Lizoáin-Arriasgoiti

Lizoáin-Arriasgoiti (n'euskera Lizoainibar-Arriasgoiti de forma cooficial) ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa, na contorna de Aoiz y a 19 km de la capital de la comunidá, Pamplona.

Tien una superficie de 65.53 km² y La so población ye de .

El nome del conceyu foi Lizoáin hasta 2009 en que se-y añader el nome del antiguu conceyu d'Arriasgoiti el cual fundiérase col de Lizoáin en 1943.

Amás de la llocalidá de Lizoáin, dientro del conceyu atopen los llugares habitaos de Señoríu de Aguinaga, Beortegui, Galdúroz, Iloz, Janáriz, Laboa, Lérruz, Leyún, Mendióroz, Oscáriz, Redín, Uroz, Urricelqui, Yelz, Zalba, Zaldaiz y Zunzarren.

 Topónimu 

L'actual conceyu ta formáu pola fusión de dos conceyos en 1943: Lizoáin y Arriasgoiti. Anque ente 1943 y 2009 el conceyu surdíu de la fusión de dambos llamóse Lizoáin, por ser este'l más importante de los dos, en 2009 adoptóse l'actual denominación oficial que xune los dos topónimos. Lizoáin y Arriasgoiti son antiguos valles que englobaban delles poblaciones.

Lizoáin pertenez a la serie de topónimos vascu-navarros que tienen una terminación en -ain. Julio Caro Baroja defendía que la mayor parte d'estos topónimos, derivaben d'un antropónimu xuníu al sufixu llatín -anum. En munches rexones del antiguu Imperiu romanu, el sufixu acusativu -anum xuníu a un nome personal formaba'l nome de les posesiones rústiques denominaes fundus. Esti nome solía ser el del propietariu orixinal del fundus, yá que depués si camudaba de posesor el nome del fundus solía caltenese invariable. Siguiendo esta hipótesis les poblaciones vascu-navarres con sufixu -ain o -anu remontaríen el so orixe a asentamientos rurales de la Dómina Romana; o asentamientos de l'Antigüedá Tardía y Edá Media, que caltuvieren pautes de nomar les propiedaes heredaes de la dómina romana.

Nel casu de Lizoáin Caro Baroja pasó per alto esti conceyu y valle nel so llistáu de llocalidaes navarres con sufixu -ain.Sicasí lo dicho pa la llocalidá casi homónima de Linzoáin puede valir tamién pa esti casu. Con munches duldes Caro Baroja suxería que l'antropónimu Linteus atopábase detrás del topónimu Linzoáin. Xeneralmente estos topónimos con terminación -ain faen mención a llocalidaes qu'históricamente fueron modestes aldegues (anque dalgunes d'elles como Ansoáin o Barañáin crecieron nos últimos años). Nun suelen faer mención a unidaes más grandes, como ye'l casu de valles. Sicasí hai que tener en cuenta que Lizoáin tamién ye'l nome de la llocalidá qu'exercía como capital del valle de Lizoáin y anguaño del conceyu de Lizoáin-Arriasgoiti. Cabo pensar por tantu que Linzoáin orixinalmente yera'l nome del pueblu, que al exercer de cabecera del valle acabó per estender el so nome a tol conxuntu. En llingua vasca suelse estremar Lizoain (pueblu) del Lizoainibar (valle).

Sobre Arriasgoiti cabo dicir que'l topónimu paez provenir de la llingua vasca, yá que goiti significa alto, percima de, de riba. El primer términu ye más escuru. Arriasgoiti ye un valle más altu que Lizoáin y asitiáu a lo llargo del cursu del ríu Erroibar; quiciabes d'ende derívese'l topónimu.

 Símbolos 
 Escudu 
L'escudu d'armes del Lizoáin tien el siguiente blasón:

Jesús Lorenzo Otazu Ripa, Heráldica Municipal Merindad de Sangüesa (II),pg 6 Navarra. Temes de Cultura Popular nᵘ 289, Ed. Gobiernu de Navarra, 1999, ISBN 84-235-0077-2

 Xeografía física 
 Situación 
La llocalidá de Lizoáin ta asitiada na parte central de la Comunidá Foral de Navarra, xunto al ríu Erroibar. El so términu municipal tien una superficie de 65,53 km² y llinda al norte colos conceyos d'Esteribar y Erroibar; al este colos d'Arce y Lónguida; al sur colos d'Izagaondoa y Aranguren; y al oeste colos de Valle de Egüés y Urroz-Villa.

 Clima 
El clima de la zona ye de tipu submediterráneo. Les temperatures medies añales bazcuyen ente los 8°y 13 °C, L'índiz de precipitación añal ta ente los 1.000 y 1.400 mm, produciéndose ente 100 y 140 díes lluviosos al añu, l'aridez braniza dura ente 1 y 2 meses y l'índiz d'evapotranspiración potencial ta ente los 650 y 700 mm.

 Flora y fauna 
La vexetación autóctona de la zona ta formada principalmente por carbayos (Quercus robur), hayas (Fagus sylvatica) y pinu montés (Pinus sylvestris), anque d'ésta solo queden delles reliquies y la mayor parte de la superficie forestal ser de repoblación.

 Demografía 
 Evolución de la población 

 Distribución de la población 
El conceyu estremar nes siguientes entidaes de población, según el nomenclátor de población publicáu pol INE (Institutu Nacional d'Estadística). Los datos de población referir a 

 Nucleos de población Entidá de población Población () Señoríu de Aguinaga Beortegui Galdúroz Iloz Janáriz Laboa Lérruz Leyún Mendióroz Oscáriz Redín Uroz Urricelqui Lizoáin Yelz Zalba Zaldaiz Zunzarren

 Ver tamién 
 Llista de conceyos de Navarra
 Navarra
 Merindad de Sangüesa

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Lizoáin - Gobiernu de Navarra -Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.

Categoría:Conceyos de Navarra
Categoría:Llocalidaes de Navarra
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial