Elisabeth Hevelius

Elisabeth Catherina Koopmann Hevelius (en polacu tamién llamada Elżbieta Heweliusz) (1647–1693) ye considerada una de les primeres muyeres astrónomes y llamada la madre de les cartes llunares. Foi la segunda esposa del so colega Johannes Hevelius.

Primeros años
Elisabeth Koopmann (o Kaufmann, ) foi, tal como Johannes Hevelius y la so primer esposa, miembru d'una rica familia de comerciantes na ciudá de Gdańsk, allugada na República de les Dos Naciones y parte de la Lliga Hanseática. Los padres de Elisabeth Koopman yeren Nicholas Kooperman (o Cooperman) (1601-1672) quien foi un prósperu comerciante y Joanna Mennings (o Menninx) (1602-1679). Nicholas y Joanna casar n'Ámsterdam en 1633. Más tarde treslladáronse a Hamburgu y en 1636 camudáronse finalmente a Gdánsk. Foi nesta ciudá, onde mayoritariamente falábase alemán, pero que yera parte de Polonia naquel momentu, onde nació Elisabeth.

Matrimoniu
La fascinación pola astronomía llevó a Elisabeth, cuando entá yera una neña, a averase a Johannes Hevelius, un astrónomu de reputación internacional que tenía un complexu de tres viviendes en Gdánsk con un observatoriu astronómicu. En 1663, a los 52 años d'edá de Johannes y los 16 años d'edá de Elisabeth, contraxeron matrimoniu. Tuvieron un fíu, que morrió rápido, y trés fíos.Gotthilf Löschin: Geschichte Danzigs von der ältesten bis zur neuesten Zeit: mit beständiger Rücksicht auf Cultur der Sitten, Wissenschaften, Künste, Gewerbe und Handelszweige, Volume 1, 1828 

Prodromus Astronomiae
Publicáu depués de la muerte de Johannes, y gracies al sofitu del rei Xuan III Sobieski, el Prodromus Astronomiae consistía en trés partes: un prefaciu (llamáu Prodromus), un catálogu d'estrelles (llamáu Catalogus Stellarum), y un atles de constelaciones (llamáu Firmamentum Sobiescianum, sive Uranugraphia).El Prodromus describe la metodoloxía y teunoloxía utilizada pa crear el catálogu d'estrelles. Aprove exemplos d'usu del sextante y el cuadrante, escritos por Johannes, con referencia a posiciones conocíes del sol pa calcular el llargor y llatitú de cada estrella. Nel borrador del Catalogus Stellarum, cada estrella tien información específica rexistrada en columnes: el númberu de referencia y magnitú según Tycho Brahe, el mesmu cálculu de magnitú según Johannes, el llargor y llatitú tantu por coordenaes elíptiques midíes por distancies angulares y altitúes meridianes, como poles coordenaes ecuatoriales de les estrelles calculaes utilizando trignometría esférica. La versión impresa, les dos columnes describiendo les coordenaes elíptiques combináronse y namái se caltuvo'l meyor valor del llargor y llatitú. Amás amestáronse más de 600 nueves estrelles y 12 nueves constelaciones que nun figuraben nel borrador, faciendo un total de 1564. Anque les observaciones del catálogu fixéronse a güeyu desnudu, les midíes yeren tan precises que s'usaron pa la confección d'esferes celestes hasta'l s.XVIII.Nick Kanas: Star Maps: History, Artistry, and Cartography, Segunda edición, 13 de xunu de 2012. Springer Praxis Books / Popular Astronomy. El Firmamentum Sobiescianum, anque téunicamente yera parte de Prodromus Astronomiae foi publicáu de manera separada nuna circulación más acutada. 

Muerte
Elisabeth Hevelius morrió n'avientu de 1693, a la edá de 46 años, y foi soterrada xunto al so maríu. Depués de la so muerte, el matemáticu François Arago escribió alrodiu de ella:

Una observación que siempres se fixo alrodiu de Madam Hevelius, quien foi la primer muyer, que yo sepa, a quien la fatiga d'enfrentase a observaciones astronómica y cálculos nun asustaba n'absolutu.

Na cultura
La vida de Elisabeth foi dramatizada na novela The Star Huntress (2006).

El planeta menor 12625 Koopman foi nomáu nel so honor, según el cráter Corpman en Venus.

 Referencies 

Llectures
 Ogilvie, Marilyn Bailey. "Hevelius, Elisabetha Koopman". En Muyeres en Ciencia, The MIT Press, 1986, p. 99 ISBN 0-262-15031-X
Walz, Y. 2006. The Star Huntress. Random House/Bertelsmann. ISBN 978-3-442-36523-4 (novela histórica)

 Enllaces esternos 
Sitiu web del festival de cerveza de Hevelius
Johann y Elizabeth Hevelius, astrónomos de Danzig

Categoría:Astrónomos y astrónomes de Polonia

Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Persones ensin plantía nym