Volcán Tupungato

El Volcán Tupungato (voz huarpe: 'mirador d'estrelles') ye un estratovolcán allugáu na cordal de los Andes, na frontera de l'Arxentina y Chile. Col so gran altor gánase'l privilexu de ser unu de los más altos de Suramérica. Métodos precisos de midida refundiaron una altitú de 6570 msnm.

Descripción
Ye'l monte más altu de los Andes al sur del Aconcagua y apodera la contorna col so enorme tamañu y representativu conu devasando por munchos metro los cumes vecinos. Ye consideráu xeolóxicamente un volcán estinguíu del pleistocenu, anque'l volcán holocénico Tupungatito, asitiáu darréu al suroeste y col que dacuando se lo confunde, atopar n'estáu d'actividá con siquier dieciocho erupciones rexistraes dende 1829, les postreres de les cualos fueron emisiones nidies de ceniza en 1980 y 1986. 

Esti volcán ye visible dende los valles del centro-norte de la Provincia de Mendoza; dende la ciudá de Santiago de Chile la so visión ye atrabancada polos numberosos gordones antepuestos, anque dende l'estremu sur de la capital chilena (ponte Maipo del norte - sur) ye posible velo. De les sos faldes naz el ríu Coloráu que finalmente desagua les sos agües nel ríu Maipo.

Historia
Diccionariu Xeográficu de Chile (1897)

 Ascensu  
Consideráu como unu de los volcanes más altos del mundu, esti macizu ye un desafíu seriu p'aquellos montañistas que busquen esperiencia n'altor: ye un seismil alto, aislláu, téunicamente simple, anque tan duru como'l Aconcagua. El so cascu de xelu perenne enzanca, sicasí, los últimos metros d'ascensión. L'aproximamientu a esti monte realizar por tres rutes, llamaes Norte, Oeste y Sur, siendo toes elles asemeyaos si comparar en términos de distancia y dificultá.

Los primeres en xubir el monte fueron Matthias Zurbriggen y Stuart Vines, de la espedición Fitz Gerald. Llograr el 12 d'abril de 1897, tres meses dempués de que'l primeru de los nomaos venciera'l Aconcagua, asitiáu 80 quilómetros más al norte.

 Accidente aereu de 1947 

El 2 d'agostu de 1947 un Lancastrian de la British South American Airways estrellar contra un abrupto glaciar a 4724 msnm cercanu al visu del Tupungato, na so fastera nordeste (del llau arxentín). L'avión foi soterráu pol impautu y los ábanos y nevaes subsiguientes, lo que fizo imposible dar col so paradoriu mientres los trabayos de rescate y esploración. Mediu sieglu dempués, en 1998, un andinista de Tandil, afayó l'accidente aereu. Finalmente una espedición en marzu de 1999 llogró llegar al avión, tres dos díes de marcha a llombu de mula hasta la base del Tupungato y otros dos d'engatada con ayuda de piquetes, cuerdes y grampones p'aportar por fin hasta'l glaciar onde taben los restos (dalgunos d'ellos quemaos) espuestos na morrena frontera por aición de la meyora del glaciar: partes del fuselaje, la punta d'una de les ales, un motor, una héliz, tubos d'osíxenu, boínes y botes de la RAF, valijas, y cadabres tullíos soterraos nel xelu, calteníos como si l'accidente asocediera unes hores antes.Accidente de British South American Airways en Tupungato (Mendoza) añu 1947

 Ver tamién 
 Volcanes d'Arxentina
 Volcanes de Chile
 Volcanes más altos del mundu

 Referencies 

 Bibliografía 
 Siebert, L. y T. Simkin. 2002. Volcanes del mundu: un Catálogu de volcanes del Holocenu y les sos erupciones. Smithsonian Institution, Global Volcanism Program Dixital Information Series, GVP-3. http://www.volcano.si.edu/world/ 

 Enllaces esternos 

 Programa Global de Vulcanismu
 Tupungato en andesargentinos.com.ar

Tupungato
Tupungato
Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos