Villardiegua de la Ribera

Villardiegua de la Ribera ye un conceyu y llocalidá española de la Zamora y de la comunidá autónoma de Castiella y Llión.Villardiegua de la Ribera, datos del INE 

Ye riberana del Dueru nes sos arribes zamoranes. El so términu municipal ta integráu nel parque natural d'Arribes del Dueru. Nel pueblu puede contemplase una mula vetona trayida del Castru de San Mamede (tamién conocíu como Castru de San Mamed o de Peña Redonda).

 Xeografía física 

 Allugamientu 

190px|thumb|left|Situación del conceyu de Villardiegua de la Ribera na provincia de Zamora. 

Villardiegua asítiase nel suroeste zamoranu. Fai frontera con Portugal. Ta a 44 km de Zamora capital. 

Pertenez a la contorna de Sayago. Nun s'integra dientro de nenguna mancomunidá y pertenez al partíu xudicial de Zamora.

El so términu municipal atópase dientro del Parque Natural d'Arribes del Dueru, un espaciu natural protexíu de gran sonadía turística.

 Noroeste: Paradela (Portugal) Norte: Salto de Castro Nordeste: Villadepera  Oeste: Aldeia Nova (Portugal) 75px  Este: Villadepera  Suroeste: Miranda de l Douro (Portugal) Sur: Torregamones  Sureste: Moralina

 Topónimu 
Del bracu, traíu del pobláu de San Mamede, más conocíu por La Mula y, posiblemente antes, como La Yegua, pudiera proceder el nome de Villardiegua o Villar de la Yegua. Sicasí, en llingua céltica'l nome podría significar "villa de l'agua".

 Historia 
Cuntó con ocupación de población dende la dómina prerromana, según atestigüen los restos topaos nos dellos xacimientos calteníos, como'l Castru de San Mamede o Peña Redonda, asitiáu a unos 4 quilómetros del nucleu de población actual. D'esti castru remanecen dos bracos vettones nel mesmu Villardiegua, unu emblemáticu conocíu como La Mula (a pesar de los sos atributos sexuales masculinos claramente marcaos), a la que s'atribúi'l nome de la llocalidá, y otru en manes particulares.Valdueza, José Luis, Juan Antonio Panero y Joaquín Sanz-Zuasti. Páx. 42

Darréu, la esistencia de numberosos cercos romanos en Villardiegua atestigüen que la llocalidá tuvo poblada na dómina romana. Estos cercos atópense empotraos nes parés de les viviendes, tando documentaos una ventena d'ellos, ente completos y fragmentos.

Na Edá Media, Villardiegua sería repobláu, quedando integráu nesta dómina nel Reinu de Llión, que los sos monarques entamaron dicha repoblación nel contestu de la xeneral llevada a cabu en Sayago. Asina, el documentu más antiguu que se refier a esta llocalidá, data de 1175 y trátase d'una d'unes mandes parllamentaries en que se conceden a los monxos de Peleas una canal y dos cortes en Villaryegua…”.

Hai constancia documental nos censos del sieglu XVI de la llocalidá como “Villar de la Yegua”, según el catastru d'Ensenada nel sieglu XVIII y la obra de Gómez Carabias de 1884, na que menta ente otres cuestiones la ilesia parroquial de la Natividá de la Santísima Virxe, y les ermites de San Roque, San Mamed y la sumida ermita de San Sebastián. 

Mientres la Edá Moderna, Villardiegua tuvo integráu nel partíu de Sayago de la provincia de Zamora, tal que reflexaba en 1773 Tomás López en Mapa de la Provincia de Zamora. Asina, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, la llocalidá caltúvose na provincia zamorana, dientro de la Rexón Llionesa, integrándose en 1834 nel partíu xudicial de Bermillo de Sayago,Subdivisión en partíos xudiciales de la nueva división territorial de la Península ya islles axacentes / aprobada por S. M. nel real decretu de 21 d'abril de 1834 dependencia que s'enllargó hasta 1983, cuando foi suprimíu'l mesmu ya integráu nel Partíu Xudicial de Zamora.Real Decretu 529/1983, de 9 de marzu, pol que se determinen los Partíos Xudiciales de cada provincia, a considerar a efeutos de les eleiciones de Diputaos provinciales.

Villardiegua de la Ribera foi unu de los arciprestalgos más grandes de Sayago, llegando nel so momentu a tomar una cincuentena de parroquies, d'ende'l so ricu patrimoniu.González Grueso, Ana y del Cura Sancho, Raquel (2012); Estudiu y documentación de conxuntos de pintures murales na contorna de Sayago (Zamora)

 Demografía 


 Evolución de la demografía de Villardiegua de la Ribera ente 2000 y 2017 Fonte:Institutu Nacional d'EstadísticaGráfica ellaborada por: Wikipedia

<p style="clear:both">

 Patrimoniu 

 Castru de San Mamede 


El Castru de San Mamede o Peña Redonda, asítiase a unos 4km, aproximao, al suroeste del cascu urbanu y a lo cimero d'un cuetu que, de la mesma, atópase coronáu por un bolu de granitu que dio nome a la paraxa. Asítiase na antigua devesa de Bozón, nel so día partida ente los términos de Torregamones y Villardiegua. Na citada paraxa fueron atopaos restos prerromanos, romanos y visigodos.Nes proximidaes de la villa, nel términu municipal de la vecina Villardiegua de la Ribera, esistió un asentamientu primitivu, que depués foi urbanizáu polos romanos ya inclusive pasó a manes del pueblu visigodu, antes del so abandonu, na redolada del cuetu conocíu como Peña Redonda.Precisamente, les terraces asitiaes al pie del asentamientu de Peña Redonda fueron oxetu d'estudiu mientres anguaño, confirmándose'l so orixe romanu «y revelando una fondura d'hasta tres metros. Según apuntóse dende l'equipu d'investigación que dirixe en profesor Javier Sánchez Palencia, «esti fechu ye especialmente relevante pola dificultá de poder documentar unes terraces de cultivu de dómina romana nun estáu tan bonu de caltenimientu». El segundu topar en plenu suelu rústicu con proteición natural, a 4 km al SO de la población. Trátase de La Peña Redonda, un hábitat ástur romanizado en que'l so solar llevantóse, sieglos dempués, una ermita, llamada de San Mamede o Sanamede. La so estensión, según obra nun espediente del Inventariu Arqueolóxicu de Castiella y Llión, ye de 13, 1 ha.

A la entrada de lo que foi'l castru, son entá divisables les ruines d'una ermita y de la casa del que sería l'ermitañu. Muncha de la piedra qu'esistió, foi acarretada pa la construcción de cortines y, polo xeneral, nes edificaciones de Villardiegua.

En delles de les roques de la zona ye posible evidenciar grabaos qu'amuesen l'antiguu cultu prerromanu a la culiebra. Dientro y fora de la cortil fueron atopaos diversos restos prerromanos y romanos, como cachos de cerámica, urnes cinerarias, piedres molineres, monedes y un pequeñu llábanu visigóticu de cayuela asemeyáu a los de Salvatierra de Tormes. Arqueólogos como Benito de Rey y Grande del Río, cunten que el llugar foi santuariu a xulgar poles duernes de sacrificiu que s'atopen nel llugar.

Nel cercanu paraxe de Peñica les Cruces tamién fueron descubiertos uranoglifos y petroglifos, grabaos rupestres en piedra que s'acomuñen a santuarios celtibéricos.[http://www.laopiniondezamora.es/comarcas/1267/sayago-descubiertos-grabaos-prehistoricos-villardiegua/125101.html Descubiertos grabaos prehistóricos en Villardiegua 
]

 La Mula: Cunta'l conceyu con un verraco traíu del cercanu pobláu de San Mamede, San Mamed o San Amede, más conocíu como La Mula o como La Yegua, como sería conocíu d'antiguo. Esta última denominación pudo ser l'orixe del nome de Villardiegua o, de lo que ye lo mesmo, la Villa de la Yegua. El bracu ta talláu nuna única pieza con dimensiones de 2,10 metros de llongura por 0,74 d'anchu.

 Cercos romanos: Tamién de San Mamed son orixinaries les esteles romanes que son posible acolumbrar nes parés de munches de les viviendes de Villardiegua. Hasta una ventena fueron documentaes, delles completes y otres estazaes, pero toos elles caracterizaes pol so gran sobriedá, rayando la probeza, con elementos amenorgaos a media seña espresión, cola rueda solar simbólica y los datos del difuntu: VIRONO TVROVI F AN LX, o lo que ye acoricar: Virono, fíu de Turovio, finó a los 60 años.La sauna de Ulaca: Saunes y baños iniciáticos nel mundu célticuribera- Villardiegua de la Ribera según Aderisa

 Rivera del Pontón 

D'especial guapura ye la cascada que, n'abril y mayu, anicia esta rivera sobre les agües del banzáu de Miranda de l Douro, pa lo qu'empieza a coyer impulsu a partir del ponte que la crucia pa dar pasu al camín que va a Peña Redonda. Agües enriba ye posible ver, en bones conidicones, trés antiguos molinos de Villardiegua, ente qu'agües embaxo pueden cuntase hasta once molinos abandonaos y arruinaos. La rivera, a lo llargo de tol so trayeutu, ye acompañada d'una exuberante vexetación, compuesta por figal, artos, carba, fresnu,... Pa reparar meyor la cascada, ye aconseyable baxar pela marxe esquierda, a partir del penúltimu molín.

 Ver tamién 
 Sayago
 Arribes
 Duero
 Castru de San Mamede
 Parque natural d'Arribes del Duero
 Parque natural del Duero Internacional

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Ficha de Villardiegua de la Ribera na páxina de la Diputación de Zamora 

Categoría:Conceyos de Zamora
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Zamora
Categoría:Pandu Ibéricu
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial