Amusco

Amusco ye una llocalidá y conceyu na provincia de Palencia, na Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón, España. Ta a una distancia de 20 km de Palencia, la capital provincial.

 División alministrativa 
El conceyu de Amusco entiende les pedaníes de:
 Valdespina.

 Demografía 
 1900 1910 1920  1930  1940  1950 1960 1970 1981 1991 2001 2011 2014 1.537 1.414 1.226 1.097 975 1.002 986 750 767 565 563 442 447

 Historia 
La Villa de Amusco, atópase cercana a Palencia (19,5 km.), siendo visible muncho primero de llegar a ella pola figura de la descomanada ilesia de San Pedro, conocida na zona como "el pajarón de Campos". Ye ésta una llocalidá cargada d'historia, yá que hai xacimientos de dómina de los vacceos y los romanos. Va Ser na dómina medieval cuando la villa tenga un papel más relevante, sobremanera a nivel económicu, destacando pola industria lanar y los molinos de granu asitiaos a lo llargo del ríu Ucieza. Foi'l centru económico y defensivo de les nueve villes: Amusco, Amayuelas de Suso, Amayuelas de Yuso, Támara, Alba, Herrumbrada, Piña de Campos, Veronilla y San Esteban. Esta coalición va faer que la villa tenga de ser fuertemente cercada, cuntando amás con numberosos soterraños defensivos de variada construcción, unos con bóveda de cañón, otros de mediu puntu, otros con techos de madera.

Les villes de la coalición gobernar por aciu unes ordenances propies, tendiendo caúna los sos propios diputaos. El dineru recaldar de multes y de los molinos de granu, yera emplegáu pal arreglu de les muralles y los soterraños. Alfonsu II en ll30 en Lleón, reafita los fueros que teníen yá estos nueve villes, concedíos por otros reis y señores; esto caltendráse colos reis Alfonsu X en 1254, con Sancho IV en 1286, con Fernandu IV en 1300, con Xuan I en 1379 y con Enrique III en 1393. Cola llegada de los Manrique, Amusco, pierde'l so relevante papel, al dexar de ser el centru de les nueve villes y conviértese en Señoríu de los Manrique de Lara, con Pedro Manrique de Lara y la so esposa doña Leonor de Castiella, quien fundó un conventu de monxes qu'años más tarde va ser treslladáu a Calabazanos. 

Amusco foi unu de los centros xudíos más importantes de la provincia de Palencia, amuesa d'ello, ye la esistencia d'una amplia Sinagoga construyida nel sieglu XIV, con don Pedro Manrique de Lara por aciu del so alministrador el xudíu Rabí Yuce Milano. Ye una nave amplia, con parés de piedra, que sostienen bóvedes de crucería, con seis arcos de mediu puntu que fuelguen sobre recios pilastres. El fechu de topase semienterrada, deber a que les lleis de Castiella prohibíen que les sinagogues devasaren a les ilesies n'altor o que pudieren llucir más qu'elles. La numberosa población xudía de Amusco, que de xuru yera mayor en númberu que la cristiana, consiguiría por aciu del alministrador del duque, el Rabí Yuce Milano, l'autorización necesaria pa edificar una gran sinagoga nun llugar d'honor, na Plaza, como la ilesia, pero pa cumplir les lleis castellanes, a un nivel más baxu, como si fuera un suétanu. L'edificiu anguaño caltiénse, non como llugar de cultu, sinón empobináu escontra'l turismu con serviciu de cafetería, restorán y agospiamientu. Peor suerte corrió col pasu del tiempu l'Hospital de los Palmeros, güei en ruines, calteniéndose'l so retablu nel Muséu Arqueolóxicu de Palencia. 

La llocalidá de Amusco cunta ente otros personaxes pernomaos cola figura de Gómez Manrique, que foi arzobispu de Toledo (sieglu XIV). Juan Manrique, fíu de don Pedro Manrique y doña Leonor de Castiella, home d'armes y lletres que los sos restos fuelguen nel Monesteriu de La nuesa Señora de la Consolación de Calabazanos. Juan Valverde, quien foi médicu del papa Paulo IV. Eugenio García Ruiz, Ministru de Gobernación, mientres la dómina de la República ya industrial mineru nel norte de la provincia. Destaquen como preclaros fíos de Amusco, l'obispu Germán Vega y el Xeneral Luis Peral.

En 1658 el rei d'España D.Felipe IV, concede'l títulu de Conde de les Amayuelas (de Arriba y de Abajo) a Bernardino Manrique de Lara y Barrrientos, decimoséptimu señor de Amusco. 

A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional nel partíu de Astudillo,Conceyu Códigu INE -34011 que nel censu de 1842 cuntaba con 335 llares y 1743 vecinos. Na década de los setenta del sieglu XX el conceyu crez al incorporarEnte'l censu de 1970 y el de 1981 a Valdespina.

 Mancomunidaes 
 Villes del baxu Carrión y Ucieza.
 Agua Campos Norte.

 Monumentos 
 Ilesia de San Pedro, románica sieglu XIII.
Conocíu popularmente como'l Pajarón de Campos por recordar la so avolumada figura dende l'alloñanza una gran ave recostada, l'edificiu foi reconstruyíu nos sieglos XVI-XVII. En 1582 el maestru cántabru Juan de Nates encargar d'obres na mesma. Nesa dómina añadióse-y una espadaña de gran tamañu. La fábrica orixinal de la ilesia data de dómina románica, de la cual solo caltién dos portaes, la más antigua ye del sieglu XII, la otra puede considerase yá gótica del sieglu XIII. Dambes topen protexíes por dos talos pórticos posteriores.

 Ermita de La nuesa Señora de les Fontes, d'estilu románicu de transición, construyida a finales del sieglu XIII.

 Fíos Pernomaos 
 Juan Valverde (1525-1588): Prestixosu médicu del sieglu XVI.
 Juan José Tamayo: Teólogu.
 Gómez Manrique: Poeta y dramaturgu medieval del sieglu XV.
 Eugenio García Ruiz: Políticu y periodista demócrata español del sieglu XIX.
 María Teresa Borragán Alonso: Dramaturga y feminista del principios de sieglu XX.
 Luis Peral Saez:Xeneral Ayudante de Franco.
 Santiago de la Parte: Ex-Récordman d'España de Maratón.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Conceyos de Palencia
Categoría:Llocalidaes de Amusco
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Palencia
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial