Ortografía del idu

El ido emplega l'alfabetu llatín ensin diacríticos.

 Historia 
Cuando Zamenhof creó l'esperantu, utilizó como base l'alfabetu llatín, pero quitando les lletres Q, X y Y (La W foi usada nel Proto-Esperantu). Anque él conocía tamién los alfabetos cirílicu, griegu y hebréu, prefirió'l llatín porque ye'l más conocíu del nuesu tiempu, yá que s'ocupa na mayor parte d'Europa, n'América, nel África Subsaḥariana y les islles del Océanu Pacíficu.

Zamenhof se esmeró porque'l so alfabetu fuera fonémico, esto ye, qu'a cada fonema correspondiéra-y una lletra. La idea de camudar los dígrafos, como'l «ch» del francés pa «ŝ» o'l «sz» del húngaru pa «s», dio orixe a les lletres con diacríticos, o como se les llapada n'esperantu ĉapelitaj literoj (lletres con sombreru). Los supersignos amuesen soníos que nun taben orixinalmente nel alfabetu llatín.

Nel periodu del proto-esperantu, Zamenhof usó signos inspiraos na ortografía polaca, pero finalmente decidióse a utilizar el circunflexu (francés) como una bella manera de formar les lletres necesaries n'esperantu: Ĉ, ĉ, Ĝ, ĝ, Ĥ, ĥ, Ĵ, ĵ, Ŝ, ŝ. El diacríticu pa ser tomáu del alfabetu cirílicu, ye llamáu «luneto» y sirve p'amosar la semivocal.

Sicasí, estos diacríticos nun constaben nes máquines d'escribir y nin siquier apaecen nos teclaos actuales. Son, poro, difíciles d'amosar en testos escritos n'esperantu. Nun principiu, los testos yeren escritos a máquina y más tarde añadíense los símbolos a mano una vegada impresa la fueya de testu. Dempués de les xuntes llevaes a cabu pola Delegación pa l'adopción d'una llingua internacional, decidió esaniciase l'alfabetu del esperantu y utilizase l'alfabetu llatín ensin diacríticos, que yera un alfabetu internacional.

 L'alfabetu 
25 lletres son idéntiques a les del alfabetu español (ñ omítese).L'alfabetu completu ye como sigue:

 A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  M  N  O  P  Q  R  S  T  U  V  W  X  Y  Z a  b  c  d  e  f  g  h  i  j  k  l  m  n  o  p  q  r  s  t  u  v  w  x  y  z
L'ido amás consta de dos dígrafos: ch y sh.

 Equivalencia col Alfabetu Fonéticu Internacional 
De siguío amuésase la correspondencia ente les lletres del alfabetu del ido y l'alfabetu fonéticu internacional:

 Consonantes   Vocales  Lletra  AFI   Lletra  AFI  b  []   a [] c  []   e [] ch  []   i [] d  []   o [] f  []   u [] g  [] h  [] j  [] k [] l  [] m  [] n  [] p  [] r  [] s  []  sh  []  t  [] v  [] y  [] z  []

 Referencies 

 Beaufront, de Louis. (1925).  Kompleta Gramatiko Detaloza di la linguo internaciona Ido  otru sitiu en HTML, tamién en HTML (n'Ido)

Categoría:Ido
Ido