Tunta

Tunta, ukax mä manq’awa, aymar qhichwanaktaypin juk'ampis uñt'atawa. Janïra aka Bolivia marka utt’atakänxa ukhatpach lurasipunitaynawa. Jichhurunakax tunta manq’ax utjaskiwa ukampirus lurataskiwa. Tuntax imañatak luratawa, niyas Ch’uñu kipkakiwa, ukhamipanxa tuntax ch’uqitwa lurasi, janiw kuna ch’amakisa. Juk'ampis luq'i ch'uqitx wali sumapuniwa. 

 Kunawsas uñstanitäna 
miniaturadeimagen|Tuntax qhatunakan aljatawa.
Tuntax nayra jaqinak utxkän ukhanakatpach jupanakax uñstayanipxatayna. Jupanakax manq’a wali jayanak imañatakiw lurapxirïtana. Ukhamarus mach’a pachanak utxkänxa ukhanak manq’asiñatakïnwa, jichhanakax uka kikiparakiw imasitaski ukhamarus anqax markanakaruw aljataxarakiQuispe, Marcelino (2016). Relatos de experiencia. Tuquia Marka. Chanipax wali jilawa.

 Kunjam lurañasa 
Ch’uqit tuntarux kutikiptayaña.   

 Nayrïri. 
Nayraqatpachxa ch’uqi llamaysutatxa, ch’ukix jach’akama, tantiykama, jisk’akama ukhamaw ajlliña ukhamipanxa niyas jach’anakakix ukaw tunatatakixa ukamapirus yaqhip markanakanx tunta ch’uqix utxarakiwa. Juk'ampis luk'i ch'uqitx wali suma tuntanakapuniw mistsu, ukhamarak waka laxra ch'uqitsa.  

 Payïri. 
Ukxaruxa jach’pach chuqinak ajllitax juyphiruw waratataña ukansti pa aruma jan ukax ma arumakisa juyphitjamaw waratatatañapa, ukatx sapa alwaw janir intix mistsunki ukhaw jan chullurañapatak apthapiña. 

 Kimisïri. 
Kunawsatix suma juypin luxuntayataxi, ukhaw qutpach jalir umaru jichhu yayuntatar warantañäxi ukax suma llawthapt’atañapawa pusi, phisqa simananakaw ukankañapa. 

 Pusïri. 
Ukha urunak phuqatatsti juyphitakirakiw apsxaña, wali sum waratatt’asina khiparmanth alwasti janïr intix sunx waysunkix ukharakiw apthapxaña, janiratix sum luxutakchix wasitatwa waratataña, niyas suma luxutañapawa.

 Phisqïri. 
Khipxarusti mä p’iya allsutaruw waka lip’ichjaruw taksuña jan ukax jichha pachanakax chikat turil jaltatayataruw taksxapxaraki, wali suma q’alakiñapawa ukat taksutatxa kanastar warsusinx umaruw wayuntañ jarst’añataki ukat wañicht’xañataki. Tuntax ukhamakiw lurt’añataña.

 Phayasxañataki imasxañataki 
miniaturadeimagen|Tunta
Phayasiñatakix tuntax mä qawqha q’atanakan chullt’akiwa janiw ch’uñjam chulluchañakiti jan ukasti mäkiw chullt’i ukant phukhur jarintasinx phayasitakixiwa. Wali jayanak imañatakix tuturat sixi lurataruw imasiña jan ukax kartun turilarusa sapa aylluw kunjam imasiñs yati. Tuntampix walxa kast manq’anakwa wakt’ayasma. 

Categoría:Manq'a