Chelva

Chelva ye un conceyu de la Comunidá Valenciana, España. Asitiáu nel interior de la provincia de Valencia, na comarca de Los Serranos, tamién conocida como "Alto Turia". Da'l so nome a la Fueya 666 del Mapa Topográficu Nacional.

Falta unos 68 km de Valencia pola CV-35 (Valencia-Ademuz).

 Xeografía 
Los altores más destacaos del términu son el picu de La Talaya (1.157 m), nel camín escontra Villar de Texas dende Chelva y próximu a la población de Benagéber, y el Cuetu de la Nevera (1.205 m) al norte, próximu a los términos de La Yesa, Andilla y Abejuela (yá na provincia de Teruel)

El cascu urbanu de Chelva atopar a 450 m sobre'l nivel del mar. El clima predominante ye'l clima mediterraneu de branos templaos ya iviernos frescos, de calter semiárido.

El términu atópase derrotu pel ríu de Chelva o Tuéjar,La disputa sobre'l nome del ríu, ente ríu Tuéjar y de Chelva, ente los poblaos homónimos caltúvose a lo llargo del tiempu. Magar, el 17 de xunu de 2002, l'alcalde de la llocalidá de Chelva solicitó del Consell Valencià de Cultura (CVC) Informe-Dictame sobre'l nome más fayadizu a la tradición histórica y qu'oficialmente tenga de dase al ríu conocíu como Tuéjar o de Chelva. N'ochobre de 2002 el CVC emitió dichu informe, onde se determina: Sía que non, envaloramos que nun pertenez al CVC desautorizar l'usu, bien encontáu, de la forma Río Tuéjar, sinón reconocer la llexitimidá de la forma Río de Chelva (non Ríu Chelva), sofitada nos testos antiguos; y la de la denominación Río Tuéjar, asitiada non yá nel usu social y alministrativu contemporaneu, sinón tamién nel calter oficial que-y confier el Centru d'Estudios Hidrográficos. que pasa al sur del cascu urbanu, y el Turia, asitiáu más al sur. El primeru forma una fértil vega, ente que'l segundu presenta un encaxonamientu que fai difícil el so cultivu. El restu del términu presenta formaciones montascoses bastante abruptas, pertenecientes al Sistema Ibéricu y dientro d'ésti, a los Macizos del Javalambre y Sierra d'Utiel. Podemos tamién destacar les Sierra de Alcotas, la Sierra del Toru y el Picu del Remediu (1.053 m).

El términu presenta una importante masa forestal, de Pinus halepensis, qu'ocupa daqué más de 14.000 hai de propiedá na so mayoría pública, patrimonial del Conceyu, y declarada d'Utilidá Pública (montes de UP nᵘnbsp;50 y 51 del catálogu de la provincia de Valencia).

 Pedaníes y barrios 

Tien una población d'unos 2.100 habitantes, 2.000 alcontraos nel cascu urbanu de Chelva y el restu nes siguientes pedaníes y nucleos habitaos: Villar de Texas, Ahíllas, Alcotas, Mas de Caballero, Mas de Sancho y El Cerrito. Otres aldegues yá abandonaes son: Bercuta, Benacacira, Arquela, etc. Tamién esisten mases de llabranza esvalixaos por tol monte, como son: El Mozul, La Mozaira, Zae, Cases del Altu, Mas de Pinar, Mas de Tiero, La Talaya, Mas d'Alonso, etc. La población indicada ye bien estacional y les variaciones a lo llargo del añu son importantes, especialmente na dómina de vacaciones. Pel hibiernu difícilmente pasa de 1200 habitantes, ente que pel branu, sobremanera n'agostu, supera fácilmente los 5000.

 Llocalidaes estremeres 
El términu municipal ocupa una superficie d'unos 190 quilómetros cuadraos. Atiesta al norte colos términos de La Yesa, Andilla, Alpuente y Titaguas, al este con Calles, Domeño y Loriguilla, al sur con Loriguilla, Utiel y Requena, al oeste con Benagéber y Tuéjar, toes na provincia de Valencia.

 Historia 
miniaturadeimagen|left|Carta puebla de Chelva (7 de febreru de 1369). Archivu del Reinu de Valencia.
Nel términu de Chelva puede reconstruyise la Prehistoria a partir de los restos arqueolóxicos de xacimientos Neolíticos, de la Edá del Bronce, pasando por importantes asentamientos ibéricos y romanos, de los que resta, amás de delles villes rústiques, el Acueductu de Peña Cortada.

Algamó gran importancia mientres la dominación musulmana. En 1194, foi conquistada por Pedru II d'Aragón, que la tuvo nel so poder hasta 1214. Recuperada polos árabes, foi tomada poles tropes cristianes en 1238, sufriendo la rebelión del caudiellu árabe Al-Azraq.

Mientres reconquistar, producida nel añu 1237, méntase la donación per parte del rei Xaime I a don Pedro Fernández de Azagra (Señor de Albarracín) de los castiellos y  villes d'Altor y Chelva, según les alquerías de Cárcer y Gátova.

Repoblada de cristianos, en 1390 Xuan I d'Aragón la instituyó cabeza del vizcondáu del mesmu nome, donándola a Pedro Lladrón de Vilanova, a que los sos descendientes dio Felipe II d'España títulu de condes de Sinarcas en 1597, y de manes de los cualos pasó a ser de los duques de Villahermosa.

En Chelva convivieron los trés grandes cultures de la nuesa civilización: musulmanes, xudíos y cristianos, que cohabitaron pacíficamente, nun ambiente de tolerancia hasta'l sieglu XVII.

Mientres les Guerres de les Germanías ocupar una columna de agermanados. Nes Guerres Carlistes tuvo delles vegaes en poder de les tropes del pretendiente, siendo fortificada y convertida n'hospital por Cabrera en 1839.

 Alministración 

 Demografía 
 Evolución demográfica1990  1992  1994  1996  1998  2000  2002  2004  2005  2006  2007 2.245  2.072  2.184  2.211  2.174  2.105  2.046  1.986  1.938  1.877  1.839
center

 Economía 

La superficie agrícola ocupa unes 6.000 hai., de les qu'aprosimao 300 ha son de güerta y regadío, próximes a la vega del ríu de Chelva. El restu son cultivos de secanu, principalmente d'olivar, almendro, vide, etc.

Ye l'agricultura, xunto col sector servicios, la fonte d'actividá económica más destacables.

 Monumentos 
 Monumentos relixosos 
 Ermita de Santa Cruz. La ermita, apocayá reconstruyida, llevantóse sobre l'antigua mezquita árabe del sieglu XIV, que xunto cola de Simat de la Valldigna, son les dos úniques d'esta dómina que tán dataes na Comunidá Valenciana.
 Ermita de Loreto
 Ermita de la Soledá. Asitiada nuna plaza nel corazón del barriu árabe de la Benacacira. Dedicada a la advocación a la Nuesa Señora de la Soledá. Al pie de ella atopaba l'antiguu hospital, en que'l so solar construyóse apocayá'l Muséu Arqueolóxicu de Chelva.
 Ilesia de los Ánxeles. Ye unu de los edificios más emblemáticos de Chelva. La so maxestosa presencia destaca en mediu del cascu urbanu. Empecipióse la so construcción en 1626, rematando en 1692, añader yá nel sieglu XVIII el Campanariu y la Capiya de la Comunión. Considérase una obra maestra del Barrocu Valencianu. Igualmente caltién un ricu patrimoniu artísticu, destacando autores del sieglu XVII como Pedro Orrente y Jerónimo J. Espinosa. Na base de la torre del campanariu instalar en 1887 el que güei ye'l reló-torre más orixinal de la Comunidá Valenciana, yá que ye unu de los pocos que queden n'España que, amás de dar les hores, indica tamién el día del mes y la selmana.
 Santuariu de la Virxe del Remediu. Asitiáu nel Picu del Remediu, ye'l llugar onde s'atopa la Virxe del Remediu, que ye baxada dende ellí hasta'l pueblu cada añu, mientres les fiestes grandes de la llocalidá.
 Conventu de San Francisco. L'edificiu del Conventu data del sieglu XIV, dómina na que s'estableció esta orde en tierres valencianes. Unu de los aspeutos más interesantes ye la pervivencia de les primitives cueves onde s'asitiaron los primeros flaires.

 Monumentos civiles 

 Barrios históricos. Conserva nel so cascu urbanu'l calquier dexáu polos pueblos que la habitaron históricamente. El barriu árabe de Benacacira caltién güei día l'aire oculto, misteriosu y recoletu qu'esta cultura confier a los sos espacios. El barriu xudíu del Azoque, que tamién caltién el so trazáu orixinal, con cais estreches y portalaes, zarráu al mundu esterior. La morería del Arrabalde, aniciada a partir de los sieglos XIII y XIV. Nel percorríu por estes cais tamién puede almirase riques muestres d'azulejería de los sieglos XVIII y XIX. 
 La Torrecilla. Torre d'orixe islámicu construyida sobre un asentamientu ibéricu, denomináu "Chércol" polos romanos. Foi reutilizada y fortificada darréu, siendo escenariu de les numberoses batalles carlistes que se llibraron na zona. 
 Conseyu de la Villa o antiguu Conceyu. El Conseyu de la Villa, precedente de los actuales conceyos, fixo construyir pa la so sede, na segunda metá del sieglu XVI, un caserón na plaza del Arrabalde, que nesti tiempu yera'l centru neurálxicu de la villa, yá que yera la puerta d'entrada dende Valencia, el llugar onde s'allugaba'l mercáu y el puntu d'alcuentru ente'l barriu moriscu del Arrabalde y los restantes barrios cristianos. 
 Palaciu Vizcondal. Anque ocultu poles múltiples tresformamientos sufiertes nes últimes décades, caltiénse l'edificiu de lo que foi'l Palaciu del Vizconde de Chelva, construyíu tamién a partir de les instalaciones del castiellu musulmán. Na so estructura pueden reparase elementos arquiteutónicos propios de la so dómina de construcción, sieglu XIII, según restos de la torre musulmana y la muralla qu'arrodiaba al nucleu pobláu.

 Plaza de Toros (1909).

 Llugares d'interés 


Otros llugares d'interés son la Rambla de Alcotas y Arquela, el cañón del ríu Turia, llugares cercanos al ríu de Chelva, etc.

Chelva tien dos museos municipales:
 El Muséu forestal onde se recoyó una coleición d'animales taxidermizados pa muestra de la fauna llocal.
 El Muséu Arqueolóxicu dedicáu a la exibición d'una parte del so ricu patrimoniu históricu-cultural.

Esiste una completa rede de senderos que dexen visitar el pueblu y les paraxes próximes. Puede consiguise más información al traviés de la páxina web del Centru Escursionista de Chelva (páxina oficial del Centru Escursionista de Chelva ), d'onde procede gran parte d'esta información.

 Fiestes llocales 
 San Antonio Abá. En xineru celebra San Antón, y el Festival de Narrativa Oral "Cuentantón". Una de les fiestes más tradicionales y populares de la llocalidá. El pueblu enllenar de fogueres, unes 150, y celébrase el famosu "Emburrión", una ronda pela parte del pueblu daqué atípica, una y bones la xente fai "tapones" nos caleyones más estrechos y trátase de baltar esta torga a base d'emburriar.
 Selmana Santa. En Selmana Santa les correspondientes fiestes relixoses y la recoyida de "Aleluyas" mientres el domingu de resurreición, cuando se refundien dende la parte alta de la Ilesia miles de papelinos de colores, aleluyas bendicíes que van apurrir bonanza mientres un añu y van protexer de les nubes, según la tradición popular.
 Fiesta de Los Mayos. El 30 d'abril celébrense "Los Mayos" una rondalla na que se canten coples a les moces y a la virxe.
 Fiestes de branu. Mientres el branu celebra la Selmana de la Mocedá, San Cristóbal, San Juan na aldega de Ahillas, y les fiestes patronales, mientres la última selmana d'agostu.

 Gastronomía 

Chelva tien una gastronomía común a les zones d'interior y a tola Contorna de la Serranía, recia y poderosa.
Platos como'l "pucherico trupu", les farrapes, les migues, el gazpachu serranu y los platos derivaos de la matanza del gochu, xunto colos embutíos caseros, completen la gastronomía típica del pueblu.

Tamién destaca la repostería artesana, colos rollos d'aguardiente, rollos "de moda", "maruxos", y tortas d'almendra.

 Ver tamién 
 Acueductu de Peña Cortada, escurre pelos conceyos de Tuéjar, Chelva, Calles y Domeño.

 Referencies 

 Persones destacaes 
Gil Roger Vázquez (1862 - 1940), abogáu y políticu.
Gil Roger Duval (Chelva, 1823 - Cuenca, 1907), comerciante y políticu español, padre de Gil Roger Vázquez

 Enllaces esternos 

 Institutu Valencianu d'Estadística

 Informe sobre la denominación del Ríu Tuéjar
 twitter

 Resultaos eleiciones 
 Eleiciones Xenerales 2016 en Chelva
 Eleiciones Xenerales 2015 en Chelva
 eleiciones municipales-2015-en-la contorna-de-los-serranos/ Eleiciones Municipales 2015 en Chelva

Categoría:Conceyos de València
Categoría:Llocalidaes de la provincia de València

Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial