Авар цӀар

ЦӀарис жаваблъун бачӀуна щав, щий, щиб, щал гьикъазе, ва семантикияб рахъалъ рахъалъ рикьула хасаздеги гӀаммаздеги. Элъул категорияби авар мацӀалда руго хадусел: класс (чиясул, чӀужуялъул, гьоркьохъеб), рикӀкӀадулаб форма (цолъул, дагьлъул, гӀемерлъул) ва хӀалат: (абсолутив, эргатив, генитив, датив, инструменталис ва локативазул серияби).
ЦІарсил гІаламатал
ЦIаралъул руго хадусел грамматикиял гIаламатал:
 Хассалги гIаммалги рукIин. Хасал цIаразде гъорлъе ккола гIадамазда (хасго), хIайваназда, бакIазда лъурал цIарал: МухIамад, ГIали, Москва. ГIаммал цIаразде гъорлъе уна хутIаралщинал: лъар, бетIер, зоб, ракь, мегIер;
 Цолъул ва гIемерлъул форма букIин: бетIер — бутIрул, ракь — ракьал, мегIер — мугIрул;
 Чиясул, чIужуялъул ва гьоркьохъеб жинс букIин. Авар мацIалда рагIаби жинсазде рикьула гьел щив? щий? щиб? абурал суалазда рекъон: чиясул жинс (щив?) — вас, эмен, вац; чIужуялъул жинс (щий?) — яс, эбел, яц; гьоркьохъеб жинс (щиб?) — хIалтIи, ракь, гIор.
 ИгІрабазда рекъон свери: вац — вацас — вацас ва гь. ц.

 Класс 
Авар цӀарсал рикьула лъабго классалде. ТӀоцебеселде гъорлӀе ккола бихьинчиясда хурхарал цӀарсал: бихьинчи, эмен, вас, вац. КӀиабилелъ гъорлӀе рачуна чӀужуялда хурхарал цӀарсал: чӀужу, эбел, яс, яц ва ц. ХутӀарал цӀарсал, чӀагоялги, чӀагоял-гурелги жал рихьизарулел, уна лъабабилеб классалде гъорлӀе.
+Жинсиял гӀаламаталКлассЖинсЦолъул формаМисалГӀемерлъул формаМисалIчиясулввас вачӀанар/лвасал рачӀанаIIчӀужуялъулйяс ячӀанаясал рачӀанаIIIгьоркьохъеббчу бачӀаначуял рачӀана

 РикӀкӀадул форма 
ЦӀарсазул буго цолъул, дагьлъул ва гӀемерлъул формаби. Руго цо форма гурони гьечӀе, мисалалъе, цолъул форма гурони букӀунаро рокьи, сахлъи гӀадинал абстрактивиял цӀарсазул.

Руго цо-цо pluralia tantum рагӀаби: кагътал (хӀай, цолъул формаялда кагъат — жинда тӀад хъвадаризе хӀалтӀизабулеб жо), цӀороберал, цӀадираби. Гьабго тӀелалде гъорлъе рачине бегьула рос-лъади, эбел-эмен гӀадал рагӀабиги. Гьенирго руго батӀи-батӀиял росабазул гӀадамазде абулел цӀаралги, щай гурелъул гьезул корреляталлъун цолъул формаялда рукӀуна адъективал, жал топонимаздаса лъугьараларский язык. Морфология, категория числа. Атаев, Алексеевв (балагье Авар росабазул гӀадамазда абулел цӀарал).

Цо-цо цӀаразул цолъул формаялъул рукӀине бегьула цадахълъиялъул магӀнаги: гамачӀ — цо яги гӀемерал цадахъ, материал хӀисабалда.

Авар мацӀалда гӀемерлъул форма лъугьунел суффиксал рикьизе бегьула кӀиго тӀелалде:

 Продуктивиял:
 -абиАтаевасул ва Алексеевасул Авар мацӀалда гьединго рехсон буго гьаб аффикс продуктивияб букӀиналъ, гьалъ ахиралда -а бугел рагӀабазулги лъугьинарулин гӀемерлъул форма абун: маргьа — маргьаби, къункъра — къунр-аби, ракета — ракет-аби (ахиралда рагьарал ва суффиксалиял -н, -л ругел, ахирисеб рагьараб [+н] тӀагӀуна): дару — дар-аби, рагӀи — рагӀ-аби, хӀалтӀухъан — хӀалтӀухъ-аби;
 -заби — гӀадамазда хурхарал цӀаразулъ: чапар — чапар-заби, гӀалим — гӀалим-заби, гьудул — гьудл-заби;
 -ал — рагьукъаб ахиралда ругел рагӀабазулъ: бис — бис-ал, бер — бер-ал, кӀул — кӀулал; авар мацӀалъул жиндирго журарал аслу бугел рагӀабазулъ (тӀадецуй бугеб суффиксалъулъ) аслуялъул кӀиабилеб рагьаралъул лъугьуна редукция: гудур — гудр-ал, лъимер — лъим-ал, лъим — лъин-ал; къанагӀат суффикс -ал дандчӀвала ахиралда рагьараб бугеб битӀараб аслуялъулъ, жиндие гӀемерлъул формаялда редукция лъугьунеб: гьобо — гьабал; гӀурус мацӀалдаса рачӀарал рагӀабазулъ суффикс ккола тӀадецуй гьечӀеб ва редукция лъугьунаро: трактор — трактор-ал;
 -ял — цожубараб CV аслу бугел рагӀабазулъ: къо — къо-ял, цӀа — цӀа-ял, чу — чу-ял, амма ца — ца-би, цӀва — цӀва-би, чӀва — чӀва-би;

 Продуктивиял гурел:
 -зал (цожубарал рагӀабазулъ): лагъ — лагъ-зал, нугӀ — нугӀ-зал, хур — хур-зал;
 -дул, -ул (аслуялъул вокализм хисула V > у): гъадаро — гъудр-ул, кету — кут-ул, тӀегь — тӀугь-дул;
 -и (аслу хисиялъул низам гьечӀел): тӀинчӀ — тӀанчӀ-и, хӀинчӀ — хӀанчӀ-и, гӀака — гӀач-и; гьабго цоцаца хиси хутӀула цо-цо жубараб аслу бугел рагӀабазулъ, жидер кӀиабилеб бутӀалъун -чи компонент бугел: захӀмат-чи — захӀмат-чагӀи, гӀолохъан-чи — гӀолохъ-аби;
 -би (аслуялъул вокализм хисула V > у): кӀветӀ — кӀутӀ-би, гӀанса — гӀунсби, квартӀа — куртӀ-би.

ГӀемерлъул форма лъугьунеб супплетивияб къагӀида бихьизабун буго чӀужу — руччаби параялда. Гьединго дандчӀвала цо-цо рагӀабазул гӀемерлъул форма лъугьунеб кӀи-кӀи къагӀидабиги: хабар — хар-бал/хабарал, кету — кут-ул/кат-ал, хоб — хобал/хабал/хабзал ва ц. Гьениб параллелияб формабазул цояблъун ккола ударение гьечӀеб суффикс -ал, жинца цо ккураб къадар бихьизабулеб, гьебго заманалда гьелъул корелляталъ бихьизабула къадар гьечӀеб букӀин: дагьалго рукъал — гӀемарал рукъзалСулеманов. 1985. Цо-цо нухалда плюралисалъул батӀи-батӀияб формация гьабиялдалъун лексикияб магӀна хисула. Жибго гӀемерлъул формаялъул категория гуребги, авар мацӀалда буго дистрибутивияб гӀемерлъи бихьизабиялъул къагӀидаги (цӀарул аслу такрарлъиялдалъун): рокъо-рокъоре, рахъ-рахъалде.

 ХӀалаталъул категория 
ГӀадатал
Авар мацӀалда кинабниги буго 24 хӀалат, гьезул ункъго ккола гӀадатаблъун, хутӀараб 20 — бакӀалъул. ГӀадатал хӀалатазде гъорлӀе уна аслияб, жиб цӀаралъул битӀараб аслулъун кколеб, актив, хаслъул ва кьовул хӀалатал, жал хъвалсараб аслуялдаса лӀугьунел.
 ХӀалат  СуалСуффиксал хӀалтӀизабулаАслияб хӀалат
(номинатив/абсолюютив)щив? щий? щиб? щал?  унгутӀияб (транзитивияб-гуреб) фигӀлуялъул субъект бихьизабизе: жакъа цӀад бана;
 аналитикиял континуалиял формабазда транзитивиял фигӀлабазул субъект бихьизабизе (номинативияб конструкция): бацӀги церги давла бикьулел рукӀанаКонструкция буго номинатив-абсолютив, «бацӀги церги» — кӀиябго цӀар, субъектал (агенсал) — буго номинативалда, «давла» — объект (пациенс) буго абсолютивалда.;
 транзитивияб фигӀлуялъул пациенс (битӀараб тӀадежубай) бихьизабизе: васас кагъат хъвана; гьабго модель хутӀула гьединго лугбузул багъа-бачари бихьизабулел фигӀлаби ругел жумлабаздаги: Дица, бералги къанщун, бетӀер гьанкӀезабуна;
 жубараб предикаталъул цӀарулаб бутӀаялда -лъун бутӀагун цадахъ: гьурилъун роржун ана сонал.
 хитӀаб гьабиялда;
 аппозитивиял конструкциязда, гӀемерисеб гӀагарлъиялда хурхарал терминазда, хӀалтӀи-пишаялъул цӀаразда, топонимазда ва ц.: дирго вац МухӀамадкамил; гьанибго бегьула аслияб хӀалат батӀи-батӀиял дандраязда цадахъ букӀинеги: Щибаб кечӀ тӀаде вачӀунев гьобол гӀадин букӀуна;
 бутӀрул хъваялда, суратазда гъоркьваязда, къамусияб ва абулеб форма хӀисабалда.Актив хӀалат
(эргатив)лъица? сунца?-с/-лъ/-ца транзитивияб фигӀлуялъул агенс бихьизабизе (эргативияб конструкция): Ханас гьесухъе чи витӀанила;
 инструменталияб тӀадежубайлъун: васас къалмица сурат бахъана;
 иш лъугунеб куцалъул хӀаллъун: дунго матӀуялъ вихьана;
 заманалъул хӀаллъун: гьеб къоялъ ниж дандчӀвана;
 бакӀалъул ва гӀилла-мурадалъул хӀаллъун: гӀемер хъвадариялъ килщал унтула.Хаслъул хӀалат
(генетив)лъил? сундул?-(у)л щиб букӀанги сундуе букӀанги кколеб букӀин бихьизабизе: инсул рукъ, тӀехьалъул жилд, гьоболасул чу;
 киналдасаго бутӀа бихьизабизе: гӀадамасул берал, кочӀол рагӀаби, нусалъул бал;
 щиб букӀаниги кинаб букӀаниги материалалъул гьабураб букӀин бихьизабизе: меседил баргъич, щагӀил гъадаро, цӀулал гъуд;
 гӀемерлъиялдаса цо элемент бихьизабизе: рекӀаразул цевехъан;
 субъекталъул иш/хӀал бихьизабизе: гӀалимзабазул бахӀс, бетӀералъул унти, рекӀел кьаби; шартӀияб къагӀидаялъ гьанибго бачине бегьула субъект — ишалъул хӀасил бихьизабигиарский язык. Категория падежа. Атаев, Алексеевв: моцӀрол канлъи, зурма-къолол гьаракь;
 гӀуцӀулеб элементалъул къадар бихьизабизе: лъел гӀеретӀ, ханждал хъап, тӀорщалил роцен;
 группаялъул гӀуцӀи бихьизабизе: тӀогьол квацӀи, ясазул тӀел, боцӀул рехьед;
 гӀаммаб баянлъиялъул гьоркьолъи бихьизабизе: рокьул гӀаламат, эркенлъиялъул бакънал, лъикӀаб тайпаялъул айгъир;
 заманалъул гьоркьолъи бихьизабизе: роол гӀуж, хасалил сордо, ихдалил заман;
 бакӀалъул гьоркьолъи бихьизабизе: авлахъалъул тӀугьдул, росдал гӀадамал;
 гӀаламатазул ва гьел тӀаде кколезул гьоркьолъи бихьизабизе: мугӀрузул борхалъи, гӀадамасул чӀухӀи, халичабазул гьайбатлъи;
 сундуе букӀаниги щиб букӀаниги жо хӀалтӀизаби: чол тӀикъва, оцазул рукь;
 тӀаде цӀаялъулаб конструкциялъул субъект бихьизабизе: Гьав ханасул йикӀанила цӀакъ берцинай цо яс;
 цо-цо фигӀлабигун хъвалсараб тӀадежубай хӀисабалда: Киназго жиде-жидер поэзи-ялъул, халкъазул бицана.Кьовул хӀалат (датив)лъие? сундуе?-е цӀаралъ гьабулеб иш цогиялдехун буссараб букӀин бихьизабизе: дица васасе кумек гьабуна;
 бокьизе фигӀлуялда субъект бихьизабизе: дие мун йокьула;
 цогидал предикалгун цадахъги: Цо замандаласан бацӀи-е-ги цара-е-ги кӀи-кӀи тӀинчӀ гьабун буго.

БакӀалъулал
БакӀалъул хӀалатаз рихьизарула меслъиялъул, иналъул, багъариялъул ва цогидал магӀнаби. Рикьула хадусел тӀелазде:
 локатив яги чӀовул хӀалатал (суффикс -д) жидеца бугеб бакӀ бихьизабулел, цо хӀалалда сасиналъул, чӀеялъул магӀна бичӀизабулел;
 аллатив яги рачӀул хӀалатал (суффикс -е), жидеца кибехун букӀаниги рачӀин/ин бихьизабулел (букӀине бегьула -хун бутӀагун);
 аблатив яги ратӀалъул (суффикс -са), жидеца сундаса букӀаниги киса букӀаниги батӀалъун ин бихьизабулел;
 транслатив (суффикс -н), жинца сунда жанисаниги ин бичӀчӀизабулеб.

Локализациялъул суффиксазде балагьун, хӀалатазул щибаб тӀелги бикьула щу-щу сериязде:
 ХӀалатСерия/хӀалат СуалСуффиксал ЛокативI/жинда хӀалатлъида? сунда?-да/--тӀаII/жиндихъ хӀалатлъихъ? сундухъ?-хъIII/жиндилъ хӀалатлъилъ? сундулъ?-лӀIV/жиндикь хӀалатлъикь? сундукь?-кьV/жаниб хӀалаткиб?-в/-й/-б/-рАллативI/жинде хӀалатлъиде? сунде?-д-еII/жиндихъе хӀалатлъихъе? сундухъе?-хъ-еIII/жиндилъе хӀалатлъилъе? сундулъе?-лӀ-еIV/жиндикье хӀалатлъикье? сундукье?-кь-еV/жанибе хӀалаткибе? -в-е/-й-е/-б-е/-р-еАблативI/жиндаса хӀалатлъидаса? сундаса?-д-а-саII/жиндихъа хӀалатлъихъа? сундухъа?-хъ-аIII/жиндилъа хӀалатлъилъа? сундулъа?-лӀ-аIV/жиндикьа хӀалатлъикьа? сундукьа?-кь-аV/жаниса хӀалаткиса?-саТранслативI/жиндасан хӀалатлъидасан? сундасан?-д-а-санII/жиндихъан хӀалатлъихъан? сундухъан?-хъ-анIII/жиндилъан хӀалатлъилъан? сундулъан?-лӀ-анIV/жиндикьан хӀалатлъикьан? сундукьа(н)?-кь-анV/жанисан хӀалаткисан?-сан

БакӀалъул хӀалтал сериязде балагьун, хӀалтӀизарула:

 I серия — щиб букӀаниги лъиде/сунде букӀнии данде ккун тӀадехун букӀин (локатив), тадехун ин/бачӀин (аллатив), тасӀа ин/бачӀин (аблатив), тӀасан ин/бачӀин (транслатив) бичӀчӀизабизе;
 III серия — щиб букӀаниги лъида/сунда букӀаниги гӀагарлъухъ букӀин (локатив), гӀагарлъухъе ин/бачӀин (аллатив), гӀагарлъухъа ин/бачӀин (аблатив), гӀагарлъухъан ин/бачӀин (транслатив) бичӀчӀизабизе;
 III серия — щиб букӀаниги лъида/сунда букӀаниги гъорлъ букӀин (локатив), гъорлъе ин/бачӀин (аллатив), гъорлъа ин/бачӀин (аблатив), гъорлъан ин/бачӀин (транслатив) бичӀчӀизбизе;
 IV серия — щиб букӀаниги лъида/сунда букӀаниги гъоркь букӀин (локатив), гъоркье ин/бачӀин (аллатив), гъоркьа ин/бачӀин (аблатив), гьоркьан ин/бачӀин (транслатив) бичӀчӀизабизе;
 V серия — щиб букӀаниги сунда букӀаниги жаниб букӀин (локатив), жинибе ин/бачӀин (аллатив), жаниса ин/бачӀин (аблатив), жанисан ин/бачӀин (транслатив) бичӀчӀизабизе;

Гьел хӀалатазул гьединго хӀалтӀизарула бакӀазул магӀнаялда гуребги, цогидаб магӀнаялдаги. Бищун гӀемер хӀалтӀизабулеб I сериялъул локатив:

 рекӀее асар лӀугьиналъул фигӀлабигун субъект бихьизабизе: васасда гьеб бичӀчӀана, дида кинабго жо кӀочон тана;
 адресатияб ва цогидал тӀадежубаял рихьизаризе: АбутӀалибица авар мацӀалда дие жиндирго цӀияб кечӀ цӀалана;
 физикияб асар гьабиялъул фигӀлабазул объект гьабизе: дос таманча речӀана долда;
 дандекквеялъул объект лӀугьинабизе: гьев вукӀана вацасдаса къуватав вуго.

 ЦӀаралъул свери 
Авар мацӀалъул цӀарал, жидер актив игӀрабалда букӀунеб ахиралде балагьун, рикьула лъабго свериялде; I свериялъул ахиралда букӀуна -с, II свериялъул — -лъ, III свериялъул — -ца.

тӀоцебесеб свериялда рекъон рачӀуна гӀемерисел чиясул жинсалъул гӀаммал цӀарал, чиясул жинсалъул жидер ахиралда жинсияб гӀаламат бугел хасал цӀарал (-ав ахиралда ругел авар хъизан-цӀаралги), гьединго -ов, -ев ахирал ругел фамилиялгиАвар мацӀ. М.-С. СагӀидов, .
+чи, вац, Хириясулав, ГӀумаровИгӀрабЦолъул формаАслиябчивацХириясулавГӀумаровАктивчи-ясвац-асХириясул-асГӀумаров-асХаслъулчи-яс-улвац-ас-улХириясул-ас-улГӀумаров-ас-улКьовулчи-яс-евац-ас-еХириясул-ас-еГӀумаров-ас-еЧӀовул
(локатив)жинда игӀрабчи-яс-давас-ас-даХириясул-ас-даГӀумаров-ас-дажиндихъ игӀрабчи-яс-ухъвац-ас-ухъХириясул-ас-ухъГӀумаров-ас-ухъжиндилъ игӀрабчи-яс-улъвац-ас-улъХириясул-ас-улъГӀумаров-ас-улъжиндикь игӀрабчи-яс-укьвац-ас-укьХириясул-ас-укьГӀумаров-ас-укьжаниб игӀраб————РачӀул
(аллатив)жинде игӀрабчи-яс-девац-ас-деХириясул-ас-деГӀумаров-ас-дежиндихъе игӀрабчи-яс-ухъевац-ас-ухъеХириясул-ас-ухъеГӀумаров-ас-ухъежиндилъе игӀрабчи-яс-улъевац-ас-улъеХириясул-ас-улъеГӀумаров-ас-улъежиндикье игӀрабчи-яс-укьевац-ас-укьеХириясул-ас-укьеГӀумаров-ас-укьежанибе игӀраб————РатӀалъул
(аблатив/транслатив)жиндаса(н) игӀрабчи-яс-даса(н)вац-ас-даса(н)Хириясул-ас-даса(н)ГӀумаров-ас-даса(н)жиндихъа(н) игӀрабчи-яс-ухъа(н)вац-ас-ухъа(н)Хириясул-ас-ухъа(н)ГӀумаров-ас-ухъа(н)жиндилъа(н) игӀрабчи-яс-улъа(н)вац-ас-улъа(н)Хириясул-ас-улъа(н)ГӀумаров-ас-улъа(н)жиндикьа(н) игӀрабчи-яс-укьа(н)вац-ас-укьа(н)Хириясул-ас-укьа(н)ГӀумаров-ас-укьа(н)жаниса(н) игӀраб————
кӀиабиле свериялда рекъон рачӀуна чӀужуялъул жинсалъул гӀаммал цӀарал ва цо-цо, жидер ахиралда жинсияб гӀаламат бугел, хасал цӀарал, гьоркъохъеб жинсалъул лъикӀаланго гӀаммал ва хасал цӀаралАвар мацӀ. М.-С. СагӀидов. Аслияб игӀрабалда -ия, -ие абурал ахираздалъун лъугӀулел батӀиял мацӀаздаса рачӀарал цӀарал игӀрабазде сверулаго, ахирияб -я/-е гьаракь гьоркьоса тӀагӀуна, амма руго гьоркьосарахъиялги, мисалалъе, школа, аптека гӀадал рагӀаби
+чӀужу, яц, рукъ, хӀулиИгӀрабЦолъул формачӀужуялъул жинсгьоркьохъеб жинсАслиябчӀужуяцрукъхӀулиАктивчӀужу-ялъяц-алърукъ-алъхӀули-ялъХаслъулчӀужу-ялъ-уляц-алъ-улрукъ-алъ-улхӀули-ялъ-улКьовулчӀужу-ялъ-еяц-алъ-ерукъ-алъ-ехӀули-ялъ-еЧӀовул
(локатив)жинда игӀрабчӀужу-ял-даяц-ал-дарукъ-ал-дахӀули-ял-дажиндихъ игӀрабчӀужу-ялъ-ухъяц-алъ-ухърукъ-алъ-ухъхӀули-ялъ-ухъжиндилъ игӀрабчӀужу-ялъ-улъяц-алъ-улърукъ-алъ-улъхӀули-ялъ-улъжиндикь игӀрабчӀужу-ялъ-укьяц-алъ-укьрукъ-алъ-укьхӀули-ялъ-укьжаниб игӀраб——рукъ-алъ-уб(в/й/р)—РачӀул
(аллатив)жинде игӀрабчӀужу-ял-деяц-ал-дерукъ-ал-дехӀули-ял-дежиндихъе игӀрабчӀужу-ялъ-ухъеяц-алъ-ухъерукъ-алъ-ухъехӀули-ялъ-ухъежиндилъе игӀрабчӀужу-ялъ-улъеяц-алъ-улъерукъ-алъ-улъехӀули-ялъ-улъежиндикье игӀрабчӀужу-ялъ-укьеяц-алъ-укьерукъ-алъ-укьехӀули-ялъ-укьежанибе игӀраб——рукъ-алъ-убе—РатӀалъул
(аблатив/транслатив)жиндаса(н) игӀрабчӀужу-ял-даса(н)яц-ал-даса(н)рукъ-ал-даса(н)хӀули-ял-даса(н)жиндихъа(н) игӀрабчӀужу-ялъ-ухъа(н)яц-алъ-ухъа(н)рукъ-алъ-ухъа(н)хӀули-ялъ-ухъа(н)жиндилъа(н) игӀрабчӀужу-ялъ-улъа(н)яц-алъ-улъа(н)рукъ-алъ-улъа(н)хӀули-ялъ-улъа(н)жиндикьа(н) игӀрабчӀужу-ялъ-укьа(н)яц-алъ-укьа(н)рукъ-алъ-укьа(н)хӀули-ялъ-укьа(н)жаниса(н) игӀраб——рукъ-алъ-уса(н)—
Лъабабилеб свериялда рекъон сверула чиясул ва чӀужуялъул жинсалъулги хасал цӀарал, гьоркьохъеб жинсалъул гӀезагӀанго цӀарал. Лъабабилеб свериялда рекъон рачӀунел гьоркьохъеб жинсалъул рагӀабазул кьибилалъулъ лъугьуна флексия: ракӀ — рекӀе-ца, цо-цо рагӀабазул актив игӀрабалда -д бачӀине бегьула, гӀурус мацӀалдаса рачӀарал рагӀабазул ахиралдаса тамахаб ишара тӀагӀунаАвар мацӀ. М.-С. СагӀидов.
+МухӀамадкамил, ПатӀимат, ракӀ, рахьИгӀрабЦолъул формаГӀемерлъул формачиясул жинсчӀужуялъул жинсгьоркьохъеб жинсАслиябМухӀамадкамилПатӀиматракӀрахьАктивМухӀамадкамили-цаПатӀимати-царекӀе-царахьда-цаХаслъулМухӀамадкамили-лПатӀимати-лрекӀе-лрахьда-лКьовулМухӀамадкамили-еПатӀимати-ерекӀе-ерахьда-еЧӀовул
(локатив)жинда игӀрабМухӀамадкамили-даПатӀимати-дарекӀе-дарахьда-дажиндихъ игӀрабМухӀамадкамили-хъПатӀимати-хърекӀе-хърахьда-хъжиндилъ игӀрабМухӀамадкамили-лъПатӀимати-лърекӀе-лърахьда-лъжиндикь игӀрабМухӀамадкамили-кьПатӀимати-кьрекӀе-кьрахьда-кьжаниб игӀраб————РачӀул
(аллатив)жинде игӀрабМухӀамадкамили-деПатӀимати-дерекӀе-дерахьда-дежиндихъе игӀрабМухӀамадкамили-хъеПатӀимати-хъерекӀе-хъерахьда-хъежиндилъе игӀрабМухӀамадкамили-лъеПатӀимати-лъерекӀе-лъерахьда-лъежиндикье игӀрабМухӀамадкамили-кьеПатӀимати-кьерекӀе-кьерахьда-кьежанибе игӀраб————РатӀалъул
(аблатив/транслатив)жиндаса(н) игӀрабМухӀамадкамили-даса(н)ПатӀимати-даса(н)рекӀе-даса(н)рахьда-даса(н)жиндихъа(н) игӀрабМухӀамадкамили-хъа(н)ПатӀимати-хъа(н)рекӀе-хъа(н)рахьда-хъа(н)жиндилъа(н) игӀрабМухӀамадкамили-лъа(н)ПатӀимати-лъа(н)рекӀе-лъа(н)рахьда-лъа(н)жиндикьа(н) игӀрабМухӀамадкамили-кьа(н)ПатӀимати-кьа(н)рекӀе-кьа(н)рахьда-кьа(н)жаниса(н) игӀраб————

ГӀемерлъул формаялда ругел цӀарал игӀрабазде свери.
+вацал, яцал, рукъзал, ракӀалИгӀрабГӀемерлъул форма формаI свери
ч. ж.II свери
чӀ. ж.II свери
гь. ж.III свери
гь. ж.АслиябвацаляцалрукъзалракӀалАктиввац-азяц-азрукъзаб-азракӀ-азХаслъулвац-аз-уляц-аз-улрукъзаб-аз-улракӀ-аз-улКьовулвац-аз-еяц-аз-ерукъзаб-аз-еракӀ-аз-еЧӀовул
(локатив)жинда игӀрабвас-аз-даяц-аз-дарукъзаб-аз-даракӀ-аз-дажиндихъ игӀрабвац-аз-ухъяц-аз-ухърукъзаб-аз-ухъракӀ-аз-ухъжиндилъ игӀрабвац-аз-улъяц-аз-улърукъзаб-аз-улъракӀ-аз-улъжиндикь игӀрабвац-аз-укьяц-аз-укьрукъзаб-аз-укьракӀ-аз-укьжаниб игӀраб————РачӀул
(аллатив)жинде игӀрабвац-аз-деяц-аз-дерукъзаб-аз-деракӀ-аз-дежиндихъе игӀрабвац-аз-ухъеяц-аз-ухъерукъзаб-аз-ухъеракӀ-аз-ухъежиндилъе игӀрабвац-аз-улъеяц-аз-улъерукъзаб-аз-улъеракӀ-азс-улъежиндикье игӀрабвац-аз-укьеяц-аз-укьерукъзаб-аз-укьеракӀ-аз-укьежанибе игӀраб————РатӀалъул
(аблатив/транслатив)жиндаса(н) игӀрабвац-аз-даса(н)яц-аз-даса(н)рукъзаб-аз-даса(н)ракӀ-аз-даса(н)жиндихъа(н) игӀрабвац-аз-ухъа(н)яц-аз-ухъа(н)рукъзаб-аз-ухъа(н)ракӀ-аз-ухъа(н)жиндилъа(н) игӀрабвац-аз-улъа(н)яц-аз-улъа(н)рукъзаб-аз-улъа(н)ракӀ-аз-улъа(н)жиндикьа(н) игӀрабвац-аз-укьа(н)яц-аз-укьа(н)рукъзаб-аз-укьа(н)ракӀ-аз-укьа(н)жаниса(н) игӀраб————