Ахти мухъ

Ахти мухъ () буго административиябгун территориалаб цвелги муниципалаб гӀуцӀиги (муниципалаб район), жиб Россиялъул Дагъистаналда гъорлӀ бугеб. Элъул территориялъул гӀатӀилъи буго 1119.96 кв. км.

Мухъалъул административияб центер ккола Ахти.

 История 
Дагъистаналъул Централаб ТӀобазабулаб Комитеталъул 4-абилеб сессиялъул 22.11.1928 соналдаса лъазабиялдалъун, букӀараб Самур сверухълъул Ахтипара бутӀаялдаса гӀуцӀана Ахти кантон. ТӀРТӀКалъул Президиумалъул лъазабиялдалъун кантон хисана районалде. 1929 соналъ жиб гӀуцӀулеб мехалде, Ахти мухъалда гъорлӀ букӀана 25 росдал совет, чӀагӀазул рикӀкӀеналъул рахъалъ эб букӀана республикалда 6-абилеб бакӀалда (40,959 чи — 5.56 %), популациялъул гъункел букӀана 30.1 чи кв.км-де (7-б бакӀ).

 География 
Ахти мухъ буго Дагъистаналъул жанубияб рахъалда, элъул гӀорхъи цураб буго республикалъул Рутул, Курагь, МухӀарамхур, Дохъузпара мухъазулгун. Жанубияб бакътӀерхьул рахъалда Ахти мухъалъул буго Азарбижаналъулгун 62 километралъул гӀорхъи.

Мухъалъул территориялъул гӀатӀилъи буго 1120 км². Бищун борхатаб тӀанкӀ буго Шалбуздагъалъул тӀогь (4142 м), бищун гӀодобегӀанаб бакӀ ккола Гуркамги Самурги гӀорал жубалеб (945 м). Климат буго рекъараб континенталаб, мухъалъул административияб централда (Ахти росу) гьаваялъул минималаб температуралъул фиксация гьабун буго −24 °C, максималаб +40 °C.

Мухъалъул кӀиго росу — Гъугъвез гин ЦӀияб Усур — буго муниципалаб мухъалъул административияб гӀурхъи тун къватӀир.

1993 сонил 24 юналда Ахти мухъалда гъорлӀа цӀидасанги батӀа гьабуна Дохъузпара мухъ.

 Демография 

 Националаб гӀуцӀи 
Ахти мухъ буго моноэтникияб. Хин росу хутӀизегӀан, цогидал росабалӀ руго куралал. Хин росулӀ гӀумру гьабун руго газалал, жал куралал гӀадин хъварал.

2010 сонил тӀолго Россиялъул цензалда рекъон:
 Этникиябкъокъа  РикӀкӀен,чи  БутӀа% куралал  32,101  98.45 % цогидал  503  1.55 % киналниги  32,604  100.00 %

ТӀолго россиялъулаб 2020—2021 сонил ценнзалда рекъон:

 Этникиябкъокъа  РикӀкӀен,чи  БутӀа% куралал  31 282  98.35 % цогидал  525  1.53 % бихьизабичӀе  37  0.12 % киналниги  31,807  100.00 %

Административиябги муниципалабги статус
Административияб рикьуда жаниб, Ахти район буго республикалъул 41 районалъул цояб. Эб бикьула 4 росдал советалдеги, 9 росдадеги.  

Муниципалаб гӀуцӀи́ гӀадинан, район гъорлӀе бачун буго Ахти муниципалаб район кинигин. Элъул ункъго росдал советги ичӀго росуги гъорлӀе бачун буго муниципалаб районалде анцӀила лъабго муницпалаб гӀуцӀилъун, жиндир росдал поселение абун статус бугеб. Ахти росу буго административиябги муниципалабги районалъул центер.

 Росаби 
Ахти мухъалда буго 19 росдалаб чӀел-бакӀ.

 Референсал 

Категория:Дагъистаналъул мухъал