Cipérez

Cipérez ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Intégrase dientro de la contorna de Vitigudino y la subcomarca de la Tierra de Vitigudino. Pertenez al partíu xudicial de Vitigudino.

El so términu municipal ta formáu poles llocalidaes de Castillejo de Evans, Cipérez, Gansinos, Grandes, Huelmos, La Moralita y San Cristóbal de los Mochuelos, ocupa una superficie total de 104,66 km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu , cuenta con una población de  habitantes.

Ye conocida pola so fábrica d'oblees artesanes "Pan de Ángel".

 Historia 

La fundación de Cipérez remontar a la repoblación efectuada pol rei Alfonsu VI de Lleón a finales del sieglu XI, quedando adscritu al Alfoz de Ledesma, nel Reinu de Lleón. Asina, el nome de la llocalidá, denomada nel sieglu XIII "Cipedres" provendría según la historiografía del nome de Ziti Petriz, lo qu'enllazaría a que los primeros pobladores provendríen de la Rioja, concretamente de la zona de Nájera, onde ta recoyida la esistencia de dichu nome.

Al pasar a depender de Ledesma quedó encuadráu nel so señoríu y, darréu, nel condáu de Ledesma, dependencia que s'enllargó hasta'l sieglu XIX. Cola creación de les actuales provincies en 1833, Cipérez quedó integráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa, pasando a depender en 1844 del partíu xudicial de Vitigudino.

Estes tierres taben cuasi despoblaes na Alta Edá Media, esistieron delles poblaciones en llugares como Sahelicejos, onde se caltién un dolmen. Zafrón... La zona d'Arribes tamién tuvo bien allegada, dende la prehistoria, hasta la dómina romana. Na prehistoria los Celtes y otros pueblos percorrieron aportar, d'ellos quedaron diversos Castros. Los romanos introducieron la vide, el olivo y darréu los árabes les naranxales. Pero tou esto n'Arribes, yá que tienen un clima más templáu que nesta zona, y mayor posibilidá de defensa en casu d'ataque. Cipérez yera zona qu'entós se llamaba tierra de naide, yeren inmenses estensiones de tierra vacíes llenes d'arboláu (encina, carbayu, artos...), que teníen un clima bien rigorosu. 

Mientres reconquistar y a midida que avanzaben los cristianos escontra'l sur, los terrenes que se diben ganando diben repoblándose. Asina s'asitiaron allá pel añu 1085, los primeros vecinos en Cipérez. 
Nun hai noticies de la construcción de los primeros asentamientos, pero les cases nestos llugares faíense d'antiguo a base de piedra de granitu, bien abondosu nesti llugar, adobe y folla.

La construcción de les cases realizar por aciu el sistema de paré doble: tratar de dir faciendo dos fueyes, una per dientro y otra per fora y de xemes en cuando trabar con piedres que xuníen dambes fueyes; la parte central rellenar por aciu piedres pequeñes. Pa la meyor unión de la piedra utilizaba folla, magar ye ciertu, qu'una paré bien fecha apenes lo precisaba. Les habitaciones interiores dixebrar por aciu adobes (lladriyos de folla y paya ensugaos al sol). La cubrición facer por aciu vigues de madera, dempués cubríase tou con ramos y enriba asitiábase folla y texa. Les parés teníen de ser grueses, por dos motivos, p'aisllar la casa lo máximo posible del fríu y el calor, y pa soportar el pesu de la cubierta que yera abondo grande. De normal teníen unos 50 ó 60 cm d'espesura y ye normal que lleguen al metro.
Nes esquines asitiábense piedres llabraes, escuadradas, por qu'encaxaren. Les puertes y ventanes diben suxetaes si poder por aciu jambas enteres de piedra pulida.

Les puertes yeren dobles, abondo resistentes y con un gran portón, que pel branu se dexaba abiertu por que corriera l'aire. Les ventanes yeren de madera, de normal introducíense nes jambas unes rexes pa evitar robos.

Práuticamente en toles cases esistía lo que se llamaba "el doble" o "sobrao", construyíu por aciu tables de madera, que s'utilizaba pa guardar principalmente teníase abondu altor (en delles cases apenes llega al metru d'altor), el granu ( centenu, avena, trigu...), esto ye, como panera. Tamién s'utilizaben los preseos de llabranza...

Los suelos en munches ocasiones yeren de llanches de piedra pulida. Lo que nun faltaba en nenguna casa yera la chimenea, güei yá cuasi sumíes les antigües. La so principal carauterística yera la gran campana que teníen, dalguna de 5 o 6 metros cuadraos, la so principal utilidá yera pal sanamientu de la matanza mientres l'iviernu a base del fumu. Les cases yeren de poco altor, y si dalguna casa sobresal en Cipérez ye porque perteneció a dalguna familia adinerada.

Tou esto fizo que nel so interior la temperatura apenes variara mientres iviernu y branu.

D'antiguo, col fin de llograr una mayor proteición de los bienes y animales, los pobladores construyíen les cases nel interior de les corrolades, esto ye, p'aportar a la vivienda había que pasar pola corrolada. Esto foi sumiendo, porque causaba munchos problemes de salú.

Cola división territorial d'España de 1833 na que se crean les actuales provincies, Cipérez queda encuadráu dientro de la Rexón Lleonesa, formada poles provincies de Lleón, Zamora y Salamanca, de calter puramente clasificatorio, ensin operatividad alministrativa, qu'a les traces vendría recoyer l'antigua demarcación del Reinu de Lleón (ensin Galicia nin Asturies).

 Xeografía 
Llenda al norte con Peralejos de riba, Espadaña y Villar de Peralonso; al este con Villasdardo, Santa María de Sando y Sando; al sur con Garcirrey y El Cubu de Don Sancho y al oeste con Pozos de Hinojo.
Distancia a Salamanca: 60 km.
Superficie: 105 km'.
Altitú: 769 metros sobre'l nivel del mar.
Población: 469 habitantes.
Fiestes: 21 d'agostu.

Esti conceyu foi cabeza d'una de les rodas del alfoz ledesmino. Nel sieglu XIX les tierres de Cipérez quedaron incorporaes nel acabante crear Partíu xudicial de Vitigudino, surdíu na nueva organización alministrativa que se constituyó n'España dempués de 1833. La nota predominante nesti conceyu ye'l descensu tan acusáu de población que vieno sufriendo dende mediaos de sieglu. Nesti sentíu los datos son bien significativos: si en 1950 cuntaba con 1.421 habitantes trenta años más tarde esa cifra amenorgárase a la metá, nun superando los 500 habitantes na actualidá. La gran estensión del términu municipal, qu'integra siete entidaes, refundia una densidá bien débil (4 hab/km²), de resultes de la presencia y dominiu de les esplotaciones encampizaes de ganáu vacuno y ovín. Hai una total dedicación a la ganadería y al aprovechamientu de les camperes y yerbazales, destinándose menos del 10% de les tierres al labrantío. Frutu de la presencia ganadera ye que'l conceyu cuntó con un mercáu de ganaos los martes. De les tres ermites que tuvo güei namái caltién la del Humilladero, qu'alluga la talla del Cristu del Amparu. La parroquial ta dedicada a San Pedro.

 Población 

 Nucleos de población 
El conceyu estremar en dellos nucleos de población, que teníen la siguiente población en 2016 según l'INE.
 Nucleu de población PoblaciónCipérez238La Moralita18Grandes12San Cristóbal de los Mochuelos3Gansinos3Castillejo de Evans3Huelmos1

 Economía 
La tasa de paru yera del 15,6% en 2001 y de la población activa'l sector primariu ocupaba al 38,66%, la industria y artesanía al 18,49%, la construcción al 7,56% y los servicios al restante 35,29%.

Les esplotaciones agraries, 88 según el censu agrariu de 1999, ocupaben 8.875 ha, el 39,0% en propiedá, el 53,0% n'arrendamientu y el 8,0% n'otros rexímenes de tenencia. 430 ha taben llabraes (429 d'herbales y 1 d'olivar), 8.268 dedicar a camperes permanentes y 176 ha yeren otres tierres non forestales. Del total d'esplotaciones, 17 teníen menos de 5 ha y 46 superaben les 50 ha. Les unidaes ganaderes censaes en 1999 yeren 4.522: 3.945 de bovín, 162 d'ovín, 35 de caprino, 332 de porcín, 36 d'equín, 5 d'ave y 7 de coneya madre.

Nesti llugar prodúcense les oblees de Cipérez.

 Ver tamién 
 Tierra de Vitigudino
 Contorna de Vitigudino
 Provincia de Salamanca

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Conceyos de Salamanca
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Salamanca