Bismut

Bismut (Bi) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 83-cü element. 
 Tarixi 
XVIII əsrə qədər bu metal Avropa əlkimyaçılarının işlərində tez-tez rast gəlinirdi. Bismut sözünün mənşəyi məlum deyil. Bir fərziyyəyə görə o, təhrif olunmuş alman sözləri "wis" və "mat"dan  yaranıb "ağ kütlə" deməkdir.
Bitkilərdə bismut aşkar olunmamışdır. Heyvanlarda bismutun miqdarı külə ilə 0,00002%-dir.
 İnsan orqanizmində bismut 
Insan orqanizminə bismut qida ilə, həmçinin hava və su vasitəsi ilə daxil olur və bu, sutkada 5-20 mkq-dır. Bismut insan orqanizminə müxtəlif orqanlarda və toxumalarda aşkar olmuşdur: qanda, əzələlərdə, saçlarda, böyrəklərdə, sümüklərdə, baş beyində və s. Bismut qara ciyərdə, dalaqda və sümüklərdə toplanır.

Bismut bəzi zülalların sintezi prosesində iştirak edir, böyrəklərin strukturunu əmələ gətirir.

Bismut birləşmələri zəhərlənməyə səbəb olmur ki, bu da bismut birləşmələrinin sorulmasının çətinliyi ilə izah olunur. Süd turşusunun artıq miqdarı bismutu həll olan hala keçir ki, bu da onun sorulmasına kömək edir. Sorulma zamanı bismutun zəhərli və xüsusi terapevtik təsiri özünü göstərir. Qana daxil edildikdə bismutun zəhərliliyi yüksəkdir – diri çəkiyə görə hər kq-a 1 mq-a yaxın. Bu miqdar qana daxil edilmə tezliyindən və havanın növündən asılı olaraq fərqlənir.

Bismut ilə zəhərlənmə kəskin və xroniki ola bilər.

Bismutun orqanizmə daxil olmasının əsas mənbələri hava, su, heyvan mənşəli qida məhsullarıdır.
 Xassələri 
Bismut parlaq, kövrək, çətinəriyən metaldır. Bi2O3 amfoter, Bi2O5 isə turşu oksiddir.

Bismutun daha geniş məlum olan və insan tərəfindən daha geniş istifadə olunan birləşmələri aşağıdakılardır:

BiOHNO3 – bismut əsasi nitrat, vikair, vikalin.

Bi[C6H2(OH)3COO](OH)2 – bismut (III) dihidroksid qallat.

Qida məhsulları ilə onun orqanizmə sutka ərzində daxil olan miqdarı 0,02 mq, hava ilə daxil olan miqdarı 0,00001 mq-dır.

 Tətbiq sahələri 
Bi2O3 şirələrin (emalların) və çini boyaqların alınmasında tətbiq olunur. Bismutil-nitrat BiONO3·H2O tibdə büzüşdürücü vasitə kimi istifadə olunur.
206Bi izotopu limfatik leykomiyanın müalicəsi üçün istifadə olunur. Bismut dihidroksid qallat yaralara və yanıqlara səpmək üçün toz şəklində istifadə olunur. 206Bi izotopu limfatik leykomiyanın müalicəsi üçün istifadə olunur. Bismut dihidroksid qallat yaralara və yanıqlara səpmək üçün tox şəklində istifadə olunur V.M. Abbasov, A.M. Tağıyeva, Z.Ə. Həsənov, Ş.V. Salmanzadə. Kimya və Həyat. Bakı 2011.

 Depozitlər 
Bismut yataqları Almaniya, Monqolustan, Boliviya, Avstraliya, Peru, Rusiya və digər ölkələrdədir.


 Alınması 

Bismutun alınması prosesi aşağıdakı reaksiyalarla gedir:













 İstinadlar 

 Mənbə 
 Uşaqlar üçün ensiklopediya. Kimya. Bakı, 2008.
 Висмут на Кристаллов. NET (рус.)
 Висмут на Webelements
 Висмут в Популярной библиотеке химических элементов

 Xarici keçidlər 

 Həmçinin bax 


Kateqoriya:Pniktogenlər