Igantzi

Igantzi ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, Na contorna de Cinco Villes y a 70,4 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

La villa ta arrodiada de praos abarganaos, cultivos y felechales. Ensin entrar al pueblu y en direición a la vecina Aranaz puede vese la Ermita de San Xuan Xar que'l so interior ye una cueva y que ta enclavada na reserva natural de San Juan Xar carauterizada pola esistencia de la especie arbórea del carpe (Carpinus betulus) y una fonte d'agua melecinal. Nel so términu municipal inclúyense tamién los barrios de caseríos de Berrizaun, Frain, Irisarri, Unanua, Elusta, Piedadeko Gaina y Sarrola. Una de los meyores vistes de la llocalidá puede almirase dende la Ermita de La nuesa Señora de la Piedá que ta na parte alta del pueblu y adosada al campusantu. Ente les casones del pueblu alza la Ilesia de San Miguel Arcánxel.

 Topónimu 
Ye mentada per primer vegada nun testu escritu en 1366 sol nome de Eançi. Nel sieglu XVII apaez yá so la so denominación actual de Igantzi (1644), anque contemporánea d'esta ye tamién la forma Yanzi. Un pocu anteriores son les formes entemedies Yançi (1603) y Ihanzi (1617). 

Basándose nel nome más antiguu conocíu de la llocalidá y comparándolo cola evolución d'otros topónimos navarros, el filólogu Alfonso Irigoyen propunxo un hipotéticu topónimu orixinal Eiantzi qu'evolucionara a Eantzi y darréu de la manera que yá ta documentada históricamente. Sía que non ye un nome d'escura etimoloxía y de significáu desconocíu. Mikel Belasko incide na so obra en que son dellos los topónimos navarros qu'acaben nel sufixu -(t)zi que tienen una etimoloxía difícil.

El nome en llingua vasca de la llocalidá ye Igantzi, que surde a partir de les formes documentaes del sieglu XVII cola apaición de la denomada g antiyod per un sitiu y por otru'l caltenimientu d'un soníu similar al representáu d'antiguo na grafía castellana pola ce cedilla qu'anguaño en vascu trescríbese como tz. Yá que el conceyu pertenez a la zona vascófona de Navarra dende'l 31 de xineru de 1989 (Decretu Foral 16/1989, de 19 de xineru) el conceyu denominar oficialmente pol so nome vascu: Igantzi.

 Xeografía física 
 Situación 
La villa de Igantzi ta asitiada al norte de la Comunidá Foral de Navarra. El so términu municipal tien una superficie de 16,634 km² y llinda al norte col conceyu de Lesaka, al este col d'Etxalar y al oeste col d'Aranaz.

 Demografía 
 Evolución de la población 

 Alministración 
 Llista d'alcaldesMandatuNome del alcaldePartíu políticu 2003-2007  Jesús María Begino Garro  Herri Taldea 2007-2011  Iñaki Goienetxe Zubieta  NaBai 2011-  María Lourdes Ibarluzea Irureta  Herri Taldea

 Monumentos 

 Monumentos relixosos 
Ilesia de San Miguel Arcánxel, del sieglu XVI, d'estilu góticu tardíu. Mientres el sieglu XVIII añader a la planta cuadrada orixinal los brazos, dando llugar a la planta actual. El retablu data del sieglu XVII y anque orixinariamente nun tenía torre y l'actual data del añu 1940.

Ermita de La nuesa Señora de la Piedá, del sieglu XVI alcontrada nel altu de Piedá, na carretera escontra Lesaka. A mediaos del sieglu XX fixéronse grandes reformes y asitióse un pequeñu campanariu. A destacar la fachada orixinal de piedra, onde figura la fecha de 1554, en lletra gótica. La fiesta celebra'l día de la virxe en setiembre.

Ermita de San Xuan Bautista, allugada na redoma del ríu Latsa. Trátase d'una cueva escarvada na roca, con tres fuentes na parte baxa. A estes fontes atribúyese-yos propiedaes curatibles. Tamién destaca'l carpe (Carpinus betulus), especie protexida, polo qu'en 1987 declaróse Reserva Natural.

 Personaxes célebres 
 Juan Bautista Machicote Yrisarri (1802-1881): Marques de Machicote (13/02/1869), Escoyíu Diputáu a Cortes 15 de Xineru de 1869 pola circunscripción de San Xuan de Puertu Ricu.
 Martín Belarra (1807-1878): hacendado, industrial y diputáu navarru progresista.
 Juan José Txoperena (1946): pelotari aficionáu de la especialidá de mano
 Miguel Ángel Txoperena, Txoperena II (1952): pelotari profesional de la especialidá de mano. Foi campeón del manomanista de segunda.
 Mikel Txoperena, Txoperena III (1962): pelotari de la especialidá de mano en trinquete. Medayista nos mundiales y Xuegos Olímpicos.
 Oskar Txoperena, Txoperena IV (): pelotari de la especialidá de mano en trinquete. Medayista nos mundiales.

 Referencies 

 Ver tamién 
 Fábrica de lloza de Igantzi
 Navarra
 Llista de conceyos de Navarra

 Enllaces esternos 
 Conceyu de Igantzi - Páxina web oficial.
 Datos de Igantzi - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.

Categoría:Conceyos de Navarra
Categoría:Llocalidaes de Navarra
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial