Isabella Karle

Isabella Helen Lugoski, más conocida como Isabella Karle  foi una investigadora d'Estaos Xuníos que se destacar pol desenvolvimientu de téuniques pa determinar la estructura tridimensional de molécules por cristalografía de rayos X. Karle recibió dellos premios y reconocencies poles sos contribuciones científiques, como la Medaya Nacional de la Ciencia, y el Premiu de l'Armada al Serviciu Civil Distinguíu.

 Biografía 
derecha|miniaturadeimagen|250x250px|Isabella (sentada nel centru) y Jerome Karle (al fondu a la izquierda) na so ceremonia de xubilación en 2009.
Isabella Helen Lugoski nació en Detroit, Michigan, EE. UU., el 2 d'avientu de 1921, nel senu d'una familia d'inmigrantes polacos. Decidió estudiar la carrera de Química en cursando un añu d'esta asignatura na escuela. Asistió con una beca a la Universidá de Michigan y llicencióse en Fisicoquímica a los diecinueve años. Darréu completó un máster en Ciencia y un doctoráu en Ciencies Físiques en 1940. Mientres la so estancia na universidá conoció a Jerome Karle, col que se casó en 1942.

Isabella Karle trabayó nel Proyeutu Manhattan mientres la Segunda Guerra Mundial, nel desenvolvimientu de téuniques pa la estracción de cloruru de plutoniu a partir de materiales con conteníu d'óxidu de plutoniu. Al acabar la guerra, volvió por un curtiu tiempu a Michigan, onde foi la primer muyer miembru de la facultá de Química.

En 1946, empezó a trabayar nel Llaboratoriu d'Investigación Naval de los Estaos Xuníos, onde permaneció hasta'l final de la so carrera. Ellí realizó importantes meyores nel desenvolvimientu d'aplicaciones práutiques pa les idees del so home pa resolver la estructura de cristales por aciu l'analís direutu de la difracción de rayos X. Les sos contribuciones fueron clave pa confirmar esperimentalmente la validez d'estos métodos, polos que Jerome Karle y el so collaborador Herbert Hauptman llograron el premiu Nobel de Química de 1985.Jerome Karle: The Nobel Prize in Chemistry 1985, Nobel Prize. Usando estes téuniques, Isabella Karle llogró determinar la estructura de numberoses molécules orgániques, como esteroides, alcaloides, toxines, ionóforos y péptidos. Amás del impautu d'esta área d'investigación en química y bioloxía, nel desenvolvimientu de productos farmacéuticos y en medicina, les estructures elucidaes por Karle sirvieron de base pal desenvolvimientu de métodos computacionales na cristalografía de rayos X. Foi escoyida socia de l'Academia de les Artes y les Ciencies d'Estaos Xuníos en 1993. Tamién foi Presidente de l'Asociación Americana de Cristalografía, y miembru de dellos comités nacionales pa la meyora de la química y cristalografía.

En xunetu de 2009, xubilar xunto al so home dempués de más de sesenta años al serviciu del Gobiernu d'Estaos Xuníos. La ceremonia de xubilación cuntó cola presencia del entós Secretariu de l'Armada de los Estaos Xuníos, Rayo Mabus, quien dio a dambos investigadores el Premiu de l'Armada al Serviciu Civil Distinguíu, la máxima reconocencia dada a emplegaos civiles de l'Armada d'Estaos Xuníos.

El 3 d'ochobre de 2017 finó nun centru de cuidaos paliativos de Arlington (Virxinia) por cuenta de un tumor cerebral.

 Premios 
Isabella Karle recibió numberosos premios y reconocencies, ente ellos:
 Medaya Garvan-Olin (1978), dada a muyeres d'Estaos Xuníos que s'estremaron nel campu de la química.
 Premiu Gregori Aminoff (1988), concedíu pola Real Academia de les Ciencies de Suecia por contribuciones destacaes en cristalografía.
 Premiu Bower (1993), reconocencia del Institutu Franklin a los llogros científicos. Karle foi la primer muyer que recibió esti premiu.
 Medaya Nacional de la Ciencia (1995), el más alta reconocencia científica nos Estaos Xuníos.
 Premiu al Serviciu Civil Distinguíu (2009).

 Ver tamién 
 Jerome Karle

 Referencies 

 Enllaces esternos 


Categoría:Persones del Proyeutu Manhattan
Categoría:Científicos y científiques d'Estaos Xuníos
Categoría:Cristalógrafos y cristalógrafes
Categoría:National Medal of Science
Categoría:Persones de Detroit