Хайдакъ мацӀ

Хайдакъ мацӀ ( ) ккола хьондакавказияб хъизамул мацӀ, жиндир ареал Дагъистаналда бугеб. Цебе элъул хал гьабулаан Даргва мацӀалъул диалект гӀадин эб даргин диалектияб континуумалда букӀиналъ. Routledge Ethnographic Handbook-алъ (2017) хайдакъ мацӀ бикьун буго кӀиго диалекталде: хьондасеб (Мажалис-Хайдакъ) ва бакъдасеб (Хъарахайдакъ).Ronald Wixman, Peoples of the USSR: An Ethnographic Handbook, Routledge, 28 Jul 2017, p.89Россиялъул социолингвистазул ассоциация-лъул (2021) тӀарамагъадисел баяназда рекъон, эб бикьун буго лъабго диалекталде: Гъоркьа Хайдакъ, ТӀаса Хайдакъ ва Шари.Mutalov, R.O. The classification of the Dargin languages and dialects [online] // Sociolinguistics, 2021. No. 3 (7). Pp.8–25. (In Russ.) DOI: 10.37892/2713-2951-3-7-8-25 

 Диалектал 
МацӀалъул буго лъабго вариет, жинца диалектал гӀуцӀулеб. Щибаб тӀасияб вариет рекъонккола регионалъул историкиял провинциязе.
 ТӀаса Хайдахъ – Хъар Хайдакь.
Шурккант.
Къаттаган.
Ирчӏамул.
Гъоркьа Хайдахъ – Ххьар Хайдакь.
Баршамаӏъган.
Гъаӏрцӏнила.
Чӏивгьаӏн.
Сунклан.
Шари — Шаӏръи.

 Фонология 
 Рагьарал 
ЦереселНахъиселтӀасиял гӀагар-тӀасиял гъоркь-гьоркьохъеб гӀагар-гъоркьияб гъоркьияб 

 Алфабет 
Хайдакъ мацӀ хъвазе хӀалтӀизабула кириллияб хъвай-хъвагӀи. Алфабеталъул хӀарпал руго хадусел (эл абулеб куц бихьизабун буго гъоркьехун ИФА транскрипциялъ):
а
~аӏбвггвгъгъвгьгьвде
~жжвзи
~йкквкккквкӏкӏвхъхъвкъкъвкькьлмнппппӏсссттттӏуххвххххвхьхьвххьххьвццццӏччвччччвчӏчӏвшшвшшшшвъ

 МугъчӀваял 

Category:Хьондакавказиял мацӀал