Dinastía timúrida

El Turcu-Mogol dinastía de los timúridas empecipiar con Tamerlán, fíu de Taragai, que yera emir de Transoxiana por cuenta de los kanes del kanatu de Chagatai, a los cualos quitó de too poder. Tamerlán construyó tou un imperiu n'Asia central, que fizo recordar a la dómina dorada del Imperiu mongol. 

Asitió la capital en Samarcanda, ciudá de la que foi gobernador, y enguapecer cola construcción de palacios y xardinos.

 Tamerlán 
Dende 1370 hasta la so muerte en 1405, llevó a cabu continues campañes militares estendiendo los sos dominios hasta llegar a gobernar 4,4 millones de km².

N'afarando Xeorxa, Bagdag (1393) y Damascu (1401) y ganar a los otomanos na batalla de Ankara tomando prisioneru al Sultán Bāyāzīd I en 1402, Tamerlán empieza los preparativos pa la fazaña más grande: una campaña contra China. Axunta un enorme exércitu y grandes cantidaes de suministros, y a fines de la seronda de 1404 dirixir a Utrar, onde entamaba envernar. Ellí morrería'l 19 de xineru de 1405 por causa de una enfermedá.

 Exércitu 
Tamerlán foi asina mesmu un musulmán, pero'l so exércitu yera un amiestu de musulmanes, cristianos, chamanistas, paganos y zoroastristas. El gruesu del so exércitu componer de tropes turcu-mongoles, que componíen formaciones similares al sistema mongol.

Emprestaba muncha atención al so exércitu y frecuentemente realizaba reformes militares. Los arqueros a caballu fueron de gran importancia nos sos ésitos iniciales, la caballería pesada y la infantería sofitar. Depués interesóse especialmente nos inxenieros d'asediu y la infantería tomó un papel más importante, pero ye claro que la caballería yera la clave pal exércitu timúrida. El mieu y el terror fueron tamién de gran importancia pa Tamerlán.

Los timúridas tamién utilizaben elefantes. Colgaben nos sos caniles curvos fueyes curties y entrenáben-yos p'avanzar en llinia nuna serie de saltos curtios, cortando escontra riba y escontra baxo con cada movimientu.

 Descendientes 
El so fíu mayor Jahangir morriera y la socesión recayó nel fíu d'este, llamáu Pir Muhammed, y darréu dempués nel so primu Jalil Sultan, dambos nietos de Tamerlán. Tres l'arrenunciu d'esti postreru, foi l'únicu fíu vivu de Tamerlán, Shahruj, quien ocupó'l poder en 1409, y foi'l segundu miembru más destacáu de la dinastía. A la so muerte en 1447 asocedió-y el so fíu Ulug Beg y en 1449 el fíu d'este, Abd al-Latif.

En 1450 foi soberanu por poco tiempu Abdalá Mirza, que yera fíu d'un hermanu de Ulug Beg, y dempués Abu Said, nietu de Miranshah (hermanu de Shah Rokh). En 1469 pasó a un biznietu de Umar Shayk (otru hermanu de Shah Rokh), Husayn Bayqara.

En 1503 Babur o Baber, nietu d'Abu Said, facer col poder en Delhi. Bayqara gobernó hasta'l 1506 siendo asocedíu polos sos fíos Badiaz y Zaman.

 Fin del imperiu 
Finalmente, col fin del imperiu timúrida, establecer na India l'Imperiu mogol en 1526 de la mano de Babur, descendiente de Tamerlán. Los mogoles gobernaron cuasi por completu la rexón hasta la so decadencia nel sieglu XVIII. En 1857, eslleir l'imperiu cola llegada de los británicos.

 Llista de los gobernantes timúridas 
Feches Nome Fíu de  1369  1405  Tamerlán  Taragaï emir de Kesh.  Tamién conocíu como Timur Lang, Amir Timur, fundador epónimu de la dinastía. 1405  1407  Pir Muhammad  Djahangir, fíu mayor de Tamerlán, que morrió en 1375  Gobernador d'Afganistán oriental. Designáu socesor, foi asesináu en 1407.1408  Miren Shah  Tercer fíu de Tamerlán  Gobernador d'Iraq y d'Azerbaixán1409  Khalil Sultan  Miren Shah  A Samarcanda. Depuestu por Shahruj, convertir en gobernador de Ray (1409-1411).1447  Shahruj  Cuartu fíu de Tamerlán  Gobernador de Jorasán (1405-1409). Guarda Herāt como capital en llugar de Samarcanda.1447  1449  Ulugh Beg  Shahruj  Regresu a Samarcanda.1449  1450  Abd ul-Latif  Ulugh Beg  Remóntase y matu al so padre en 1449. Asesináu por Abd Allah en 1450.1450  1451  Abd Allah  Ibrahim Sultan ibn Shahrukh (de la mesma fíu de Shahruj)  1452  1457  Babur Mirza  Baysunghur I  En Jorasan.1452  1469  Abu Said  Muhammed Umar (de la mesma fíu de Miren Shah)  Vuelve a entamar el control de Jorasan en 1459.1469  1494  Ahmed Sultan  Abu Said  En Samarcanda.1469  1494  Omar Cheikh II  Abu Said  En Ferganá.1469  1506  Husayn Bayqara  Ghiyâth al-Dîn Mansûr  (Ghiyâth al-Dîn Mansûr arrière-petit-fils de Tamerlán) en Jorasan. 1469 En 1469, los turcomanos de la Oveya Blanca (Ak Koyunlu) tomen Azerbaixán y el norte d'Iraq.1494  1495  Mahmud Sultan  Abu Said  En Samarcanda1494  1504  Babur  Omar Cheikh II  En Ferganá, aína rei de Kabul (1504-1526) y primero de los Mogoles del Indo (1526-1530). 1495  1499  Masud Sultan  Mahmud Sultan En llucha en Samarcanda.1495  1499  Baysunghur II  Mahmud Sultan 1498  1500  Ali Sultan  Mahmud Sultan  En Samarcanda.1506  1507  Badi az-Zaman  Husayn Bayqara  N'Herāt. Muertu en 1517 nel exiliu n'Istambul.1507 Los timúridas son derrocaos polos uzbecos de la dinastía de los shaybánidas.

 Árbol xenealóxicu de la dinastía de los timúridas 

{{Árbol xenealóxicu| |,|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|-|.| | | | | | |
|-}

{{Árbol xenealóxicu| |!| | | |!| |!| |!| |,|-|v|-|+|-|.| | |
|-}

{{Árbol xenealóxicu| | | | | |!| |!| |!| |!| |!| |!| | |!| | |
|-}

{{Árbol xenealóxicu| | | | | |!| | | |!| |!| |!| |!| | |!| | |
|-}

{{Árbol xenealóxicu| | | | | |!| | | |!| |!| | | |!| | |!| | |
|-}

{{Árbol xenealóxicu| | | | | |!| |,|-|^|-|.| | | |,|-|-|^|-|-|.|
|-}

 Ver tamién 
 Imperiu mongol
 Persia
 Historia d'Uzbequistán 
 Reis de Persia
 Renacimientu timúrida

 Referencies 

 Referencies 

 Enllaces esternos 



 Bibliografía 



Categoría:Estaos y territorios fundaos en 1370
Categoría:Estaos y territorios sumíos en 1526
Categoría:Estaos desapaecíos d'Asia
Categoría:Antiguos imperios d'Asia
Categoría:Historia d'Azerbaixán
Categoría:Historia de Kazakstán
Categoría:Historia de Taxiquistán
Categoría:Historia de Turkmenistán
Categoría:Historia d'Uzbequistán
Categoría:Historia d'Iraq
Categoría:Historia de Siria
Categoría:Historia de Xeorxa
Timurida