Los Palacios y Villafranca

Los Palacios y Villafranca ye un conceyu español de la provincia de Sevilla, Andalucía. 

El términu cunta, amás del nucleu principal, con trés pedaníes direutamente rellacionaes cola actividá agrícola: los poblaos de colonización d'El Trobal, Maribáñez y Los Chapatales, surdíos en 1970.

 Llocalización 
El conceyu de Los Palacios y Villafranca alcontrar nel cuadrante suroccidental de la provincia de Sevilla, perteneciendo a la Contorna del baxu Guadalquivir, al Partíu Xudicial de Utrera y al Área metropolitana de Sevilla.

La so estensión superficial ye de 114 km² y tien una densidá de 368,42 hab/km². Los sos coordenaes xeográfiques son . Asítiase a una altitú de 8 metros sobre'l nivel del mar.
Ta a unos 18 km de distancia de Sevilla capital, pola antigua Nacional-IV (que desagua en del Distritu Bellavista-La Palmera), y a unos 22 km pela autopista AP-4.

Na actualidá, Los Palacios y Villafranca va convirtiéndose nuna ciudá-cuartu de la vecina Sevilla, tando licitado el proyeutu pa la construcción d'un tranvía dende la llocalidá a la vecina Dos Hermanas y enllazar colos servicios de Cercaníes y la rede de Metro de la capital. Tamién ta en marcha'l desdoble de l'antigua Nacional-IV pa convertila en autovía (ta realizándose el proyeutu, pero nun hai fecha exacta pal entamu de les obres). Asina, la llocalidá dispondría d'una rede de carreteres d'alta capacidá, A-4 y AP-4 y la rede de cercaníes de RENFE, agora ADIF.

 Historia 

 Los Palacios 
Según delles fontes, la historia de Los Palacios remontar hasta la dómina romana. Piénsase esistía que nesta zona un nucleu de población llamáu Searus, que darréu foi rebautizado polos romanos como Searotinus. Siendo villa romana, Searotinus tenía derechu a acuñar moneda. Numberosos restos de cerámica, cimentaciones d'edificios, restos de columnes, monedes, y hasta sepulcros con restos humanos, faen creer na veracidá de la hipótesis de la esistencia d'esta población.

Mientres la dominación musulmana l'asentamientu foi conocíu como Serotín o Saracatín, tresformándose col tiempu en Seracatín o Saracatino, siendo posiblemente llugar de camín y de reposu pa los viaxeros que siguíen l'antigua ruta que xunía'l puertu de Gades con Hispalis. Nesta dómina tuvo d'esistir un pequeñu castiellu árabe, llamáu Al-mudeyns ("pequeña aldega"), que va ser conquistáu por Fernandu III a mediaos del sieglu XIII. Darréu, la villa pierde'l so calter militar y ye abandonada, convirtiéndose en territoriu ganaderu y de caza.

A mediaos del sieglu XIV, Pedro I el Cruel manda construyir nesta zona una casa-palaciu ("La Atalayuela") sobre los restos del antiguu castiellu árabe, como residencia mientres les temporaes de montería. Este ye l'orixe del nome de la llocalidá. A principios del sieglu XV, la propiedá pasa a pertenecer a los Duques d'Arcos, dexando de ser palaciu real pa convertise nun pequeñu asentamientu rural.

L'asentamientu de Los Palacios ocupaba una pequeña llomba llindada al sur pelos terrenes inundables y pola canal del Cañu de la Vera, al norte pol desapaecíu regueru de la Raya, y al oeste peles tierres baxes de les marismas. El desenvolvimientu urbanu posterior va producise escontra l'este, siguiendo'l camín d'Utrera.

 Villafranca de la Marisma 
De forma paralela, la llocalidá de Villafranca de la Marisma ye fundada pol rei Alfonso XI, y apurrida a Diego López de Arnedo en 1.330. Esta villa nun va ser reintegrada a la Corona hasta finales del sieglu XVII, mientres el reináu de Carlos II.

Nos sieglos XIV y XV, Villafranca de la Marisma dependería de Los Palacios, constituyendo un asentamientu esvalixáu, ocupáu por pastores dedicaos a la cría caballar, que llantaríen los sos cabanos na falda soleyera que baxa selemente escontra'l regueru de la Raya, la divisoria histórica de los dos asentamientos. Nel sieglu XVII, Los Palacios ocuparía la llomba orixinaria como asentamientu urbanu, tando arrodiáu dafechu pel territoriu de Villafranca.

Les dos llocalidaes fundar nun solu Conceyu constitucional en 1.836, pasando a denominase Villafranca y Los Palacios. La unión de los dos nucleos materializar na conformanza d'una exa urbana tresversal, formáu pola Plaza d'España y les cais Husillo Real, Charcu y Blas Infante, y asitiáu sobre l'antiguu calce que constituyera la divisoria natural de dambos asentamientos. Tamién se potencia la exa norte-sur, enllargando l'actual cai La nuesa Señora de l'Aurora na Real de Villafranca y San Sebastián. El nucleu históricu central de Los Palacios, les exes norte-sur y esti oeste y la carretera Sevilla-Cádiz fueron los elementos estructurantes de la trama urbana hasta mediaos del sieglu XX.

Nos últimos años, la crecedera urbana foi bien importante y la espansión producióse escontra l'este, sobre la carretera d'Utrera (SE-422), escontra l'oeste y escontra el norte, en direición a Sevilla. Esti procesu realizar por tresformamientu simple del parcelario agrícola, sobremanera a base d'edificaciones marxinales, de autoconstrucción, que'l Conceyu urbanizó darréu. Tamién surdieron nueves barriaes municipales y de proteición oficial (San Xosé Obreru, Virxe de Araceli, Les Flores, L'Arbolea, Virxe del Rocío). Nos nuevos desarrollos apoderen les mazanes allargáu y regular, empobinaes sobremanera d'este a oeste y de norte a sur. La crecedera septentrional tien una trama urbana llixeramente más irregular que'l sector oriental.

La travesía de la carretera N-IV estremó históricamente'l nucleu urbanu en dos sectores (occidental y oriental), anque apocayá construyóse una variante de la mesma en 1996 al oeste de la llocalidá. Otra manera, l'Autopista AP-4 Sevilla-Cádiz desenvuelve'l so trazáu al este de Los Palacios. La canal del Cañu de la Vera supón otra barrera a la crecedera urbana pel sur, agora la ciudá estender escontra Sevilla, al norte.

 Demografía 
El conceyu, que tien una superficie de 109,47 km², cuenta según el padrón municipal pa  del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².

 Población por nucleu 
Desglose de población según el Padrón Continuu por Unidá Poblacional del INE.

 Nucleos Habitantes (2014)Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional Varones Muyeres El Trobal 1104 561 543 Los Chapatales 366 194 172 Los Palacios y Villafranca 35581 17878 17703Maribáñez 44 35 9

 Economía 

 Evolución de la delda viva 
El conceutu de delda viva contempla solo les deldes con caxes y bancos relatives a creitos financieros, valores de renta fixa y préstamos o creitos tresferíos a terceros, escluyéndose, poro, la delda comercial.

La delda viva municipal per habitante en 2014 xubía a 1.054,58 €.División de la delda viva de 2014 (datu del Facienda y Alministraciones Públiques, Delda Viva de les Entidaes Llocales ) ente'l númberu d'habitantes del conceyu d'esi mesmu añu (datu del Institutu Nacional d'Estadística, Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional).

 Patrimoniu monumental 

 Arquiteutura relixosa 
miniaturadeimagen|derecha|Fachada de la Capiya La Nuesa Señora de l'Aurora mientres la procesión d'El Nuesu Padre Xesús del Gran Poder
miniaturadeimagen|derecha|Capiya Hermandá Servita allugada na Cai Embaxo, onde'l Vienres Santu pela tarde salen procesiones, dende 1994.
Parroquia Mayor de Santa María la Blanca
La Ilesia foi llevantada nel sieglu XV a cargu del Ducáu d'Arcos, qu'ostentaba'l señoríu de la villa de Los Palacios. Los Ponce de León sentíen una gran devoción escontra la Virxe de les Nieves, Patrona de la so llocalidá, por esta razón consagraron al templu de Los Palacios a esta advocación mariana. Destaca nel so interior l'órganu, construyíu por Francisco de Ortiguez en 1747.Nel 2001 L'Escultor y Restaurador Palaciegu, reconstruyó l'antigua custodia de madera del sieglu XVII, convirtiéndola nun preciosu templete que procesiona nel corpus, allugando una imaxe del Neñu Xesús.

miniaturadeimagen|derecha|Imaxe de la Parroquia Santa María La Blanca, símbolu del conceyu y allugáu na parte alta de la llocalidá
La Ilesia ye d'estilu barrocu con diverses aportaciones neoclásiques. Lo más destacao del templu parroquial ye'l so retablu mayor, obra del maestru pintor flamencu Pablo Legot y datáu nel sieglu XVII (1631-36). Sobresalen los trés llenzos que lu componen: el central que representa “L'adoración de los pastores” y los llaterales que contienen los dos Santos Xuanes, el Bautista y l'Evanxelista. El primitivu retablu tuvo de ser alteriáu en 1712 y definitivamente reconstruyíu en 1865.

Les imáxenes más significatives qu'acueye esti templu son:

 María Santísima Nuesa Señora de les Nieves, Patrona y Alcaldesa Honoraria y Perpetua de la llocalidá. L'actual feria, a finales d'agostu, vien de la festividá que se celebraba nel so honor, mientres una selmana, en redol al 5 d'agostu. Esta imaxe tien en posesión, amás de los atributos propios de la so distinción d'Alcaldesa Honoraria y Perpetua, una de les dos úniques medayes d'oru de la villa concedíes pol Excelentísimo Conceyu, recibida l'añu en que se conmemoró'l bicentenariu de la so fechura.
 La Nuesa Señora del Rosariu, imaxe de candeleru pa ser vistida del sieglu XVIII, que tien una escelente policromía.
 Stmu. Cristu de la Salú, imaxe de Cristu crucificáu de tamañu daqué menor al natural de finales del sieglu XVI.
 San Xosé, imaxe tallada en madera correspondiente a la escuela barroca sevillana de la primer metá del sieglu XVIII.
La Virxe de la Medaya Milagrosa, imaxe tallada en madera que s'atopa na capiya d'Ánimes 

Capiya de San Sebastián
Construyida de primeres del sieglu XVI, n'honor al mártir romanu que protexó a la población d'epidemies y calamidaes. Ye'l patrón de Los Palacios y Villafranca xunto a la Virxe de les Nieves y esti templu foi la Ilesia de Villafranca de les Marismas. Trátase d'una capiya d'edificación senciella, na que destaca la talla barroca de San Miguel Arcánxel, que la so autoría atribuyir a Pedro Roldán.

Nesta antigua capiya fundóse, en 1566, la Hermandá de la Santa Vera Cruz, que tien como titulares al Santísimu Cristu de la Vera Cruz, El nuesu Padre Xesús Cautivo y la Virxe de Los Remedios. El 22 de setiembre de 2002 el Conceyu concedió l'escudu d'oru del conceyu a la Virxe, con ocasión de la conmemoración del V Centenariu de Villafranca de les Marismas. La imaxe efectuó una salida procesional estraordinaria.
El templu foi restauráu en diverses ocasiones nos últimos años pa reparar la so cubierta y fortalecer la so estructura. La postrera tuvo llugar en 2005 pa construyir un coru y ampliar casar hermandá, que foi inaugurada en xineru de 2006.

Capiya de l'Aurora
Data del sieglu XVIII, construcción d'estilu popular, anque con clares connotaciones neoclásiques. La so planta ye de cruz llatina con una sola nave abovedada y cúpula de media naranxa. L'altar mayor ta presidíu pola imaxe de La nuesa Señora de l'Asunción, llamada popularmente Virxe de l'Aurora. Les sos imáxenes son: El nuesu Padre Xesús del Gran Poder (posesor de la segunda medaya d'oru de la villa xunto a la patrona)
Otres figures que contién la Ilesia en veneración son la Virxe María Santísima de la Soledá y San Xuan Evanxelista.

Parroquia del Sagráu Corazón de Xesús
Templu construyíu a entamos de la década de los noventa, bendicida ya inaugurada por Fray Carlos Amigo Vallejo, Arzobispu de Sevilla, en mayu de 1992. El diseñu arquiteutónicu correspuende al arquiteutu sevillanu Manuel Álvarez Pérez.

Capiya Servita
Construcción de finales de los años noventa del sieglu XX. Foi restaurada tres una quema accidental asocedíu en 2001 que destruyó l'Altar Mayor y causó graves daños a la imaxe más antigua de Los Palacios, el Cristu de la Misericordia, qu'ocupaba esti altar en función principal. Esta imaxe foi totalmente restaurada gracies al trabayu de reconstrucción que mientres dos años realizó'l profesor de Belles Artes, restaurador y escultor Juan Manuel Miñarro. Na Capiya xunto al titular cristífero atópase la titular mariana La Nuesa Señora de los Dolores, talla anónima.

Capiya La nuesa Señora de Los Angeles
Obra del arquiteutu Evaristo Román y construyida por José Dorante Rincón, foi llevantada a principios del sieglu XXI nel popular barriu de la Almazara, sobre los terrenes de l'antigua almazara d'aceite, xunto al teatru municipal, nuna parcela donada pol Conceyu. Ye arquiteutura relixosa, moderna, qu'acueye les imáxenes de la Hermandá d'El nuesu Padre Xesús na so Entrada Trunfal en Xerusalén, San Xuan de la Palma, La nuesa Señora de los Ánxeles   y El nuesu Padre Xesús de la Esperanza, realizáu en 2005 pol Escultor palaciegu Juan Manuel Martín García y donáu pola so familia, Martín García.

 Arquiteutura civil 
Casa de la Cultura
Edificiu de finales del sieglu XIX construyíu por don Francisco Murube a semeyanza de la estación ferroviaria de Cercedilla. Nel intre del sieglu XX foi utilizada como Casa Consistorial hasta va unes décades. Tres una importante rehabilitación, empezó a usase como Casa de la Cultura. Nel so interior alluga sales d'esposiciones, sales d'usos múltiples y salón d'actos. Ye la sede de la Escuela Municipal de Música y Danza de Los Palacios y Villafranca. Tamién destaquen de l'arquiteutura civil dos molinos aceiteros de finales del sieglu XVIII, delles cases hacendadas del sieglu XIX y el llugar onde s'alzaba l'antiguu Castiellu de Los Palacios, güei convertida en vivienda doméstica tres la so destrucción en 1843.

Casa'l Conceyu
Esti edificiu, construyir en 1986, asitiáu na Plaza d'Andalucía -Avenida de Cádiz- cunta con cuatro plantes. Nél atopen la mayoría de les Delegaciones Municipales coles sos respeutives oficines pa l'atención al ciudadanu, salón de plenos y l'archivu históricu de la llocalidá.

El 5 de setiembre de 2013 produzse una quema nel archivu municipal quemando varia documentación historia, factures y documentos claves pa la trama de anticorrupción investigáu pola fiscalía contra l'anterior equipu de gobiernu PSOE.Cenices d'historia so barruntu

Teatru Municipal
Allugáu nel Barriu de la Almazara, zona de bon accesu y aparcamientu, construyíu en terrenes que pertenecieron a una almazara d'aceite y un antiguu colexu, y de casualidá asitiáu ente les cais Muñoz Seca y Álvarez Quintero, pernomaos autores de teatru, bien xuníos al palaciegu Pedro Pérez Fernández. Esti edificiu cultural de recién construcción foi inauguráu con un conciertu del guitarrista Manolo Sanlúcar el 11 de xineru de 2001 y tuvo un costu cimeru a los trés millones d'Euros. Ta forníu colos sistemes teunolóxicos más actuales y con un cuidáu estudiu acústicu, llumínicu, de seguridá y personal téunico, que-y dexen un usu polivalente. La parte más destacada del edificiu ye'l cubu, ocupáu na so totalidá pol cuerpu téunicu qu'inclúi: escenariu de 200 m² , caxa de resonancia o acústica, foso para orquesta, almacenes pa material d'escenografía, muelle de carga y descarga con elevador. L'altor del cubu fai del edificiu'l segundu más eleváu de la llocalidá, tres la torre del campanariu de la ilesia de Santa María la Blanca.

 Festividaes Llocales 
Añalmente, celébrense les típiques fiestes dedicaes a les cabalgates de Reis Magos (5 de xineru en Los Palacios y 6 de xineru en Maribañez, Chapatales y El Trobal), ente xineru y febreru dependiendo del añu'l certame d'Antroxu nel Teatru Municipal y Pasucáis, y la Feria Agroganadera la selmana antes a la Feria de Sevilla, en redol a abril. En xineru sobre'l 20-30 del mes celebra la procesión n'honor del patrón de la llocalidá, San Sebastián. N'avientu celebra la procesión n'honor a la Inmaculada Concepción sobre'l 8 d'avientu.

A destacar otres festividaes mayores como:

Romería n'honor a San Isidro

Ye una romería n'honor a San Isidro (que nun ye'l patrón de la llocalidá, que ye San Sebastián) y celébrase a mediaos del mes de mayu y ye una romería d'interés turísticu d'Andalucía y onde miles de persones a cuerpu y a caballu acompañen a San Isidro al parque periurbano de "La Corchuela", celebrando esi día con cantes, traxes y comida típica d'Andalucía.

Feria de Farolucos

L'anterior Feria y fiestes dedicada a la Virxe de les Nieves, dende l'añu 2005 camudó definitivamente la so fecha a la última selmana d'agostu y celébrase principalmente nel recintu ferial de la llocalidá, onde asocede l'ambiente y casetes de feria.

Los actos qu'incluyía la feria, según la procesión de la patrona de la llocalidá La Nuesa Señora de les Nieves, quedaron fixes nes feches cercanes al santoral, el 5 d'agostu, ya inclúi eventos rellacionaos cola gastronomía, el deporte o l'adomadura vaquera o similares.

Cruces de Mayu

Sobre la primer selmana de mayu, diverses cais del pueblu engalanar con farolucos y menciones a les Cruces de Mayu, onde tienen un fuerte enraigono na llocalidá dende va munchos años, una tradición de fiesta popular y convivencia vecinal.

 Deporte 
El conceyu cuntó mientres munchos años con un equipu de fútbol na 3ᵉʳ división (grupu 10), la Unión Deportiva Los Palacios, al que perteneció'l futbolista Jesús Navas, xugador del Sevilla Fútbol Club mientres munchos años y al que volvió anguaño en militando nes files del Manchester City Football Club como mediocampista. Tamién en menor midida, el xugador de dellos equipos n'especial el Betis y el Recreativo de Huelva y posterior entrenador d'equipos locales, Joaquín Bornes.

Esisten dellos equipos de fútbol como son La Liara Balompié (militando'l so equipu Sénior na 1ᵉʳ División Andaluza Sénior), l'A.D. Amusgo (na 2ª Andaluza Sénior de Sevilla), y Los Palacios C.F. (militando na 1ᵉʳ División Andaluza Sénior) Toos tienen equipos de cantera nes sos distintes categoríes.

Na pedanía de Maribañez ta l'equipu Atco. Maribañez militando na 3ª Andaluza Sénior de Sevilla.

Nel añu 2011 por cuenta de delles causes, la Unión Deportiva Los Palacios tres 50 años de vida, sumió, siendo'l so socesor direutu, l'equipu Los Palacios C.F., magar esti empieza dende Segunda Provincial.

Dende 1989, esiste'l Club Baloncesto Los Palacios, que xuega na lliga provincial. Los sos partíos en casa apostar nel Pabellón Municipal José Moral.

Hai otru equipu de baloncestu dende 2013 llamáu CB La Unión o CB Quixote na actualidá. Tanto'l primeru como ésti militen na lliga provincial, el primeru nel grupu C y el segundu nel grupu A. Dambos tienen cantera. Disputa tamién los sos partíos llocales nel José Moral.

Nel citáu Pabellón Municipal José Moral tamién tien la so sede'l Club Balonmano Los Palacios, onde xuega en lliga provincial.

Nel Pabellón Municipal José Moral tamién apuesta los sos partíos el Multisport Fútbol Sala, xunto a la so cantera, según otros deportes onde tenga usu dichu pabellón.

Consta tamién d'una zona polideportiva amiesta al Pabellón José Moral na Avenida de Cádiz - Forcayu xunto a piscines de natación públiques onde tamién s'apuesten trofeos en temporada braniza, y otru Pabellón multiusos con polideportivu, llamáu Jesús Navas n'honor al futbolista palaciegu, con delles pistes deportives.

N'atletismu, pruebes como El Mediu Maratón Internacional Sevilla - Los Palacios, Milla Urbana o Carrera Nocherniega " La Mistela" son cites importantes del atletismu palaciegu y en setiembre suel celebrase nel Parque de les Marismas y Maribañez la Duatlón Club Atletismu Palaciegu, y l'afición al atletismu derivada de la citada Mediu Maratón (promovida por ADS Sevilla y José Moral, antiguu conceyal de deportes del Conceyu llocal), fixeron que dende 2001 tea'l Club Atletismu Palaciegu y darréu otros clubes d'atletismu como'l MTB La Unión o'l Villafranca.

Nel mes d'agostu apuéstase'l Troféu Ciclismu de Feria, promovíu pol Club Ciclista Los Palacios y con muncha tradición, celebrada na Avenida de Utrera.

A lo llargo del añu hai diverses liguillas de fútbol sala y de fútbol 7 colos clásicos campeonatos de 24 y 48 hores, y clubes de fútbol de xugadores veteranos que xueguen en lligues provinciales.

 Persones destacaes 
 Andrés Bernáldez, sacerdote y confesor de la Reina Isabel la Católica.
 Frai Juan Ramos de Lora, obispu, misioneru y fundador de la Universidá de los Andes de Venezuela.
 Joaquín Romero Murube, escritor.
 Jesús Navas González, futbolista del Sevilla Futbol Club y de la Selección Española de Fútbol.
 El grupu de música No me pises que llevo chanclas, banda que lideró Pepe Begines.
Pedro Pérez Fernández, dramaturgu, magar nació en Sevilla, pasó gran parte de la so vida na llocalidá.

 Gastronomía 
Los Palacios carauterizar por tener una de les meyores gastronomíes de la zona, siendo un llugar de restauración bien reconocíu en tola provincia. Cuenta con dellos restoranes de gran calidá, según munches tabiernes y chigres onde tastiar escelentes tapes. Ye bien conocíu polos sos tomates por toa Andalucía

 Platos típicos 
 Tomate de Los Palacios aliñado. Consiste en tomate natural estazáu con aceite. vinagre y sal.
 Fritada de tomate El 15 de xunu de 2013 el nome de Los Palacios y Villafranca entra nel llibru Guinness World Records gracies a la ellaboración d'una "Fritá" con productos locales de 2662 kg de pesu netu. Fixeron falta 5500 kg de tomates de la variedá "Matías", 150 llitros d'aceite d'oliva virxe extra, 200 kg de pimientos, 20 kg d'ayu, 400 kg de cebolla y 15 kg de sal, amás de tomillu, azucre, chile y hierbabuena.
 Ayu fritu.
 “Sopeao”
 Pachocha
 Arroz con perdiz
 Ayu "meneao"
 "Comida". Ye un cocíu de garbanzos, habichuelas blanques o dambes llegumes, guisaes con carne, tocín, morciella y chorizu, y dalguna verdura como l'acelga y el cardu.
 Tortiella d'espárragos trigueros
 Gazpachu utilízase tomate, pimientu, pepinu, sal, vinagre, agua, cebolla, folio pero non muncho
 Criadilla del campu 
 Periñaca (pimientos aliñados)
 "La Calabaza" (calabaza, garbanzos, acelgues, pimentón, morciella, tocín, codiyu y costielles)
 Albures, n'adobo o a planchar
 Sopa de tomate
 Caldereta de pavu o caldereta de corderu corderu
 Cascoxos (Son propios de la primavera y el branu. Son blancos y finos, bien carauterísticos. Preparar con ayos, lloréu, hierbabuena, especies surtíes y sal)
 Pucheru caldu de carne y tocín que se sirve xeneralmente acompañáu d'arroz o fideos cocíos nel mesmu caldu. Tamién se-y incorpora nel platu hierbabuena p'arumar.

 Duces 
 Pestiño
 Tortas "doblás" d'aceite 
 Torrija
 Poleá (farrapes duces)
 Roscos fritos (Facer con pan, vinu blanco, güevos y miel)
 Arroz con lleche (canela, arroz, azucre, lleche)
 Bizcuechu (arume de vainilla, canela, güevos, lleche, yogur de llimón, azucre y aceite)

 Tresporte 

 Llinies d'autobuses 
Los Palacios atópase perbién comunicada tantu cola capital y los conceyos de la so redolada como con otros conceyos del sur de la provincia yá fuera del Área Metropolitana y tamién de la provincia de Cádiz.

Pasen pol conceyu les llinies que van y vienen de Sevilla y diríxense a Arcos de la Frontera, Ubrique, Ronda, Trebujena, Chipiona y Sanlúcar na provincia de Cádiz y Las Cabezas de San Juan y Lebrija na provincia de Sevilla, amás de les llinies escontra les vecines ciudaes de Utrera, Dos Hermanas y la llinia metropolitana M-134 que xune'l centru de Sevilla cola ciudá en pocu más de 30 minutos, con una frecuencia que varia según si ye ente selmana o festivos, siendo'l primeru a les 6.45 o 8.30 dende Los Palacios y el postreru a les 21.45 o 22.45 dende Sevilla, tamién variando si ye horariu de branu o d'iviernu.

 Carreteres 
   Autopista del Sur:  Dos Hermanas - Xerez de la Frontera - Cádiz.    Autovía del Sur (Antigua N-IV): Madrid - Córdoba - Sevilla - Xerez de la Frontera - Cádiz.  Utrera - Los Palacios y Villafranca.  Los Palacios y Villafranca - El Trobal.  Los Palacios y Villafranca - Los Chapatales - Pinzón.  Los Palacios y Villafranca - Enllaza cola  que llega hasta'l Polígonu Industrial "La Isla" (Dos Hermanas).

 Ver tamién 
 El Soberao
 Marismas del Guadalquivir

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Web Oficial del Conceyu de los Palacios y Villafranca
 Los Palacios y Villafranca - Sistema d'Información Multiterritorial d'Andalucía 
 Patrimoniu cultural de Los Palacios y Villafranca na Guía Dixital del Patrimoniu Cultural d'Andalucía.IAPH

Categoría:Conceyos de Sevilla
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial