İridium

Иридий. Популярная библиотека химических элементов. Проверено 17 августа 2013. Архивировано 19 августа 2013 года.İridium (Ir) – D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 77-ci element.
Elementlərin dövri sisteminin VIII qrupunda, platin qrupu metallarına mənsub, həmçinin qızıl və gümüşlə birlikdə vacib metallar sirasına daxil olan  kimyəvi elementdir. Təbiətdə iki stabil izotopu var: 191İr (38,5%) və  193İr (61,5%).Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu. Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report) (англ.) // Pure and Applied Chemistry. — 2013. — Vol. 85, no. 5. — P. 1047-1078. — DOI:10.1351/PAC-REP-13-03-02.

 Tarixi  
İridium elementini 1804-ci ildə ingilis kimyaçısı S.Tennant  kəşf etmiş və dördvalentli iridiumun üçvalentliyə reduksiya zamanı birləşmələrinin 			müxtəlif rənglər almasına görə onu “ İridium” adlandırmışdır (yunanca iris (iridos) – göyqurşağı deməkdir). Nadir hallarda, adətən, platinlə birlikdə tapılır. Yer qabığında kütləcə 10-7% - dir.
 Fiziki xassələri 
İridium çox bərk, çətin əriyən gümüşü-ağ metaldır.
 Kimyəvi xassələri 
Kimyəvi cəhətdən çox davamlıdır. 12000C temperaturdan yuxarı İrO3 şəklində qismən
buxarlanır. Flüorla iridium 400-5000C, xlor və kükürdlə közərmə temperaturunda reaksiyaya daxil olur.

 Tətbiqi 
Sənayedə ölçü cıhazları üçün yüksək temperatura davamlı, möhkəm ərintilər hazırlanmasında işlədilir.  
 Mənbə 
 Химическая энциклопедия -  М.: Советская энциклопедия, 1990. - Т. 2. - 671 с.
 Г. Реми. Курс неорганической химии. Изд. Мир, 1974, Т 2, с.330.

 İstinadlar 

Kateqoriya:Kimyəvi elementlər
Kateqoriya:Platin qrupunun metalları