Pelahustán

Pelahustán ye un conceyu español perteneciente a la provincia de Toledo, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. En 2015 cuntaba con una población de 349 habitantes.

 Toponimia 
El términu de Pelahustán paez derivase de l'actividá rellacionada colos telares y la venta de llinu que tuvo la población nel pasáu. En documentos del sieglu XVIII apaez como Pelafustan.

Viniendo cazar equí los duques de Gradia y usándose entós unos sobretoos que llamaben Fustanes, solíen dicir la nueche anterior de salir de caza: ¿a ónde hemos de dir mañana a pulgar el Fustán?. Aludiendo a lo que l'asperez d'esti llugar arrincába-yos los pelos del fustán o sobremanera y acasu por esto empezó a llamase Pelafustán a tou home roto y mal cosíu. 

Según el diccionariu de la Real Academia Española oldéase'l conceutu de pelafustán al de pelagatos, que de la mesma significa “persona insignificante o mediocre, ensin posición social o económica”.

La versión más aceptada ye la de la tela fustán con dos variedaes: especie de tela de seda y algodón y un texíu d'algodón grueso y peláu por una de les sos cares. El pueblu tenía dellos molinos d'agua trabayaos por teleros salmantinos.

 Símbolos 
L'escudu heráldicu y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos oficialmente la . L'escudu sigue'l siguiente blasón:

La descripción de la bandera municipal ye la siguiente:

 Xeografía  
Allugamientu
La llocalidá ta asitiada a una altitú de 673 msnm.<ref
name=altitú></ref> El conceyu atiesta colos términos de Higuera de las Dueñas na provincia d'Ávila; Nombela, Nuño Gómez, Garciotum y El Real de San Vicente na de Toledo; y Cenicientos na Comunidá de Madrid.

 Noroeste: Higuera de las Dueñas Norte: Higuera de las Dueñas Nordeste: Cenicientos Oeste: El Real de San Vicente 75px Este: Nombela Suroeste: Nuño Gómez y Garciotum Sur: Garciotum Sureste: Nombela
Clima D'alcuerdu
a los datos de la tabla de siguío Pelahustán tien un clima mediterraneu Csa (templáu con branu secu y calorosu) según los criterios la clasificación climática de Köppen. Consultáu'l 29 de payares de 2012.

 Historia 
Repoblar escontra finales del sieglu XII con castellanos vieyos, probablemente families orixinaries de la cercana Ávila. Convertir n'aldega de la Comunidá de Villa y Tierra de Gradia. Apaez nomáu per primer vegada nel Llibru de la Montería” qu'Alfonsu XI mandó escribir. 

El 18 de mayu de 1635, Felipe IV robla la so independencia al concede-y el privilexu de villazgo, fecha na que tamién se manda llevantar el rollu xurisdiccional de granitu. Caltiénense diversos pleitos territoriales con Nombela hasta 1656, nel que'l llicenciáu don Diego de Briones señaló-y a Pelahustán “trés cuartos de llegua alredor” (daqué más de cuatro quilómetros).

 Alministración 

 Demografía 
El conceyu, que tien una superficie de 44,46 km², cuenta según el padrón municipal pa 2015 del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².

 Monumentos y llugares d'interés 
 Ilesia parroquial de San Andrés: principalmente d'estilu góticu tardíu, sieglu XVI. Tanto esterior como interiormente, la so fábrica señala dos periodos de construcción: la más antigua ye la parte que se xune cola torre la cual ye, como ésta, de piedra siella, con entrada por dos puertes: la del Cerciu” y “Sol”. Esta ilesia de San Andrés Apóstol sufrió diversos cambeos que menguaron el so calter monumental.
 Ermita del Rosario: ye del sieglu XIII. Pequeña ermita de planta cuadrada con un tejadillo que protexe la entrada.
 Potru de ferrar: asitiáu cerca de la ermita. Compuestu de 4 piles de granitu, más otres dos pequeñes asitiaes a unu de los estremos. Yera utilizáu pa ferrar a los animales de tiru.
 Conceyu.
 Cañu del Prao´ Redondo: tien 3 caños y remata nun tímpanu moldurado. 
 Cañu de Enmedio: na plaza del Cañu Viejo esiste otru pilón rectangular de tres caños.
 Cañu d'Allá: ta nes proximidaes de la ermita del Rosario y ye'l que tien l'agua más fino.
 Rollu de Xusticia o Picota: declaráu Bien d'Interés Cultural. D'estilu góticu tardíu. Ye un monumentu esculpíu en granitu, símbolu de la llibertá xurisdiccional. Foi inauguráu'l 18 de mayu de 1635 al adquirir Pelahustán el privilexu de villazgo dixebrándose de Gradia. Ye circular en delles pieces con terminación en pico bellota con cuatro ménsulas nel so empiezu.

 Fiestes 
 29 d'abril: Feria de ganáu. Una de les poques feries d'esti tipu que queden na provincia; tamién se preparar una caldereta pa los asistentes.
 3 de mayu: Festividá de la Cruz de Mayu. Procesión pol pueblu.
 14 de setiembre: Festividá del Cristu de la Esperanza. Ye la fiesta más importantes del añu y el pueblu multiplica los sos habitantes. Celébrense fiestes taurines, bailles rexonales y una procesión.

 Personaxes pernomaos 
 Mateo Pablo Díaz de Llavanderu, marqués de Torrenueva, ministru de Facienda de Felipe V.

 Sixto Ríos, matemáticu español, conocíu como'l padre de la estadística española.

 Carlos González García, ciclista profesional. Xunto con Noel Martín, forma'l tándem que conquistó la medaya d'oru nel Mundial de ciclismu afechu de 2014. Según una medaya de plata y otra de bronce en 2015.

 Pepe Frisuelos, fotógrafu.

 Pablo García Celada, poeta.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 .
 Llistáu d'alcaldes ufiertáu pol MAP.

Categoría:Conceyos de Toledo
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Toledo
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial