Агъул мухъ

Агъул мухъ (; ) буго административиябгун территориалаб цвелги муниципалаб гӀуцӀелги (муниципалаб район), жиб Россиялъул Дагъистаналда гъорлӀ бугеб.

Элъул административияб центер буго Типигъ.

 История 
1934 сонил 1 сетембралда, 1934 года ТӀЦТӀК-алъул Президиумалъ лъазабуна «Агъул националаб район гӀуцӀи Типигъ росулӀ центергун, Кехъун, Дулдугъ, Курагъ, РичӀа, Гъваъ, Типигъ, Гъудгъул росдалал советалги Курагь районалдаса гъорлӀе рачун».

Гьелде щвезегӀан 19 агъул росу унаан Курагь районалде, Буршагъ росу букӀана Хайдакъ мухъалда гъорлӀ, ЦӀирхье росу — ДахӀадал мухъалда.

Район гӀуцӀигун гьабуна Магудере кӀкӀалахъан нух, жинца район лъарагӀгун бихьинабураб. Рагъда хадусел соназ гӀемерал росабалӀ тӀоцере рагьана медпунктал, библиотекаби, школаби, цебетӀезе лӀугьана мухъалъул социалаб инфраструктура.

 География 
ГӀорхъи цураб буго бакъбаккуда Дагъистаналъул Хив мухъалъулгун, бакъдехун Курагь мухъалъулгун, жанубияб бакътӀерхьудехун Рутул мухъалъулгун, бакътӀерхьуда Кули мухъалъулгун, хьундехун Хайдакъги ДахӀадалги мухъазулгун.

Мухъалъул территориялъул тӀолаб гӀатӀилъи буго 793.54 км². Климат буго рекъараб континенталаб. Типигъ росулӀ минималаб температура буго −31 °C, максималаб +35 °C.

 Демография 

 Националаб гӀуцӀи 
2010 сонил тӀолго Россиялъул цензалда рекъон:
 Этникиябкъокъа  РикӀкӀен,чи  БутӀа% агъулал  10,369  92.54 % даргиял  797  5.94 % гӀурусал  17  0.15 % куралал  15  0.13 % табасаранал  15  0.13 % цогидал  15  0.13 % киналниги  11,204  100.00 %

ТӀолго россиялъулаб 2020—2021 сонил ценнзалда рекъон:

 Этникиябкъокъа  РикӀкӀен,чи  БутӀа% агъулал  9,576  92.38 % даргиял  610  5.88 % цогидал  180  1.74 % киналниги  10,366  100.00 %

Районалде ккола 19 росу, эзул цӀикӀкӀанисезда гӀумру гьабула агъулаз. Лъабго росу — ГӀамух, Хьургъи гин Шари — буго даргиязул, гьединго даргиязул росу ккола ГӀанкӀлух.

Агъул мухъалъул даргиязда гьоркьоб тӀибитӀун буго кӀиго дарги мацӀ — хьургъисезул (Хьургъи росулӀ) гин гӀамух-худуцӀ (ГӀамухги Шариги).

Административиябги муниципалабги статус
Административияб рикьуда жаниб, Агъул район буго республикалъул 41 районалъул цояб. Эб бикьула 6 росдал советалдеги, 4 росдадеги. 

Муниципалаб гӀуцӀи́ гӀадинан, район гъорлӀе бачун буго Агъул муниципалаб район кинигин. Элъул анлӀго росдал советги ункъго росуги гъорлӀе бачун буго муниципалаб районалде анцӀила анлӀго муницпалаб гӀуцӀеллъун, жиндир росдал поселение абун статус бугеб. Типигъ росу буго административиябги муниципалабги районалъул центер.

 Росаби 
Агъул мухъалда буго 19 росдалаб чӀел-бакӀ.

 Референсал 

Категория:Дагъистаналъул мухъал