İzmir

İzmir — Türkiyənin ən böyük üçüncü şəhəri. İzmir ilinin mərkəzində yerləşir. 2017 TÜİK məlumatlarına görə, İzmirin əhalisi 4.279.677 nəfərdir.

Anadolu yarımadasının qərbində, Egey Dənizi bölgəsinin ortasında yer alan və İzmir körfəzi ətrafında yerləşən şəhər, hər il İzmir Beynəlxalq Sərgisini təşkil edən mühüm bir liman şəhəridir. Ərazisi olaraq ölkənin iyirmi üçüncü böyük ilidir. Qərbində Egey dənizi və Egey adaları, cənubunda Aydın, şimalında Balıkəsir, şərqində isə Manisa yerləşmişdir.

İzmirin qərbində dənizi, çimərlikləri və termal mərkəzləri ilə məşhur olan Qaraburun yarımadası uzanır. Qədim Dünya dövrünün ən məşhur şəhərləri arasında yerləşən Efes, Roma İmperiyası dövründə dünyanın ən böyük şəhərlərindən biri idi. Bütün İoniya mədəniyyətinin zənginliklərini özündə saxlayan Efes, sıx bədii tədbirlərlə də adını eşitdirirdi. Bu məqsədlə də bu şəhərə "Gözəl İzmir", "Qədim İzmir" və ya "la Perle de l'Ionie" (İoniyanın İncisi) adlanırdı.

İzmir, yaxtalar və gəmilərlə dolu uzun və dar bir körfəzin başında yer alır. Sahil boyunca palma, xurma palmaları və geniş prospektlər vardır. İzmir limanı, Türkiyənin ən böyük yeddinci limanıdır.

 Etimologiyası 
İzmir şəhərinin adının haradan gəldiyi barədə sübut olunmuş bir məlumat yoxdur. Ancaq, bir vaxt bugünkü İzmir zonasında yaşamış Erektidlərin Amazonlarla müharibə edib qalib gəldiyi; Liderləri Tesenin də, Amazon qadını Simirna ilə evlənir. Onların yaşadıqları yerə, Simirnanın adı verilir və İzmir Şəhərinin adının da Simirnadan gəldiyi ən çox qəbul olunan fikirdir.

Həmçinin regionda uzun illər hakimiyyətdə olan İonların ləhcəsində Smirna şəhərinin adı Smurne, Afina ləhcəsində isə Smryna yazılırdı. Yunanlar bu şəhərin adını Smirni formasında tələffüz edirdilər. Ancaq Smyrna sözü Yunanca deyil, Egey dənizi Bölgəsindəki bir sıra yaşayış adıdır və Anadolu mənşəlidir. E.ə. 2000 əvvəllərinə aid Kayseri Kültəpə yaşayış məskənində ələ keçən bəzi mətnlərində Tismurna adına da rast gəlinir.

 Din 
İzmirin tanınmış kilsələrindən Müqəddəs Polikarp kilsəsi və Müqəddəs Vukolos kilsəsini qeyd etmək olar.

 İqtisadiyyat 

 Turizm 
Egey dənizinin tam orta sahillərində yerləşən İzmir şəhəri Anadolu yarımadasının qərbində yerləşməklə, şərqdən Manisa, cənubdan Aydın, şimaldan Balıkesir şəhərləriyə qonşudur. Türkiyədə ən böyük turistik şəhərlərindən biri olan İzmir şəhərinə hava, quru və su yollarından səyyahət etmək mümkündür. İstanbuldan sonra ikinci böyük limana sahib olan İzmir, ilıq iqlimə malikdir, ilin üç yüz günü günəşli keçir. İzmirdə mədəniyyət turizmi, dini inanc turizmi, dəniz turizmi, sağlamlıq turizmi, eko turizm, velosiped turizmi çimərliklər, piknik sahələri, termal sular kimi turistik fəaliiyətlər yerinə yetirilir.
İzmirdə tarixi və turistik yerlərə Aqora, Perqam, Efes, Erifra, Menderes, Urla, Torbalı, Asansör, Foça qalası, Həvari Yuhənna bazilikası, İsa bəy məscidi, kilsələr, sinaqoqlar, məscidlər, su kəmərləri, körpülər, hamamlar, muzeylər və s. daxildir.

 Təhsil 
İzmirin tanınmış ali təhsil müəssisələrindən Egey Universiteti, Doqquz Sentyabr Universiteti, İzmir Yüksək Texnologiya İnstitutu, İzmir İqtisadiyyat Universiteti, Yaşar Universiteti, İzmir Katib Çələbi Universiteti, Bakırçay Universiteti, İzmir Demokratiya Universiteti və İzmir Tınaztəpə Universitetini qeyd etmək olar.

 İdman 
 1971 Aralıq dənizi Oyunları
 İslam Ölkələri İdman Oyunları
 2005 Yay Universiada Oyunları
 İzmir Atatürk stadionu
 Altay İK
 Göztəpə İK
 Qarşıyaxa İK
 Bucaspor
 Arkas VK

 Nəqliyyat 
 Adnan Menderes Hava Limanı
 İzmir metropoliteni
 İZBAN
 İzmir tramvayı

 Qardaş şəhərlər 
 Tampa, Florida, ABŞ — 3 fevral 1990
 Lonq Biç, ABŞ — 5 mart 2004
 Bremen, Almaniya — 19 oktyabr 1993
 Bakı, Azərbaycan — 4 sentyabr 1985
 Qırcaəli, Bolqarıstan — 28 yanvar 2009
 Mostar, Bosniya və Herseqovina — 25 iyul 1996
 Keyptaun, Cənubi Afrika Respublikası — 2014
 Plzen, Çexiya — 3 iyul 1987
 Çendu, Çin — 2019
 Tyantszin, Çin — 11 dekabr 1990
 Uhan, Çin — 2009
 Xiamen, Çin — 2012
 Odense, Danimarka — 20 mart 1991
 Split, Xorvatiya — 20 may 1996
 Bombey, Hindistan — 13 mart 1997 Surabaya, İndoneziya — 12 sentyabr 1996
 Ankona, İtaliya — 11 aprel 2005
 Turin, İtaliya — 2012
 Tel-Əviv, İsrail — 3 iyul 1996
 Çimkənd, Qazaxıstan — 17 dekabr 2004
 Nikosiya, Şimali Kipr Türk Respublikası — 2019
 Famaqusta, Şimali Kipr Türk Respublikası — 27 oktyabr 1994
 Bişkek, Qırğızıstan — 4 iyun 1991
 Havana, Kuba — 21 noyabr 1995
 Belsı, Moldova — 20 may 1996
 Konstansa, Rumıniya — 9 fevral 1995
 Volqoqrad, Rusiya — 2006
 Türkmənabad, Türkmənistan — 12 noyabr 1993
 Sus, Tunis — 5 iyul 2002
 Buxara, Özbəkistan — 3 iyul 1992

 Şəkillər 

 Həmçinin bax 
 İzmirin işğalı
 Menemen qırğını
 İzmirin qurtuluşu
 Menemen hadisəsi
 İzmirCon
 Yeni Asır (qəzet)
 Qumru

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 İzmir böyükşəhər bələdiyyəsi
 İzmir qubernatorluğu


Kateqoriya:Egey dənizinin liman şəhərləri
Kateqoriya:Türkiyənin sahilyanı yaşayış məntəqələri
Kateqoriya:Milyon nəfərdən çox əhalisi olan şəhərlər
Kateqoriya:Türkiyə limanları