Chistén

Chisténhttp://www.enciclopedia-aragonesa.com/voz.asp?voz_id=20323&voz_id_origen=4184, n'aragonés, Gistaín, n'español, y oficialmente Gistaín/ChisténSegún apaez nel Decretu Llexislativu 2/2006, de 27 d'avientu, del Gobiernu d'Aragón, pol que s'aprueba'l testu refundíu de la Llei de Delimitación Comarcal d'Aragón., ye un conceyu d'España na provincia de Uesca, Comunidá Autónoma d'Aragón. Tien un área de 75,90 km² con una población de 137 habitantes (INE 2016) y una densidá de población de 1,81 hab/km².

Parte del so términu municipal ta ocupáu pol Parque natural Posets-Maladeta.

 Gistaín: llocalidá del Pirinéu aragonés asitiada nel Valle del mesmu nome:
Gistaín. Les poblaciones que conformen esti valle son: Badaín, San Marcial, Salinas d'Ensin, Saravillo, Ensin, Señes, Serveto, Plan, San Juan de Plan, Gistaín (o Gistau). (Gistaín en llingua francesa soníu = Gistén), pronunciada la lletra G, na aguada española como CH (Chistén). Nel valle de Benasque denominóse d'antiguu al valle y a la llocalidá como: Gistau (en llingua francesa soníu = Gistó), que pola mesma regla anterior, la G, n'otros idiomes peninsulares tomar por CH = Chistau. El ríu Cinqueta naz nos montes del términu municipal de Gistaín, que'l so caudal que xunto coles agües que se-y amiesten pela so vera izquierda procedente de los montes de San Juan de Plan, va formar más del 90%

Topar ente los valles de Bielsa y Benasque o Benás, tamién nel Pirinéu aragonés.

El ríu Cinqueta percuerre'l Valle de Chistau dende la so nacencia n'El Pez hasta incorporase al ríu Cinca en Salina d'Ensin a la entrada del Valle. Chistén, nun tien ríu, anque'l ribayu de Foricón que pasa xunto al pueblu desagua nel ríu Cinqueta nel términu de Plan.

La carretera transpirenaica que xubiendo escontra'l túnel de Bielsa dexa a la derecha la esviadura del valle de Chistau onde s'atopa la llocalidá de Chistén / Gistaín.

Dientro del so abigarrada arquiteutura destaquen dos torres defensives: La Torre de Casa Tardán y la Torre de Casa Rins. Y la torre de la Ilesia de San Vicente Mártir.

 Política llocal 
 Últimos alcaldes de Gistaín 
 Periodu  Alcalde  Partíu 1979-1983    1983-1987    1987-1991    1991-1995    1995-1999    1999-2003  Joaquín Mur PSOE 2003-2007    2007-2011  Daniel Bielsa BarrauAlcaldes d'Aragón de les eleiciones de 2007Alcaldes d'Aragón de les eleiciones de 2011  PAR  2011-2015 2015-2019

 Resultaos eleutorales 
Eleiciones municipales Partíu 2003 2007 2011 2015 PAR - 3 4 4 CHA - 1 PSOE 4 2 1 - PP 1 - Total 5 5 5 5

 Personaxes pernomaos 
 Amado Laguna de RinsG.Y.A.
 José María Mur

 Fiestes y cultura popular 
Ente les fiestes destaca l'antroxu que caltién los elementos propios del antroxu pirenaicu aragonés, la fiesta de los trucos de san Antón y la romería de San Fabián. Na fiesta d'antroxu constrúi un moñecu llamáu "muyén" que se monta nun pollín y na so compañía los mozos colos músicos, percuerren les cases del pueblu recoyendo comida cola que van realizar meriendes mientres el restu del iviernu y la primavera. El moñecu ye acusáu de tolos desastres de la fiesta, xulgáu y quemáu el domingu de Piñata. La fiesta d'ye trucos (Cencerrada)celebrar en Xineru, los habitantes del valle, percuerren tolos pueblos del valle mientres la nueche, portando grande llueques que faen sonar pa estornar los espíritus del inframundu. En cada llocalidá prepara un convidada pa tolos asistentes, el incicio de la cencerrada o fiesta d'ye trucos de San Antón empieza en Gistaín / Chistén y acaba de madrugada en Saravillo onde se realizada una costellada popular. La romería de San Fabián tien llugar nel mes d'agostu na ermita'l Santu del mesmu nome, onde s'interpreten los Gozos de San Fabián y báillense les dances tradicionales chistavinas.

Gistaín / Chistén, cuenta con una asociación cultural que dinamiza la vida cultural del pueblu (asociación cultural Les Fuens de Chistén) la cual edita una revista escrita íntegramente en aragonés chistavín (revista l'alcaugüé). Ye una de les llocalidaes onde meyor caltiénse vivu l'aragonés na so variedá chistavín, cuenta con escritores como Quino Villa Bruned, ya investigadores qu'afondaron na llingua falada como Brian Mott y Fernando Romanos Hernando.

 Referencies 

 Ver tamién 
 Conceyos de la provincia de Uesca
 Conceyos aragonófonos d'Aragón según l'Anteproyectu de la Llei de Llingües
 Enllaces esternos 

Categoría:Conceyos de Uesca
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Uesca
Categoría:Sobrarbe
*
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial