Tenge

El tenge (cazacu: теңге, teñge) ye la moneda de Kazakstán. Estremar en 100 tyin (тиын, tamién treslliteráu como tiyin o tiın). Foi introducíu en payares de 1993 pa reemplazar al rublu rusu al cambéu de 1 tenge = 500 rublos. El códigu ISO-4217 pal tenge ye KZT.

La pallabra tenge en cazacu y en munches otres llingües túrquiques significa pesu, midida. L'orixe de la pallabra atopar nel chinu tengse, que significa "balanza". Les llingües túrquiques tomaron esta pallabra al traviés del mongol (tenkh(y). Coles mesmes, ta rellacionada la pallabra rusa деньги (dengi).

 Historia 
miniaturadeimagen|El símbolu del Tenge, nun cartelu indicando'l preciu del pan.
Kazakstán foi unu de los primeros países miembros de la CIS en crear una unidá monetaria nacional. En 1991 creóse un grupu de diseñadores formáu por Mendybay Alin, Timur Suleymenov, Asimsaly Duzelkhanov y Khayrulla Gabzhalilov. El 12 de payares de 1993, publicóse un decretu del Presidente de Kazakstán, "sobre la puesta en circulación d'una moneda nacional". El 15 de payares, el tenge foi puestu en circulación. En 1995, inauguróse una fábrica nacional pa la impresión de billetes; hasta entós, los billetes fabricar nel Reinu Xuníu y les primeres monedes acuñar n'Alemaña.

El 20 de marzu de 2007, dos díes antes de la fiesta del Nauryz, el Bancu Nacional de Kazakstán aprobó'l símbolu del tenge: 8px. El símbolu foi propuestu en marzu de 2008 por que se codificara nel sistema Unicode,Everson, Michael. 2008. Proposal to encode the Kazakh TENGE SIGN in the UCS  que foi aceptáu col códigu U+20B8.

 Monedes 

 Primer serie, 1993 

En 1993, les monedes puestes en circulación yeren de 2, 5, 10, 20 y 50 tyin, y 1, 3, 5, 10 y 20 tenge. Les monedes de 20 tenge utilizáronse pa conmemorar acontecimientos. Tamién esisten monedes de 50 tenge de plata conmemorativas. Les carauterístiques d'estes monedes detállense de siguío.

 Denominación Emisión Metal Diámetru(mm) Pesu(g) Anverso  AviesuImaxe2 Tyin1993 Cu+Ni+Zn17,272,26Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu2 ТИЫН - ceca: ҚҰБ100px5 Tyin1993 Cu+Ni+Zn17,272,26Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu5 ТИЫН - ceca: ҚҰБ100px10 Tyin1993 Cu+Ni+Zn19,563,48Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu10 ТИЫН - ceca: ҚҰБ100px20 Tyin1993 Cu+Ni+Zn21,874,71Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu20 ТИЫН - ceca: ҚҰБ100px50 Tyin1993 Cu+Ni+Zn25,007,43Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu50 ТИЫН - ceca: ҚҰБ100px1 Tenge1993 Cu+Al+Ni17,272,26Archal - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu1 ТЕҢГЕ - ceca: ҚҰБ100px3 Tenge1993 Cu+Al+Ni19,563,48Bori - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu3 ТЕҢГЕ - ceca: ҚҰБ100px5 Tenge1993 Cu+Al+Ni21,874,71Lleopardu de les nieves - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu5 ТЕҢГЕ - ceca: ҚҰБ100px10 Tenge1993 Cu+Al+Ni25,007,43Ave mitolóxica - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientuEscudu d'armes - 10 ТЕҢГЕ - ceca: ҚҰБ100px20 Tenge1993 Cu+Al+Ni31,0011,37Al-Farabi - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientuEscudu d'armes - 20 ТЕҢГЕ - ceca: ҚҰБ100px

 Segunda serie, 1997- 

En 1997 acuñáronse nueves monedes, esaniciando los tyin por cuenta del so escasu valor. Añadiéronse monedes de 50 y 100 tenge. Les carauterístiques téuniques de les monedes amuésense de siguío (imáxenes na ficha de la moneda):

 Imaxe Denominación Emisión Metal Forma Diámetru(mm) Pesu(g) Cantar Anverso  Aviesu AnielluCentru90px1 Tenge1997 Cu+Al+NiCircular15,001,63Llisu |
align="left"|Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu1 ТЕҢГЕ95px2 Tenge1997 Cu+Al+NiCircular16,001,84Llisu |
align="left"|Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu2 ТЕҢГЕ100px5 Tenge1997 Cu+Al+NiCircular17,272,18Llisu |
align="left"|Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu5 ТЕҢГЕ105px10 Tenge1997 Cu+Al+NiCircular19,562,81Llisu |
align="left"|Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu10 ТЕҢГЕ - ceca: ҚҰБ100px20 Tenge1997 Cu+NiCircular18,272,90Llisu |
align="left"|Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu20 ТЕҢГЕ - ceca: ҚҰБ115px50 Tenge1997 Cu+NiCircular23,004,70Llisu |
align="left"|Escudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu50 ТЕҢГЕ - ceca: ҚҰБ120px100 Tenge2002 Cu+Al+Ni Cu+NiCircular24,506,65EstriáuСТО ТЕНГЕЖYЗ ТЕҢГЕEscudu d'armes - ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ - añu d'acuñamientu100 ТЕҢГЕ - ceca: ҚҰБ

 Billetes 

 Primer serie, 1993 

En 1993, el Bancu Nacional de Kazakstán emitió billetes de 1, 2, 5, 10, 20 y 50 tyin, y de 1, 3, 5, 10, 20, y 50 tenge. De siguío detállense les sos carauterístiques.

+Series de 1993 Denominación  EfixeColor predominanteDimensiones Imaxe del anverso Imaxe del aviesu 1 Tyin  100px100px 2 Tyin  Rosa/Azul 100px100px 5 Tyin  100px100px 10 Tyin  100px100px 20 Tyin  100px100px 50 Tyin  Marrón 100px100px 1 Tenge Al-Farabi 62 x 124 mm100px100px 3 Tenge Suinbay 62 x 124 mm100px100px 5 Tenge Kurmangazy Sagyrbayuly62 x 124 mm100px100px 10 Tenge Chokan Ualihanov69 x 144 mm100px100px 20 Tenge Abay Kunanbayev Marrón 69 x 144 mm100px100px 50 Tenge Abulhair Khan69 x 144 mm100px100px

 Segunda serie, 1999-2003 

Mientres esti periodu los billetes de la serie anterior siguen en circulación, pero amás añader denominaciones de 100, 200, 500, 1.000, 2.000, 5.000 y 10.000 tenge. Les sos carauterístiques son les siguientes.

+Series de 1999-2003 Denominación  EfixeColor predominanteDimensiones Imaxe del anverso Imaxe del aviesu 100 Tenge Ablay 69 x 144 mm100px100px 200 Tenge Al-Farabi69 x 144 mm100px100px 500 Tenge Al-Farabi Azul 69 x 144 mm100px100px 1.000 Tenge Al-Farabi69 x 144 mm100px100px 2.000 Tenge Al-Farabi Verde/Azul 69 x 144 mm100px100px 5.000 Tenge Al-Farabi74 x 149 mm100px100px 10.000 Tenge Al-Farabi Azul 74 x 149 mm100px100px

 Tercer serie, 2006- 

El Bancu Nacional de Kazakstán emitió les nueves series de billetes en 2006, nes mesmes denominaciones que los sos predecesores, quitando'l de 100 tenge que foi sustituyíu por una moneda.

El anverso de los billetes ye vertical y la denominación ta escrita en kazaco. En tolos billetes apaez el Baiterek d'Astaná, la bandera de Kazakstán, l'escudu d'armes, la mano y firma del Presidente Nursultan Nazarbayev y fragmentos del himnu nacional kazaco.

Otra manera, los aviesos estrémense más unos d'otros. La denominación escribir en rusu y cada billete tien representáu un monumentu o edificiu carauterísticu de Kazakstán.

Les primeres emisiones de 2.000 y 5.000 tenge impreses en 2006 tienen errores ortográficos na pallabra "bancu", yá que s'escribió en rusu en cuenta de en kazacoKazakh central bank misspells ‘bank’ on money

Estos billetes circulen xunto a los de la segunda serie. Amás, entá pueden camudase los billetes de la primer serie en monedes nel Bancu Nacional de Kazakstán y bancos privaos autorizaos. Les carauterístiques de los billetes amuésense de siguío.

+Series de 2006 Denominación  Color predominanteDimensiones Imaxe del anverso Imaxe del aviesu 200 Tenge64 x 126 mm100px100px 500 Tenge Azul 67 x 130 mm100px100px 1.000 Tenge70 x 134 mm100px100px 2.000 Tenge Verde/Azul 73 x 139 mm100px100px 5.000 Tenge76 x 144 mm100px100px 10.000 Tenge79 x 149 mm100px100px

 Edición conmemorativa 2010 
+Serie de 2010 Denominación  Color predominanteDimensiones Imaxe del anverso Imaxe del aviesu 1000 Tenge 100px100px
 Cuarta serie, 2011 - 2014 
El Bancu Nacional de Kazakstán emitió una nueva serie de billetes de tengé de 2011, 2012, 2013 y 2014 en denominaciones de 1.000, 2.000, 5.000 y 10.000. El 1 d'avientu de 2015, introducióse un nuevu billete de 20.000 Tenge. Contién la fecha d'emisión de 2013 y ye una nota conmemorativa pa celebrar el 20 aniversariu de la introducción de la so moneda nacional, pero nun s'emitió hasta 2015.
 2011-2014 Cuarta Serie Valor  Color  Imaxe Fecha Anverso Reverse 1000 tengé  Mariellu, Marrón, Naranxa y Azul 200px 200px 2014 2000 tengéVerde |
200px 200px 2012 5000 tengé Colloráu, Azul y Mariellu 200px 200px 2011 10,000 tengé  Azul y violeta 200px 200px 2012 20,000 tengé Gris 200px200px 2013

 Tasa d'inflación 
 Añu  Tasa d'inflación2001      6.4%2002      6.6%2003      5.7%2004      7.9%2005      9%2006      8.6%2007      18.8%2008      9.5%2009      6.2%

 Vease amás 
 Economía de Kazakstán

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Monedes de Kazakstán 
 Don's World Coin Gallery

 Tenge 2006
 Billetes de Bancu históricos de Kazakstán  

Categoría:Monedes de Kazakstán
Categoría:Monedes d'Asia
Categoría:Monedes circulantes d'Asia