Dillərin genetik təsnifatı

Dünyada danışılan dillərin hamısı bir Dil Ailəsinə mənsubdur. Ən doğru təsnif etmə, kökə görə edilmiş olan 'dil ailələri' təsnif etməsidir. Yəni eyni dil ailəsinə mənsub dillərin, eyni kökdən, bəlkə də eyni primitiv dildən törədiyi qəbul edilir.

Çox dilin yazılı tarixi çox qısa olduğu üçün, çox az dilin qəti kökü bilinməkdədir. Dil ailələrinin təyin olunması, uzun elmi işlər nəticəsində mümkün olmuşdur.

Dil ailələri ağac sxemi olaraq göstərildikləri üçün özlərinə dil ağacı da deyilir. Bu səbəblə, alt hissələrinə də dil qolları deyilir. Bəzi dillər, heç bir qola bağlı deyildirlər və buna görə onlara mücərrədlənmiş dillər deyilir. Məsələn Yunanca, Hind Avropa Dil Ailəsinə mənsub mücərrədlənmiş bir dildir.

Köklərinə görə təməl dil ailələri bunlardır:

 Hind-Avropa dilləri 

 Avropa qolu 
 German qrupu: ingilis, alman, holland, afrikaans, isveç, norveç, dan, island, idiş.
 Roman qrupu: fransız, ispan, italyan, portuqal, rumın, katalon, provansal, sefard, katalon, scilian, romanş və sIntroduction to human geography, Steven Graves, California State University, Northridge, Last updated: April 20, 2020;
 Slavyan qrupu: rus, ukrayna, belorus, serb, xorvat, bosniya, bolqar, makedon, sloven, slovak, çex.
 Baltik qrupu: Pruss (ölü dildir), litva dili, latış dili.
 Kelt qrupu: breton, qall, irland, şotland, kernevek (İngiltərənin Kornuoll bölgəsində), vall, men.
 Yunan qrupu:
 Alban qrupu:
Hind-İran dilləri: Hind, Benqal, Pəncab, Fars

 Hami-Sami dilləri ailəsi 

 Sami dilləri 
Ərəb, ivrit, arami, süryani və Tunis dilləri, Həbəş–zənci dilləri və ölü dil sayılan akkad dili.

 Misir dilləri 
Qədim Misir dili, qibti dili.

 Liviya və Bərbər dilləri 
Liviya dili, Bərbər dili

 Çin-Tibet dilləri 
Çin, Tibet və Birma dilləri.

 Bantu dilləri 
Orta və Cənubi Afrikada danışılan Bantu dilləri.

 Qafqaz dilləri 
1. Abxaz-Adıq qrupu

Qafqaz dillərinin şimal-qərb qrupu. Buraya abxaz, abaza, ubıx, adıge və kabardin-çərkəz dilləri daxildir.

2. Kartveli qrupu

Şimali kartvel qrupu-svan dili, zan qrupu-meqrel və laz dilləri və cənubi kartvel qrupu-gürcü dili. Gürcü dili onlarla ləhcəyə və yüzlərlə şivəyə sahibdir. Zan qrupu bəzən bir dil, lazca və meqrelcə isə onun ləhçələri hesab edilirlər. Şimali kartvel qrupunu təşkil edən svan dili özlüyündə dörd ləhcəni ehtiva edir: yuxarıbal, aşağıbal, laşx və lentex ləhcələri hazırkı Gürcüstan Respublikasının şimalında dağlıq bölgədə dar ərazidə İnqura və Tsxenis-Tsxali yüksəklikləri arasında yayılmışdır, bütün ləhcələri bir-birindən xeyli ölçüdə fərqlənir.

3. Nax-Dağıstan qrupu

 Nax qolu
 Vaynax klasteri
 Çeçen dili
 Qalançoj şivəsi
 İnquş dili
 Batsb dili
 Avar-əndi-tsez qolu
 Avar-əndi alt qolu
 Avar dili
 Əndi qrupu
 Əndi dili
 Axax dili
 Qarati dili
 Botlix dili
 Qodoberi dili
 Bağvalal dili
 Tindi dili
 Çamalal dili
 Tsez (Dido) alt qolu
 Qərbi tsez qrupu
 Tsez dili
 Xvarşi dili
 İnxokvari dili
 Hinux dili
 Şərqi tsez qrupu
 Bejta dili
 Hunzib dili
 Lak dili
 Dargi qolu
 Şimali dargi qrupu
 Şimal-qərbi alt qrupu
 Aquşa dili,
 o cümlədən ədəbi dargi dili
 Muhi dili
 Tsudaxar dili
 Qapşıma-Butrı dili
 Huraxi dili
 Mureqa-Qubden dili
 Qadar dili
 Muira dili
 Megeb qrupu
 Megeb dili
 Cənub-şərqi dargi qrupu
 Sirxi dili
 Amux-Xuduts dili
 Kunki dili
 Sanji-İtsari dili
 Çıraq qrupu
 Çıraq dili
 Qaytaq qrupu
 Yuxarı qaytaq dili
 Aşağı qaytaq dili
 Köbəçi-Aştı qrupu
 Köbəçi dili
 Aştı dili
 Ləzgi qolu
 Şərqi ləzgi qolu
 Ləzgi dili
 Tabasaran dili
 Ağul dili
 Qərbi ləzgi qolu
 Rutul dili
 Saxur dili
 Cənub ləzgi qolu
 Buduq dili
 Qiriz dili
 Xinaliq dili
 Arçi dili
 Haput dili
 Udi dili
 Ağvan dili (ölü)
 Elik
 Yerguc
 Cek kendlerin dilleri

 Ural-Altay dilləri 

 Ural dilləri 
 Fin–uqor qolu: Fin, lapland, macar, uqor.
 Samoyet qolu: Samoyet dilləri.

 Altay dilləri 
Türk dilləri ailəsi, monqol, mancur, tunquz, koreya və yapon.

 İstinadlar 

 Həmçinin bax 
 Lüğət
 Etimoloji sözlük

 Xarici keçidlər 
 Unilang 

*