr" aviaşirkətinin ofisinin qarşısında baş vermiş partlayış nəticəsində 3 nəfər yaralanır, ətrafdakı binalara ziyan dəyir. Aksiyaya görə məsuliyyəti ASALA öz üzərinə götürür.5 noyabr 1981 Fransa, Paris"Qar de Lion" dəmir yolu vağzalında baş vermiş partlayış nəticəsində bir nəfər yaralanır, saxlanma kameralarına ciddi ziyan dəyir. Özünü "Orli təşkilatı" adlandıram erməni terrorçu dəstəsi bu aksiyaya görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür.12 noyabr 1981 Livan, BeyrutBeyrutda yerləşən Fransa mədəniyyət mərkəzinin, fransız konsulun evinin və "Eyr Frans" aviaşirkətinin binasının qarşısında eyni vaxtda partlayışlar baş verir. Partlayışlar nəticəsində ölən və yaralanan olmasa da, binalara ciddi maddi ziyan dəyir. Bu partlayışlara görə "Orli təşkilatı" addlanan qrup məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Terrorçular Fransada Orli hava limanında üzərində saxta sənədlər gəzdirən və fransız polisi tərəfindən həbs olunmuş erməninin sərbəst buraxılmasını tələb edirdilər. Terrorçuların digər tələbi, erməni terrorçusu Monte Melkonyanın azadlığa buraxılması idi.14 noyabr 1981 Fransa, ParisEyfel qülləsinin yaxınlığında partlayış baş verir, partlayış nəticəsində yaxınlığda park edilmiş avtomobil yararsız vəziyyətə düşür. "Orli Təşkilatı" məsuliyyəti öz üzərinə götürür və bunun Fransa hökumətinə "ilk xəbərdarlıq" olduğunu bildirir.14 noyabr 1981 Fransa, ParisSena çayında qəzintidən sonra sahilə çıxan xarici turistlərdən ibarət qrupa terrorçular bir neçə qumbara atırlar, xoşbəxtlikdən heç kim yaralanmır. Aksiyaya görə "Orli Təşkilatı" məsuliyyəti öz üzərinə götürür.15 noyabr 1981 Fransa, Paris"Orli təşkilatı" mətbuata ünvanladığı bəyanatında "Eyr Frans" avişirkətinin təyyarəsini göydə partladacağı ilə hədələyir.16 noyabr 1981 Fransa, Paris"Qar de Lest" dəmir yolu vağzalının saxlanma kamerasına qoyulmuş bombanın partlaması nəticəssində iki nəfər yaralanır, vağzala isə maddi ziyan dəyir. Partlayışa görə "Orli təşkilatı məsuliyyəti öz boynuna götürür.13 yanvar 1982 Kanada, TorontoPartlayış nəticəsində Türkiyənin Torontodakı konsulluğuna ziyan dəyir.17 yanvar 1982 İsveçrə, CenevrəAvtomobil dayanacağının yaxılnlığında iki partlayıcı qurğu işə düşür, "9 iyun təşkilatı" adlı terrorçu dəstə partlayışa görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür.17 yanvar 1982 Fransa, ParisParis bank ittifaqının ofislərinin birində partlayış baş verir, ikinci partlayıcı qurğu "Kredit Lion" bankında aşkarlanaraq zərərsizləşdirilir.
Partlayışa görə "Orli təşkilatı məsuliyyəti öz boynuna götürür.19 yanvar 1982 Fransa, ParisKonqress sarayında "Eyr Frans" aviaşirkətinin ofisində partlayış baş verir.
Partlayışa görə "Orli təşkilatı məsuliyyəti öz boynuna götürür.26 mart 1982 Livan, BeyrutBeyrutun erməni məhəlləsində türk filmlərinin nümayiş olunduğu kinoteatr partladılır. Partlayışa görə ASALA məsuliyyəti öz üzərinə götürür.8 aprel 1982 Kanada, OttavaErməni terrorçuları Türkiyə səfirliyinin ticarət attaşesi Gəni Günqürə hücüm edib onu ağır yaralayırlar. Bu aksiyaya görə məsuliyyəti ASALA öz üzərinə götürür.10 may 1982 İsveçrə, Cenevrəİki Cenevrə bankında partlayış baş verir, partlayışlar nəticəsində banklara maddi ziyan dəyir. ASALA-ya tabe olan terrorçu dəstələrdən biri partlayışlara görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür.26 may 1982 ABŞ, Los-AncelesPartlayış nəticəsində İsveçrə bank korporasiyasının ofisinə ziyan dəyir. Bu partlayışda Kaliforniyadan olan 4 erməni iştrak etmişdir (Viqen Çarxutyan, Qraç Qozibukyan, Straniç Qozibukyan, Qrant Şirinyan).30 may 1982 ABŞ, Los-AncelesÜç nəfər ASALA üzvü olan erməni həbs olunur, onlar "Eyr Kanada" aviaşirkətinin yük terminalının qarşısında partlayıcı qurğu quraşdırmaqda gunahlandırılırdılar. Partlayıcı qurğu Los-Anceles polisinin xüsusi dəstəsi tərəfindən zərərsizləşdirilir.21 iyul 1982 Fransa, ParisParisdəki Sent Servin meydanında yerləşən kafenin yanında partlayış baş verir, partlayışa görə məsuliyyəti "Orli təşkilatı" öz üzərinə götürür. Terrorçular mətbuata ünvanladıqları müraciətdə partlayışın Fransa hökumətinin vədinə əməl etməyib, türk konsulluğuna basqın etmiş 4 erməniyə siyasi sığınacaq verməməsinə görə törədildiyini bildirirdilər.26 iyul 1982 Fransa, ParisParisdəki "Pab Sent Jermen" kafesində baş vermiş partlayış nəticəsində iki qadın yaralanır. Partlayışa görə məsuliyyəti "Orli təşkilatı" öz üzərinə götürür.2 avqust 1982 Fransa, ParisErməni terrorçu Pyer Qumulyan özünün hazırladığı partlayıcı qurğunun işə düşməsi nəticəsində öz mənzilində həlak olur.7 avqust 1982 Türkiyə, AnkaraErməni terrorçuları beynəlxalq hava limanına hücum təşkil edir, tapança və əl qumrabaraları ilə silahlanmış terrorçular gözləmə zalında olan insanlara atəş açır. Bir terrorçu hava limanının restoranında 20 nəfəri qirov qötürür, digəri isə polis tərəfindən yaxalanır. Qirovları öldürəcəyi ilə hədələyən terrorçu ilə atışma zamanı 9 nəfər həlak olur (biri ABŞ biri Almaniya vətəndaşı). Terror aktı zamanı 82 nəfər yaralanır. Terrorçu Levon Əkməkcyan hadisə yerindəcə qətlə yetirilir. Həbs olunmuş digər terrorçu Levon Ekmekcan isə məhkəmənin hökmü ilə edam cəzasına məhkum olunur. Silva Kaputikyan terrorçu Əkməkcyana "yağış yağır oğlum" şerini həsr edir. Terror aktına görə ASALA məsuliyyəti öz üzərinə götürür.8 avqust 1982 Fransa, ParisXüsusi polis dəstəsi Parisin 17-ci royonunun telefon qovşağının yaxınlığında partlayıcı qurğunun zərərsizləşdirir. "Orli təşkilatı" partlayıcı qurğunun onlar tərəfindən yerləşdirildiyini bildirir.8 avqust 1982 Bolqarıstan, BurqasTürkiyə konsulluğunun inzibati məsələlər üzrə attaşesi Bora Suelkan evinin qarşısında erməni terrorçusu tərəfindən qətlə yetirilir. Qatil hadisə yerindən qaçmağa müvəffəq olur. ASALA qətlə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür.22 yanvar 1983 Fransa, Paris"Orli" hava limanında yerləşən Türk hava yollarının kassasının qarşısında polis 1 kiloqram çəkisində partlayıcı maddə ilə təchiz olunmuş bomba aşkar edir.22 yanvar 1983 Fransa, Parisİki erməni terrorçusu Türk hava yollarının Parisdəki bürosuna əl qumbaraları atır. Partlayışlar nəticəsində heç kim xəsarət almır. Terrorçulardan biri həbs olunur. ASALA terror aktına görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür.28 fevral 1983 Fransa, Paris"Marmara Travel Agency"nin ofisində baş vermiş partlayış nəticəsində şirkətin əməkdaşı fransız Rone Marin həlak olur, daha 9 nəfər Fransa vətəndaşı yaralanır. Partlayışdan bir neçə dəqiqə sonra ASALA məsuliyyəti öz üzərinə götürür.31 mart 1983 Almaniya, Frankfurt-Mayn"Tərcuman" qazetinin bürosuna zən etmiş naməlum şəxs "ermənilərə qarşı" olan yazılar dayandırılmazsa büronu partladacağı ilə hədələyir.24 may 1983 Belçika, BrüsselTürk turizm şirkətinin və Türkiyə səfirliyinin mədəniyyət mərkəzinin binası qarşısında partlayışlar baş verir. Səyahət bürosunun milliyətcə italyan olan direktoru partlayış nəticəsində yaralanır.16 iyun 1983 Türkiyə, İstambulƏl qumbaraları və avtomatik silahla silahlanmış erməni terrorçu Mkrtıç Mardaryan İstambulda "Kapalı Çarşı" ticarət mərkəzində insanlara hücüm edir, nəticədə iki tür həlak olur 21 nəfər isə yaralanır, terrorçu hadisə yerinddəcə öldürülür.8 iyul 1983 Fransa, ParisErməni terrorçuları Britaniya Şurasının (British Council) binasına basqın edirlər. Bununla onlar ASALA terrorçularının Londonda keçirilən məhkəməsinə öz etirazlarını bildirirlər.14 iyul 1983 Belçika, BrüsselTürkiyə səfirliyinin attaşesi Dursun Aksoy öz maşınında qətlə yetirilir, ASALA, ESƏD və bu vaxtacan məlum olmayan "Erməni inqilab ordusu" təşkilatı bu qətlə görə məsuliyyəti öz üzərlərinə götürürlər.15 iyul 1983 Fransa, Paris"Orli" hava limanında türk hava yollarının kassasının qarşısında baş vermiş partlayış nəticəsində 8 nəfər həlak olur 60 nəfər yaralanır. Orli hava limanında terror aktı.15 iyul 1983 Böyük Britaniya, London"Orli"də partlamış bombanın analoqu olan partlayıcı qurğu aşkar olunaraq zərərsizləşdirilmişdir.22 iyul 1983 İran, TehranFransanın Tehrandakı səfirliyində və "Eyr Frans"ın ofisində partlayışlar baş verir. Partlayışlara görə məsuliyyəti "Orli təşkilatı" öz üzərinə götürür.29 iyul 1983 İran, TehranErməni terrorçuları Fransa ssəfirliyini raketlər ilə atəşə tutacaqları barədə məlumat yayır, onların tələbi Fransada həbsdə olan 21 nəfər erməni terrorçusunun azadlığa buraxılması idi.10 avqust 1983 İran, Tehranİçərisində partlayıcı maddə qoyulmuş maşın Fransa səfirliyinin qarşısında partladılır.17 avqust 1983 İran, Tehran"Eyr Fransın" Tehrandakı nümayəndəsi öz maşınında avtomatik silahla atəşə tutulur.25 avqust 1983 Almaniya, BonnFransa səfirliyində baş vermiş partlayış nəticəsində, 2 nəfər həlak olur, 23 nəfər isə yaralanır. Partlayışa görə ASALA məsuliyyəti öz üzərinə götürür.9 sentyabr 1983 İran, TehranFransa səfirliyinə məxsus iki avtomobil partladılır. Partlayışlar nəticəsinddə səfirliyin iki əməkdaşı yaralanır.1 oktyabr 1983 Fransa, MarselBeynəlxalq ticarət yarmarkasındda baş vermiş partlayış nəticəsində, SSRİ, ABŞ və Əlcazairə məxsus pavilyonlara ziyan dəyir, bir nəfər həlak olur, 26 nəfər yaralanır. Partlayışlara görə məsuliyyəti "Orli təşkilatı" öz üzərinə götürür.6 oktyabr 1983 İran, TehranFransa səfirliyinin avtomobili partladılır, iki nəfər fransız diplomatı yaralanır. Partlayışlara görə məsuliyyəti "Orli təşkilatı" öz üzərinə götürür.29 oktyabr 1983 Livan, BeyrutFransa səfirliyinin qarşısında dayanmış avtomobildən çıxan bir nəfər səfirliyin pilləkanlarına əl qumbarası atır, terrorçu hadisə yerindəcə yaxalanır, əlbirləri isə qaçmağa müvəffəq olurlar.8 fevral 1984 Fransa, MarselTerrorçular "Eyr Fransın" 13.00-da Nyu-Yorka uçacaq təyyarəsinə partlayıcı qurğu quraşdırıldığını anonim zəng vasitəsilə bildirir. Lakin xüsusi yoxlama zamanı heç bir bomba aşkarlanmır.28 mart 1983 İran, TehranTehranda çalışan bir sıra türk diplomatlarına hücumlar təşkil olunur.
Həsən Servet Ötgəm Türkiyə səfirinin katibi evindən çıxarkən terrorçular ona hücum edir, diplomatı yaralayırlar.
İki erməni terrorçussu baş çavuş İsmayıl Pamukçuya atəş açıb onu ağır yaralayır.
Səfirliyin inzibati məsələlər üzrə ataşesi, polisə onun evinin qarşısında duran iki nəfər şübhəli şəxs barədə məlumat verir. Polis erməni terrorçularını həb edir.
Gündüz saat ikidə polis daha üç erməni terrorçusunu Türkiyə səfirliyinin qarşısında həbs edir.
Suren Qriqoryan adlı erməni terrorçusu türk diplomatının maşınına quraşdırmaq istədiyi partlayıcı qurğunun vaxtından əvvəl işə düşmasi nəticəsində həlak olur. Səfirliyin müşaviri İşıl Ünel zərər çəkmir.29 mart 1984 ABŞ, Los-AncelesLos-Ancelesdəki türk konsulluğuna ASALA-nın imzası ilə məktub göndərilir. Məktubda türk idmançıların Olimpiadada iştrak edəcəyi təqdirdə öldürəcəkləri bildirilir.8 aprel 1984 Livan, BeyrutASALA Beyrutda yaydığı bəyanatda Türkiyəyə reysləri olan bütün aviaşirkətləri xəbərdar edir ki, onların təyyarələri ASALA üçün hərbi hədəflər hesab edilir.28 aprel 1984 İran, Tehranİşık Öndər tərəfindən idarə olunan avtomobil motosiklda olan iki erməni terrorçu tərəfindən atəşə tutulur. Bu zaman Öndər səfirlikdə çalışan həyat yoldaşı Sədiyyə Öndəri işə aparırdı, hücum nəticəsində İşık Öndər həlak olur.13 avqust 1984 Fransa, LionLion dəmir yolu vağzalında partlayış baş verir. Partlayış nəticəsində vağzala kiçik ziyan dəyir.Sentyabr 1984 İran, Tehranİranda çalışan bir neçə türk şirkəti ASALA-dan hədələyici məktublar alır, türk tikinti şirkətlərindən birinin ofisinə qumbara atılır, bir nəfər türk vətəndaşı yaralanır.25 dekabr 1984 Livan, BeyrutBeyrutda yerləşən və Fransaya məxsus iki bina partladılır. ASALA partlayışlara görə məsuliyyəti öz boynuna götürür.3 yanvar 1985 Livan, Beyrut"Frans Press" informasiya agentliyinin ofisində partlayış baş verir, partlayış nəticəsində binaya ciddi maddi ziyan dəyir.3 yanvar 1985 Livan, BeyrutHərbi minaaxtaranlar dəstəsi "Fransız-Livan" bankının qirişində 6 funt partlayıcı maddə ilə təchiz olunmuş partladıcı qurğu aşkarlayaraq zərərsizləşdirir.17 mart 1986 Fransa, LionLiondan Parisə qedən qatarda partlayış baş verir, partlayışa görə ASALA məsuliyyəti öz üzərinə götürür.20 yanvar 1987 Yunanıstan, AfinaASALA-nın 12 illik yubileyi ilə əlagədar, ASALA-nın Afinada yerləşən qərargahından "erməni xalqına" müraciət yaymışdır. Bu müraciətdə terrorçular "erməni xalqının düşmənlərini" sadalayır bunlar "Türk faşist dövləti və onu dəstəkləyən beynəlxalq imperialist və sionist güvvələrdir.
ASALA-nın müraciəti yunan mətbuatında geniş işiqlandırılır.11 fevral 1987 Livan, BeyrutBeyrutda ASALA-nın yaydığı məlumatda təşkilat 1986-cı ildə Parisdə baş verən partlayışlara görə məsuliyyəti öz üzərinə götürür.
Terrorçular Fransaya müraciətində bunları deyir: "Fransa hökuməti erməni və ərəb vətənpərvərlərini azadlığa buraxmaq üçün ciddi və təxirəsalınmaz tədbirlər görməliddir". ASALA-nın ddigər tələbi terrorçu Varujan Karapetyanın azadlığa buraxılması idi.oktyabr 1987 Livan, BeyrutFransanın Livandakı səfirliyinə hücum təşkil olunur.dekabr 1991 Macarıstan, BudapeştTürkiyənin Macarıstandakı səfirinə hücum edilir.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Erməni terrorizmi
Kateqoriya:Ermənistan tarixi