Lumpiaque

Lumpiaque ye un conceyu español, perteneciente a la contorna de Valdejalón, na provincia de Zaragoza, comunidá autónoma d'Aragón. Tien un área de 29,55 km² con una población de 1053 habitantes (INE 2008) y una densidá de 35,63 hab/km².

 Historia 
Los primeros testimonios de presencia humana en Lumpiaque remóntennos a la prehistoria: Dende industria lítico musteriense apaecía nel Planu” a les insculturas lítiques de la paraxa de Chilos, venceyaes a la edá del Bronce. Sicasí, les referencies históriques previes a Reconquistar son bien fragmentaries: nicios del orixe romanu de la Balsa, l'afayu d'una necrópolis visigoda nes obres del Ave, etc. 

Tenemos qu'esperar hasta 1275 p'atopar un primer testimoniu escritu de Lumpiaque, esto ye, la donación del so castiellu per parte de Xaime I a Martín Ortíz de Azagra. Bien probablemente, los grandes sillares alcontraos nel barriu baxu” sían los restos d'aquel castiellu. 
Mientres la Edá Media'l dominiu sobre Lumpiaque foi exercíu por distintos señores hasta qu'en 1480 Juan de Jasa vender a Juan Ximénez de Urrea. La familia Urrea, posteriores condes de Aranda, exerceríen yá ensin interrupción el so señoríu sobre Lumpiaque, concediendo diversos privilexos al llugar como la cesión del usu de la Balsa a la aljama de moros de la llocalidá en 1482. Unos años dempués, nel fogaje de 1495 contabilizáronse 30 fueos en Lumpiaque, esto ye, unes 150 persones, toes elles musulmanes. 

miniaturadeimagen|left|Fachada de la ilesia parroquial de San Franciscu d'Asís
Yá nel sieglu XV, Jerónimo Zurita cuntónos como un enfrentamientu ente'l Conde de Ribagorza y el Conde de Aranda traxo graves consecuencies pa Lumpiaque yá que foi tomáu poles armes, morriendo dellos vecinos y siendo tomaos presos otros. Precisamente sería nel sieglu XVI cuando se llevantó a los pies de la Ilesia ye escelente campanariu mudéxar, catalogáu na actualidá Patrimoniu de la Humanidá. Nel sieglu XVII llevantó l'otru edificiu relixosu del pueblu: La ermita de Santa Bárbara.Un estudiu sobre la ermita de Santa Bárbara en: ADIEGO SEVILLA, Ramiro. "La ermita de Santa Bárbara de Lumpiaque" en ADOR. Ermites, Santuaríos y romeríes en Valdejalón, Nᵘ14, Ed. Centru d'Estudios Almunienses, La Almunia, 2009. páxs. 57-76 Na puerta d'accesu al templu apaez grabada la fecha de 1743, que pudiera correspondese col añu de sacralización del templu. En concencia, en 1753 la ermita yá taba alzada yá que apaez mentada una donación a la mesma nun fallecimientu d'esi añu.

Finalmente, Lumpiaque esperimentó una crecedera demográfica esponencial dende la segunda metá del sieglu XIX. El procesu industrializador européu tuvo'l so reflexu llocal nel tresformamientu agrariu del conceyu: sustituyendo la cebera pola remolacha destinada a la industria azucrero. Igualmente, aprovechando'l desabastecimiento internacional pola filoxera en Francia y favorecíu pola mecanización que dexó'l derrompimientu de nueves tierres: Lumpiaque empezó a esplotar un segundu cultivu qu'actuaría como motor económicu del conceyu: La vide.P'afondar na cuestión: ADIEGO SEVILLA, Ramiro. "Del vinu a la remolacha. Tresformamientu agrariu en Lumpiaque (1850 - 1925) en ADOR. Agrícultura y ganadería en Valdejalón, Ed. Centru d'Estudios Almunienses, La Almunia, 2008. páxs. 195 - 206.Más información sobre la hestoria de Lumpiaque en: ADIEGO AZNAR, Jesús Joaquín; ADIEGO SEVILLA, Ramiro; PELIGERO ARIZA, Miguel y ROY ANDRÉS, Úrsula. Curtia Hestoria de Lumpiaque. Consultable en: http://www.lumpiaque.com/pdf/datos_historicos.pdf 

 Demografía 
Lumpiaque históricamente foi una población morisca. Como yá referimos, en 1495 había 22 fueos, unes 110 persones, toos elles mudéxares. La conversión forzosa de 1525 nun implicó un descensu de la población y asina, en 1610 cuando fueron espulsaos los moriscos; en Lumpiaque contabilizáronse 144 fueos, 720 moriscos que fueron espulsaos na so totalidá cola consiguiente despoblación de la llocalidá qu'obligó al Conde de Aranda a emitir una carta de población en 1611 que foi finalmente aceptada en 1627.Un brillosu estudiu monográficu sobre demografía del conceyu en: PELIGERO ARIZA, Miguel. Notes históriques alrodiu de la población de Lumpiaque. Ed. Ayto. de Lumpiaque,. 

 Evolución demográfica1900  1910  1920  1930  1940  1950  1960  1970  1981  1991  1996  2000  2004 2010  1.407  1.687  1.761  1.888  1.976  1.986  1.806  1.351  1.138  1.004  962  917  900  937 

 Fonte: Institutu Nacional d'Estadística (INE)

 Política llocal 
 Últimos alcaldes de Lumpiaque 
 Periodu  Alcalde  Partíu 1979-1983  Jesús Adiego Domínguez  PAR  1983-1987    1987-1991    1991-1995    1995-1999    1999-2003    2003-2007 Máximo Cimorra Muñoz  PAR  2007-2011  Mercedes Sediles Barbod  PAR  2011-2015  2015-2019 

 Resultaos eleutorales 
Eleiciones municipales Partíu 2003 2007 2011 2015 PAR 4 5 4 4 PP - - 1 3 PSOE 3 2 2 Total 7 7 7 7

 Referencies 

 Ver tamién 
 Llista de conceyos de la provincia de Zaragoza

 Enllaces esternos 

 Lumpiaque en Valdejalón
 www.lumpiaque.es

Categoría:Llocalidaes de la provincia de Zaragoza
Categoría:Conceyos de Zaragoza
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial