Bonilla de la Sierra

Bonilla de la Sierra ye un conceyu de la comarca d'El Barco de Ávila-Piedrahíta, asitiáu nel valle del Corneja, na provincia d'Ávila, Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón, n'España. Pertenez al partíu xudicial de Piedrahíta.

 Xeografía 
Allugamientu
La llocalidá ta asitiada a una altitú de 1077 msnm.<ref
name=altitú></ref> La metá sur del términu municipal ye percorrida pol ríu Corneja y dellos regueros qu'arramen al mesmu.

El términu municipal llenda al norte con Pascualcobo y Zapardiel de la Cañada; al sur con San Miguel de Corneja y Villafranca de la Sierra; al este con Casas del Puerto y Villanueva del Campillo y al oeste con Tórtoles de la Sierra, Becedillas y Mesegar de Corneja.

 Historia 
Prehistoria
Apocayá fueron afayaos por investigadores del Serviciu Territorial de Cultura d'Ávila nun cuetu del conceyu, nel llugar denomináu Navalterrero, dos altares rupestres,Diario de Ávila, 27 d'ochobre de 2010 bien cercanos unu del otru, que la so cronoloxía asitiar ente l'añu 5000 y el 1000 antes de Cristu, esto ye, dende finales del Neolíticu hasta la edá del Bronce.

Dambos son santuarios rupestres constituyíos por escaleres tallaes na roca que conducen a la parte alta d'una piedra granítica como nel altar de los sacrificios del Capo d'Ulaca. Con anterioridá estudiárase otru altar rupestre denomináu Cantar del Morteru,pimpanu roquedo graníticu nel cual tallóse un conxuntu d'entalladuras que faciliten l'accesu a la parte cimera de cronología Bronce final.

Edá Media, la mitra abulense
La villa de Bonilla de la Sierra pertenez al obispáu d'Ávila dende siquier 1224, y ye fortificada ente 1312 y 1348 pol obispu d'Ávila Sancho Blázquez Dávila (1312-1355).Cronoloxía del obispáu abulense

Siendo obispu d'Ávila y señor de Bonilla Lope de Barrientos (1441-1445), el pimpanu castiellu sirvió de residencia a Xuan II y al restu de la corte ente'l 16 de febreru y el 27 d'abril de 1440 cuando'l rei buscaba abellugu cerca del conde d'Alba y del señor de Villafranca, metanes un ambiente de gran tensión político en toa Castiella, provocáu pol acoso incesante de los Infantes d'Aragón que pretendíen faese cola corona de Castiella. La derrota d'aragoneses y navarros na batalla d'Olmedo asitia a la monarquía castellana nel so puntu álgido, debilitando coles mesmes la disensión interna representada pol estamentu nobiliariu.

Sicasí, la nobleza castellana nun va cesar d'enfrentase al poder del valíu, consideráu escesivu. Asina, en 1453 Álvaro de Luna ye depuestu pol rei, nuna cayida promovida por Enrique, príncipe d'Asturies, y la segunda esposa del rei, Sabela de Portugal (madre de Sabela la Católica).

Alonso I de Fonseca, obispu d'Ávila ente 1445 y 1454, tamién allugó na fortaleza de Bonilla al príncipe Enrique en mayu de 1448 y n'avientu de 1451.

Alonso de Madrigal, El Turráu, quiciabes el más famosu de los obispos abulenses que pasó por Bonilla, tornó a Castiella en 1444 llamáu pol rei Xuan II, quien lo nomó miembru del Conseyu real en calidá de canciller. En 1454, recibió l'obispáu d'Ávila por solicitú de Xuan II, anque duró pocu nel encargu yá que finó al añu siguiente.
Consideróse-y el más sabiu teólogu del so tiempu y unu de los precursores del humanismu n'España. Morrió'l 3 de setiembre de 1455 en Bonilla de la Sierra y foi soterráu na catedral d'Ávila, onde puede almirase'l so sepulcru, obra del escultor Vasco de la Zarza.

Otros destacaos obispos abulenses tuvieron como llugar de descansu branizu Bonilla, ente ellos podemos citar al jerónimo Frai Hernando de Talavera (1485-1493), confesor y conseyeru de Sabela la Católica; y Alonso Carrillo d'Albornoz (1496-1514).
Comunidá de Villa y Tierra de Bonilla
El señoríu de Bonilla taba conformáu poles siguiente villes y aldegues: la mesma Bonilla, El Guijo, San Bartolomé de Corneja, Villanueva del Campillo, y a partir de 1307 Vadillo de la Sierra (toes estes poblaciones llograron la categoría de villes; Serranos de la Torre perteneció a Bonilla pero pasó a Velasco Velázquez y darréu al Cabildru Abulense), Santa María de Mesegar, Malpartida de Corneja, Becedillas, Cabezas de Bonilla, Pajarejos y Casas del Puerto de Bonilla.

El Guijo, por tener el so territoriu separáu de los del restu del señoríu yera lóxicu que s'entamara de forma autónoma, y, por razones non bien conocíes, otru tantu fixeron Villanueva del Campillo y San Bartolomé de Corneja. El casu de Vadillo de la Sierra pola so incorporación más tardía, siguió'l mesmu procesu. En cuanto al restu de les aldegues circundantes a Bonilla conformar nun nucleu homoxéneu d'esplotación y alministración que al igual que los constituyíos n'otros territorios denominóse Comunidá de Villa y Tierra y por ser Bonilla la so cabecera, de Bonilla.
Edá Moderna El
documentu más importante son les Ordenances de la Villa y Tierra de Bonilla de la Sierra de principios del sieglu XVI (1500-1565) a les que falten parcialmente la llei ochenta y cuatro y seis, y totalmente la llei ochenta y cinco, ye un documentu que nos apurre una abondosa y variada información sobre aspeutos importantes de la vida de la Villa, tanto al momentu de la so redaición, como de los periodos anterior y posterior; una y bones les ordenances son lleis pensaes pa perdurar nel tiempu. El control del consumu de lleña vixilar de manera meticuloso. 
Tamién taba bien controláu lo relativo a les abiyotes. Asina la Ley Quince. De coyer vellota diz

Descubrimientu d'América [[Rodrigo Nuñez
de Bonilla]], natural de Bonilla, participó na colonización d'América.

 Demografía 
El conceyu, que tien una superficie de 55,06 km², cuenta según el padrón municipal pa  del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².

 Patrimoniu históricu-artísticu 

El 4 de mayu de 1983 la villa foi declarada Conxuntu Históricu-Artísticu,B.O.E. de 4 de mayu de 1983, consultáu'l 26/06/2012 so la proteición de la Declaración xenérica del Decretu de 22 d'abril de 1949, y la Llei 16/1985 sobre'l Patrimoniu Históricu Español.

 Castiellu

Mientres la so etapa episcopal, nesta villa (Bona-Villa) llevantáronse la espectacular ilesia, les muralles y el castiellu, qu'anguaño s'atopa n'estáu ruinosu. La so historia recién remontar al sieglu XII, anque foi oxetu d'importantes reformes ente los sieglos XIV y XVI.

Bonilla ta estrechamente venceyada a la ilesia abulense por ser señoríu del Obispáu y el so castiellu foi utilizáu como residencia de branu de los prelaos hasta'l sieglu XIX, cuando pola Desamortización de Mendizábal foi desvenceyáu del cleru. Güei día ye propiedá privada, anque'l so esterior puede visitase. La torre principal dotada de matacanes foi restaurada.

Les habitaciones y dependencies del castiellu distribuyíense alredor del patiu, y en delles d'elles son visibles inda restos de los perantiguos frescos policromados que les decoraben, estremando'l llenzu en bandes superpuestes que representaben escenes de torneos y lluches d'homes y animales fantásticos.

 Muralla
La muralla de Bonilla cuntaba con cuatro puertes d'accesu a la villa, nel llau sur la Puerta de la Villa o de Piedrahíta , que taba coronada col escudu de Blasco Jimeno, obispu del llinaxe de los Dávila, nel llenzu Oeste la Puerta del Mirón, nel llenzu Norte la Puerta d'Ávila que conducía a los caminos de Cabezas de Bonilla y Pajarejos, y nel llenzu Esti'l postigo de Villafranca.

Mientres l'añu 2016, la Diputación d'Ávila en collaboración col Conceyu de Bonilla de la Sierra realizaron les primeres escavaciones arqueolóxiques y afitamientu del llenzu Sur de la muralla.

 Ilesia de San Martín de Tours

Atopamos a principios del sieglu XV. Les obres de la catedral d'Ávila acaben de rematase nel añu 1429. Ye entós cuando l'obispu de la ciudá busca una villa pa pasar el branu. La so eleición ye la villa denomada "bonna villa" (antiguu nome del pueblu) que colos sieglos convertir en Bonilla.
La historia empieza cuando Monseñor visita lo poco que quedaba de l'antigua ilesia asitiada extramuros y entama la construcción d'una nueva y más amplia. Empiecen les obres nel primer góticu (ábside y naves); los ventanales qu'acovecen les vidreres son yá d'un góticu puru. Fechu esto, y llegando al espaciu qu'ocupa la torre (entá ensin construyir), l'ábside amenaciaba ruina por cuenta d'emburriar de la nave; ye entós cuando decide faese los contrafuertes. Reforzaos l'ábside y les naves, en 1430 abriéronse los grandes ventanales. Al poco tiempu entama la construcción de la torre-campanariu. Pero hasta'l sieglu XVI (aproximao 1513) nun remataron toles obres d'esta pequeña catedral.

L'antiguu retablu mayor, dedicáu a San Martín de Tours, facer en 1514. Este sumió, pero les sos tables tópense güei nel actual, d'estilu barrocu, que según Gómez González construyóse en redol a 1701. Esta autora atribuyir a Manuel González Delgado, quien trabayó n'otros pueblos de la contorna del valle del Corneja. Tamién son del sieglu XVIII (ente 1720 y 1740) los retablos colaterales y el del Cristu Yacente que s'asitia a los pies de la ilesia que ye yá de la segunda metá de la centuria. Ye interesáu'l retablu renacentista de la capiya de los Guzmanes. Gómez Moreno fechar a principios del sieglu XVI. Foi ampliáu nel sieglu XVIII con estípites y un remate n'áticu áticu trilobulado.

Foi declarada BIC na so categoría de monumentu en 1931.

 El reló
El reló mecánicu y la perimportante campana horaria fabricar en 1520. En 1523 constrúyense 2 nueves campanes (un cimbalillo y la campana mayor) y en 1524 una de les campanes pequeñes. Les 3 campanes instalar na torre, siendo inauguraes el 8 d'avientu de 1524, día de la Inmaculada (patrona del pueblu). Pasen los años y nel sieglu XVIII constrúyense dos nueves campanes (la de los cuartos y la mediana)

Cunta la tradición que la campana de los cuartos baxóse en tiempu de guerra por que l'exércitu construyera cañones de bronce; los sos restos nunca fueron topaos. En 1945 el reló párase y ye vendíu como chatarra, de manera que la campana de les hores queda en silenciu.

Nun va ser hasta la gran restauración del añu 2002, al restaurase la ilesia y el cuerpu de campanes, cuando la campana de les hores vuelva sonar. Esta actuación incluyó la electrificación del toque, yá que yá non podía faese manualmente, por aciu electromazos instalaos n'unu de los llaos. Nel 2006, por cuenta de los repitíos toques, el cimbalillo quebra y dexa de sonar; anguaño esta campana (la más antigua) sigui quebrada.

 Les campanes
Hasta l'añu 2002 les campanes siguíen tocándose manualmente. Reproducíense tolos toques tradicionales sacante'l voltio xeneral debíu al mala traza de los xugos.

La restauración consistió en:

 afitar los xugos (de manera que non pueden movese nin voltiar)
 electrificación (les campanes suenen al estilu alemán y non al castellán)

 La sala de campanes y l'espadaña del reló
La torre de les campanes foi construyida nel sieglu XVI y ye una de les más belles de la provincia. ta estremada en 3 estancies o sales:

 1ª sala: antigua sala del reló (debaxo de la sala de campanes)
 2ª sala: campanariu
 3ª sala: espadaña del reló

A la sala primera denominar del reló por ser equí onde taba allugáu enantes. Tamién dende equí interpretábense por aciu cuerdes y polees los toques de les campanes nel so debíu momentu.

La sala de campanes o campanariu ye amplia y lluminosa. Consta de 8 vanos, 4 d'ellos con campanes, n'otres dómines había otra campana: la de los cuartos, de la que namái queda'l buecu nel vanu onde tuvo allugada. Tocantes a les campanes el so estáu nun ye precisamente escelente. Los xugos de les campanes mayores tán estrozaos, les palanques de voltio arrancaes y les instalciones (antigües) cubiertes de palomina y por tanto inservibles. Tres la electrificación nun fai más qu'empiorar la situación, especialmente na campana horaria que tamién s'usa pal toque de misa de los domingos.

 Caserío 
La gran ilesia de San Martín empequeñece la porticada plaza medieval. Hai nella cases con portalaes adintelados, arcos de mediu puntu y vigues de madera. L'edificiu del conceyu con un bellu escudu foi construyíu sol reináu de Carlos III, en 1779.

El percorríu polos sos empedradas cais dexa ver delles cases con escudos, dinteles d'adornos célticos y arcos de distintos tipos. Una de les cais conduznos al Pozu de Santa Bárbara,Pozu de Santa Bárbara que según cuenta la tradición tien tantos pasos como pallabres tien el Credo.

 Galería 

 Tradiciones y costumes 
El Xueves Santu a los dolce de la nueche y el Vienres Santu a los dolce del mediudía realiza la Procesión de los Negros. Son tres penitentes vistíos con túnica y capiellu negru que salen de la ilesia. Percuerren el pueblu unu tres otru a una distancia d'unos cien pasos y toquen distintos preseos a un ritmu repetitivu: el primeru lleva una campana, el segundu un tambor y el terceru un preséu de vientu. Hai pocos asistentes a la procesión y la xente contémplalo col recogimiento necesariu.

El día de Nuechebona los neños salíen a pidir l'aguilandu. Agora quieren dineru, pero antes conformar con dulces, frutos secos y entá meyor si cayía daqué más nutritivu como diz el cantar de Bonilla de la Sierra:

 Referencies 

 Bibliografía 
 BARRANCO MORENO, D.: Un aproximamientu históricu a dos comunidaes de villa y tierra abulenses: la episcopal Bonilla y la señorial Villatoro. Ávila, 1997.
 BERNARD REMÓN, J.: Castiellos de Segovia y Ávila (Pp. 71-72). Madrid, 1990.
 BUENADICHA, Y.: Bonilla de la Sierra. El Diario de Ávila, 20 de xunetu de 1997.
 CAÑAS GÁLVEZ, F. de Paula: L'itinerariu de la corte de Xuan II de Castiella (1418-1454) (P. 128). Madrid, 2007.
 GÓMEZ GONZÁLEZ, Mª. V.: Artistes rellacionaos colos retablos barrocos del valle del Corneja. Ávila, 1999.
 GÓMEZ GONZÁLEZ, Mª. V.: Retablos barrocos del valle del Corneja. Ávila, 2009.
 GÓMEZ MORENO, M.: Catálogu monumental d'España. Catálogu monumental de la provincia d'Ávila. Ávila, 1983.
 LUIS LÓPEZ, C.: El Cabildru de la ilesia Catedral d'Ávila a fines de la Edá Media. Madrid, 2004.
 VV.AA.: Castiellos d'España (Vol. II, pp. 883-884). Lleón, 1997.

 Enllaces esternos 

Categoría:Bienes d'interés cultural de la provincia d'Ávila
Categoría:Llocalidaes de la provincia d'Ávila
Categoría:Conceyos de la provincia d'Ávila
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial