ИцӀари мацӀ

ИцӀари мацӀ () буго даргияб диалектияб континуумалъул мацӀ, жинда Дагъистаналъул ИцӀари росулӀ, гьединго Кизляр мухъалда, Дружбаялда, 2,000 гӀанасев чи кӀалъалеб. Эб цо-цо рикӀкӀуна дарги мацӀалъул батӀаго бугеб диалект гӀадин. Ethnologue-алъ эб гьединго рехсола дарги диалект гӀадинан, амма рикӀкӀуна эб батӀияб мацӀлъун букӀине бегьулеблъиги. Элъие бищун гӀагараб мацӀ буго санжи, жиндир 200 гурони кӀалъалев чи гьечӀеб, гьединлъидал тӀагӀунеб бугеблъун кколеб.

 Фонология 

 Рагьарал 
+ИцӀариялъул рагьаралЦебеселНахъиселгӀад.фар.ТӀасиябкъокъ.[i] i[u] u[uˤ] uӏхал.[iː] ī[uː] ūГьоркьохъел/гъоркьиябкъокъ.[e] e[ɑ] а[ɑˤ] aӏхал.[eː] ē[ɑː] ā 
ИцӀариялда будо фонемикияб фарингеализация, жиндие нугӀлъи гьабулеб минималал парабаз, мисалалъе,  'чахъу'   'хӀедучирахъ'.

 Рагьукъал 
БилабиалДенталАлвеоларПалаталВеларУвуларФарингеалГлотталПлозивзирарал[b] b[d] dхӀалуцинчӀел[p] p[t] t[k] k[q] qхӀалуцарал[pː] p̄[tː] t̄[kː] кк kk[qː] q̄эйективияб[pʼ] pʼ[tʼ] tʼ[kʼ] кӏ kʼ[qʼ] qʼ[ʡʼ] ʕ[ʔ] ʔФрикативзирарал([f] f)[z] z[ʒ] ž[ɣ] ǧ[ʁ] R[ħ] H[h] hхӀалуцинчӀел[s] s[ʃ] š[x] x[χ] XхӀалуцарал[sː] s̄[ʃː] s̄̌[xː] x̄[χː] X̄АффрикатхӀалуцинчӀел[t͡s] c[t͡ʃ] čхӀалуцарал[t͡sː] c̄[t͡ʃː] c̄̌эйектив[t͡sʼ] cʼ[t͡ʃʼ] čʼРезонант[m] m, [w] w[n] n, [l] l[r] r[j] j

 Референсал 

Category:Хьондакавказиял мацӀал