Düz xətt

Düz xətt — həndəsənin əsas elementlərindən biridir. Həndəsənin sistematik təsviri zamanı düz xətt yalnız birbaşa olmayan şəkildə aksiomalarla təsbit edilir.

Düz xəttin aşağıdakı xassələri vardır:
 İki üst-üstə düşməyən nöqtədən yalnız bir düz xətt keçirmək olar.
 Müstəvi üzərində üst-üstə düşməyən iki düz xətt ya bir nöqtədə kəsişir, ya da paraleldir.

Üçölçülü fəzada iki düz xəttin qarşılıqlı vəziyyətini təsvir etmək üçün 4 variant mövcuddur:
 düz xətlər paraleldirlər;
 düz xətlər kəsişirlər;
 düz xətlər perpendikulyardırlar;
 düz xətlər çarpazdır;

Dekart koordinat sistemində düz xətti birdərcəli tənliklə ifadə etmək olur.

 Kəsişən düz xətlər 
Müstəvi üzərində iki müxtəlif düz xəttin bir ortaq nöqtəsi olarsa, onda deyirlər ki, bu düz xətlər kəsişir.

 Paralel düz xətlər 
Bir müstəvi üzərində üst-üstə düşməyən və kəsişməyən düz xətlər paralel düz xətlər adlanır.

 Çarpaz düz xətlər 
Fəzada paralel olmayan və kəsişməyən iki düz xətt çarpaz düz xətlər adlanır.

 Düz xətt tənlikləri 

 Düz xəttin bucaq əmsalı tənliyi 
OX oxuna perpendikulyar olmayan hər hansı düz xəttin verilməsini fərz edək. Bu düz xəttin absis oxu ilə əmələ gətirdiyi bucaq φ, ordinat oxundan ayırdığı parça  olsun. Düz xətt üzərində şəkildəki kimi ixtiyari M(x,y) nöqtəsi götürək. Bu zaman,

Burada  olduğunu nəzərə alsaq  olar. Sonuncu tənliyə düz xəttin bucaq əmsalı tənliyi deyilir.  olduqda  olur və beləliklə də  olur. Bu halda düz xətt absis oxuna paralel olur və düz xətt tənliyi  şəklində olur. Bu isə ordinat oxundan b uzunluqda parça ayırıb, absis oxuna paralel olan düz xəttin tənliyidir. 

Əgər düz xətt absis oxuna perpendikulyar olarsa, onda  olur, bu halda isə  olacaq, yəni k-nın bu qiyməti təyin edilməmişdir. Bu halda düz xəttin bütün nöqtələrinin basisləri eynidir və düz xəttin tənliyi  şəklində olur. Beləliklə, bütün hallarda düz xətt x və y-lərə nəzərən birdərəcəli tənliklə xarakterizə olunur.

 Düz xəttin ümumi tənliyi 
XOY sistemində bir düz xətti təyin edən ümumi tənlik aşağıdakı kimidir:

Burada müxtəlif hallar mümkündür. Aşağıdakı cədvəl bu halları əhatə edir.
+Əmsalların qiymətləriDüz xəttin tənliyiDüz xəttin vəziyyəti1, , İxtiyari düz xətt2Düz xətt koordinat başlanğıcından keçir3, OX oxuna paralele düz xətt4OY oxuna paralel düz xətt5OX oxu üzərinə düşən düz xətt6OY oxu üzərinə düşən düz xətt

 Düz xəttin parçalarla tənliyi 
Şəkildə göstərildiyi kimi düz xətt koordinat oxlardan uyğun olaraq  parçalarını kəsib keçir. Onda A, B olar. Bu nöqtələri nəzərə alaraq Düz xəttin parçalarla tənliyi aşağıdakı kimi verilir:

Belə halda  xəttinə paralel olan düz xətt almaq mümkün olmur.

 Həmçinin bax 
 Çəpəki xətt

 İstinadlar 

Kateqoriya:Həndəsi elementlər
Kateqoriya:Cəbri əyrilər
Kateqoriya:Planimetriya