Les (Lleida)

Les ye un conceyu y una llocalidá español de la provincia de Lleida, asitiáu nel Valle d'Arán, na comunidá autónoma de Cataluña. Llenda con Bosost, Bausen, Canejan, Vilamós y la frontera francesa (comuñes de Artigue y Sode). Estiéndese a la vera derecha del ríu Garona na carretera xeneral (N-230) que comunica Viella con Francia. Les ye l'últimu pueblu español nesta vía antes d'entrar en territoriu francés.

 Demografía 
 Evolución demográfica1900  1930  1950  1970  1981  1986  2010681734738734559622 983

 Historia y patrimoniu 
izquierda|miniaturadeimagen|Ponte sobre'l ríu Garona al so pasu por Les.
Los baños termales cercanos a Les yeren yá conocíos dende l'Antigüedá clásica. Atopáronse altares votivos y otros oxetos qu'atestigüen qu'en tiempos de l'Antigua Roma yá sirvíen como termes. Na Edá Media, Les y la so contorna pertenecieron al baronesado del mesmu nome, que la so sede yera'l Castiellu de Les, onde'l rei Xaime I d'Aragón folgó mientres la so visita al Valle d'Arán nel branu de 1265. El castiellu atópase güei en ruines pero caltién la torre del homenaxe. Non bien lloñe de l'antigua residencia del barón de atopar la capiya románica de Blas de Sebaste, onde reposen los restos del últimu barón
Nel sieglu XVIII foi edificada la ilesia parroquial consagrada a San Xuan Bautista, la torre del campanariu, sicasí, ye de traza románica y estilu inequívocamente aranés.

 Economía 
Los antiguos baños terminaron convirtiéndose col pasu de los sieglos nun centru termal (Banys de Les) célebre peles sos agües sulfurosu-sódiques que emanan de la tierra a 37°C. Yá na segunda metá del sieglu XX les fontes termales fueron cegaes pola construcción d'una pequeña central hidroeléctrica entá en funcionamientu. Anque, por cuenta de la construcción de la planta llétrica, el Balneariu de Les cerró sos puertes, a principios de 2003 volvió a abrir de nuevu nun allugamientu distintu de l'anterior. De toes formes, la economía del pueblu siempres siguió arreyada al turismu de monte y la naturaleza pola situación próxima a la estación d'esquí Baqueira Beret, amás del turismu procedente de Francia gracies a la so proximidá col país vecín. Güei Les ye un destín habitual pa braniantes d'otres partes d'España qu'alleguen al reclamu de los encantos naturales del llugar.

 Tradiciones 
Amás de compartir les del Valle d'Arán, Les cunta con una tradición propia que se fixo famosa en tol Pirinéu. #Tratar de la llamada Crema d'Eth Haro. Consiste en quemar mientres la nueche de San Xuan (la más curtia del añu) un tueru d'abetu al que se-y cortaron toles sos cañes. Una vegada peláu practicansele unes hendiduras que rellenen con cuñas de madera. Ésti llántase na plaza principal de Les el Día de San Pedro y, tres unes dances festives, quémase el tueru.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Páxina web del Conceyu de Les
Información de la Xeneralidá de Cataluña
Información del Institutu d'Estadística de Cataluña

Categoría:Conceyos de Lleida
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Lleida
Categoría:Valle d'Arán
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial