Kiyev

Kiyev ( təlləfüzü Kıyiv ) — Ukraynanın paytaxtı və ən böyük şəhəri.

Kiyev Ukraynanın mərkəzi hissəsinin şimalında, Dnepr çayının sahilində yerləşir. Şəhər şimaldan cənuba 50 km, qərbdən şərqə 56 km uzanır. Əhali sayına görə Moskva, London, Paris, Sankt-Peterburq, Berlin və Madriddən sonra Avropanın yeddinci böyük şəhəridir.

 Toponimi 
"Zaman illəri haqqında salnamə"yə görə ("Повесть временных лет") şəhərin adı Kiyevin baniləri hesab edilən üç qardaşdan böyüyü olan Kiyin adından yaranıb. 

Digər versiyaya görə, Kiyev şəhərinin əsası qədim türklər tərəfində qoyulub və "Kiyev" sözü türk dillərindəki "iki" və "ev" sözlərindən yaranıb.

 Tarixi 
Tarixi boyu Kiyev polyakların, Kiyev Rus dövlətinin, Kiyev knyazlığının, Ukrayna Xalq Respublikasının, Ukrayna dövlətinin, Ukrayna Sovet Sosialist Respublikasının paytaxtı olmuşdur. 1991-ci il 24 avqust tarixindən isə müstəqil Ukraynanın paytaxtıdır.

 Əhalisi 
Kiyev 10 inzibatı rayona bölünür, onlar Dneprin sağ və sol sahillərində yerləşirlər. Demoqrafiya İnstitutunun və Ukrayna MEA-nın 2009-cu ilin əvvəlinə olan sosial tədqiqatlarına görə Kiyevin faktiki əhalisi 3144,3 min nəfər təşkil edirdi. Onların arasında 83 % — ukraynalılar, 14 % — ruslar, 3 % — yəhudilər, ermənilər və başqa millətlərin nümayəndələridir.

 Nəqliyyat 
Kiyevdə üç aeroport mövcuddur: "Borispol" Beynəlxalq aeroportu, "Kiyev" (Julyanı) Beynəlxalq aeroportu və Qostomel yük aeroportu.

Həmçinin, şəhərdə bir neçə dəmiryol vağzalı var: Kiyev-sərnişin, Cənub vağzalı, Şəhərətrafı vağzal, Karavayevlər Bağı (şəhərətrafı), Darniskiy dəmiryol vağzalı, Kiyev-Moskva. 

Kiyev Rusiya imperiyasında elektrik tramvaylarının işə salındığı ilk şəhərdir.

6 noyabr 1960-cı ildə Kiyevdə ilk metro stansiyasının açılışı olmuşdur. Şəhərin özündə üç sərnişin xətti ilə (Svyatoşinsko-Brovarskaya, Kurenyovsko-Krasnoarmeyskaya, Sıresko-Peçerski) metropoliten fəaliyyət göstərir. Hər gün metropolitendən təxminən 1,4 milyon sərnişin istifadə edir.

Böyük həcmli yüklərin daşınmasında Dnepr çayından istifadə olunur.

 Təhsil 
Bu gün Kiyev Ukraynada ən böyük elm və təhsil mərkəzlərindən biridir. Kiyevdə böyük miqdarı ali və orta xüsusi təhsil müəssisələri yerləşdirilmişdir, bir neçə beynəlxalq əhəmiyyətli universitetlər daxil olmaqla, həmçinin Ukraynanın üç ən nüfuzlu universiteti: Taras Şevçenko adına Kiyev milli universiteti, "KPİ" Ukraynasının Milli texniki universiteti və Milli universitet "Kievo-Moqilyanskaya akademiya".

Kiyevdə təxminən 350 məktəb, 100-dən çox gimnaziya və lisey, təxminən 70 ali məktəb vardır, o cümlədən:
 Kiyev Milli İqtisadi Universiteti
 Milli Nəqliyyat Universiteti
 Milli Aviasiya Universiteti
 Kiyev milli Tikintinin və arxitektura universiteti (KİTİ)
 M. P. Draqomanov adına milli pedaqoji universitet
 Dövlət İnformasiya-Rabitə Texnologiyaları Universiteti
 Kiyev konservatoriyası
 Reklam institutu
 Kiyev milli dilçilik universiteti (XARDİL)
 Ukraynanın milli elmlər akademiyası (UMEA)
 Ukraynanın bioresurslarlarının və təbiətdən istifadə edilməsinin milli universiteti
 Kiyev milli Daxili işlər universiteti
 Kiyev rəssamlıq akademiyası
 O. O. Boqomoles adına milli tibbi universitet
 Beynəlxalq Solomonov Universiteti
 Ukraynanın milli Fiziki tərbiyə və idman (İNFİZ) universiteti
 İ. K. Karpenko-Karoqo adına Kiyev milli teatr, kino və televiziya universiteti
 Kiyev milli mədəniyyətin və incəsənət universiteti
 Kiyev milli texnologiyalar və dizayn universiteti
 Milli qida texnologiyaları universiteti
 Kiyev bazar əlaqələri universiteti
 Kiyev Milli Ticarət və İqtisadiyyat Universiteti
 Boris Qrinçenka adına Kiyev universiteti

 Mədəniyyət 
Kiyev həmçinin Ukraynanın mədəniyyət və incəsənət mərkəzidir. Burada 27 muzey, 25 teatr və teatr-studiyalar vardır. 2005-ci ildə Kiyev 50-ci Avroviziya musiqi müsabiqəsinin keçirildiyi yeri oldu, 2012-ci ildə isə o Ukraynanın Avropanın futbol 2012 Çempionatını qəbul etmiş dörd şəhərlərindən biri oldu.

Ədalətli olaraq Kiyevi dünyanın ən yaşıl şəhərlərindən biri adlandırırlar, axı meşələr parklar və bağlar onun sahəsinin daha çox yarısını təşkil edir. Şəhərin ərazisində iki böyük botanika bağı var. Mayda bütün Kiyevdə təmtəraqlı çiçəklənən şabalıd ağacı şəhərin simvoludur.

 Qardaşlaşmış şəhərlər 
 Ankara, Türkiyə (1992) 
 Astana, Qazaxıstan (1998) 
 Afina, Yunanıstan (1996) 
 Aşqabad, Türkmənistan 
 Bakı, Azərbaycan (1997) 
 Belqrad, Serbiya 
 Bişkek, Qırğızıstan (1997) 
 Brazilia, Braziliya 
 Bratislava, Slovakiya (1969) 
 Brüssel, Belçika (1997) 
 Budapeşt, Macarıstan (1993) 
 Buenos-Ayres, Argentina (1993) 
 Varşava, Polşa (1994) 
 Vyana, Avstriya (1992) 
 Vilnüs, Litva (1992) 
 Havana, Kuba (1994) 
 Genuya, İtaliya (2009) 
 İrəvan, Ermənistan (1995) 
 Cenevrə, İsveçrə 
 Qüds, İsrail 
 Kioto, Yaponiya (1971) 
 Kişinyov, Moldova (1993) 
 Krakov, Polşa (1961) 
 Leypsiq, Almaniya (1962) 
 Lissabon, Portuqaliya 
 Mahaçqala, Rusiya 
 Mexiko, Meksika (1997) Sian, Belarus (1997) 
 Moskva, Rusiya (1992) 
 Münhen, Almaniya (1989) 
 Odense, Danimarka (1989) 
 Oş, Qırğızıstan 
 Pekin, Çin (13 dekabr, 1993) 
 Pretoriya, CAR (1993) 
 Riqa, Latviya (1998) 
 Rio-de-Janeyro, Braziliya 
 Sankt-Peterburq, Rusiya (2001) 
 Santyaqo, Çili (1998) 
 Saratov, Rusiya (2007) 
 Sofiya, Bolqarıstan (1999) 
 Stokholm, İsveç (1997) 
 Tallin, Estoniya (1994) 
 Tampere, Finlandiya (1961) 
 Daşkənd, Özbəkistan (1998) 
 Tbilisi, Gürcüstan (1999) 
 Toronto, Kanada (1991) 
 Tripoli, Liviya 
 Tuluza, Fransa (1970) 
 Uxan, Çin (1990) 
 Florensiya, İtaliya (1969) 
 Helsinki, Finlandiya (1993) 
 Çikaqo, İllinoys, ABŞ (1991) 
,  Edinburq, Böyük Britaniya (1989)

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Kiyev — turistlər üçün məlumat
 Kiyev — şəhərlə tanışlıq 


Kateqoriya:Qəhrəman şəhərlər