ГӀиракъ

ГӀира́къ (), расмияб къӀагӀидаялъ — Республика ГІира́къ (, , ) — Азиялъул бакътІерхуьда бугеб пачалихъ.

Ракьалъул гӀеблъи — 435,052 кв. км. Гъиракъалъул ракь бикьун буго 19 мухIафазалде (губерниязде). Ракьалъул рахъалъ гьелъ ккола дунялалда 57-леб бакI.

ГӀадамазул къадар (2005 соналъул баянал) 28,1 миллион чи. ГIадамазул 96 процент ккола бусурбаби, 4 процент гӀечӀеб къадар буго насраниязул (ай христианазул), хутӀарал (ягьудиял ва гь.ц.) цо проценталъул къадаралдаса дагьал руго. Тахшагьар ккола Багъдад.

МацӀал: гІараб ва курд мацІал.

 Этимология 
ГӀараб мацӀалда бугеб   абураб рагӀиялъул магӀна ккола «ралъудал рагІал». 

 Тарих 

ГӀиракъалъул хӀукуматияб тарих рикӀкӀуна дунялалда бищунго некӀсияздасан, хъвай-хъвагӀаяздалъун гьелъул заман бахула 5 азарсонида. Гьелъул ракьалда, Хузестаналда, тӀоцебесеб Элам хӀукумат гӀуцӀана нелъер эраялдаса цебе III азарсонида.

 НекӀсияб ГӀиракъ 
ГӀиракъалъул территориялда гӀадамал рагъарана гочизе цӀакъ некӀсияб заманаялъ.

 Ахаманишал 

 ГӀараб гьужум 

 Турк ва мангъулазул гьужумал 

 Ирангун-ГІиракъалъул рагъ 

 ХӀукуматалъул гӀуцӀи 

 Инсанасул хІукъукъал 

 КъватІисаб сиясат 

 Ракьазул бахӀсал 

 География 

 Гьава-бакъ 

 Аслиял шагьарал 

ГӀиракъаллда буго 7 шагьар жедер халкъалъул къадар 1 миллионалдаса цӀцикӀун бугеб (Багъдад, Мосул, Наджаф, Киркук, Басра, Эрбиль, Сулеймания).

 ГӀиракъалъул администрияб бикьи  
ГӀиракъ 19 провинциялде (мухӀафаза) бикьун буго.

+№МухӀафазаАдминистратияб марказРакь,км²Халкъ,чи (2011)Гъунки,чи/км² 1 Багъдад Багъдад 734 7 055 200 9611,99 2 СалахӀудин Тикрит 24 751 1 408 200 56,89 3 Дияла БагIакъуба 19 076 1 443 200 75,66 4 Васит Эль-Кут 17 153 1 210 600 70,58 5 Майсан Эль-ГIамара 16 072 971 400 60,44 6 Басра Басра 19 070 2 532 000 132,77 7 Ди-Кар Эн-Насирия 12 900 1 836 200 142,34 8 Мутанна Эс-Самава 51 740 719 100 13,90 9 Къадисия Эд-Дивания 8 153 1 134 300 139,13 10 Бабиль ХIилла 6 468 1 820 700 281,49 11 Карбала Карбала 5 034 1 066 600 211,88 12 Наджаф Ан-Наджаф 28 824 1 285 500 44,60 13 Анбар Ар-Рамади 138 501 1 561 400 11,27 14 Найнава Мосул 37 323 3 270 400 87,62 15 Дагьукъ Дагьукъ 6 553 1 128 700 172,24 16 Арбиль Арбиль 14 471 1 612 700 111,44 17 Киркук Киркук 10 282 1 395 600 135,73 18 Сулеймания Сулеймания 17 023 1 878 800 110,37 19 ХIалабджа ХIалабджа 3 060 337 000  ТӀолго   434 12833 330 60076,78+

 Халкъ 

250px|thumb|ГӀиракъалъул этниялгун-диниял къокъаби

+ Халкъалъул къадар Сон  млн. чи 1878  2.0 1947   4.8 1957   6.3 1977   12.0 1987   16.3 1997   22.0 2009   31.6 2015   37.0 ''Источники:

 Дин 

ГӀемерисел гӀиракъиял руго бесурманал. Халкъалъул 65 % — ккола шигӀиял (хӀукуматияб дин). Иран, Азарбижан ва БахӀрейн пачалихъалгун, Иран ккола шӀигӀияб халкъалъул процент бащадасан цӀцӀикӀкӀараб бугеб пачалихъаздаса.

 Экономика 

 Энергетика 

 Туризм 

 Транспорт 

 Маданият 

 Рагъулал къуватал 

 Гь. балагье 
 ГӀиракъияб Курдистан
 ГӀиракъияб диаспора
 Россиялъулгун-гӀиракъиял гьоркьолъаби

 МугъчӀваял 

 Адабият 





 РегӀелал 

 ГӀиракъалъул профиль BBC News сайталда

 ГӀиракъ: цивилизациялъул кини 
 ГӀиракъалда ругел рагъулал объектазул карта


Категория:Пачалихъал — ЦМГӀялъул членал
Категория:Улка