Континент

Контине́нт ( — кинабго ккураб, гьоркьоса къотӀичӀеб) — чӀахӀиял ракьулмассивазул чангоялдаса бокьараб, жиндир цӀикӀкӀанисеб бутӀа лъеца бацичӀеб, рагӀалмухъ абуни ралъдал гьумералдаса гъоркьегӀан ругел.
ГӀемериселъ чӀван-къотӀарал критериязул гуреб, амма конвенциялъул аслуялда баян гьабулел анкьгоялде гӀунтӀун географияб регионал рикӀкӀуна континентал хӀисабалда. ГӀатӀилъиялъул рахъалъ бищун кӀудиялдаса бищун гьитӀиналде щвезегӀан тартибалда лъураб анкьабго регион ккола хадусеб: Азия, Африка, Шималияб Америка, Жанубияб Америка, Антарктида, Европа ва Австралия. "Most people recognize seven continents—Asia, Africa, North America, South America, Antarctica, Europe, and Australia, from largest to smallest—although sometimes Asia and Europe are considered a single continent, Eurasia." Континентазул дагьаб къадар бугел вариантазда гьезуд цо-цоял цолъизаризе бегьула, мисалалъе, цо-цо системабаз гъорлӀе рачуна Афро-Евразия, Америка яги Евразия батӀаго ругел континентал хӀисабалда. Зеландиялъеги, жиб цӀикӀкӀанисеб даражаялда лъекье ккараб континенталияб хъалалъул массивлъун кколеб, гьединго сипат-сурат гьабула континент гӀадин.

Океаниял чӀинкӀиллъаби гӀемериселъ группагъинарула мадугьалихъ ругел континенталгун, дунялалъул ракь географиял регионазде бикьиялъе гӀоло. Гьеб схемаялда рекъон, ГӀодоцараб Океаналда ругел гӀемерисел чӀинкӀиллъабазулал пачалихъал ва территориял группалъизурал Австралиялъул континентгун цо географияб регионалде, жинда Океания абулеб.

Геологиялда, континенталъе баян гьаби буго "Ракьалъул аслияб ракьулмассив, жинца гъорлӀе ракъдаллъиги континенталиял шелфалги". 
Геологиял континентал дандеккола континенталияб хъаллъиялъул анлӀалго кӀудиял бутӀаязе, жал тектоникиял къаналъабазда ругел, амма гьоркьоса рахъулел кӀудиял-гурел континенталиял фрагментал, Мадагаскар гӀадал, жидеда гӀемериселъ микроконтинентал абулел. Лъалеб жо буго континенталияб хъаллъи цохӀо Ракьалда букӀин.

 Баян гьаби 
 Къадар 

Гьаниб буго континенал рикӀкӀунеб чанго къагӀида:

 Моделалcenter|300pxColor-coded map showing the various continents. Similar shades exhibit areas that may be consolidated or subdivided.

 Къадар Континентал Иццал  Ункго континент Афро-Евразия("Басрияб Дунял") Америка("ЦӀияб Дунял") Антарктика Австралия "4 Continents
This would probably be the correct subdivision if we adopted a strict definition of continents, ideally defined as large landmasses separated by water. Furthermore, we should consider "separated" only what is naturally separated, excluding therefore the separations resulting from the artificially made Panama Canal (which separates North and South America) and Suez Canal (which separates Africa from Eurasia).

Under this model, the four continents of the world are: Afro-Eurasia (or Eurafrasia), America, and Australia (not Oceania, which combines Australia with smaller countries in the Pacific Ocean which are separated by water), and Antarctica.

An alternative four-continent model, introduced at the beginning of the 20th century, included Europe, Asia, Africa, and America."  "If you count Europe and Asia as one continent (often known as Eurasia), then there are six continents. Some people also count North America and South America as one continent (called simply America), since the two land masses are separated only by the human-made Panama Canal. This would allow for a model with only five continents."  Щуго континент Африка Евразия Америка Антарктика Австралия "In some textbooks, North and South America are combined into "America" and/or Europe and Asia are combined into "Eurasia", for a grant total of 6 or even 5."Martin W. Lewis and Kären E. Wigen, The Myth of Continents: A Critique of Metageography (Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1997) "5 Continents
This model adopts the criteria of both the six-continent models, resulting in the following 5 continents: Africa, Eurasia, America, Oceania (or Australia), and Antarctica.

An alternative five-continent model is the one adopted, among others, by the Olympic Charter, which excludes Antarctica as uninhabited and lists the following five: Africa, Europe, Asia, America, and Oceania (or Australia)." "There are even geographical views that prefer the presence of both a Eurasian as well as one American continent. These geographers therefore contend that there should only be 5 continents."  АнлӀго континент Африка Евразия Шималияб Америка Жанубияб Америка Антарктика Австралия"Continent   ". The Columbia Encyclopedia  . 2001. New York: Columbia University Press - Bartleby. Африка Азия Европа Америка Антарктика Австралия   Анкьго континент Африка Азия Европа Шималияб Америка Жанубияб Америка Антарктика Австралия"Continent". Encyclopædia Britannica. 2006. Chicago: Encyclopædia Britannica, Inc.World, National Geographic - Xpeditions Atlas. 2006. Washington, DC: National Geographic Society.The World - Continents , Atlas of CanadaThe New Oxford Dictionary of English. 2001. New York: Oxford University Press."Continent ". MSN Encarta Online Encyclopedia 2006.. 31 October 2009."Continent". McArthur, Tom, ed. 1992. The Oxford Companion to the English Language. New York: Oxford University Press; p. 260.

 Ралагье гьединго 
 Ракьалъул континентазда гьоркьор гӀурхъаби
 Двипа
 КӀочараб континент
 Континентазул цӀаразул этимологиязул сияхӀ
 Континентазул ва континенталиял субрегионазул сияхӀ халкъалъул хъадаралда рекъон
 Суверениял пачалихъазул ва чияда рарал территориязул сияхӀ континентазда рекъон
 Трансконтиненталиял пачалихъазул сияхӀ
 Шагьаразул сияхӀал
 Материкияб Австралия
 Субрегион

 МугъчӀваял 

 Библиография 


 КъватӀисел регӀелал 

 "What are continents?" YouTube video by CGP Grey

 Lost continent revealed in new reconstruction of geologic history