Ermənilər

Ermənilər () — Qafqaz və Yaxın Şərqdə xalq. Özlərini "Hay", ölkələrini "Hayastan" adlandırırlar. Ermənistan əhəlisin əsasını təşkil edirlər. Bundan əlavə İran, Gürcüstan, Türkiyə, Livan və Suriyada da məskunlaşmışlar. Sayları 2010-cu ilə olan təxminlərə əsasən 6–8 milyon nəfərdir. Ermənistandankı ermənilərin sayı rəsmi rəqəmlərə görə 3 milyona yaxındır. Türkiyədə ermənilərin sayı müxtəlif mənbələrə görə 35000 ilə 50000 arasında olub, demək olar ki, hamısı İstanbul və ətrafında yaşamaqdadır. 19-cu əsrə kimi əksəriyyəti Osmanlı İmperiyası və İranda yaşayan ermənilər bu dövrdən sonra müxtəlif səbəblərdən dünya ölkələrinə səpələnib və bu səpələnmə nəticəsidə dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan erməni topluluqlarına erməni diasporası adı verilib. Erməni diasporasının ən güclü olduğu ölkələr ABŞ, Rusiya və Fransadır. İran və Türkiyədəki ermənilər özlərini diaspora saymırlar. Dindarları əsasən Erməni Qriqorian kilsəsinə etiqad edir.

 Məskunlaşma arealları 

+Dövlət Krallığa namizəd Kipr kralı Yanusun (1398–1432) törəmələri:
 15px|frameless Şahzadə Çarlz-Antoin
 15px|frameless Şahzadə Viktor EmmanuelYaşadığı ərazilərAbxaziya və Samtsxe-Cavaxeti (Gürcüstan)Parlamentdə və hökumətdə iştirak Livan (hal-hazırda Daşnaksütun)Hərbi təşkilatŞəhid Nubar Ozanyan dəstəsi (Suriya)Erməni dilinin statusuRəsmi status:
  Kipr,  Macarıstan,  İraq,  Polşa,  Rumıniya,  Ukrayna
Qeyi-rəsmi status:
  Gürcüstan (təhsil dili),  Livan,  ABŞ (Kaliforniya)Əsasən tərk etdikləri ərazilər  Türkiyə
  Azərbaycan
 Naxçıvan
 Dağlıq QarabağTarixi dini fəaliyyət Kilikiya katolikosluğu (Livan)
 İstanbul patriarxatlığı (Türkiyə)
 Qüds patriarxatlığı (İsrail)Digər böyük topluluq və ya diaspora ölkələri Rusiya,  ABŞ,  Fransa,  İran,  Almaniya,  BraziliyaƏlaqəli etnik qruplarHemşinlilər, Çərkəz erməniləri, Hayhurum, Erməni-tatlar

20 sentyabr 2023-cü ildə Azərbaycanın Dağlıq Qarabağda separatçı erməni Dağlıq Qarabağ Respublikasına qarşı hərbi hücumunu dayandıran atəşkəs razılaşmasından sonra, ermənilər Dağlıq Qarabağı sentyabrın sonunda və oktyabrın əvvəllərində tərk edib. Hesablamalara görə, Dağlıq Qarabağda təxminən 50 erməni qalıb.

+Ermənilərin Azərbaycan 
Azərbaycanın faktiki nəzarətində olan ərazilərdə 1999-cu il siyahıyaalınması zamanı 659 nəfər, 2009-cu il siyahıyaalınması zamanı isə 220 nəfər öz etnik mənsubiyyəti erməni olaraq göstərmişdir.AzStat–ın məlumatına görə: 1989-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının yekunları əsasında aparılan ekspert hesablamalar nəticəsində Dağlıq Qarabağ regionunda yaşayan erməni əsilli Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 120086 nəfər (kişilər 57904, qadınlar 62182) təşkil edib. 2009-cu ildə keçirilən sonuncu əhalinin siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən, Dağlıq Qarabağ istisna olmaqla ölkənin digər ərazilərində yaşayan erməni əsilli Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 220 (kişilər 17, qadınlar 203) nəfər olub. (Bax )
 Yaşayış məntəqəsi 1999 sa.Population statistics of Eastern Europe:Ethnic composition of Azerbaijan by 1999 census  2009 sa.Population statistics of Eastern Europe:Ethnic composition of Azerbaijan by 2009 census Bakı şəhəri ə/d00Sumqayıt şəhəri ə/d00Şirvan şəhəri ə/d00Gəncə şəhəri ə/d00Mingəçevir şəhəri ə/d00Naxçıvan MR00Abşeron rayonu00Ağcabədi rayonu00Ağsu rayonu…0Ağstafa rayonu00Balakən rayonu00Bərdə rayonu00Beyləqan rayonu00Cəlilabad rayonu00Daşkəsən rayonu00Şabran rayonu00Gədəbəy rayonu00Goranboy rayonu00Göyçay rayonu00İmişli rayonu00İsmayıllı rayonu00Kürdəmir rayonu00Lənkəran rayonu00Masallı rayonu00Neftçala rayonu00Oğuz rayonu00Qax rayonu00Qazax rayonu00Qəbələ rayonu00Quba rayonu00Qusar rayonu00Saatlı rayonu00Sabirabad rayonu00Salyan rayonu00Şamaxı rayonu00Samux rayonu00Şəki rayonu00Şəmkir rayonu00Siyəzən rayonu00Tovuz rayonu00Ucar rayonu00Xaçmaz rayonu00Göygöl rayonu00Yevlax rayonu00Zaqatala rayonu00Ağdam rayonu00Bütün ölkə üzrə  00

 Gürcüstan 

 Rusiya 

 Tacikistan 
21–30 sentyabr 2010-cu il ümumtacikistan əhali siyahıyaalınmasına əsasən 7.564.502 nəfər olan ölkə əhalisinin 434 nəfəri etnik ermənilərdən ibarətdir.Сайти расмии Агентии омори назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон:Ҷилди 3. Ҳайати миллӣ ва донистани забонҳо, шаҳрвандии аҳолии Ҷумҳурии Тоҷикистон 

 Fransa 

 Türkiyə 


2008-ci ilə olan məlumata əsasən Türkiyənin təxminən 60.000 erməni kökənli vətəndaşı vardır.Milliyet Gazetesi: Dışişleri: Azınlık sayısı 89 bin (haberin yayınlanma tarihi: 12 Aralık 2008) Dışişleri Bakanlığı tarafından TBMM’ye gönderilen rapora göre, Türkiye’de toplam 60 bin Ermeni, 25 bin Musevi ile 3–4 bin civarında Rum asıllı vatandaş yaşıyor ve bunlara ait 270 ibadethane bulunuyor Bundan əlavə təxminən 100.000 nəfər Ermənistan vətəndaşı qeyri-qanuni olaraq Türkiyədə işçi olaraq çalışmaqdadır.Hürriyet Gazetesi: 100 bin Ermenistan vatandaşı için son 13 gün (haberin yayınlanma tarihi: 12 Ocak 2012) Erdoğan, mart 2010 'da BBC'ye verdiği bir demeçte, Türkiye'de kaçak olarak çalışan 100 bin kadar Ermenistan vatandaşından bahsetmiş, Ermenistan tasarısı nedeniyle yaşanan krizlerin "Ermenistan'a zarar vereceğini" vurgulamış, gerekirse Türkiye'de yaşayan 100 bin Ermenistan vatandaşının sınırdışı edilebileceğini vurgulamıştı. Başbakan, "Bakın benim ülkemde 170 bin Ermeni vatandaş var; bunların 70 bini benim vatandaşımdır. Ama yüz binin Ermenistan vatandaşını biz ülkemizde şu anda idare ediyoruz. E ne yapacağım ben yarın, gerekirse bu yüz binine 'Hadi siz de memleketinize' diyeceğim; bunu yapacağım. Niye? Benim vatandaşım değil bunlar… Ülkemde de tutmak zorunda değilim" demişti.

 İran 

 1966-cı ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən 25.078.923 nəfər İran əhalisinin 108.421 nəfəri və ya əhalinin 0,43%-i ermənilərdən ibarət idi. Onların 72.121Encyclopædia Iranica :ARMENIANS OF MODERN IRAN  nəfəri Tehran şəhərində məskunlaşmışdı.
 1996-cı ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən 60.055.488 nəfər İran əhalisinin 59.788.791 nəfəri (və ya əhalinin 99,55%United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR) — The UN Refugee Agency :Core document forming part of the reports of States Parties : Iran (Islamic Republic of). 30.06.1998. HRI/CORE/1/Add.93. (Core Document) -i) müsəlman, 78.745(qadın: 39.267 nəfər, kişi: 39.478 nəfər) nəfəri (və ya əhalinin 0,13%-i) xristian (əsasən erməni və assuriyalı), 27.920 nəfəri (və ya əhalinin 0,05%-i) zərdüşti, 12.737 nəfəri (və ya əhalinin 0,02%-i) musəvi, 147.295 nəfəri (və ya əhalinin 0,25%-i) isə digər dinlərə etiqad edənlər olmuşdur .
 2006-cı ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən 70.495.782 nəfərlik İran əhalisinin 99,43%-ni müsəlmanlar, 0,16%-ni (109.415 nəfər — qadın: 54.664 nəfər, kişi: 54.751 nəfər) xristianlar, 0,03%-ni zərdüştilər, 0,01%-ni musəvilər, 0,37%-ni isə digər dinlərə etiqad edənlər təşkil edir.UNESCO :"Education for all"-2000–2006 Islamic Republic of Iran 

 Suriya 

2012-ci ilə olan təxminə əsasən Suriyada 70.000–80.000 nəfər dolayında erməni diasporu yaşamaqdadır.Центр Льва Гумилева — Современное евразийство :Армянская община Сирии под угрозой  Onların yarıya qədəri Hələb şəhərində məskunlaşıbdır. 2010-cu ildə onların bir hissəsi Zəngilan rayonuna gətirilmişdir.

 İraq 
2003-cü ildə ABŞ İraqda hərbi əməliyyatlara başladığı zaman bu ölkədən 25.000-dən çox erməni yaşasa da, müharibənin təsiri ilə ölkədə yaşayan ermənilərin 40%-ə qədəri digər ölkələrə köç etmişdir. 2012-ci il üçün İraqda ermənilərin sayı 15.000–16.000 nəfər dolayında qiymətləndirilir.Информационный Центр газеты армян России "Еркрамас" :Около 40% армян, проживавших в Ираке, покинули эту страну с начала войны в 2003 году – ТВ 

 Livan 

2007-ci ilin sonuna olan rəsmi təxminə əsasən Livan əhalisi 3.759.136 nəfərdir .Official site of the Central Administration for Statistics — Presidency of the Council of Ministers in Lebanon :Lebanon in Figures 2008  gathers number of social and economic indicators: About Lebanon, Population, Education, Employment, Tourism, Consumer Price Index, National Accounts. Last Updated (Monday, 12 July 2010 09:32) 2005-ci ilə olan məlumata əsasən ölkədə 116.214 nəfər erməni yaşayır.Ermeni Araştırmaları Enstitüsü (ERAREN) :Lübnan'da Ermeni Diasporası  Onların 88.601 nəfəri qreqoryan, 20.259 nəfəri katolik, 7.354 nəfəri isə protestantdır . Erməni toplumu Livan parlamentində 6 qriqoryan millət vəkili ilə təmsil olunur . Siyasi-hərbi münaqişələr və sosial vəziyyətin pisləşməsi Livandakı erməni diasporasının ABŞ başda olmaqla Şimali Amerikaya, Avropa Birliyi ölkələrinə və Avstraliyaya köçünü sürətləndirmişdir, bu səbəbdən erməni əsilli əhalinin sayı artım göstərməyərək ildən ilə azalmaqdadır.

 Misir 

Bəzi məlumatlara əsasən Misirdə 2010-cu ilə olan təxminlərə əsasən 6.000–11.000 nəfər arası erməni əsilli əhali yaşamaqdadır.Интернет-портал "Армяне в мире": Армяне в Египте 

 Efiopiya 

 Sudan 
Məxəzlərdə ermənilər Sudan ərazisində ilk dəfə XVII–XVIII əsrlərdə xatırlanırlar.Интернет-портал "Армяне в мире": Арман Акопян. Армяне в Судане . "Ноев ковчег", № 20 2011. Bununla belə bu ölkədə erməni cəmiyyəti XIX əsrin ikinci yarısında formalaşmağa başlamışdır. Ənənəvi olaraq erməni cəmiyyəti Sudanın Xartum, Omdurman və Qadarif şəhərlərində cəmləşmişdir. Sudanda ilk erməni məktəbi 1930-cu ildə əsasən məsihi etiqadlı əhaliyə sahib Qadarif şəhərində yaradılmışdır. 1956-cı ildə paytaxt Xartumda "Erməni gimnaziyası" yaradılsa da 1977-c ildə mərkəzi hökumət tərəfindən bağlanıldı. 1957-ci ildə Sudanda Müqəddəs Qriqori erməni kilsəsi açıldı. 1965-ci ildə Sudanda erməni diasporasının sayı 2.3 min nəfərdən çox idi. Sudanda mövcud olan erməni cəmiyyətinin önəmli hissəsini Türkiyədən, həmçinin Misir və Efiopiyadan bura köçmüş əhalinin varisləri təşkil edirdi. Efiopiya və Misirdə olduğu kimi Sudanda da ermənilər müəyyən dərəcədə yerli məsihi etiqadlı həbəş və kopt kökənli əhali ilə qaynayıb-qarışmışdı. 2003-cü ildə baş vermiş Darfur hadisələri zamanı 300 nəfər erməni əsilli əhali də ödürüldü. Hələ bu hadisəyə qədər ölkədə milliləşdirmə haqqında qanunun qəbulu ilə ermənilər ABŞ, Kanada, Böyük Britaniya, Misir və Fransaya köç etməyə başlamışdılar. Ancaq Darfur hadisələri ilə bu köç kütləvi xarakter almış və beləliklə 2011-ci ilə olan məlumata əsasən ölkədə 50 nəfər erməni əsilli əhali qalmışdır. Qalan əhali isə 60 % yaşlılardan ibarətdir.

 Braziliya 
Braziliyanın statistika xidmətinin məlumatına əsasən 1885-ci ildə ölkədəki ermənilərin sayı 100 nəfərdən çox deyildi.Интернет-портал "Армяне в мире": Арман Акопян. Об истории формирования армянской общины Бразилии . "Ноев ковчег", № 18, октябрь 2012

 Erməni dili 
Erməni dili Hind-Avropa dilləri ailəsində xüsusi bir qol təşkil edən dildir. Yuxarı Fərat hövzəsində e.ə. 5-ci əsrdən varlığı haqqında mənbələrdə məlumat verilən bu dil b.e. V əsrindən Erməni əlifbası ilə yazıya köçürülmüşdür. Din adamı Mesrop Maştos (361–441) tərəfindən 405-ci ildə yaradılan 38 hərfli bu əlifba inkişaf etdirilərək günümüzə qədər istifadə olunmaqdadır. Mesrop Maştosun bu 38 hərfi yuxusunda gördüyü rəvayət edilir.

Müasir erməni dili mərkəzi İstanbul olmaqla Qərb ermənicəsi və mərkəzi İsfahan olmaqla Şərq ermənicəsinə bölünür. Ermənistanın rəsmi dili Şərq ermənicəsidir. Qərb ölkələrindəki diasporalarda yaşayan ermənilərin dili Qərb ermənicəsidir. Buna baxmayaraq Ermənistanın təsiri ilə son dövrlərdə Qərb erməniləri arasında da Şərq ermənicəsi yayılmaqdadır.

 Dini mənsubiyyət 
Erməni topluluğu rəvayətlərə görə b.e. 301-ci ilndə "Aydınladıcı" ləqəbiylə anılan Aziz Qriqorun rəhbərliyi ilə xristian dinini qəbul etmişdir. Xristianlar arasında yayılan rəvayətə görə ermənilər xristianlığı bütünlüklə qəbul edən ilk xalqdır. Lakin mərkəzi İstanbul olan Bizans kilsəsi ilə erməni kilsəsi arasında çıxan narazılıqlar və çəkişmələrə görə 452-ci ildə Erməni kilsəsi kotoloik-ortodoks dünyası ilə yolunu ayıraraq beynəlxalq bir məzhəb olaraq fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Erməni Apostoloik (Qriqoqyan) Kilsəsi adını daşıyan bu kilsə Qərb mənbələrində (erməni kilsəsinin qurucusu Aziz Qriqoryana ithafən) Qriqoryan Kilsəsi kimi qeyd olunur.

Diyər bir mənbəyə görə də ermənilər xristianlığı 583-cü ildə qəbul ediblərZ.Bunyadov "O вынужденным диалоге Геворга Емина". Bununla bağlı Ziya Bünyadovun Gevorq Eminə yazdığı məktubda deyilir: "İlk dəfə olaraq 313-cü ildə albanlar, onlardan sonra isə gürcülər və bizanslılar xristianlığı qəbul ediblər. Ermənilər isə albanlardan 270 il sonra xristian olublar. 313 üstəgəl 270 neçə eləyir? Bəli – 583. Məhz həmin ildə ermənilər xristianlığı qəbul ediblər və deməli, erməni kilsəsinin yaradılmasının 1700 illiyinin qeyd olunması tədbirlərini hələ sonraya saxlamaq lazım gələcək. Belə ki, bu yalnız XXIII əsrdə olacaq!… Hamıya məlimdur ki, Qafqazda apostol kilsəsi alban kilsəsi olub. Heç olmasa katalikos Avraamın albanlara ünvanlanan məktubunu oxu: bizim erməni taxt-tacından əvvəl olan alban taxt-tacı və s. və i. Axı erməni kilsəsi qriqoryan kilsəsidir. Yəni öz başlanğıcını Qriqoridən götürür. Qriqori isə məlimdur ki, apostol Yeliseyin şagirdinin şagirdi olub. Əgər Qriqori apostol olmayıbsa, erməni kilsəsi necə apostol kilsəsi ola bilər. Bax, məsələ bundadır!"Tahirə Bünyadova. Сильнее смерти. Bakı: Elm, 2002, səh. 235. (Ziya Bünyadovun Qevorq Eminə müraciətlə yazdığı məqalədən).

Deməli, ermənilərin əksəriyyətinin apostolik kilsəsinə məsub olmağına baxmayaraq burada tarixi saxtakarlıq göz qabağındadır. Bununla bərabər 17-ci əsrdə meydana çıxan az miqdarda katolik və protestant ermənilər də mövcuddur.

V əsrdə Qədim Erməni Çarlığının süqutu ilə erməni apostol kilsəsinə məsub olmaq erməniliyin əsas ünsürü kimi dəyərlədirilməyə başlandı. Beləliklə, erməni apostol kilsəsinə yox, katolik kilsəsinə mənsub olan ermənilər yunan, eləcə də Malazgird döyüşündən əvvəl və sonra İslamı qəbul etmiş ermənilər isə milli kimliklərini itirərək ərəb və türk kimi bilinməyə başlayıb. Osmanlı dövlətində də erməilərin etnik deyil, dini bir toplum olduğu vurğulanmaqdadır.

 Tarix 

 Soyqırımı iddiaları 

1914-cü ildə I. Dünya Müharibəsindən öncə Osmanlı İmperiyasında siyahıya almaya görə bütün imperiya əhalisi 18.520.016 nəfər, İstanbul daxil bütün imperiya ərazisində yaşayan qriqoryan və katolik ermənilərin sayı 1,23 milyon olmuşdur (Qeyd: Qriqoryan ermənilər 1.162.169 nəfər olmaqla).Kemal H. Karpat, Osmanlı Nüfusu (1830–1914), Tarih Vakıf Yurt Yayınları, İstanbul, 2003, sayfa 226–227; bir çok kaynaktan aktaran DİE, Cilt 2, sayfa 46. Erməni kilsəsinin vergi qeydlərinin 1913-cü il statistikasına görə bu rəqəm 1.916.000-dir. Qərb mənbələrində isə bu rəqəm 1.600.000 ilə 1.800.000 arasında dəyişir. Cümhuriyyət dövrünün ilk siyahıya almasında (1927) Türkiyədəki ermənilərin sayı 100.000 olaraq göstərilib. Birinci Dünya müharibəsi dövründə həyata keçən bu böyük say dəyişikliyi erməni mənbələrində adətən Mezu Yeğern (Böyük fəlakət) və ya Çart (Qırım) olaraq adlandırılır və müasir erməni tarixinin dönüş nöqtəsi olaraq qiymətləndirilir. 1965-ci ildən sonra müxtəlif ölkələrdəki erməni diasporaları təbliğat işi apararaq bu hadisəni Erməni soyqırımı kimi tanıtmağa çalışırlar. Lakin tarixi sənədlərdən bəllidir ki, Osmanlıdakı ermənilərin sayının azalmasının səbəbi onların öldürülməsi deyil, Livan, Suriya və digər ərazilərə köçürülməsidir. Hazırda da bu ərazilərdə ermənilər kütləvi şəkildə yaşamaqdadır.</u>

 Məşhur ermənilər 
 Kim Kardaşyan — ABŞ-li fotomodel
 Levon Aronyan — şahmatçı
 Tiqran Petrosyan — şahmatçı, dünya çempionu
 Andre Aqassi — tennisçi
 Artur Abraham — boksçu
 Martiros Saryan — rəssam
 Aram Xaçaturyan — bəstəkar
 Arno Babacanyan — bəstəkar
 Komitas Vardapet — bəstəkar
 Avetik İsakyan — yazıçı
 Qrant Matevosyan — yazıçı
 Uilyam Saroyan — yazıçı
 İvan Ayvazovski — rəssam
 Arşil Qorki — rəssam
 Sayat Nova — azərbaycan, erməni və gürcü dillərində yazan aşıq
 Avraam Russo — müğənni
 İrina Alleqrova — müğənni, aktrisa
 Şer — müğənni, aktrisa
 Amazasp Ambarsumyan — Sovet astronomu
 Eduar Balladyur — siyasətçi, dövlət xadimi
 Ara Darzi — lord, dövlət xadimi
 Stepan Şaumyan — inqilabçı, Bakı Kommunası hökumətinin başçısı
 Monte Melkonyan — terrorçu
 Andranik Ozanyan — Türk ordusundan fərari, terrorçu
 Anastas Mikoyan — Sovet partiya və hökumət xadimi
 Hovannes Baqramyan — Sovet İttifaqı marşalı
 Sergey Xudyakov — Sovet İttifaqı marşalı
 İvan İsakov — Sovet İttifaqı admiralı
 Kirk Kirkoryan — milyarder
 Aleksandr Mantaşev — neft maqnatı, milyarder
 Qalust Gülbenkyan — milyarder

 Qeydlər 

 İstinadlar 

 Mənbə 
 Ermeni Araştırmaları Enstitüsü
  İspaniyada 2005-ci il siyahıya almasına əsasən 7,863 nəfər erməni yaşayır.
 Fəridə Məmmədova İstoriya Kavkazskie Albaniya i Albanı 1-ci cild
 Vahan Kurkijyan-A History of Armenia
 James B Minahan, Miniature Empires: A Historical Dictionary of the Newly Independent States
 Alı Alıyev. NƏRİMAN NƏRİMANOVUN YARADICILIĞINDA ERMƏNİ XİSLƏTİNİN TƏRƏNNÜMÜ. Journal of “HISTORY OF SCIENCE” (ISSN: 2790-0029), 2026, Cild 7, Say 1, Sıra 24. ss.87-97

 Xarici keçidlər 
 Encyclopædia Iranica :ARMENIA AND IRAN iv. Iranian influences in Armenian Language
 Хаджар Вердиева, Рауф Гусейнзаде. "Родословная" армян и их миграция на Кавказ с Балкан. "Е1m", Баку, 2003, стр. 168. 


Kateqoriya:ABŞ-də yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Argentinada yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Azərbaycanda yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Ermənistanda yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Fransada yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Gürcüstanda yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:İranda yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Livanda yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Rusiyada yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Suriyada yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Türkiyədə yaşayan etnik qruplar
Kateqoriya:Ukraynada yaşayan etnik qruplar