Firəngiz Əlizadə

Firəngiz Əliağa qızı Əlizadə () — Azərbaycanın bəstəkarı, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının sədri. Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü (1974), Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti (2000), professor (1998), AMEA-nın müxbir üzvü (2017), UNESCO-nun "Sülh artisti" (2007), "Şöhrət" (2007), "Şərəf" (2017) ordenləri laureatı, Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi Himayəçilik Şurasının üzvü. Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının VIII (2007), IX (2012) və X (2019) qurultaylarında sədr vəzifəsinə seçilmişdir.

Firəngiz Əlizadə müasir Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin dünya miqyasında ən tanınmış simalarındandır. Onun əsərləri xarici ölkələrdə ən böyük konsert və teatr səhnələrində, beynəlxalq festivallarda ifaçılar tərəfindən səsləndirilir. Onun musiqiləri milyonlarla xarici dinləyici tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanaraq beynəlxalq arenada şöhrət qazanmışdır.

 Həyatı 
Firəngiz Əliağa qızı Əlizadə 1947-ci il mayın 28-də Bakıda anadan olmuşdur. İlk musiqi təhsilini Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının nəzdində xüsusi istedadlı uşaqlar üçün orta ixtisas musiqi məktəbində almışdır. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında bəstəkarlıq və fortepiano ixtisasları üzrə təhsil almışdır. Həm bəstəkarlıq (1972-ci il, professor Qara Qarayevin sinfi), həm də fortepiano ixtisası üzrə (1970-ci il, professor Urfan Xəlilovun sinfi) konservatoriyanı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1970-ci ildən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında (indiki Bakı Musiqi Akademiyası) pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmağa başlamış, 1972–1974-cü illər ərzində Qara Qarayevin assistenti kimi çalışmışdır. F. Əlizadə 1994-cü ildə dissertasiya müdafiə edərək, sənətşünaslıq namizədi elmi dərəcəsinə, 1998-ci ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür.

 Fəaliyyəti 
1992-ci ildə F. Əlizadəyə Türkiyə dövləti tərəfindən "Boş beşik" baletinin yaradılması sifariş olunmuşdur. Həmin əsər Mersin Opera və Balet Teatrının açılışı münasibətilə 3 yanvar 1993-cü ildə səhnəyə qoyulmuşdur. 1998-ci ilə qədər F. Əlizadə Mersin Opera və Balet Teatrında və Mersin Konservatoriyasında professor vəzifəsində çalışmışdır.

1999-cu ildə isə o, Almaniyaya, Berlin İncəsənət Akademiyasının ("Akademie der Künste") professoru vəzifəsinə dəvət olunmuşdur. 2007-ci ilə kimi burada bəstəkar, pianoçu və dirijor kimi fəaliyyət göstərmişdir.

F. Əlizadə 1974-cü ildən SSRİ və Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvüdür. 1979-cu ildən Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi olmuşdur. 2007-ci ildən Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının sədri seçilmiş və bu günə kimi həmin vəzifədə fəaliyyətini davam etdirir.

F. Əlizadənin fəaliyyəti çoxşaxəli və genişdir. F. Əlizadə bir bəstəkar, pianoçu, musiqişünas, pedaqoq, dirijor, musiqi-ictimai xadim kimi beynəlxalq aləmdə böyük nüfuz qazanmışdır. Bir pianoçu kimi o, Arnold Şönberq, Alban Berq, Anton Vebern, Paul Hindemit, Olivye Messian, Con Keyc, C. Kramb kimi bəstəkarların əsərlərinin ölkəmizdə ilk dəfə ifa edib və onların tanıdılmasında mühüm rol oynamışdır. O, bir çox Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərinin ilk ifaçısı olmuşdur. Öz əsərlərinin təqdimatında da o, həm pianoçu, həm də dirijor kimi çıxış edir. Bakıda ilk "Müasir Musiqi" Festivallarının təşkilatçılarından biridir (1986–1991).

F. Əlizadə öz yaradıcılığı ilə milli mədəniyyətimizi Azərbaycanın hüdudlarından çox-çox uzaqlarda parlaq şəkildə təmsil edir. Onun əsərləri bir çox xarici ölkələrdə ifa olunmuş, o, həmin ölkələrin "composer in residence" (ölkənin rəsmi bəstəkarı) fəxri tituluna layiq görülmüşdür.

F. Əlizadə müxtəlif janrlarda bir sıra musiqi əsərlərinin müəllifidir: "İntizar", "Sənin adın Dənizdir", "Ağ atlı oğlan" operaları, "Boş beşik" və "Stadt-Graniza" baletləri, "Habilsayağı", "Muğamsayağı", "Oazis", "Dərviş", "Abşeron" – müxtəlif ifaçılıq tərkibi üçün instrumental əsərlər, "Silk road" Konserti, violonçel və orkestr üçün Konsert "Mərsiyə", böyük simfonik orkestr üçün "İthaf", "Nağıllar" və s. əsərlər.

Son illərdə xarici ölkələrin musiqi kollektivlərinin sifarişi ilə yazılmış və ifa olunmuş əsərlərdən: Violonçel üçün "Oyan!" (Paris, Fransa, 2005), Kvintet üçün "Xəzər" (Nyu-York, ABŞ, 2006), Fleyta, klarnet, skripka və zərb alətləri üçün "Atəş" (Sietl, ABŞ, 2006); "Optical İdentity" baleti (Sinqapur, 2007); Misteriya "Al Kamandjaty" (Roma, İtaliya, 2007), Skripka üçün "Dastan" (Auqsburq, Almaniya, 2007), Hazırlanmış fortepiano, violonçel və kamera orkestri üçün "Dəniz" (Bern, İsveçrə, 2008), "Your name means the Sea" operası (Hyuston, ABŞ, 2011), Xanəndə, flamenko ifaçısı və ansambl üçün "Mugflagamenco" (Amsterdam, Hollandiya, 2011), Skripka və fortepiano üçün "İmpuls" (ABŞ, 2012), Fortapiano üçün "Landscape" (Fransa, 2012), qarışıq kvartet üçün "Schwindende Schönheit" (Münhen, 2016), kamera orkestri və zərb alətləri üçün "Harmony" (Los-Anceles, ABŞ, 2019) və s. qeyd etmək olar.

2017-ci ildə XIV əsr Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin ölümünün 600 illiyi münasibətilə UNESCO-da keçirilən tədbirdə "Nəsimiyə ithaf" baleti tamaşaya qoyulmuşdur. 2017-ci ildə Amsterdamın "Consertgebouw" konsert təşkilatının sifarişi ilə yazılan solist, xor və simfonik orkestr üçün "Nasimi-Passion" əsərinin premyerası baş tutmuşdur.

2019-cu ildə İmadəddin Nəsiminin anadan olmasının 650 illiyi münasibətilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən elan olunmuş "Nəsimi ili" çərçivəsində Bakıda F. Əlizadənin "Nasimi-Passion" əsəri vokal-xoreoqrafik tamaşa kimi Heydər Əliyev Sarayında səhnəyə qoyulmuşdur.

Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının 24 yanvar 2025-ci ildə keçirilən XI qurultayında Firəngiz Əlizadə yenidən 5 il müddətinə ittifaqın sədri seçilib.

 İctimai fəaliyyəti 
Firəngiz Əlizadə respublikanın musiqi-ictimai həyatında önəmli rolu olan musiqi xadimidir. O, Heydər Əliyev Fondunun rəhbərliyi ilə keçirilən I (2009), II (2011), III (2013), IV (2015) və V (2018) "Muğam Aləmi" ("Space of Mugham") Beynəlxalq Musiqi Festivalının, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının layihəsi əsasında Şəki şəhərində keçirilən I–X (2010–2019) "İpək yolu" Beynəlxalq Musiqi Festivalının bədii rəhbəri kimi, həmçinin, "Üzeyir dünyası" layihəsinin koordinatoru və baş redaktoru kimi səmərəli fəaliyyət göstərir.

8 fevral 2015-ci ildə Firəngiz Əlizadənin əsərlərinin də daxil olduğu Amerikalı ulduz skripkaçı Hillari Hanın () "Deutsche Grammofon" albomu "Qremmi" mükafatına layiq görülüb. Azərbaycanlı bəstəkarın əsərlərinin çoxluq təşkil etdiyi albom "İlin ən yaxşı kamera musiqisi" nominasiyasının qalibi seçilib.

2019-cu ildə dünyanın nüfuzlu təşkilatlarından biri olan "Aga Khan Foundation" tərəfindən "Aga Khan Music Award — 2019" (creation) Belnəlxalq Musiqi mükafatına layiq görülmüşdür. Bu mükafat dünyada ilk dəfə olaraq bəstəkarlıq sənəti üzrə təsis olunmuşdur və "Nəsimi İlahiləri" ("Nasimi Passion") əsərinə görə F. Əlizadəyə — 2019-cu il aprelin 1-də Portuqaliyanın Prezidenti Marselo Rebelo, Ağa Xan Fondunun prezidenti, zati-aliləri Ağa xan və şahzadə Amin tərəfindən Lissabonda keçirilən təntənəli mərasimdə təqdim olunmuşdur.

 Təltif və mükafatları 
 "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adı — 28 oktyabr 2000
 "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adı — 31 dekabr 1990
 "Şərəf" ordeni — 22 may 2017
 "Şöhrət" ordeni — 25 may 2007
 "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918-2018)" yubiley medalı — 2018
 UNESCO-nun "Sülh artisti" fəxri adı — 2007
 "Uğur" mükafatı — 2010
 "Zirvə" mükafatı — 2011
 AMEA-nın "Üzeyir Hacıbəyli" mükafatı — 2016
 "The First" mükafatı — 2017
 "Aga Khan Music Awards — 2019" (creation) laureatı — 2019
 "Heydər Əliyevin 100 illiyi (1923–2023)" yubiley medalı — 2024

 Əsərləri 
 Sonata № 1 — piano üçün (Alban Berqin xatirəsinə ithaf olunub). İlk ifa: 1970, Bakı, Azərbaycan.
 Simfoniya. 1976.
 "Vətən haqqında nəğmələr" — oratoriya (Nəbi Xəzrinin sözlərinə). İlk ifa: 1976, Bakı.
 "Fantaziya" — orqan üçün. 1977. İlk ifa: 1978, Bakı.
 Simli kvartet. İlk ifa: 1978, Tbilisi, Gürcüstan.
 "Monoloq" — violonçel və zərb alətləri üçün. İlk ifa: 1979, Bakı.
 "Habil Sayağı" – violonçel və fortepiano üçün. İlk ifa: 1979, Leninqrad, Rusiya.
 "Komsomol odası" – xor və simfonik orkestr üşün (Davud Nəsibin sözlərinə). 1982, Bakı.
 "Ağ atlı oğlan haqqında əfsanə" – rok-opera. 1982.
 "Kvartet-Poema" – klarnet, skripka və iki zərb aləti üçün. İlk ifa: 1983, Bakı.
 Simfoniya, ikinci redaksiya. 1984.
 "Üç akvarel" – vokal silsilə (Nigar Rəfibəylinin sözlərinə). İlk ifa: 1987, Bakı.
 "Zu den Kindertotenliedern" (Qustav Malerin xatirəsinə ithaf olunub). İlk ifa: 1989, Zürix, Almaniya.
 "Music for Piano" ("Piano üçün musiqi"). İlk ifa: 1989, Los-Anceles, ABŞ.
 "Dilogiya II". İlk ifa: 1990, Zürix, İsveçrə.
 Sonata № 2 – piano üçün. İlk ifa: 1990, Heydelberq, Almaniya.
 "From Japanese Poetrie" ("Yapon poeziyasından") — vokal silsilə, 3 ifaçı: soprano, fleyta, piano/vibrafon/çelesta üçün. (İ. Takubokunun sözlərinə). 1990. İlk ifa: 1995, Bern, İsveçrə.
 "Crossing-I" ("Çarpazlaşma-I") – 2 ifaçı: klarnet və vibrafon/klavesin üçün. 1991. İlk ifa: 1995, Bern, İsveçrə.
 "Crossing-II" ("Çarpazlaşma-II") – 11 ifaçı üçün. 1992. İlk ifa: 1995, Bern, İsveçrə.
 "Boş beşik" – iki pərdəli balet (Nicat Cüməlinin poeması əsasında). 1993, Mersin, Türkiyə.
 "Muğam Sayağı" (3 saylı simli kvartet) — simli kvartet, zərb alətləri və sintezator üçün. 1993, Nyu-York, ABŞ
 "Phantasie" – solo gitara üçün. İlk ifa: 1994, Wintetur, Almaniya.
 "Miraj" ("İpək yolu" silsiləsindən) – ud və kamera ansamblı üçün. İlk ifa: 1998, Amsterdam, Niderland.
 "Azərbaycan pastoralı" – fleyta, iki gitara və zərb alətləri üçün. 1998, Luqano, İsveçrə.
 "Strum und Drang" – simfonik orkestr üçün. 1998, Köln, Almaniya.
 "Aşk havası" ("İpək yolu" silsiləsindən) – solo violonçel üçün. 1998. Tallin, Estoniya
 "Oasis" (4 saylı simli kvartet; "İpək yolu" silsiləsindən) – simli kvartet və maqnit yazısı üçün. 1999, Qlazqo, Şotlandiya.
 "Silk road" Konserti – zərb alətləri və kamera orkestri üçün. 1999, Lüsern, İsveçrə.
 "İtirilmiş zaman axtarışında" ("İn Search of Lost Time") – soprano və kamera orkestri üçün (müəllifin sözlərinə). 1999, Orhus, Danimarka.
 "Власть красоты" – romans, tenor və simli kvartet üçün. (A. S. Puşkinin sözlərinə). 1999, Sankt-Peterburq, Rusiya.
 "Ölümsüzlüyə səyahət" oratoriyası – bariton, xor və simfonik orkestr üçün (Nazim Hikmətin sözlərinə). 1999, Lüsern, İsveçrə.
 "Gottes ist der Orient" – xor, orqan, arfa və zərb alətləri üçün (Azərbaycan şairlərinin sözlərinə və V. Hötenin "Şərq-Qərb Divanı" poeması əsasında. Azərb. və alman dillərində). İlk ifa: 2000, Köln, Almaniya.
 "Dərviş" septeti — qiraətçi, solo violonçel və ansambl üçün. 2000. İlk ifa: 2001, Votersen, Almaniya ("Schleswig Holstein" Musik Festival).
 "Abşeron" kvinteti – piano (prepare) və simli kvartet üçün. 2001, Paris, Fransa.
 "Du Don De Sol" – balet. "Absheron Quintet" əsərinin musiqisi əsasında, Paulo Ribieronun xoreoqraflığı ilə "Kronos Quartet" və müəllifin ifasında. "Arseni Tarkovskinin kino dünyası" baleti. Portuqaliya, Lissabon. 2002/2003.
 "Bayatılar" – "Hilliard" ansamblı üçün (kişilərdən ibarət vokal kvartet). 2001, Bonn, Almaniya.
 "Dəyişmə" – iki arfa və maqnit yazısı üçün. 2001, İstanbul, Türkiyə.
 Konsert – marimba və simli orkestr üçün. 2001. İlk ifa: 2002, Ştutqard, Almaniya, (III Beynəlxalq Marimba Müsabiqəsi)
 "Stadt Graniza". Balet. İlk ifa: 2001, Berlin, Almaniya
 "Mərsiyə" – violonçel və simfonik orkestr üçün Konsert. 2002, Lissabon, Portuqaliya.
 "Nağıllar" – böyük simfonik orkestr üçün. 2002, Lüsern, İsveçrə.
 "Metamorphoses"("Şüştər") – 12 violonçel üçün. 2002, Berlin, Almaniya.
 "Song of Azerbaijan" – balet. "Muğam Sayağı" əsərinin musiqisi əsasında, "Kronos Quartet"in ifasında, "Pearl Lang" Balet Company. Broadway, New-York, ABŞ. 2000/2003.
 "İthaf" – böyük simfonik orkestr üçün. 2003, Bakı, Azərbaycan.
 "Sabah" – violin, violonçel, bifa (çin aləti) və hazırlanmış royal üçün. İlk ifa: 2003, San-Dieqo, ABŞ. "Aspen" festivalı.
 "Yanar Dağ" – violonçel və bayan üçün. 2003, Zermatt, İsveçrə.
 "One" – fin xoreoqrafik qrupunun baleti, Helsinki, 2003/2005.
 "Zikr" – Avropa, Asiya və Qafqaz musiqi alətlərindən ibarət "Atlas" orkestri üçün. (İ. Nəsiminin sözlərinə). 2004, Amsterdam, Niderland (Concertgebow).
 "Impromptus" – trio (violin, violonçel və fortepiano üçün). 2004, Dublin, İrlandiya. ("Bantri" Festivalı)
 "İn Search of…" ("Axtarışda…") – simli kvartet üçün. İlk ifa: 2005, Amsterdam, Niderland.
 "Vorgefrühl" ("Öncə sezmə…") – solo violonçel və nəfəsli alətlər kvinteti üçün. 2005, Münhen, Almaniya.
 "Dəyişmə II" – kontrabas, tabla (hind zərb aləti) və simli kamera orkestri üçün. 2005, Osnabrük, Almaniya.
 "Impromptu-Crossings" – hazırlanmış fortepiano (solo), 5 azərbaycan xalq çalğı alətləri və kamera orkestri üçün. 2005, Paris, Fransa ("UNESCO" qərargahı səhnəsi).
 "Oyan!" – solo violonçel üçün. VIII M. Rostropoviç Beynəlxalq Müsabiqəsi. 2005, Paris, Fransa.
 "Xəzər" – kvintet (simli kvartet və piano). 2006, Nyu-York, ABŞ ("Focus" Festivalı).
 "Atəş" – fleyta, klarnet, violin, violonçel və zərb alətləri üçün. 2006, Sietl, ABŞ ("Icebreaker III: Caucasus" Festivalı)
 "First words" ("İlk sözlər") – soprano, klarnet, fortepiano və maqnit lent yazısı üçün. 2006, Turin, İtaliya.
 "Optical Identity". Balet. İlk tamaşa: 2007, Sinqapur; "Sinqapur İncəsənət Festivalı", 2007/2009.
 "Al Kamandjaty". Misteriya. İlk tamaşa: 2007, Roma, İtaliya.
 "İntizar" ("Qarabağnamə") – 2 pərdəli opera. İlk tamaşa: 2007, Bakı, Azərbaycan, ADOBT.
 "Dəniz" – hazırlanmış fortepiano, violonçel və kamera orkestri üçün. 2008, Bern, İsveçrə.
 "Dastan" – solo violin üçün. Leopold Mosart adına Beynəlxalq Müsabiqə. 2009, Auqsburq, Almaniya.
 "Your name means the Sea" ("Sənin adın Dənizdir") — opera. İlk ifa: 2011, Hyuston, ABŞ (Houston Grand Opera).
 "Mugflagamenco" – xanəndə, flamenko ifaçısı və ansambl üçün. 2011, Amsterdam, Niderland.
 "Impulse" – violin və fortepiano üçün. İlk ifa: Hillary Hahn, 2012, Rio de Janeyro, Braziliya; 2013, İstanbul, Türkiyə.
 "Landscape" ("Mənzərə") – fortepiano üçün. 2012, Qalyar, Fransa.
 "Party Piece" – "John Cage-100" layihəsi. Miller Theater. 2013, Nyu-York, ABŞ.
 "Duo of accordance" – klarnet və violonçel üçün. (Prof. Yulius Bergerin 60 illiyinə). 2014, Auqsburq, Almaniya.
 "Syrius" – solo marimbafon üçün. (Evelyn Glenny — 50). 2015, London, Böyük Britaniya.
 "Trance" – balet. İlk ifa: 2015, Coburg, Almaniya, Landestheater Coburg – 2015–2016 mövsümü ərzində 11 tamaşa (F. Əlizadənin müxtəlif əsərləri əsasında).
 "Oyan!" – performance. Aga Khan "İslam mədəniyyəti" muzeyinin açılış mərasimi. 2016, Toronto, Kanada.
 "Çal udi bu axşam" – xor kollektivi üçün. "Mahnıdan Şarkıya" layihəsi. 2015. Bakı – Ankara.
 "Bu dağda maral gəzər" – xalq mahnısı mövzusunda variasiyalar. "Utopik" kamera ansamblı üçün. 2015, Nant, Fransa.
 "Schwindende Schönheit". Palmiraya həsr edilir. "Sonorrizonte" ansamblı. 2016, Münhen, Almaniya.
 "Rəqs" – "Kronos" kvarteti üçün. 2016, San-Fransisko, ABŞ.
 "Прощай, позабудь" – romans, bariton və fortepiano üçün (İ. Brodskinin sözlərinə). Peter Schöne (bariton) – Martyn Schulz (fortepiano). 2016, Bad Kissingen Festivalı, Almaniya.
 "Nympheas. Les Nuagres" — solo violonçel və ansambl üçün. (Klod Monenin rəsm əsəri üzrə). 2017, Giverny, Fransa.
 "Nəsimiyə ithaf" – vokal-xoreoqrafik tamaşa, Nəsiminin ölümünün 600 illiyinə həsr olunub. 2017, UNESCO, Paris.
 "NASİMİ-Passion" – solo-bariton, xor və simfonik orkestr üçün. 2017, Amsterdam, Niderland, "Concertgebouw".
 "Spring morning in Baku" — "ZoFo" fortepiano dueti üçün. (Səttar Bəhlulzadənin rəsm əsəri üzrə). 2018, Nyu York, ABŞ.
 "Harmony" – fortepiano, zərb alətləri və kamera orkestri üçün. "iPalpiti" Festivalı. İlk ifa: 2019, Los-Anceles, ABŞ (Walt Disney Concert Hall).
 "Nasimi-Passion" – vokal-xoreoqrafik tamaşa. Nəsiminin anadan olmasının 650 illik yubileyinə həsr olunub. 2019, Bakı.

 Kitablar 
 Qara Qarayev fotoalbomu /Q. Qarayevin 80-illiyinə həsr edilib/ (azərb., ing. və rus dillərində). B., 1997;
 Azərbaycanın simfonik musiqisi. B., "Şur", 1998.

 Məqalələri 
 Almaniyanın MGG (Die Musik in Geschichte und Gegenwart) ensiklopediyası üçün Qara Qarayev haqqında məqalə. Deutschland, Barenreiter-Verlag, 2004.
 "Muğamat sənəti dünya musiqisi aləmində" (azərb., rus, ing. dillərində) Bakı, "Muğam" jurnalı № 1, 2007.
 "Multikulturalizm ideyaları Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərində". Elmi məqalə. Multikulturalizm mərkəzinin dərsliklərində (2018–2019).

 Layihələr 
 "Muğam Aləmi" ("Space of Mugham") Beynəlxalq Musiqi Festivalı. Bədii rəhbər (2009, 2011, 2013, 2015, 2018);
 Şəki "İpək Yolu" Beynəlxalq Musiqi Festivalı. Bədii rəhbər (2010–2019);
 A. Petrov adına Beynəlxalq bəstəkarlar müsabiqəsi. Münsiflər heyətin Sədri. Sankt-Peterburq (Rusiya Federasiyası — 2014, 2016, 2018);
 "Энциклопедия азербайджанского мугама". Koordinator və baş redaktor (2014).
 "Üzeyir dünyası" Heydər Əliyev Fondunun nəşr etdiyi layihənin koordinatoru və baş redaktoru.

 Firəngiz Əlizadə haqqında kitablar 
 Frangis Ali-Sade. Leben und Schaffen der aserbaidschanischen Komponistin und Pianistin – eine Dokumentation, zusammengestelt und herausgegeben von Ulrike Patow. Hamburg, 2007. www.pfau-music.com (alman dilində)
 Адилова А. Путешествие к себе (Мир поэтических субстанций Назыма Хикмета в музыке Франгиз Ализаде). Баку, 2003. (rus dilində)
 Ордуханова X. Али-заде Ф. А. Триумфальные пересечения Востока и Запада. Статьи, материалы. Баку, 2009. (rus dilində)
 Hacıyeva M. Firəngiz Əlizadə musiqisinin fəlsəfi dünyası. Bakı, Elm, 2011. (azərb., rus və ing. dillərində).
 Ulduze Qaraqızı. Firengiz Alizadenin müzik dünyası. Bakı, 2014. (türk dilində)
 Babayeva H. Firəngiz Əlizadə. Bakı, "Şərq-Qərb", 2014. (azərb. dilndə)
 Əliyeva M. Ə. Müasir Azərbaycan musiqi inkişafında bəstəkar Firəngiz Əlizadənin rolu və yeri. Bakı, 2017. (azərb. dilində)
 Микеладзе Г. Франгиз Ализаде. Авторитет лидера. Баку, "Papirus NP", 2017. (rus dilində)
 Babayeva H. Firəngiz Əlizadə — Dünya şöhrətli bəstəkarımız. Bakı, 2018. (azərb. dilində)
 Мамедова Л. Кантата "Gottes ist der Orient" Франгиз Ализаде. Баку, АГПУ, 2018. (rus dilində)

 Albomlar 
Firəngiz Əlizadənin əsərlərindən ibarət cd-albomlar:

 "Crossings …" Music by Frangiz ALI-ZADE
 La Strimpellata Bern
 BIS CD-827 DIGITAL
 Sweden
 KRONOS QUARTET
 "Mugam Sayagi"
 Music of Franghiz Ali-Zadeh
 Nonesuch 7559–79804–2
 USA
 Ali-Zadeh
 Chamber music for Cello
 "OYAN"
 Konstantin Manaev — Violoncello
 Franghiz Ali-Zadeh — Piano
 Alexander Matrosov — Accordion
 2009 DDD GEMA LC 14871
 Made in the EU

Firəngiz Əlizadənin də əsərlərinin daxil olduğu cd-albomlar:

 Royal Concertgebouw Orchestra
 HORIZON 8
 FRANGHIZ ALI-ZADEH
 "NASIMI — PASSION"
 Saban avrotros DSD
 In 27 pieces (Grammy 2015)
 The HILARY HAHN ENCORES
 Deutsche Grammophon
 Franghiz Ali-Zadeh "Impulse"
 Music of Tribute BERG
 Vol.6
 2010 Labor Records (France)
 Jeva Jokubavicuite Piano
 Franghiz Ali-Zadeh
 Sonata N.1
 Cello Passionato 4 for peace
 Frangis Ali-Sade "Schuschtar"
 Version for eight Violoncellos
 2013 Solo Musica GmbH
 DDD 193 Made in Austria
 RUSSISCHE KOMPONISTINNEN
 Frangis Ali-Sade "Habil-sajahy"
 Reimund Korrup Violoncello
 Frangis Ali-Sade Klavier
 AMBITUS amb 97 866 DDD
 KRONOS QUARTET
 Night Prayers
 Franghiz Ali-Zadeh
 "Mugam Sayagi"
 Nonesuch USA
 Eastern Approaches
 Music from former Soviet Republics
 Xenia Ensemble
 Franghiz Ali-Zadeh
 String Quartet "Mugam sayagi"
 Felmey 2002 Italy
 Silk Road Journeys
 When Strangers Meet
 YO YO MA
 Die besten 100 Klassik CDs
 Franghiz Ali-Zadeh "Habil-Sayagy"
 Sony classical. Japan
 IVAN MONIGHETTI
 20th century works for Violoncello
 Franguiz Ali-Zade
 "Habil-Sajahy"
 Le Chant Du Monde (France)
 Night Music
 Voice in the Leaves
 Franghiz Ali-Zadeh
 "Aşk havası"
 Dublin Louth Contemporary Music Society
 LCMS 1201
 CELLI MONIGHETTI
 Fraghiz Ali-Zadeh
 "Shyshtar" Metamorphoses
 Dublin Louth LCMS1202
 Marimba Concerto
 Benjamin Schule, Marimba
 Dominique Huber, Klavier
 Frangis Ali-Sade — Concerto for Marimba
 SWISS PAN 51716 LS 11607
 GIACINTO SCELSI
 Jessica Kuhn — Violoncello
 Frangis Ali-Sade "Aşk havası"
 Cooperativa Neue Musik e. V. Bielefeld 2005 (Germany)
 Bella Musica CTH 2480
 LC 01958 DDD
 Matthew Barley Reminding Cello
 Frangis Ali-Zadeh "Habil Sajahy"
 quartet QTZ 2032 UK
 SONORRIZZONTE Jessica Kühn Kammermusik
 Frangiz Ali-Zadeh
 "Schwindende Schönheit"
 München CD Kollektion (Germany)
 Jubilaumausgabe 2017
 The Maya Beiser/ Steven Schick Project
 Caught by the Sky with Wire
 Franghiz Ali-Zade
 Discs 0067 USA

 Filmoqrafiya 
 Əbədiyyət yolu (film, 1987)
 Əlaqə (film, 1989)
 Firəngiz Əlizadə. Lüsern-99 (film, 1999)
 Gələcəyin qurucuları (film, 1982)
 Həyat mübarizədir (film, 1987)
 İlk zirvələr (film, 1988)
 İntizar (film, 1986)
 Səfillər (film, 1985)
 Son söz (film, 1981)
 Spartakiadanın startları (film, 1983)
 Şeir mənim üçün bir kainatdır (film, 1984)
 Hüdudsuz muğam aləmi (film, 2009)

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 Firəngiz Əlizadə — Violonçel və orkestr üçün "Mərsiyə" konserti
 Firəngiz Əlizadə — Yanar dağ
 Firəngiz Əlizadə — Nağıllar
 Firəngiz Əlizadə — "Abşeron" kvinteti
 Firəngiz Əlizadə — Oazis
 Firəngiz Əlizadə — Deyişmə
 https://www.sikorski.de/
 http://afficha-paris.com/


Kateqoriya:Azərbaycanlı alimlər
Kateqoriya:Azərbaycan alimləri
Kateqoriya:Azərbaycan musiqişünasları
Kateqoriya:Azərbaycan bəstəkarları
Kateqoriya:Azərbaycanlı bəstəkarlar
Kateqoriya:Opera bəstəkarları
Kateqoriya:Azərbaycan balet bəstəkarları
Kateqoriya:Qadın bəstəkarlar
Kateqoriya:Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının katibləri
Kateqoriya:Azərbaycan film bəstəkarları
Kateqoriya:Azərbaycan musiqi pedaqoqları
Kateqoriya:Bakıda doğulanlar
Kateqoriya:AMEA-nın müxbir üzvləri
Kateqoriya:Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimləri
Kateqoriya:Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının sədrləri
Kateqoriya:Qadın pianoçular
Kateqoriya:AMEA-nın qadın müxbir üzvləri
Kateqoriya:Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu ilə təltif edilənlər
Kateqoriya:Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüləri
Kateqoriya:Bakı Musiqi Akademiyasının müəllimləri
Kateqoriya:SSRİ-nin musiqi pedaqoqları