Galende

Galende ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón. 

Atópase allugáu na contorna de Senabria, al noroeste de la provincia de Zamora. Nel so términu municipal atópense les llocalidaes de Cubiellu o Cubeilluhttps://tierraalantre.wordpress.com/2010/08/10/que-facemos-cola-toponimia-de-zamora/, Galende, Eilanes, Al Pobláu, Pedrazales, La Ponte, Rabaniellu, Riballagu, Riballagu Nuevu, Samartín de Castañeda y Viguhttps://tierraalantre.wordpress.com/2010/08/10/que-facemos-cola-toponimia-de-zamora/.Galende na páxina de la Diputación de Zamora2i_Fernando ALVAREZ-BALBUENA.pdf Páxina 10.

Galende asítiase en plenu parque natural del Llagu de Senabria, el mayor llagu d'orixe glaciar de la península ibérica, con 318,7 ha y una fondura máxima de 53 m, amás de ser un espaciu natural protexíu de gran curiosu turísticu.

 Llocalización 

Falta 118 km de Zamora, la capital de la provincia, y a 24 km, aproximao, de tierres portugueses pertenecientes al distritu de Bragança. 


El ríu Tera crucia esta llocalidá, creando'l so especial paisaxe riberano. El pueblu atópase estremáu en tres barrios: Barrio Cima allugáu na zona de la carretera onde s'atopen los chigres, hostales, agospiamientos rurales, restoranes; Meillugar que s'atopa, como'l so nome indica, nel mediu del pueblu, onde ta la ilesia; y Barriu So, allugáu na marxe derechu del ríu Tera, qu'a esi altor caltién una antigua presa molinera.

 Historia 
La primer referencia escrita a Galende data del añu 927, arriendes de un pleitu ente'l Monesteriu de Samartín de Castañeda y un tal Ranosindo por una pesquería y otres propiedaes que según un documentu posterior yá fueren vendíes nel 916 al monesteriu. Darréu, nel añu 990 dase la presencia del rei Bermudo II de Lleón en Galende, al qu'acompañaron los obispos y magnates del Reinu de Lleón, comprobando la destrucción de la llocalidá poles razzias musulmanes.

Mientres la Edá Moderna, Galende foi una de les llocalidaes que s'integraron na provincia de les Tierres del Conde de Benavente y dientro d'esta na receptoría de Senabria. Sicasí, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, Galende pasó a formar parte de la provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa, que, como toles rexones españoles de la dómina, escarecía de competencies alministratives. Un añu dempués Galende foi adscrita al partíu xudicial de Puebla de Sanabria.INE: Provincia de Zamora. Entiende esta provincia los siguientes conceyos por partíos xudiciales

Tres la constitución de 1978, Galende pasó a formar parte en 1983 de la comunidá autónoma de Castiella y Lleón, en tanto conceyu integráu na provincia de Zamora.{{cita web|url=http://www.jcyl.es/web/jcyl/binarios/195/628/ESTATUTU%20DE%20AUTONOMIA.pdf|títulu =Ley Orgánica 14/2007, de 30 de payares, de reforma del Estatutu d'Autonomía de Castiella y Lleón|autor=

 Demografía 

+ Población municipal ×  Total  Varones  Muyeres 1996 1.416  698  7181998 1.379  677  702 1999 1.401  689  712 2000 1.363  665  698 2001 1.360  670  690 2002 1.374  688  686 2003 1.402  711  691 2004 1.359  688  671 2005 1.372  689  683 2006 1.381  691  690 2007 1.395  693  702 2008  1.374  689  685 2009  1.313  674  639 2010  1.308  676  632  2011 1.384  713  671 2012 1.361  708  653  Fonte: I.N.E. (España)''

 Nucleos de población 
El conceyu estremar n'once nucleos de población, que teníen la siguiente población en 2017 según l'INE.
 Nome n'asturlleonésNome oficial Población La PonteEl Puente340 ViguVigo152 Samartín de CastañedaSan Martín de Castañeda127 GalendeGalende107Riballagu NuevuRibadelago Nuevo85EilanesIlanes71 Cubiellu o CubeilluCubelo65PedrazalesPedrazales50RabanielluRabanillo38RiballaguRibadelago30Al PobláuMoncabril3

 Arquiteutura 

El so cascu antiguu ye un claru exemplu de l'arquiteutura sanabresa, con belles cases fabricaes en piedra del llugar y teyaos de cayuela. D'ente los sos inmuebles destaca la ilesia parroquial, dedicada a San Mamés, d'una sola nave y con un retablu com la imaxe del santu.

Xunto al ríu Tera hai una pequeña presa artesanal y un molín.

 Paisaxe 

190px|left|thumb|Vista del llagu de Senabria.

Unu de los aspeutos más curiosos d'esta llocalidá ye'l paisaxe y la naturaleza que lu arrodia. El so ríu, llagos, llagunes, valles y praderíes convertir nun llugar aparente pa la contemplación y el descansu. D'esti territoriu destaca'l parque natural del Llagu de Senabria, espaciu natural que colos sos 22 000 ha afecta inclusive a les sierres Segundera y Cabreira. 

Equí se dislumbra la morfoloxía creada polos glaciares que mientres el Cuaternariu afectaron a estes sierres como puede trate na mesma cuenca del llagu de Sanabria y del ríu Tera. D'esta forma, la contorna de Senabria conserva na actualidá'l mayor númberu de llagunes d'orixe glaciar de la península ibérica dempués de los Pirineos. Hasta 35 llagunes fueron contabilizaes, toes elles caracterizaes por tar asitiaes na altiplanicie (1600 msnm) y pola pureza de les sos agües, lo que redunda en beneficiu de la fauna y la flora específica que vive nesti hábitat.

La consecuencia más notable d'esta glaciación, ye'l mesmu llagu de Senabria. Ésti foi escaváu pol xelu de la postrera glaciación de Würm, algamando una fondura de 53 m y un llargor que supera los 3 km. Estos datos conviérten-y nel mayor llagu glaciar de la Península. Pero amás atópase nuna bella paraxa que dio orixe a una particular lleenda, qu'asitia'l so orixe nuna maldición divina del pueblu que, anubiertu, fuelga so les sos agües y del que s'escucha'l tañimientu de les sos campanes cada nueche de San Xuan.

 Fiestes 

Galende festexa Los Mártires, el 21 de xineru, y  San Mamés, el 7 d'agostu.

El pueblu tien dellos equipos de fútbol en distintes categoríes amateurs. Xuega nun tornéu que s'entama pa tou Senabria onde compiten otros pueblos de la contorna en dómina veraniega.

 Ver tamién 

 Llagu de Senabria
 Lleenda del Llagu de Senabria
 Llaguna de los Pexes
 Llaguna de les Yegües
 Ríu Tera
  Ríu Negru
 Ríu Castro
 Ríu Bibei
 Ríu Gamoneda
 Ríu Tuela
 Banzáu de San Sebastián
 Banzáu de Cernadiella
 Banzáu de Vega de Tera  Sierra de la Cabreira
 Sierra Segundera
 Sierra Gamoneda
 Pena Trevinca
 Moncalvo
 Monte del Tejedelo
 Ilesia de La nuesa Señora del Azogue
 Monesteriu de Samartín de Castañeda
 Santuariu de la Tuiza
 Santuariu de la Alcobilla
 Camín de Santiago Senabrés
 Castro d'As Muradellas
 GR-84 Castiellu de los Condes de Benavente
 Cortello dos Llobos
 Curru dos Llobos
 Senabria
 La Viella
 As Portelas
 Lubián
 La Requejada
 Catástrofe de Riballagu
 Gastronomía de la provincia de Zamora
 Contornes de la provincia de Zamora
 Conceyos de la provincia de Zamora

 Referencies 

 Enllaces esternos 


 Informe socioeconómico de Caja España sobre Galende

Categoría:Conceyos de Zamora
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Zamora
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial