Gilan

Gilan — İranın şimal-qərbində ostan.

 Tarix 
1920-ci ildə İranın mərkəzi hökumətindən və Rusiyanın müdaxiləsindən narazı qalan gilək sərkərdəsi Mirzə Kiçik xan Gilanın və Gilək xalqının müstəqilliyi üçün çalışaraq Yaxın Şərqdə ilk sosialist respublikası olan Gilan Respublikasını qurdu.left|thumb|316x316px|Mirzə Kiçik xan

 Ərazi 
Ostan Xəzər dənizinin qərbində yerləşir. Gilan ostanının ərazisi 14.106 km²World Gazetteer :Divisions administratives of İran  (İSM-nə görə 14.042 km²)(Farsca:پورتال — مرکز آمار ایران) Portal — Statistical Center of Iran (Markaz-e Amar-e Iran) :گیلان -dir.

 Əhali 
Əhalisi 2006-cı il siyahıya almasına əsasən 669,221 ailədə 2.381.063 nəfərdir.İranın amar mərkəzi  2006-inci ilStatoids.com :Provinces of Iran 

 Milli tərkib 

Ostan əhalisinin çoxluğu giləklərdənMajzooban.org :A Paradise : Gilan , North of Iran :…The majority of the population speaks Gilaki as their first language while many children, particularly in the cities, tend to use Standard Persian amongst themselves. Gilan has some Azerbaijani-speaking people in Astara and Manjil. The northern part of the province is inhabited by Talesh people. The Kurdish language is used by some Kurds who have moved from Arbil to the Amarlu region. The language of Rudbar is Tati. Gilanis call themselves gilamard, which is a combination of 'Gil' and 'Amard.' ibarətdir. Geridə qalan əhalini Azərbaycan türkləri (qeyri-rəsmi qaynaqlara görə əhalinin 1/3-ni) , talışlar, tatlar, kürdlər, türkmənlər, yunanlar, ermənilər, farslar, yəhudilər, Hind-Avropa dil ailəsinə aid olan bir neçə köçəri kiçik etnik qrup (Sasani , Ağacani və sairə) və qaraçılar təşkil etməkdədir.Science Alert :Factors Affecting the Success of Fisheries Co-Management as Perceived by Guilan`s Fishermen  Giləklər, Azərbaycan türkləri, talışlar, tatlar və kürdlər etnik ərazi areallarına malikdirlər, yəni kompakt halda həm kəndlərdə həm də şəhərlərdə məskunlaşmışdırlar. Farslar, yunanlar, türkmənlər, ermənilər və yəhudilər dağılmış şəkildə yalnız şəhərlərdə yaşamaqdadırlar.
 Giləklər: Gilan ostanında ən böyük etnik qrup giləklərdir. Giləklər ana dil olaraq giləkcə, ikinci dil olaraq farsca danışırlar. Gilək dilinin dialektləri:Ethnologue report for language code :glk  Qaleşi, Rəşti, Rudbari, Someye Sarayi, Lahıcani, Ləngrudi, Rudsəri, Fuməni. Tarixən Təbəri dili adlandırılmış Mazandaran dili ilə Gilək dili olduqca yaxındır. Anadili və ya ikinci dil olaraq 3,000,000 nəfər gilək dilində danışmaqdadır.
 Azərbaycanlılar:Azərbaycan vilayətlərindən Talış şəhristanının şəhərlərinə güclü miqrasiya nəticəsində talış və gilək dilləri öz mövqelərini itirərək öz yerlərini türkcəyə verirlər.Encyclopædia Iranica: Donald Stilo :GĪLĀN x. LANGUAGES --Originally Published: December 15, 2001 Azərbaycan türkləri Astara bölgəsi,Məncil,  Lövşan, HəviqÇubər, Lisar və Həştpər şəhərlərində üstünlük təşkil etməklə, geniş olaraq ostanın başqa bölgələrində də yaşamaqdadırlar.
 Talışlar: EtnologueEtnologue report for language code :tly -nin verdiyi təxminə görə 1993-cü ilə əsasən Gilanda talış dilində danışanların sayı təxminən 112,000 nəfərdir. DAK-ın yayınladığı məlumatlara əsasən hazırda 2012-ci ildə Gilan ostanında 200,000 nəfər talış əsilli əhali yaşamaqdadır.Dünya Azərbaycanlıları Konqresi (DAK): GAMOH Umumi Əlaqələr Məsulu Məmməd GOLAN :İranda yaşayan Azərbaycanlı ve digər Türklərin sayı---yayınlanma tarixi: 07.01.2012 İran İslam Respublikasının rəsmi dövlət saytlarından biri olan National Portal for Electronic Services of İran-a əsasən İran və Azərbaycan Respublikalarında toplam 500,000 nəfər talış əsilli əhali yaşayır.National Portal for Electronic Services of İran (farsca: درگاه ملی خدمات الکترونیکی ایران): About İran :People
 Kürdlər: Kürd əsilli əhali üç müxtəlif tarixi mərhələdə Gilan ostanında məskunlaşmışdır.Encyclopædia Iranica: Christian Bromberger :GILĀN xiv. Ethnic Groups --Originally Published: November 12, 2010 Onlardan ilk mərhələdə gələnləri rişvan tayfasına mənsub insanlar təşkil edir. XVII əsrin əvvəllərində 1622–1623-cü illərdə İrak torpaqlarını yenidən tamamiylə Səfəvilər İmperiyasının tərkibinə qaytaran I Şah Abbas tərəfindən Osmanlı tərəfində Səfəvi dövlətinə qarşı savaşmış ancaq müharibədə yenilərək tabe edilmiş və o zaman indiki Ərbil vilayətinin dağlıq bölgələrində yaşayan köçəri kürd tayfalarını Səfəvi dövlətinin ucqar sərhəd bölgələrinə sürgün etdirmişdir. O zaman Ərbil ətrafında yaşayan Rişvan (digər deyilişləri-Reşvan, Reşvand, Raşvand, Rəşvənd və s.) tayfası da Gilan vilayətinə sürgün olunmuşdur. Müəyyən iddialara əsasən Rişvan tayfası türk kökənlidir.Kahta ilçesi Adıyaman ili , Nemrut ve Menzil hakkında her şey — Kahtanet.com :Rişvan aşiretinin kökeni Kürt değil, Türk Gurmanc ve Kürtlerin Kökeni — Gurmanc.com :Rişvan (Reşvanlılar, Reşi, Rışan, Rışi), Aşiretinin Kökenleri Kalemler ve Kılıçlar :Kürtleşen Türk boyları Rişvan tayfasından olan əhali Siyahkəl şəhristanının Deyləman bəxşində, Rudbar şəhristanının Amarlu (əslində Ömərli) bəxşində, Rudbar şəhristanının Rəhmətabad və Blukat bəxşində yaşamaqdadırlar. 2-ci mərhələdə gələnləri Nadir şah (1736–1747) hakimiyyəti dövründə Xorasanın Quçan bölgəsindən buraya köçürmüşdür, onlar isə Rudbare Zeytun bölgəsində bəzi kəndlərdə yaşayırlar. 3-cü mərhələdə gələnlərin isə burada məskunlaşması XX əsrin əvvələrinə təsadüf edir. Bu mərhələdə gələnlər Kirmanşah ostanı ərazisindən buraya Ruslara qarşı mübarizədə istifadə edilmək üçün yerləşdirilmişdilər, onlar az saylıdırlar və hazırda Siyahkəl şəhristanının kənd əraziləri qismən bu kürdlərlə məskunlaşdırılmışdır.

+Gilan ostanıBölgə (Şəhristan)Əhalisi (2006 s.a.)Ərazisi (km²)Etnik çoxluqDigər millətlərAstara79,416World Gazetteer :Gīlān: Administrative Divisions (population and area)432Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Astara (county) AzərbaycanlılarGuilan İnformation : People and culture :…themselves and also guilan has large Azeri speaking population in the city,s like Anzali, Astara, Rasht, Masouleh . TalışTalış179,499291,9TalışGuilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Talesh (county) , Azərbaycanlı GiləkRizvanşəhr64,193783,5Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Rezvanshahr (county) Talış, AzərbaycanlıGiləkİran Radio Culture (İRİB — English Radio)-Department in Guilan :شهر رضوانشهر Masal47,648633Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Masal (county) TalışEncyclopædia Iranica :MĀSĀL GiləkSövməə Sara129,628 "Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006)" (Excel)572,9Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Somesara (county) Gilək, TalışAzərbaycanlı, KurmancBəndər Ənzəli130,851304,7Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Anzali (county) GiləkEncyclopædia Iranica :ANZALĪ AzərbaycanlılarFumən96,788777,9Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Fouman (county) Giləkوبسایت ادبیات گیلکی، مسعود پورهادیEncyclopædia Iranica :FŪMAN , TalışAzərbaycanlı, KurmancRəşt847,680127,2Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization :  Rasht (county) GiləkAzərbaycanlılar, Fars, ErməniŞəft63,375586,9Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization :  Shaft (county) GiləkEncyclopædia Iranica :ŠAFT TalışAstaneyi-Əşrəfiyyə107,80142,8Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Astaneh Ashrafiyeh (county) Giləkməlumat yoxdurRudbar101,884237,2Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Roudbar (county) Tatزبان تاتی (توصیف گویش تاتی رودبار)، دکتر جهاندوست سبزعلیپور.AzərbaycanlıIran Review :Iran's Heritage : A Paradise, Gilan North of Iran :…Compiled By Deputy Editor of Iran Review-Firouzeh MirrazaviTalış, Kurmanc GiləkSiyahkəl46,9911088Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Siyahkal (county) GiləkKurmancƏmləş46,108410Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Amlash (county) Giləkməlumat yoxdurLahican161,491436,7Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Lahijan (county) Giləkməlumat yoxdurLəngərud133,133438Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Langroud (county) Giləkməlumat yoxdurRudsər144,5761331,1Guilans Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization : Roudsar (county) Giləkməlumat yoxdur

 Həmçinin bax 
 Astara Mehraniləri
 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 
 Gilan Ostanının rəsmi saytı (farsca)


Kateqoriya:İran ostanları