Didelphimorphia

Los didelfimorfos (Didelphimorphia) o zarigüeyas son un orde de mamíferos qu'arrexunta a la mayor parte de los marsupiales que pueblen na actualidá'l continente americanu. Inclúi 92 especies vives, toes na familia Didelphidae, y munches más estintes.WILSON, D.E. y REEDER, D.M. (editores), 2005: Didelphimorphia en Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Especies de mamíferos del mundo: referencia taxonómica y geográfica); en inglés. 3ª ed. Johns Hopkins University Press. 1-800-537-5487 / (410) 516-6900.

 Historia evolutiva 
A xulgar polos rexistros fósiles, son de los marsupiales más antiguos que llegaron hasta los nuesos díes, y #facer ensin sufrir grandes variaciones anatómiques, polo que pueden considerase como fósiles vivientes. Anque nun hai datos de la esistencia d'estos animales n'Australia y L'Antártida, supónse que tuvieron d'habitales, pos dambos continentes taben xuníos entá a Suramérica.

Colonizaben práuticamente tolos ecosistemes y ente ellos había especies con tou tipu de vezos alimenticios.

 Clasificación taxonómica 
L'orde Didelphimorphia inclúi dos families, pero solo una, Didelphidae, contién especies actuales (amás de la mayoría d'especies fósiles). La clasificación de los xéneros y especies restantes nun ta terminada d'esclariar, esistiendo dalgunos de clasificación incierta.

 Orde Didelphimorphia (Gill, 1872)
 Familia Didelphidae Gray, 1821
 Xéneru Bistius (†)
 Xéneru Esteslestes (†)
 Xéneru Turgidodon (†)
 Xéneru Varalphadon (†)
 Subfamilia Didelphinae (Gray, 1821)
 Xéneru Andinodelphys (†) Marshall & de Muizon, 1988
 Xéneru Coona (†) Simpson, 1938
 Xéneru Incadelphys (†) Marshall & de Muizon, 1988
 Xéneru Itaboraidelphys (†) Marshall & de Muizon, 1984
 Xéneru Marmosopsis (†) Paula Couto, 1962
 Xéneru Mizquedelphys (†) Marshall & de Muizon, 1988
 Xéneru Pucadelphys (†) Marshall & de Muizon, 1988
 Tribu Didelphini (Gray, 1821)
 Xéneru Chironectes Illiger, 1811
 Xéneru Didelphis Linnaeus, 1758
 Xéneru Lutreolina Thomas, 1910
 Xéneru Philander Brisson, 1762
 Xéneru Hyperdidelphys (†) Ameghino, 1904
 Xéneru Thylophorops (†) Reig, 1952
 Tribu Metachirini Reig et al., 1985
 Xéneru Metachirus (Burmeister, 1854)
 Tribu Monodelphini (Talice et al., 1960)
 Subtribu Monodelphina (Talice et al., 1960)
 Xéneru Chacodelphys Voss et al, 2004
 Xéneru Cryptonanus Voss et al, 2005
 Xéneru Gracilinanus Gardner & Creighton, 1989
 Xéneru Hyladelphys Voss et al., 2001
 Xéneru Lestodelphys Tate, 1934
 Xéneru Marmosa Gray, 1821
 Xéneru Marmosops Matschie, 1916
 Xéneru Micoureus Lesson, 1842
 Xéneru Monodelphis Burnett, 1829[1830]
 Xéneru Thylamys Gray, 1843
 Xéneru Tlacuatzin Voss y Jansa, 2003
 Xéneru Thylatheridium (†) Reig, 1952
 Subtribu Zygolestina (†) (Marshall in Archer, ed., 1987)
 Xéneru Zygolestes (†) Ameghino, 1898
 Subfamila Caluromyinae Kirsch,1977
 Xéneru Caluromys Allen, 1900
 Xéneru Caluromysiops Sanborn, 1951
 Xéneru Glironia Thomas, 1912
 Xéneru Pachybiotherium (†) Ameghino,1902
 Subfamilia Alphadontinae (†)
 Xéneru Albertatherium (†) Fox, 1971
 Xéneru Alphadon (†) Fox, 1971
 Subfamilia Derorhynchinae (†) McKenna & Bell 1997
 Xéneru Derorhynchus (†) Paula Couto, 1952
 Xéneru Minusculodelphis (†) Paula Couto, 1962
 Subfamilia Eobrasiliinae (†)
 Xéneru Didelphopsis (†)
 Xéneru Eobrasilia (†)
 Xéneru Gaylordia (†)
 Xéneru Tiulordia (†)
 Subfamilia Herpetotheriinae (†)
 Xéneru Amphiperatherium (†)
 Xéneru Asiadidelphis (†)
 Xéneru Copedelphys (†)
 Xéneru Entomacodon (†)
 Xéneru Garatherium (†)
 Xéneru Herpetotherium (†)
 Xéneru Peratherium (†)
 Xéneru Swaindelphys (†)
 Subfamilia Peradectinae (†)
 Xéneru Alloeodectes (†)
 Xéneru Armintodelphys (†)
 Xéneru Mimoperadectes (†)
 Xéneru Nanodelphys (†)
 Xéneru Peradectes (†)
 Xéneru Siamoperadectes (†)
 Familia Sparassocynidae (†) (Reig, 1958)
 Xéneru Sparassocynus (†) Mercerat, 1898

 Gastronomía 
La producción de carne de zarigüeya convirtióse nun novedosu mercáu. La so testura y sabor resulten prestosos, amás de tener un baxu conteníu de grases lo que la convierte nuna carne magra y llimpia. El so porcentaxe proteínicu ta ente 14% y 16 %, daqué inferior en comparanza a la carne de res ente 21% y 27 % y de gochu ente 23% y 24 %. La de zarigüeya pue optimizase al traviés de la adición d'estensores y proteínes vexetales, lo mesmo que de dalgunes especies y condimentos naturales ente los cualos atópase'l pipilongo (Piper tuberculatum).Pa caltener la esistencia d'esti marsupial, que s'atopa en peligru d'estinción, la Universidá Nacional de Colombia impulsó un proyeutu destináu a la incorporación de la chucha nel pacíficu Colombianu, col oxetivu amás de brindar nueves estratexes alimenticies pa la rexón.

 Notes y referencies 

 QGRZIMEK, B., SCHLAGER, N. y OLENDORF, D. 2003. Grzimek's Animal Life Encyclopedia. Thomson Gale. Detroit.

 SIMPSON, G.G. (1974). Notes on Didelphidae (Mammalia, Marsupialia) from the Huayquerian (Pliocene) of Argentina / Notes sobro Didelphidae (Mammalia: Marsupialia) del Huayqueriense (Pliocenu) d'Arxentina. En American Museum Novitates. 2559. American Museum of Natural History. Nueva York. Documentu (n'inglés).

 Enllaces esternos 

 Mesozoics Mammals en Dinos, Fossils, Children, England, Germany…
 BRANDS, S.J. (comp.) 1989-2005. Systema Naturae 2000. The Taxonomicon. Universal Taxonomic Services, Ámsterdam, Países Baxos.

Didelphimorphia
Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos
Categoría:Wikipedia:Revisar traducción