O Porriño

O Porriño ye un conceyu de la provincia de Pontevedra ya integráu nel Área Metropolitana de Vigo, nel noroeste d'España. Llenda al norte col conceyu de Mos, al noroeste col de Vigo, al oeste col de Gondomar, al sur col conceyu de Tui, al sureste col conceyu de Salceda de Caselas y al este col de Ponteareas. Forma parte de la contorna de Vigo.

 Xeografía 
Ta travesáu pel ríu Louro, tributariu del ríu Miño. Ocupa'l centru d'un ampliu valle llamáu valle d'A Louriña. Escontra la llende sur del conceyu hai una zona pantanosa llamada As Gándaras de Budiño, zona de anidamiento d'aves migratories y unu de los ecosistemes más ricos d'Europa.

 Altitú: 109 metros.
 Llatitú: 42º 10' N
 Llargor: 008º 37' O

 Corporación municipal 
 Resultáu eleiciones municipales del 25 de mayu de 2015 n'O Porriño Nome Votos Porcentaxe Conceyales Partíu Popular de Galicia 4.067 39.61% 8 Partíu de les Socialistes de Galicia 2.133 20.78% 4 Unión Democrática da Louriña 1.310 12.76% 2 Bloque Nacionalista Galego 1.231 11.99% 2 Esquerda Xunida- Son 697 6.79% 1

 Historia 
Ente los sieglos VIII y III e. C., la península ibérica taba poblada por distintos pueblos que vivíen en plena Edá del Fierro, alcontrándose al noroeste peninsular los Galaicos. Alredor de los citaos sieglos O Porriño ye un encruz de caminos pa Helenios, Levnios o Interaminicios (los más cercanos), o dalgunos tan importantes como Bracaros o Ástures. Pero ensin dulda los padres fundadores son los Grovios. Los Grovios (en llatín GROVII) yeren tamién conocíos como Crovios, Gravius o Gronios.

Ocupaben la zona del valle y desaguada del ríu Miño, islles Cíes, Baiona y la ría de Vigo, hasta la sierra d'A Grova, ente Galicia y Portugal, con capital en Castallum Tyde (Tui, Pontevedra), nel Conventus Bracarensis, na Gallaecia, dende la Edá del Bronce.
miniaturadeimagen|Conceyu d'O Porriño.
Esisten restos castreños nel visu del monte Aloia, A Guía (Randufe), Cabeza de Francos (Pazos de Reis) y en Tui. Destaca'l castru de San Cibrián de Lás, unu de los mayores de Galicia. Tamién los rellaciona con O Grove.

Les fontes antigües ( Pomponio Mela, Pliniu'l Vieyu, Silio Itálicu, Ptolomeo,...). siguiendo la tradición historiográfica de dómina romana, los reputa como d'orixe troyanu, con orixe en Diómedes, fíu de Tyde.

Unu de los dioses conocíos de los grovios yera Turiaco, que'l so significáu rellacionar con rei o señor, en función del raigañu “tor-” (si guarda rellación con una inscripción irlandesa qu'alude a Tor rí non tighearna).

Les rellaciones comerciales ente los distinos primeros pobladores faen surdir rutes y O Porriño naz como puestu de cobru impositivu pa les carretes qu'intenten entrar nes cercaníes de la capital grovia.

En principiu nun ye más qu'una talaya fronteriza, pero col tiempu y la riqueza que se va atropando los habitantes empiecen a esplotar la so gran riqueza natural ampliando l'horizonte de les sos posibilidaes.

Alredor del 377 e. C. un llabrador afincáu les fasteres del ríu y la so familia son asesinaos polos soldaos del rei grovio Trotia'l Pernomáu(*) en respuesta a les quexes de la incipiente villa no respeutivo a los abusivos impuestos. El pobláu alzar n'armes contra la capital y pocu más de 100 homes (a los que más tarde se xuniríen otros 400 bracaerenses dende'l sur) colen a les órdenes de Ghrovary el Pueril (*) (* asina traduz los nomes l'Archivu Diocesanu de la Catedral de Tui onde se guarden fragmentos del rellatu), quien consigue vencer la opresión tudense y matu con despiadada roxura al rei y la so familia como vengación y maniobra política p'asegurase'l respetu de los pueblos vecinos. La capital ye treslladada entós a "A Quinta", na actual parroquia de Pontellas.

El nome dO Porriño ye frutu del nomatu del rei Ghrovary: El Pueril'' (del llatín puerīlliriu).
Esti nome dióse-y por cuenta de la mocedá del nuevu rei (apenes cuntaba con 17 años) y tamién al enfotu cola que se defendió Trotia al faer de menos les amenaces al so verdugu. La villa empezó a conocese col nome de "Fíos de Puerīlliriu" nominación que se derivó y deformó hasta l'actual O Porriño.

Bon sitiu a defender y encruz de camín pa les mercancíes ente sur y norte, este y oeste, O Porriño enllenar de rellumanza prueba d'ello ye'l castiellu que se llevantaba na zona de Cans, y del que por desgracia nun se caltién nada.

Los díes de gloria terminen cola llegada de les tropes romanes de Vespasiano alredor del añu 70. Anque resistiron airaos envites mientres llongures 7 meses, a la fin vencen a la majestuosidad militar de la XI Lexón Ave Fénix al mandu de Lucio Nardo. Nel añu 72, los Grovios porriñeses son l'últimu pueblu galaicu prerromanu n'abrir les sos puertes a los romanos, quien reconocen les sos avanzaes rellaciones sociu-comerciales y véncen-yos l'honor de ser socios -y non sometíos- nel control de la rexón asitiada ente la Ría de Vigo y el ríu Miño.

Los romanos introducen el pueblu nueves téuniques granibles y créese equí l'entamu del aballador trabayu de la cantera de granitu, siendo'l pueblu romanu d'O Porriño el suministrador d'esti material pa la construcción d'obres realizaes a lo llargo de tol noroeste español.

 Parroquies 
Esti conceyu ta formáu por ocho parroquies:

 Atios (Santolaya)
 Cans (San Esteban)
 Chenlo (San Juan)
 Mosende (San Jorge)
 Pontellas (Santiago)
 O Porriño''' (Santa María)
 Budiño (San Salvador)
 Torneiros (San Salvador)

 Economía 
Tien un calter eminentemente industrial por cuenta de los sos dos polígonos industriales y a les sos canteres de granitu, les mayores del mundu d'esti mineral. El característicu y únicu "granitu rosa O Porriño", utilizáu inclusive n'edificaciones de los Estaos Xuníos. Coles mesmes, ye un nuedu de comunicaciones viarias importante.

Los dos grandes parques empresariales, As Gándaras y A Granxa, con empreses del sector del automóvil, construcción, tratamientu del granitu, concesionarios de marques industriales, maquinaria y servicios varios, tán dixebraos pela principal vía de comunicación ente O Porriño y Tui, pela autovía O Porriño-Vigo, que ye un nexu d'unión vital pal Sur de Pontevedra y el puertu vigués.

 Acontecimientos destacaos 

El 9 de setiembre de 2016 na llocalidá d'O Porriño, un tren que cubría'l trayeutu Vigo-Porto descarriló causando la muerte de cuatro persones.

 Ciudadanos destacaos 
 Antonio Palacios: arquiteutu.
Nicanor Ocampo Otero; veterinariu.
 Gustavo Domínguez: ciclista.
 Javi Rodríguez: xugador de baloncestu.
 Jonathan Vila: futbolista.
 Sergio Aragoneses: futbolista.
 Teté Delgado: actriz, cantante y presentadora.
 Nito Pereiro: Pintor.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 O Porriño, Turismu Rías Baxes
 El lindano envelena O Porriño

Categoría:Llocalidaes de la provincia de Pontevedra
Categoría:Conceyos de Pontevedra
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial