Tunis

Tunis () və ya rəsmi adı ilə Tunis Respublikası () — Şimali Afrikada dövlət. Tunis coğrafi baxımdan Məğrib ölkəsidir. Qərbdə və cənub-qərbdə Əlcəzair, cənub-şərqdə Liviya ilə həmsərhəddir. Şimalda və şərqdə isə Aralıq dənizinə çıxışı vardır. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Tunis, ümumi sahəsi 163,610 kvadrat kilometr, əhalisinin sayı 11 milyon nəfərdən çoxdur. Ölkənin cənubunda Saxara səhrası, şərqində Atlas dağları yerləşir.

 Tarix 

 Erkən tarixi 
Bir zamanlar Tunisdə Bərbər tayfaları yaşayırdı. Onlardan çoxu sahil xətti boyu kiçik şəhərləri və limanları tikmişdi, beləliklə onlar Aralıq dənizində hər yerdən müxtəlif səyahətçilər ilə ticarət edə bilirdilər. Tunisin yanından keçmək üçün istifadə edilən eramızdan əvvəl 10-cu əsrdə Tunis sahildə məskunlaşmağa başlamış səyahətçilərin çoxu finikiyalılar idi. Sonra, e.ə 8-ci əsrdə Karfagen xaricdən, Finikiyadan və regionlardan gəlmiş bəzi ilk mühacirlər tərəfindən tikildi. Yunanıstanla çoxlu müharibədən sonra e.ə. 6-cı əsrdə Karfagen Aralıq dənizində üstün mövqe tutur.

İkinci Punik Müharibə ərzində, Karfagenli Hannibalın başçılığı ilə ordu ilə İtaliyaya soxuldu. Roma İmperiyası və Karfagen arasında müharibələr e.ə 2-ci əsrdə Karfagenin dağılması ilə sona çatdı. Karfagen sivilizasiyanın dağılmasından sonra, region Roma İmperiyasının nəzarəti altında oldu. Roma İmperiyası zəif olanda, Barbarlar V əsrdə bu regionu tutdu və ondan sonra yüz il, o Bizans imperatoru Yustinian'ın nəzarəti altında oldu.

 İslamın başlanğıcı 
7-ci əsrdə, bu onların Kairouan-ı adlandırdıqları şəhər tikmiş Ərəb Müsəlmanları tərəfindən yenidən fəth edildi. Kairouan Tunisdə birinci Ərəb Müsəlman şəhəri idi. Çoxlu Müsəlman sülaləsi Tunisi idarə etdi. Ən məşhur sülalələrdən biri Zirids sülaləsi idi. Zirids Fatimilər-in, Qahirədə yerləşdirilən, böyük sülalənin qaydalarını izləmiş Bərbər sülaləsi idi.

Siciliyanın Normanları ilə Tunisin qısa məşğuliyyətindən sonra 12-ci əsrdə, Almohad burayı yenidən fəth etdi. 1705-ci ildə, Tunis Hüseyn sülaləsi ərzində müstəqil faktik olaraq oldu, ancaq hələ də Osmanlı imperiyasından qaydaları izləməli oldu.

 Əlmoravilər 

 Əlmohadlar 

 Fransız işğalı 
Ölkəni bərpa etmək üçün cəhd 1800-cü illərdə ortalarında Müdafiəçi tərəfindən götürülən (qəbul edilən) bəzi (bir qədər, bir neçə) mübahisəli maliyyə qərarı Fransa nəzarəti altında olmaq üçün Tunisə başçılıq etdi.

1878-ci ildə Berlin konqresində İngiltərə və Almaniya Tunisin Fransanın ixtiyarına keçməsinə razılıq verdilər. 1881-ci ildə 30 minlik fransız ordusu Tunisə girdi. Tunis hökuməti təslim oldu. 1883-cü il 8 iyunda bağlanan müqaviləyə görə Tunisdə Fransanın protektoratlıq rejimi təsdiqləndi.

 İkinci Dünya müharibəsi 
İkinci dünya müharibəsi ərzində əsas əməliyyatlar Tunisdə baş verdi. General Romel, Afrikada Alman lideri, Tunisdə müttəfiqləri məğlub etməyi arzu etdi, necə ki Almanlar Fransanın Döyüşündə etmişdi. Necə ki müttəfiqlər Alman Blitskriqinə qarşı Tunisin Döyüşündən əvvəl təcrübəsiz idi və idi, bir qədər başqa hücumlardan sonra yaxşılaşmaq üçün tələsməyir, bu döyüş əsas sınaq olmalı idi. fevral 19, 1943-də, General Romel ABŞ Qüvvələrinə qarşı hücuma başladı. O Birləşmiş Ştatlar üçün fəlakət idi. Hücumların olduğu, Tunisin qərbi ərazisində ərazi çoxlu ABŞ hərbi qəbrinin saytı (sahəsi) oldu. Ondan sonra, Müttəfiqlər tank (rezervuar) müharibəsinin əhəmiyyətini başa düşdü və onlar mart 20, 1943-də cənubi Tunisdə Alman xəttlərinə asanlıqla soxuldular.

 Tunis inqilabı 

 Coğrafiya 
Tunis Şimali Afrikada, Aralıq dənizi sahillərində yerləşir. Tunisin sahil xətti 1300 km civarındadır. Tunis həmçinin qərbdə Əlcəzair və cənub-şərqə Liviya ilə həmsərhəddir. Saxara səhrası Tunis ərazisinin 40%-ni əhatə edir. Qalan 60% məhsuldar ərazidir.

 Dil 
 Danışanların ana dili 3 mart, 1966-cı il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasənDemographic Yearbook 1971. Twenty-third issue. Special topic: population census statistics I. Statistical Office of the United Nations, Department of Economic and Social Affairs. United Nations, New York, 1972.—>Table of contents—>Population—>16. Population by language, sex and urban/rural residence (continued), page 508;  Kişilər Qadınlar Hər iki cins Nisbəti Toplam 1 529 625 1 474 581 3 004 206 100% Ərəb dili və Fransız dili 506 556 206 156 712 712 23.72% Ərəb dili 181 990 34 897 216 887 7.22% Fransız dili 14 117 15 853 29 970 1.00% Digər 817 792 1 211 349 2 029 141 67.54% Təsnif edilməmiş 9 170 6 326 15 496 0.52%
Tunisdə əhalinin çox hissəsi ərəb, az hissəsi isə bərbər dilində danışır.

 Etnik tərkib 
Əhalinin 97%-i ərəb-bərbərlərdir, qalan 3% isə digər xalqlardır.

 İstinadlar 

 Mənbə 


 Həmçinin bax 
 Tunis inqilabı

 Xarici keçidlər 

Kateqoriya:Unitar dövlətlər

Kateqoriya:Ərəb Liqasına üzv dövlətlər
Kateqoriya:Aralıq dənizi İttifaqına üzv dövlətlər
Kateqoriya:BMT üzvü olan ölkələr
Kateqoriya:Afrika İttifaqına üzv dövlətlər
Kateqoriya:İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv dövlətlər
Kateqoriya:Məğrib ölkələri
Kateqoriya:Ərəb dilində danışılan ölkə və bölgələr