Цебесеб рагьараб

Цебесеб кьералъул рагьарал — кӀалъалел цо-цо мацӀазда ругел рагьарал гьаракьазул класс. Гьеб класс баян гьабулеб тӀабгӀ ккола мацӀалъул бищун борхатаб бакӀ цогидалде данде ккун кӀалалъул цебесеб рахъалда букӀин, калмалъул нух чӀедерлъизабичӀого. Цересел рагьаразде гьединго цо-цо абула гвангъарал рагьарал абунги, щай гурелъул нахъисел рагьаразде данде ккун гьел дагьабги гвангъун абулел рукӀиналъ.

ГӀагар-цересел рагьарал , унгоги, ккола цебесеб кьералъул рагьаразул цо тайпалъун; цониги мацӀалда, лъалеб жо, данде лъоларо цереселги гӀагар-цереселги рагьарал гӀицӀго кьерлъуде балагьун.

Гургинлъарал цересел рагьарал руго централлъарал, ай жидер артикулациялда гӀагар-цереселъун кколел. Гьеб ккола ИФАлъул диаграммаялда гургинлъарал рагьарал цересел гургинлъичӀел рагьараздаса кваранидехун хъваялъе цо гӀилла.

 ТӀубачӀеб сияхӀ 
Интернационалаб фонетикаб алфабеталда жидее хасал ишараби ругел цебесеб кьералъул рагьарал ккола:
 тӀасияб цебесеб гургинлъичӀеб рагьараб [i]
 тӀасияб цебесеб гургинлъараб рагьараб [y]
 гӀагар-тӀасияб гӀагар-цебесеб гургинлъичӀеб рагьараб [ɪ]
 гӀагар-тӀасияб гӀагар-цебесеб гургинлъараб рагьараб [ʏ]
 тӀад-гьоркьохъеб цебесеб гургинлъичӀеб рагьараб [e]
 тӀад-гьоркьохъеб цебесеб гургинлъараб рагьараб [ø]
 гьоркьохъеб цебесеб гургинлъараб рагьараб [ø̞]
 гъоркь-гьоркьохъеб цебесеб гургинлъичӀеб рагьараб [ɛ]
 гъоркь-гьоркьохъеб цебесеб гургинлъараб рагьараб [œ]
 гӀагар-гъоркьияб цебесеб гургинлъичӀеб рагьараб [æ]
 гӀагар-гъоркьияб цебесеб гургинлъичӀеб рагьараб [a]
 гъоркьияб цебесеб гургинлъараб рагьараб [ɶ]

ИФАлда гьединго руго жидее хасал ишараби гьечӀел цересел рагьарал:
 тӀасияб цебесеб цутӀараб рагьараб [yʷ]
 гӀагар-тӀасияб цебесеб цутӀараб рагьараб [ʏʷ]
 тӀад-гьоркьохъеб цебесеб цутӀараб рагьараб [øʷ]
 гьоркьохъеб цебесеб гургинлъичӀеб рагьараб [e̞] яги [ɛ̝]
 гьоркьохъеб цебесеб гургинлъараб рагьараб [ø̞] яги [œ̝]
 гьоркьохъеб цебесеб цутӀараб рагьараб [ø̞ʷ] яги [œ̝ʷ]
 гъоркь-гьоркьохъеб цебесеб цутӀараб рагьараб [œʷ]

МугъчӀваял

Категория:Рагьарал кьерлъуда рекъон
Категория:Фонология