María Forteza

María Mercè Forteza  foi una cineasta, cupletista y artista de variedaes española, quiciabes la primer muyer que dirixó una película sonora n'España, Mallorca, ente 1932 y 1934.

 Trayectoria 
Según les investigaciones parciales realizaes pola Filmoteca Española en 2020, María Forteza foi la directora del filme Mallorca, rodáu nuna fecha aproximada ente 1932 y 1934. Esto convertiríala na primera muyer en realizar un filme sonoru n'España. Enantes, foi Rosario Pi, otra de les pioneres del cine, la muyer a la que se atribuyía'l rodar la primer película sonora n'España en 1935, El gato montés.

Forteza era d'orixe chueta. Casó con Ramón Úbeda (Barcelona, 1901) na llocalidá de Sant Gervasi, onde trabayó como actriz de doblaxe en películes xunto col so maríu. 

Debutó nel Teatru Llíricu de Palma en 1924. En 1927 yera una reputada cupletista na islla de Mallorca, xunto a artistes como Maria Baña, Maria Llobera o Blanca de Parma. Nun sofitó'l golpe d'Estáu de 1936, polo que se exilió a Lisboa xunto al so maríu y la so fía. Ellí permaneció dende'l final de la Guerra Civil hasta 1951, cuando volvió a Mallorca cola so fía (el so home decidió colar solu a Suramérica y perdieron el contactu con él dafechu). Nun se tuvo más noticies d'ella, sacante una noticia publicada en 1958 que la recordaba como cupletista famosa nos años 1920.

Morrió moza en Mallorca por causa d'una enfermedá cardiaca, antes de 1964 (nesi añu Úbeda apaecía yá como viudu nel so pasaporte). La so fía siguió viviendo na isla, nel anonimatu.

 Obra 

Mallorca ye un curtiumetraxe de 7 minutos y 40 segundos de duración, con una estructura dramática de documental, producíu pol so maríu Ramón Úbeda y rodáu con un sistema de soníu inventáu por esti. Llegó a los archivos de la Filmoteca Española en 1982, anque hasta 2020 nun se visualizó, polo que se desconocía la esistencia, tantu del filme como de la mesma Forteza hasta esi momentu.

La película ye un homenaxe al compositor Isaac Albéniz, a quien Forteza dedica'l filme al empiezu. La obra de Forteza "destaca pola so voluntá artística y esperimental", compaxinando distintos allugamientos mallorquinos montaes sobre'l opus 202 del compositor catalán: Sant Francesc, Es Born, Sa Llonja, amás d'otros edificios emblemáticos de Palma y panorámiques de Cala Figuera.

La cinta tuvo almacenada nel guardamuebles d'un hermanu d'Úbeda en Barcelona xunto a un numberosu grupu de películes en nitratos. Los dueños del almacén dexaron de recibir los pagos polo que dispunxeron del espaciu. En llugar de puyar les películes qu'atoparon, decidieron en 1982 donales a la Filmoteca Española. Naquella cesión taba Mallorca. El curtiumetraxe documental dirixíu por Forteza, foi catalogáu equivocadamente y el mundu tardaría entá más de trenta años n'afayalo.

 Reconocencies 
En 2021, el premiu Ciudá de Palma d'Audiovisuales llevó'l nome de María Forteza, denominando amás al restu de los sos galardones como Montserrat Casas, Caty Juan de Corrola y Margaluz, n'honor de toes elles.

 Ver tamién 
 Mallorca (película)

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Direutores de cine d'España
Categoría:Persones de Mallorca