Archena

Archena ye un conceyu español perteneciente a la Rexón de Murcia, na contorna natural del Valle de Ricote. Cuenta con 18.734 habitantes (INE 2016).

 Historia 
Territoriu pobláu dende dómina íbera, yá que nel so términu municipal atópase'l xacimientu del Cabezo del «Tío Pío», en tiempos de l'Antigua Roma empezó l'usu de los conocíos baños termales d'Archena.

La villa actual d'Archena surdió na Edá Media, cuando tres la Reconquista de la taifa de Murcia la población pasó a depender de la Orde de San Juan, dientro de la encomienda de Calasparra, a la que perteneció hasta'l sieglu XIX.

Mientres la Guerra Civil Española, l'Exércitu Popular de la República afitó nesta llocalidá una Escuela de formación pa tanquistes, por cuenta de la llegada de los nuevos carros de combate soviéticu T-26. Tuvo dirixida pol coronel soviéticu Semión Krivoshéin y el coronel español Rafael Sánchez-Paredes, funcionando la Escuela y los talleres de caltenimientu mentanto la guerra.La Base y Escuela de tanques de la URSS en Archena

 Xeografía 
Archena falta de Murcia 24 quilómetros. Atópase entendíu ente los paralelos 38º 8' 24" y 38º 5' 9" y los meridianos (referíos al de Madrid), de 2º 21' 5" y 2º 25' 19".

El términu municipal ye amenorgáu, 1.651 hectárees, la gran mayoría de regadíu.

Forma parte, ente otros, de los conceyos allugaos nel valle de Ricote.

El ríu Segura, que percuerre'l territoriu archeneru a lo llargo de siete quilómetros, constitúi la so exa fundamental; a entrambos llaos del mesmu asítiense les terraces gradiaes llenes de frutales y agrios.

El relieve d'Archena ye llixeramente onduláu, con dos montículos, los más altos del términu, na so parte Norte (Ope y Sierra de la Serreta), la parte central ye más llana.

El clima, con una temperatura medio de 18°C, ye'l mesmu de la España seco.

 Alministración y Conceyu 
 Eleiciones municipalesPartíu20152011% VotosConceyales% VotosConceyales Partíu Popular (PP) 50,43% 9 52,03% 9 Partíu Socialista (PSOE) 28,8% 5 26,39% 5 Ganar Archena (IX-LV-AS) 12,03 % 2 9,63 % 1 Ciudadanos de Centru Democráticu (CCD) 7,64 % 1 - -Unión Independiente del Pueblu (UIdP) - - 10,52% 2
Fonte: El País

 Monumentos 
400px|thumb|Balneariu de Archena, Murcia.
Dende'l puntu de vista patrimonial destaquen:

 La ilesia de «San Xuan Bautista», empezada nel sieglu XVIII y con intervenciones posteriores, sustitúi a otra anterior del XVI. Ta asitiada nuna esquina de la llocalidá, ensin construcciones adosaes, nun llugar estratéxicu enantes ocupáu por una mezquita, mirando a la vega del ríu Segura y presidiendo el camín real, l'únicu accesu a Archena dende Ceutí. La dedicación a San Xuan Bautista ta motivada por tener pertenecío a la Orde de San Juan.
 La Casa Grande, anguaño ye la Casa Consistorial. Edificada pola Orde de San Juan nel sieglu XV como Casa de la Tercia, n'estilu renacentista. Nel sieglu XVIII pasó a ser propiedá de la familia Llamas.
 El palacete Villarías, mandáu construyir pol Vizconde de Rías a finales del sieglu XIX nuna finca arrodiada por un parque apináu de plantes y palmeres pela rodiada de la villa -anguaño dientro del pueblu-. El parque del palacete fai güei la función de parque públicu. L'edificiu ye dende 2004 Centru d'Interpretación del Valle de Ricote.
 El balneariu de Archena, complexu d'edificaciones, la mayoría del sieglu XIX, onde destaca l'eclécticu Hotel Termas -con un interior d'estilu mozárabe fechu por Manuel Castaño (qu'intervieno nel Casino de Murcia)-, el Casino fechu en 1878 n'estilu neo renacencia- y la Ermita del Balnerario -actual Santuariu de La nuesa Señora de la Salú (patrona d'Archena)-, del arquiteutu José María Aguilar.

 Demografía 

Dende 1900, Archena siguió una evolución ascendente, que la llevó a multiplicar por 3,55 la población de principios de sieglu. Ente 1991 (11.876 habs.) y 2008 creció un 54%.

La población de 18.369 habitantesINE 2013 http://www.ine.es/jaxi/tabla.do  Consultáu'l 22 de marzu de 2014 (9.576 homes y 8.793 muyeres) concéntrase básicamente nel cascu urbanu, cola importante esceición de La Algaida. 

Otros barrios importantes fuera del cascu urbanu son El Hurtado, Las Arboledas, «El Otro Lao», y a destacar l'interesáu casu del barriu de la Providencia (llamáu polos archeneros "el fútbol"), qu'anque s'atopa allugáu dientro del cascu urbanu d'Archena, gran parte d'él pertenez al términu municipal de «Villanueva del río Segura», lo que da una muestra significativa del pequeñu términu municipal col que cunta Archena. A destacar tamién el polígonu industrial, de recién creación, llamáu La Capellanía.

Fonte: INE Archivo

 Educación 
Na población d'Archena hai 6 Colexos Públicos d'Educación Infantil y Primaria: CEIP Emilio Candel, CEIP José Alcolea Lacal, CEIP Micaela Sanz, CEIP Miguel Medina, CEIP Nª Sra. de la Fuensanta, perteneciente a la pedanía de La Algaida, CEIP Río Segura y una Escuela Infantil Municipal. 
En rellación a la educación secundaria, cuenta con 2 centros d'educación secundaria, de calter públicu, y qu'ufierten los estudios de E.S.O, Bachilleratu y Ciclos de Formación Profesional de Grau Mediu y Cimeru: IES Vicente Medina y el IES Dr. Pedro Guillén, esti postreru allugáu nel «Bº El Otro Lao» y perteneciente a la pedanía de La Algaida.

 Archeneros pernomaos 
 Inocencio Medina Vera, ilustrador.
 Vicente Medina, poeta.
 Pedro Guillén, médicu.

 Llocalidaes hermaniaes 
  Chesham, Reinu Xuníu

 Ver tamién 
 Balneariu d'Archena

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Conceyu d'Archena

Categoría:Conceyos de la Rexón de Murcia
Categoría:Llocalidaes de la Rexón de Murcia
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial