Dil

Dil — ancaq insanlara aid olan, özündə məzmun və eyni tip səslənmə (yazılış) qaydaları daşıyan şərti sistem.

O, yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, dünya haqqında təsəvvür yaradan təbii intellektual sistemdir. Hər bir dil ayrılıqda dünya haqqında bilik, dünyanı görmək və anlamaq üçün vasitədir.

Dilləri linqvistika öyrənir. Dildə şərti işarələr semiotikanın predmetidir. Dilin insan təfəkkürünə və fəaliyyətinə təsirini psixolinqvistika tədqiq edir.

 Tipologiya 
 linqvistikanın predmeti olan insan dilləri :
 təbii insan dilləri,
 süni insan dilləri, məsələn, (esperanto),
 karlar üçün jest dili,
 formal dillər
 kompüter dili, məsələn Alqol,
 Heyvanların ünsiyyət dili.

 Dillər haqqında ümumi məlumat 
Hazırda Yer üzündə 7000-ə yaxın dil mövcuddur. Dünyanın yeddi dili dünya dilləri hesab olunur: ingilis dili, ispan dili, ərəb dili, rus dili, fransız dili, alman dili, portuqal dili

Alimlərin fikrinə görə, son 100 il ərzində 3000-dən 6000-ə qədər dili ölüm təhlükəsi gözləyir. Dilin saxlanması üçün həmin dildə ən azı 100 min insan danışmalıdır.

Yer üzündə əhalinin 80%-i 7000 dildən yalnız 80 dili bilir. Qalan dillərdə əhalinin 20%-i danışır. 3,5 min dil əhalinin 0,2%-nə aiddir

 Altay dilləri 
 Türk dilləri
 Monqol qrupu
 Tunqus-mancur dilləri

 Ural dilləri 
 Fin-Uqor qrupu
 Samodi qrupu

 Hind-Avropa dilləri 
 German dilləri
 Roman dilləri
 Slavyan dilləri
 İran dil qrupu
 Hind-ari dilləri
 Baltik dilləri
 Kelt dilləri
 İtalik dilləri
 Yunan dilləri
 Paleobalkan dilləri

 Avrasiya Dil Ailəsi 
 Semit qrupu
 Berber-Liviya qrupu
 Çad qrupu
 Kuşit qrupu

 Qafqaz dilləri 
 Kartvel qrupu
 Abxaz-adıq dilləri
 Nax qrupu
 Dağıstan qrupu

 Paleoasiya Dil Ailəsi 

 Ölü dillər 
 Əski yunan dili
 Latın dili
 Sanskrit dili
 Assuriya dili
 Əski türk dili
 Əski fars dili
 Əski rus dili

 İstinadlar 

 Xarici keçidlər 

 Rusiya tərəfdən qəribə təklif
 "Dil və təfəkkür fəlsəfi problem kimi" M. Mirzəliyeva 

 Həmçinin bax 
 Dil (anatomiya)

 Ədəbiyyat 
 Şirəliyev M. Azərbaycan dialektologiyasının əsasları. B., 1962;
 Dəmirçizadə Ə. Azərbaycan dilinin üslubiyyatı. B., 1968;
 Axundov A. Azərbaycan dilinin tarixi fonetikası. B., 1973;
 Dəmirçizadə Ə. Azərbaycan ədəbi dilinin tarixi. B., 1979, 1-ci hissə; Müasir Azərbaycan dili. 3 cilddə. B., 1978–1981, 1–3-cü c.;
 Qasımov M. Azərbaycan dili terminologiyasının əsasları. B., 1983;
 Əlizadə A. Azərbaycan ədəbi dilinin elmi üslubu (1901–1920-ci illər). B., 1997;
 Heydər Əliyev dil haqqında və Heydər Əliyevin dili. /Red. B . N ə b i y e v. B., 1998;
 Seyidov Y. Azərbaycan dilinin qrammatikası. B., 2000;
 Aslanov V. Azərbaycan ədəbi dilinin tarixinə dair. B., 2002;
 Qurbanov A. Müasir Azərbaycan ədəbi dili. 2 cilddə. B., 2003, c. 1; Axundov A. Dil və ədəbiyyat. 2 cilddə. B., 2003.

Kateqoriya:Dil
Kateqoriya:Duyma orqanları
Kateqoriya:Əsas mövzuların təsnifatı
Kateqoriya:Dillər
Kateqoriya:Dilçilik