Subrahmanyan Chandrasekhar

Subrahmanyan Chandrasekhar  foi un físicu teóricu, astrofísicu y matemáticu estauxunidense d'orixe indiu.

Nació na ciudá de Lahore ―anguaño na República Islámica de Paquistán, pero hasta 1947 perteneciente a la entós India Británica―. Ganó'l Premiu Nobel de Física en 1983 compartíu con William Fowler polos sos estudios sobre los procesos importantes na estructura y evolución estelares. Graduóse na Universidá de Madrás y doctoróse na Universidá de Cambridge, anque trabayó na Universidá de Chicago dende 1937 hasta la so muerte en 1995.

Amás del Premiu Nobel, fuéron-y concedíes la Henry Norris Russell Lectureship de l'American Astronomical Society (1949), la Medaya Bruce de la Sociedá Astronómica del Pacíficu (1952), la Medaya d'oru de la Real Sociedá Astronómica (1953), la Medaya Henry Draper de l'Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos (1971) y la Medaya Copley de la Royal Society (1984).

En 1999, la NASA llamó nel so honor al terceru de los sos cuatro Grandes Observatorios, l'Observatoriu de rayos X Chandra. Inclusive un asteroide, el 1958 Chandra, débe-y el so nome.

 Etimoloxía del so nome 

El so nome y apellíu ―que se pronuncia [subrajmánian chándra shékjar]―El fonema «kh» nun se pronuncia [j] (como n'árabe), sinón [kj]. son dos nomes del dios Shiva.

En idioma sánscritu, Subrahmanyan (सुब्रह्मण्य)Vease la entrada - brahmaṇyá, que s'atopa na metá de la segunda columna de la páx. 1229 nel Sanskrit-English Dictionary del sanscritólogo británicu Monier Monier-Williams (1819-1899). Oxford (Reinu Xuníu): Clarendon Press, 1899.
significa ‘el que ye favorable a los sacerdotes’, siendo el so: ‘bien’; y brahmanya: ‘amistosu colos brahmanes’.Vease la entrada 2. Brahmaṇyá, que s'atopa nel renglón 25 de la primer columna de la páx. 741 nel Sanskrit-English Dictionary de Monier Monier-Williams. Oxford (Reinu Xuníu): Clarendon Press, 1899.

Chandrasekhar (चन्द्रशेखर)Vease la entrada śy-khara, que s'atopa nel renglón 27 de la tercer columna de la páx. 387 nel Sanskrit-English Dictionary de Monier Monier-Williams. Oxford (Reinu Xuníu): Clarendon Press, 1899.
significa ‘el que tien a la Lluna como la xoya cimera de la cabeza’;
siendo Chandra: la Lluna (o'l dios de la Lluna);Vease la entrada Candrá, que s'atopa nel renglón 24 de la tercer columna de la páx. 386 nel Sanskrit-English Dictionary de Monier Monier-Williams. Oxford (Reinu Xuníu): Clarendon Press, 1899.
y shékhar: la coroniella de la cabeza, una corona, una diadema, una corona de flores, el visu d'un monte, la parte más elevada, lo más formoso de daqué, el versu introductoriu d'un cantar (recurrente como estribillu).Vease la entrada शेखर śekhara, que s'atopa nel renglón 21 de la segunda columna de la páx. 1088 nel Sanskrit-English Dictionary de Monier Monier-Williams. Oxford (Reinu Xuníu): Clarendon Press, 1899.
Ye un nome del dios Shiva, que'l so iconografía amuésa-y con una media lluna sobre la cabeza.

 Carrera científica 

En 1930, Chandrasekhar ingresó nel Trinity College de la Universidá de Cambridge, Inglaterra. Entós daquella lleó unu de los llibros d'Arthur Eddington, The Internal Constitution of Stars, que-y influyó fondamente. En dichu llibru, Eddington sostenía que les estrelles acababen les sos vides tresformaes n'oxetos pequeños del tamañu de la Tierra y conocíos como nanes blanques, n'escosando les sos fontes d'enerxía. Chandrasekhar incluyó nos sos cálculos efeutos de tipu cuánticu y relativistes, concluyendo que tan solo les estrelles de baxa masa podíen terminar les sos vides tal que Eddington plantegara. Los sos cálculos más ellaboraos amosaben que pa estrelles de masa cimero a 1,4 la masa del nuesu propiu Sol, estes, n'ausencia d'una fonte interna de calor, colapsar por debaxo del tamañu terrestre. Esta llende conozse como llende de Chandrasekhar. Los sos descubrimientos apuntaben a la formación d'estrelles de neutrones y furacos negros.

En 1937, Chandrasekhar aceptó un trabayu na Universidá de Chicago, onde permanecería mientres el restu de la so carrera científica. En Chicago, Chandrasekhar empecipió una nueva llinia de trabayu que remataría na publicación de la so obra The Principles of Stellar Dynamics (1942). Mientres la Segunda Guerra Mundial, Chandrasekhar collaboró con otros físicos de la Universidá de Chicago ―como Enrico Fermi― nel Proyeutu Manhattan. A empiezos de los años 1950, Chandrashekhar estudió refechamente'l tresporte radiactivu nel interior de les estrelles, pero'l so trabayu nesti campu referenciar en numberoses ocasiones pal estudiu del tresporte radiactivu d'enerxía en cualquier mediu (Radiative transfer). Más tarde, trabayaría nos efeutos del magnetismu sobre les galaxes, la so forma y evolución publicando otru clásicu: Hydrodynamics and Hydromagnetic Stability (1961).

Mientres la siguiente década intentó afayar cómo la rotación afecta la forma de los planetes, estrelles, galaxes y clústeres de galaxes. Nos años 1970, Chandrasekhar volvió esaminar el colapsu de les estrelles a la fin de la so vida. Esti trabayu concluyó cola publicación de la que quiciabes sía la so obra más famosa: The Mathematical Theory of Black Holes, publicada en 1983. Por estos trabayos recibió'l Premiu Nobel de Física en 1983, que compartió con William Fowler. El so últimu llibru foi Newton's Principia for the Common Reader.

 Delles publicaciones 

 Radiative transfer, Dover publication, 1960, 393 p. ISBN 0-486-60590-6}

 Introduction to the Study of Stellar Structure, Dover Publications, 1958, 509 p. ISBN 0-486-60413-6

 Principles of stellar dynamics, Dover Publications, 1963, 314 p.

 Plasma physics, University of Chicago Press, 1975, 217 p. ISBN 0-226-10085-5

 Hydrodynamic and hydromagnetic stability, Clarendon Press, 1981, 652 p. ISBN 0-486-64071-X

 Eddington, the most distinguished astrophysicist of his time, Cambridge University Press, 1983, 64 p. ISBN 0-521-25746-8

 Ellipsoidal figures of equilibrium, Dover Publications, 1987, 254 p. ISBN 0-486-65258-0

 Truth and Beauty: Aesthetics and Motivations in Science, University of Chicago Press, 1987, 208 p. ASIN 0226100863

 Stellar structure and stellar atmospheres}}, obres escoyíes de S. Chandrasekar, v. 1, Univ. of Chicago Press, 1989, 515 p. ISBN 0-226-10089-8

 Radiative transfer and negative ion of hydrogen, obres escoyíes de S. Chandrasekar, v. 2, Univ. of Chicago Press, 1989, 622 p. ISBN 0-226-10092-8

 Stochastic, statistical, and hydromagnetic problems in physics and astronomy, obres escoyíes de S. Chandrasekar, v. 3, Univ. of Chicago Press, 1989, 642 p. ISBN 0226100944

 Plasma physics, hydrodynamic and hydromagnetic stability, and applications of the tensor-virial theorem, obres escoyíes de S. Chandrasekar, v. 4, Univ. of Chicago Press, 1989, 585 p. ISBN 0-226-10096-0
 Relativistic astrophysics, obres escoyíes de S. Chandrasekar, v. 5, Univ. of Chicago Press, 1990, 587 p. ISBN 0-226-10098-7

 The mathematical theory of black holes and of colliding plane waves, obres escoyíes de S. Chandrasekar, v. 6, Univ. of Chicago Press, 1991, 739 p. ISBN 0-226-10100-2

 The non-radial oscillations of stars in general relativity and other writings, obres escoyíes de S. Chandrasekar, v. 7, Univ. of Chicago Press, 1998, 294 p. ISBN 0-226-10104-5

 The mathematical theory of black holes, Clarendon Press, 1998, 646 p. ISBN 0-19-850370-9

 Newton's Principia for the common reader, Clarendon Press, 2003, 593 p. ISBN 0-19-852675-X

 Ver tamién 

 Astrónomos y astrofísicos notables
 Llende de Chandrasekhar
 Furacu negru

 Referencies 

 Enllaces esternos 

  Biografía de la National Academy of Sciences
  Páxina sobre Chandrasekhar de Harvard
  Subrahmanyan Chandrasekhar
  Subrahmanyan Chandrasekhar
  Páxina de la 'Medaya Bruce' 

Categoría:Premiu Nobel de Física
Categoría:Premiu Nobel d'Estaos Xuníos
Categoría:Premiu Nobel de la India
Categoría:Astrofísicos y astrofísiques de la India
Categoría:Astrónomos y astrónomes d'Estaos Xuníos
Categoría:Físicos y físiques de la India
Categoría:Matemáticos y matemátiques d'Estaos Xuníos
Categoría:Matemáticos y matemátiques de la India
Categoría:Medaya Copley
Categoría:Medaya Real
Categoría:Medaya Royal Astronomical Society
Categoría:Miembros de la Royal Society
Categoría:National Medal of Science
Categoría:Medaya Bruce
Categoría:Premiu Heineman de Física Matemática
Categoría:Medaya Karl Schwarzschild