Alcázar del Rey

Alcázar del Rey ye un conceyu español, perteneciente a la provincia de Cuenca, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tópase asitiáu na comarca de La Mancha Alta. Delimitan el so términu les llocalidaes de, pel norte Vellisca; pel este Loranca del Campo y Carrascosa del Campo; pel sur los términos de Rozalén del Monte y Uclés, y pel oeste con Huelves.

 Historia 
 Prehistoria 
Anque los primeros documentos alrodiu d'Alcázar del Rey daten de dómina medieval, hai muertes qu'atestigüen la presencia humana enantes a esa dómina. Pol so allugamientu xeográfica, en La Mancha conquense, la zona debió de tar poblada por pueblos celtíberos, concretamente pola tribu de los olcades.

Exemplos d'estes muertes son la calzada romana que pasa pol conceyu que diba de Segóbriga a Guadalaxara, y el barruntu del allugamientu d'una villa romana nel términu pola cantidá de cachos de texas cerámiques apaecíos en tal llugar, amás de l'apaición esporádica de monedes y de un aniellu de bronce, güei perdíu. Inclusive foi topada nel términu una estauína metálica d'una cara con traces ibéricos, y gran cantidá d'hachos de piedra apolazada, perdíos estos restos anguaño. Sicasí, nel Muséu Arqueolóxicu Provincial, en Cuenca, hai ciertos restos d'orixe romanu, topaos de forma esvalixada pol pueblu.

 Edá Media 
La historia d'Alcázar del Rey empezar a documentar col asentamientu d'un alcázar árabe nel cuetu ónde anguaño atópase la ilesia parroquial, fecháu aproximao nel sieglu IX. Dichu alcázar constituyía parte del sistema defensivu del territoriu pasando a formar parte alministrativa de la Cora de Santaveria o Santaver, al igual que Huete, ciudá a la que tuvo bien amestáu. En siendo conquistáu Huete pocu dempués de la cayida de Toledo en 1085, en manes d'Alfonsu VI, a mediaos del sieglu XII el conceyu pasa a manes cristianes, quedando incorporáu al Reinu de Castiella. Al pie de la barrena natural que yera la sierra de Altomira, frontera nel sieglu XII ente los reinos cristianos y los musulmanes mientres cuasi un sieglu, l'anterior llinia defensiva pasó a ser el llugar dende onde, a partir de les defenses de Zorita de los Canes, instalándose n'Alcázar un torrexón y una capiya hasta la conquista d'Uclés (1174) y Cuenca (1177), yá nel reináu d'Alfonsu VIII. Enantes pasu a manes cristianes mientres un curtiu periodu, tres la boda de Zaida, fía del emir de Sevilla Ebn Aded, con Alfonsu VI, pero al poco tiempu foi reconquista pol Emir, volviendo a manes cristianes tres la conquista de Toledo como se dixo enantes. En 1137 la ciudá de Huete foi amenazada polos almorávides, y afaráu el so territoriu, nel que s'atopaba la población d'Alcázar.

Na creación del pueblu, amás de la so posición defensivo y fronterizo, tamién influyo la esistencia de gran cantidá de fluxos d'agua, necesarios pa la vida de les persones y de los animales.

Cuando Huete queda consolidada, tres la so total conquista, alzábase dueña y cabeza d'un estensu alfoz, que despobláu en gran parte pol abandonu masivu de los musulmanes que lu habitaben al fuxir colos sos correlixonarios escontra'l sur de la península, pasu ente pasu va haber dirá repoblándose a base de los cristianos, procedentes del Norte principalmente. Los colonos que yeren aceptaos como pobladores vencíase-yos tierres abondes pa faer frente a les necesidaes familiares cola so producción. Nel Fueru de Huete dictáronse lleis que garantizaben y faíen respetar los derechos de los vecinos que componíen l'alfoz. El pueblu al ser incorporáu a la Tierra de Huete, pasu a denominase Alcázar de Huete.

Abarrúntase, por testos medievales que los comenten, que debió d'haber otru nucleu de población nel términu llamáu Arbolete, calteniéndose esti nome anguaño pa llamar a la zona ónde s'atoparía.

La posición fronteriza d'Alcázar de Huete y el so despobláu de Arbolete, ente'l Señoríu de Huete y los territorios de la Orde de Santiago, con sede en Uclés, dio llugar a toa clase de transaiciones comerciales con oxetu d'ampliar les árees d'influyencia, tal como asocede con un documentu fecháu na Collacción de San Pedro de Uclés, n'avientu de 1226. Esistente na Biblioteca del Archivu Históricu Nacional (Cod. 1046.B. Balto Menor de Castiella, Lib. II.C.63, páx. 208) de Madrid, nel cual:

La importancia d'Alcázar na Alta Edá Media anició per otru llau en ser "Medianedo" o "Medianeto" ente Huete y Uclés, esto ye, nesti pueblu axuntaba l'Asamblea popular que dirimía o resolvía en rellación colos asuntos de cada unu de los citaos distritos. Milagros Rivera Garretas, na so obra "La Encomienda, el Prioratu y la villa de Uclés na Edá Media (1174-1310)" editáu en Madrid-Barcelona pol CSIC en 1985, fai referencia al fueru de Uclés dau en Toledo en marzu de 1179. Ellí Don Pedro Férnandez, Maestre de la Orde de Santiago por mandatu d'Alfonsu VIII, concede fueru a Uclés y otorgar como complementariu'l que dio a Sepúlveda (Segovia) cuando foi poblada, cola esceición de ciertos derechos de que s'esprende'l Rei en favor del señor de la villa. En dos copies del sieglu XIII que se caltienen del fueru llatín, puede lleese nel epígrafe o mandatu númberu 25 lo que sigue:

Este ye'l documentu escritu conocíu, nel qu'apaez per primer vegada escritu'l nome d'Alcázar.
Per otru llau, la dependencia de Huete como parte formante de la so tierra fadrá-y parte del so fueru y de los privilexos que los distintos monarques otorgar a la citada ciudá a lo llargo de dellos sieglos de la Edá Media. 

La población de Huete foi bien parcial con Don Manrique de Lara, tutor y rexente d'Alfonsu VIII mientres la so minoría d'edá. Teniendo'l rei Alfonsu VIII ocho años, en 1164, y en compañía d'ésti, Don Manrique de Lara coló coles sos tropes sobre Huete. Nesa dómina tola Tierra de Huete pertenecía a los Castro, y polo tanto tamién Alcázar. Don Fernando de Castro salió-y al alcuentru, que se verificó en Garci-Naharro (actual Garcinarro). Seguro'l de Castru de que les habría de ver personalmente col de Lara na esfriega, desaposiar de les sos insinies pa entrar en combate, que la so procuru foi bien oportuna yá que los de Lara mataron por equivocación a otru caballeru que se-y paecía nel traxe. A lo último cayendo muertu Don Manrique de Lara, el so hueste dexó'l campu de batalla.

En 1172 la ciudá de Huete foi sitiada de nuevu polos almohades, socorriéndola con oportunidá Alfonsu VIII. Volvió ser atacada en 1197 por Abu Yaqub Yusuf al-Mansur y tampoco foi tomada.

En 1290 facer en Huete el padrón de les aljaras de los xudíos de Castiella, siendo estos bien abondosos pela zona.
Xuan I de Castiella fixo mercé de Huete pa mientres la so vida en 1388 a la Duquesa Doña Constanza, fía del Rei Pedru I. Foi fecha Ciudá, gran dignidá pa la dómina, por Xuan II de Castiella, aprovechándose d'esti privilexu tou la so tierra. Enrique IV de Castiella dar, con títulu de Duque, a Don Lope de Acuña, quien en 1476 apurrir a los Reis Católicos, a cambéu del condáu de Buendía, concedíu pol rei Fernando'l Católicu n'agradecimientu polos servicios emprestaos na socesión al tronu de Sabela la Católica. 

Una vegada en posesión real la Tierra de Huete, el pueblu pasa de llamase Alcázar de Huete a ser Alcázar del Rey, anque'l nome d'Alcázar de Huete sigue calteniéndose dellos sieglos más, como atestigüen ciertos mapes de los sieglos XVI y XVIII, como se ve nel Mapa de Castiella la Nueva, por Tomás López, de 1785  .

 Guerra d'Independencia 
El 9 d'avientu de 1808, en plena Guerra de la Independencia Española, el Xeneral Castaños convocó en dichu pueblo una Xunta de Xeneral pa decidir los movimientos de retirada escontra Cuenca tres la derrota de la Batalla de Tudela:

Darréu en 1809 Xeneral Castaños volvió pasar por Alcázar del Rey, como se recueye nun impresu fecháu en Torremilanos, 21 d'avientu de 1808, incluyíu en Reales órdenes de la Xunta Central Suprema de Gobiernu del Reinu:

 Alcázar del Rey na Enciclopedia Madoz 
En Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar, conocíu como Enciclopedia Madoz, publicada por Pascual Madoz, recueye los siguientes datos sobre Alcázar del Rey en 1848, calteniéndose munchos anguaño:

 II República Española y Guerra Civil 
Na II República Española el pueblu pasó a llamase Alcázar de la República.
Mientres la guerra civil española, el pueblu permaneció en territoriu repúblicano hasta'l final de la guerra. El pueblu permaneció en relativa tranquilidá mientres tola guerra, quitando l'asesinatu per parte de los milicianos de dos cures del llugar, y la quema de la ilesia parroquial, coles sos consiguientes figures de imaginería y el so retablu. Darréu ta foi utilizada de cuartel polos milicianos. Los alcazarezos de bastate edá entá recuerden el crudu iviernu de 1937, cuando'l pueblu tuvo ocupáu por gran cantidá de tropes, agospiaes nes cases de los particulares, que diben camín de la batalla de Teruel. Bastantes mozos fueron llamaos a files per parte del exércitu republicanu mientres la guerra, morriendo munchos; dalgunos llegaron a acabar los sos díes nel campu de concentración nazi de Gusen.Víctimes de Cuenca nel campu d'estermín nazi de Gusen

 Alministración 


 Escudu 
L'escudu heráldicu d'Alcázar del Rey ye un escudu partíu, que presenta na metá diestra un castiellu d'oru sobre campu azur, alusivu al nome del pueblu, que tien el so orixe nun primixeniu alcázar árabe medieval. Na metá siniestra del escudu lleva, al igual qu'asocede con otros pueblos de la contorna que pertenecieron a la Tierra de Huete, les armes d'esta ciudá que tien tol derechu a llevales y que son: sobre campu de gules, un lleón rampante n'oru y un creciente de plata. Esta metá, con orixe na Reconquista, representa la supremacía cristiana, representada pol lleón, sobre los musulmanes, representaos pola lluna creciente. L'escudu tamién lleva una corona real, dada la so pertenencia a tierres reales.

 Xeografía 
Asitiáu nes coordenaes, Llatitú 40° 04' Norte y Llargor 0° 53' Oeste, el pueblu allúgase sobre dos cuetos nes estribaciones de la sierra de Altomira. L'altor mediu ye de 885 msnm, siendo'l puntu más altu'l cuetu ónde s'alluga la ilesia, a 1100 msnm. Allugáu na cuenca hidrográfica del ríu Guadiana, traviesa'l términu'l ríu Riansares, desaguando ésti nel ríu Cigüela, como'l ríu de más importancia, habiendo otros munchos regueros ensin mayor importancia.
Abonden nel términu d'Alcázar les fontes d'agua, que nos postreros empiecen a ensugase o sumir por cuenta de dellos años de seques. Otramiente, la precipitación de nieve baxó enforma nos postreros 50 años.

 Población 
Según la revisión del Padrón municipal d'habitantes del Institutu Nacional d'Estadística (2005), la población d'Alcázar del Rey xubía a 227 habitantes: 114 (50,22%) muyeres y 113 (49,77%) varones. De los 227 habitantes, 90 (39,65%) tienen 60 años o más.
En 2005 según datos del INE del total, 217 (95,60%) correspondíen a españoles y 10 (4,40%) a estranxeros. D'estos 4 (1,76%) son europeos, 3 (1,32%) americanos y otros 3 (1,32%) africanos.

Evolución demográfica d'Alcázar del Rey1842  1848  1857 1860 1877  1887  1897  1900  1910  1920  1930  1940  1950  1960  1970  1981  1991  2001  2005  2006  2007  2014517 650 848 886 824  767  785  806  889 795  939  845  910  716  460  319  262  244  227  224  214  150

 Monumentos y llugares d'interés 


 Ilesia de Santu Domingu de Silos 

Hai de solliñar la Ilesia de Santu Domingu de Silos, de sieglu XV-XVI, restaurada nel añu 2003, d'un gran valor arquiteutónicu, foi declarada Patrimoniu Nacional. La so torre almenada nel tramu final, perteneció a una orixinal construcción defensiva d'orixe árabe, a la que debe'l so nome'l pueblu ("alcázar"). .

De grandes proporciones, ye un edificiu de tres naves. Tien forma de salón trapezoidal. La bóveda central ye vaída, la de la cabecera ovalada y los llaterales de lunetos. Mientres la guerra civil española perdió'l so retablu y los sos imaginería, de dómina barroca, xunto con tolos documentos históricos del conceyu, mientres una quema. Mientres esa mesma dómina foi usáu de cuartes polos milicianos republicanos.

L'escritor Manuel Real Alarcón nel so llibru Pueblos de Cuenca fálanos de la citada ilesia:

 Molín de Vientu 
A lo cimero d'una llomba del pueblu esiste lo que s'abarrunta pudo ser un molín de vientu, escelente exemplu de la industria popular de La Mancha, en desusu dende va sieglos, y n'estáu ruinosu. Ta teoría responder# por la so forma y el so allugamientu. Julián Alonso Fernández, profesor de Xeografía Xeneral y d'España de la Universidá Complutense de Madrid, na Gran Enciclopedia de Madrid y Castiella-La Mancha recueye:

Aun así, los más vieyos del llugar nunca llegaron a conocer tal molín, recordando como uso más antiguu del llugar, el de palombar.

 Otros 
Otros restos d'interés nel términu son unes tumbes tallaes na piedra, quiciabes romanes, na zona de La Ballestera, muertes de la vía romana que comunicaba Segóbriga con Guadalaxara, una Cañada Real que traviesa'l términu, y el acuedúcto del Tresvase Tajo-Segura.
Amás merecen especial atención les Cabanos de los pastores, emblema de l'arquiteutura popular de la zona, delles n'estáu ruinosu y otres perfeutamente calteníes.

 Gastronomía 

La cocina d'Alcázar tien gran cantidá de platos comunes col restu de pueblos pertenecientes a La Mancha. Ente estos cabo mentar el corderu asáu, el llombu a la orza, el coneyu al ajillo, les farrapes manchegues, el pistu manchegu. Otros guisos tradicionales son la sopa d'ayu, la caldereta de corderu (preparada sobremanera en celebraciones populares), el cocíu, y tolos productos de la matanza, tanto frescos (panceta, oreya, morru de gochu, zarajos) como les conserves (chorizos, xamón, morciella de cebolla, tocín, llombu a la orza). Ente los dulces típicos tán les torrijas, l'arroz con lleche, los buñuelos, los pestiños, los mantecados, la lleche frito, les papartas y les rosquíes d'anís.
Anguaño perdida, pero antaño tamién yera típica la producción de miel (quedando anguaño escases truébanos), de quesu manchego y de vinu.

 Fiestes y tradiciones 
Llanzamientu de rexa.

 Tresporte 
Al pueblu aportar en tractor o en coche, al traviés de la carretera Nacional 400 Toledo-Cuenca, o al traviés de la nueva autovía A-40 Toledo - Cuenca. Nel pueblu hai parada d'autobús de la empresa 

 Economía 
Básase principalmente na agricultura.

 Personaxes pernomaos 
 Andrés Carrascosa Cueso, Arzobispu y Nunciu Apostólicu en Panamá; nacíu en Cuenca pero criáu n'Alcázar.

 Galería 
 Ilesia de Santu Domingu 

 Notes 

 Enllaces esternos 

 Na páxina pueblos d'España
 Información d'esti pueblu na páxina de la Diputación de Cuenca 

Categoría:Conceyos de Cuenca
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Cuenca
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial