Bella ciao

Bella ciao ye'l más conocíu cantar partisanu italianu de los grupos resistentes escontra'l fascismu, sobremanera los de la zona en redol a Boloña. Esisten versiones d'esti cantar en munches otres llingües.

 Orixe 
Bella ciao ye una cantar popular cantáu polos simpatizantes del movimentu partisanu italianu mientres la segunda guerra mundial, cuando lluchaba escontra les tropes fascistes y nazis. L'espardimientu de Bella ciao, ta documentáu mientres la Resistencia y paez circunscribirse sobremanera na rexón d'Emilia, ente los Apeninos boloñeses y les zones de la República partisana de Montefiorino (sobre los Apeninos de Módena).

Creíase que la música, d'autor desconocíu, rellacionábaase cola melodía d'un cantar del sieglu XIX de los trabayadores de los arrozales padanos, sicasí hai d'esclariar qu'esto trátase d'un falsu históricu como definitivamente demostrara Cesara Bermani: la versión Bella ciao de los trabayadores de los arrozales fuera compuesta nel añu 1951 por Vascu Scansani di Gualtieri, ente que la versión de la Resistencia tomaba na parte testual la estructura del cantar "Fior di tomba" y "Picchia picchia la porticella". Otra derivación foi propuesta tres el redescubrimientu d'una melodía yiddish (cantar "Koilen") rexistrada d'un acordionista klezmer d'orixe ucraín, Mishka Tziganoff en 1919 en Nueva York, (n'italianu)
 (n'italianu) interpretación qu'inda, según dellos observadores, paez nun sofitase en sólidos fundamentos. (n'italianu)

Nesti contestu repárase cómo la espresión "bella ciao" indica la mocedá que se pierde y se malogra nel trabayu.

 Lletra de la versión partisana 
Lletra n'italianu
Una mattina mi son svegliato,
o bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
Una mattina mi son svegliato,
e ho trovato l'invasor.

O partigiano, portami via,
o bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
O partigiano, portami via,
ché mi sento di morir.

E se io muoio da partigiano,
o bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
E se io moio da partigiano,
tu mi devi seppellir.

E seppellire lassù in montagna,
o bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
E seppellire lassù in montagna,
sotto l'ombra di un bel fior.

Tutte le genti che passeranno,
o bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
e le genti che passeranno,
Mi diranno «Che bel fior!»

«E questo è il fiore del partigiano»,
 o bella, ciao! bella, ciao! bella, ciao, ciao, ciao!
 «E questo è il fiore del partigiano,
 morto per la libertà!»

«E questo è il fiore del partigiano»,
 morto per la libertà!» (bis)Versión n'asturianu
Esta mañana, al llevantame,
O bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao.
Esta mañana, al llevantame,
atopé col invasor.

¡O! Partisanu, marcho contigo,
O bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao.
¡Oh! Partisanu, marcho contigo,
que yá siento que morrí.

Ya si yo muerro, de partisanu
O bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao.
Ya si yo muerro, de partisanu,
tu has de soterrame a min.

Ya soterrame, so la montaña,
O bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao.
ya soterrame, so la montaña,
so la solombra d'una flor.

Pa qu'en pasando, toa esta xente,
O bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao.
Pa qu'en pasando, toa esta xente,
digan "¡vaya guapa flor!"

Ye esta la flor, del partisanu,
O bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao.
Ye esta la flor del partisanu,
muertu pola llibertá.

¡Ye esta la flor d'un partisanu,
muertu pola llibertá! (bis)

 Versión de los trabayadores de los arrozales 
Versión orixinal
Alla mattina appena alzata
O bella ciao bella ciao bella ciao, ciao, ciao
Alla mattina appena alzata
In risaia mi tocca andar

E fra gli insetti e le zanzare
O bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
E fra gli insetti e le zanzare
Un dur lavoro mi tocca far

O mamma mia o che tormento
O bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
O mamma mia o che tormento
Io t'invoco ogni doman

Il capo in piedi col suo bastone
O bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
Il capo in piedi col suo bastone
E noi curve a lavorar

Ed ogni ora da qui passiamo
O bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
Ed ogni ora da qui passiamo
Noi perdiam la gioventu

Ma verrà un giorno che tutte quante
O bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
Ma verrà un giorno che tutte quante
Lavoreremo in libertà.Traducción
Pela mañana, apenes llevantada
O bella ciao bella ciao bella ciao, ciao, ciao (Oh, bella, adiós)
Pela mañana, apenes llevantada
A los arrozales he de dir

Y ente los inseutos y los mosquitos
O bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
Y ente los inseutos y los mosquitos
Un duru trabayu he de faer

Oh madre mio, oh qué tormentu
O bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
Oh madre mio, oh qué tormentu
Yo invócote acaldía.

El xefe argutu col so cayáu
O bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
El xefe argutu col so cayáu
Y nós inclinaes p'afaenar

Y cada hora que pasamos equí,
O bella ciao, bella ciao, bella ciao, ciao, ciao
Y cada hora que pasamos equí
Perdemos la mocedá.

Pero va venir un día en que toos nós
O bella ciao bella ciao bella ciao ciao ciao
Pero va venir un día en que toos nós
Vamos trabayar en llibertá.

 Espardimientu 
La popularidá de Bella ciao empezó a metá del sieglu XX, aprovechando los numberosos Festivales mundiales de les mocedaes comunistes que tuvieron llugar en delles ciudaes como Berlín, Praga y Viena, onde'l cantar foi cantáu polos delegaos italianos y darréu foi traducida a los idiomes de los delegaos d'otros países.

Esti cantar algama un pergrande espardimientu nos sesenta, sobremanera mientres les manifestaciones obreres y estudiantiles de 1968. Les primeres grabaciones d'esta versión partisana débese a la cantante italiana d'orixe emilianu Giovanna Daffini y al cantautor francés d'orixe toscanu Yves Montand.

En 1969, el cantautor alicantín Adolfo Celdrán versiónala en castellánu incluyéndola nel so primer cenciellu, que foi marcáu como "non radiable" pola censura. Los trés temes del cenciellu van ser incluyíos na reedición de 2004 del so primer álbum Silenciu.

A empiezos de los años 70, el conxuntu chilenu Quilapayún grabó tamién una versión del tema, qu'algamó gran popularidá ente los sos siguidores y sumóse a los otros cantares de conteníu revolucionario que marcaron l'ambiente cultural del gobiernu de Salvador Allende y la Unidá Popular, derrocáu depués en 1973 pol xeneral Augusto Pinochet per aciu un golpe d'Estáu.

Nel 2010 la Banda Arxentina Carmina Burana natural de Firmat provincia de Santa Fe cercana a Rosario fixo un cover del tema pero de la versión partisana que ta incluyíu nel discu "Odes pa la danza del átomu" siendo la primer banda Arxentina en faer un simple d'esti tema.

El grupu arxentín Caravanserai, orixinariu de la ciudá de Luján, provincia de Buenos Aires, incluyó la versión partisana fundida con melodíes balcániques nel so primer discu homónimu n'avientu de 2015, dempués d'executalu en dellos escenarios de l'Arxentina mientres dellos años.

El grupu arxentín La Fanfarria del Capitán versiona esti clásicu mientres más de 10 años de xires per tol mundu y apaez nel so cuartu trabayu discográficu "La Giravida" (2016). N'Avientu de 2017 espublicen un videoclip d'esi cantar na so canal de youtube, siendo la primer banda en publicar un videoclip oficial dedicáu a esti cantar. 

La serie española 'La casa de papel' (2017) popularizó'l cantar na so escena final de la primer temporada, siendo una de les escenes más emotives de tola serie. Más tarde, na so segunda temporada, recrearía lo mesmo que nel final de la primera. Como sorpresa, l'últimu capítulu de la serie llevaría'l nome "Bella Ciao".

La melodía d'esti cantar ye usada de manera paródica y humorística por David Broncano, Quequé y Ignatius nel programa de la Cadena Ser "La Vida Moderna" pa referise a les motos llétriques que pueden usase en Madrid. Nesta versión, tolos versos son la mesma frase: "ai la mochillo". Aleatoriamente dalgunu de los trés omite un versu ya introducen frases o onomatopeyes como "mim mim", "de Carmena" o "de Fuenlabrada".

El movimientu católicu "Palestra" adoptó la melodía de Bella Ciao como la so "Marcha oficial", re-versionando la lletra como una marcha de proclamación de la fe dende la mocedá: "Cristu ye Camín, Verdá y Vida, oh bella ciao, oh bella ciao, oh bella ciao, ciao, ciao, Cristu ye la fonte onde se templa la to sede encesa mocedá".

En 2018 n'alquiriendo nuevamente popularidá gracies a la serie española La Casa de Papel, el cantar foi readautada y n'Arxentina usó la so lletra y ritmu como protesta escontra'l presidente, Mauricio Macri difundiendose peles redes sociales en Twitter y Facebook.https://portaldenoticias.com.ar/2018/03/24/el-nuevu-hit-contra-el presidente inspiráu-en-la casa-de-papel-macri-ciao/ Nel país austral tamién foi usada como cantar de protesta por científiques universitaries de Buenos Aires tituláu “Ciencia Ciao” en reclamu escontra l'axuste y l'esmantelamientu en Ciencia y Universidá llevaos a cabu pol gobiernu de Mauricio Macri.https://www.pagina12.com.ar/107193-ciencia-chau-chau-chauhttps://www.rionegro.com.ar/argentina/estes científiques-cantaron-bella-ciao-pa-reclamar-contra-l'axuste-en-ciencia-YL4782122

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Bella Ciao y otros cantares de los partisanos italianos

Categoría:Cantares de los partisanos
Categoría:Cantares n'italianu
Categoría:Cantares de protesta