Barbuñals

Barbuñalshttps://www.consello.org/pdf_informes/informe08.pdf, n'aragonés, o Barbuñales, n'español, ye un conceyu de la contorna Somontano de Barbastro na provincia de Uesca, asitiáu al estremu d'una llanura a la izquierda del ríu Alcanadre, la so distancia a Uesca ye de 42 km.

 Nucleos asociaos 

 Historia 
 El 3 de xunu de 1395 doña María, muyer del infante Martín, vendió Pertusa y les sos aldegues, ente elles Barbuñales, a Bernardo de Pinós (SINUÉS, nᵘ. 1412)
 En 1414 yera aldega de Pertusa (REGUERU, p. 100)
 El 23 de marzu de 1417 el rei Alfonsu V d'Aragón vendió la villa de Pertusa y el so barriu de Barbuñales a Berenguer de Bardají (SINUÉS, nᵘ. 1414)
 El 8 de xineru de 1496 el rei Fernandu II d'Aragón confirmó la venta de 1417 (SINUÉS, nᵘ. 1417)

 Economía 
 Básicamente sector primariu, agricultura de secanu. Anque sol so términu municipal trescurra la canal del Cinca, son los cultivos como la cebera los más estendíos. Recuperando tamién los viñeos dientro de la denominación d'orixe "Somontano". Otros cultivos que se dan son l'almendral y en menor midida la olivar.
 Esiste un proyeutu de puesta en regadío d'una parte del conceyu.

 Política llocal 
 Últimos alcaldes de Barbuñales 
 Periodu  Alcalde  Partíu 1979-1983  Ánxeles Lacoma Arazo  UCD  1983-1987  Ánxeles Lacoma Arazo  AP  1987-1991  Félix Perera  PSOE  1991-1995  Félix Perera  PSOE  1995-1999  Ricardo Calvo Rubiella  PSOE  1999-2003  Ricardo Calvo Rubiella  PSOE  2003-2007  Manuel Colungo Herrán  PP  2007-2011   PP  2011-2015  Manuel Colungo HerránAlcaldes d'Aragón de les eleiciones de 2011  PP  2015-2019  Fidel Ciprián Minguillón  PSOE 

 Resultaos eleutorales 
Eleiciones municipales Partíu 2003 2007 2011 2015 PP 4 3 4 1 PSOE 1 2 1 1 PAR - - 1 CHA - Total 5 5 5 3

 Demografía 
 Evolución demográfica1900  1910  1930  1940  1950  1960  1970  1981  1986  1992  1999  2004431388353312270234166118124124113116

 Monumentos 
 Ilesia parroquial dedicada a San Llorienzo (barrocu), datada en 1666.
 cruz llatina, con cúpula sobre'l cruceru, decoráu na so totalidá con yeserías de llazu **
la capiya de los Azara, onde s'atopa'l sepulcru neoclásicu de Nicolás de Azara decoráu con un bellu relieve.
 Ermita de Santa Bárbara (restaurada apocayá)
 Fonte de les Calzaes (1571)
 l'agua enrióse y condució dende l'alloñáu manantial hasta la fonte per mediu de alcaduces o caños de folla.
 Restos d'un puestu de guardia de posible orixe musulmán que se llama "Torre Moreu" na zona este del conceyu.
 Cercanu al ríu Alcanadre acolúmbrense tamién restos d'un antiguu asentamientu que se conoz col nome de "Pueblu de Lizana", bien degradáu pero que pueden aldovinase entá los trazaos de dalguna cai y casa.

 Cultura 
 Esta llocalidá ye'l llugar natal de Félix de Azara (1742-1821), militar, marín, inxenieru, descubridor y el naturalista más destacáu del so tiempu. Volvió a la so casa de Barbuñales, yá retiráu. Igualmente nació nella'l so hermanu José Nicolás de Azara (1730-1804), diplomáticu y coleicionista.
 El casal de los Azara
 escudu fecháu en 1879
 monumental edificación con galería d'arcos de lladriyu sol bistechu 
 Carrascal de Lizana
 Señorites de Lizana
 dos columnes de material magrizo coronaes por plataformes d'arenisca a manera de sombreru

 Deportes 
 El Carrascal de Lizana, ye consideráu unu de los meyores encinares del Altoaragón, habitáu pol gatu montés, la foina, la gineta y una importante población de xabalín que, xunto a coneyos y perdices, convertir nun llugar aparente pa la práutica de la caza menor
 Circula'l Gran Percorríu GR 45 Senderos del Somontano

 Día 20 de xineru n'honor a San Sebastián (fogueres)
 Día 10 al 14 d'agostu n'honor a San Llorienzo (patronales)
 Día 4 d'avientu n'honor a Santa Bárbara

 Ociu 
 En cuanto al ociu, en Barbuñales podemos atopar una pista deportiva con multiples utlidiades, tantu pa xugar a fútbol sala, tenis o baloncestu. Amás al so llau ta'l chigre del pueblu onde se realicen torneos de xuegos de cartes como'l giñote o'l rabín.
 Nel branu, tán habilitaes les piscines municipales.
 Hai tamién, un campu de fútbol onde d'antiguo xugaba l'equipu del pueblu.

 Persones célebres nacíes nesta llocalidá 
 Mateo Foncillas y Mozárabe (n. 13 d'avientu de 1643 – m. 8 de mayu de 1717)
 Antonio Llobera y Abió (m. Cádiz, 1760)
 Mamés Azara y Loscertales (n. 17 de mayu de 1698)
 Eustaquio Azara y Perera
 José Nicolás Azara y Perera
 Mateo Azara y Perera
 Lorenzo Azara y Perera
 Félix Azara y Perera
 Mariana Azara y Perera
 Agustín Cortillas
 Carlos Laborda

 Ver tamién 
 Conceyos de la provincia de Uesca
 Conceyos aragonófonos d'Aragón según l'Anteproyeutu de la Llei de Llingües

 Referencies 

 Bibliografía 
 http://www.ine.es/
 UBIETO ARTETA, Antonio, "Historia de Aragón". Los pueblos y los despoblados I (Ed. Anubar. Zaragoza, 1984)
 CONTE OLIVEROS, Jesús. “Personajes y Escritores de Huesca y Provincia”. Ed. Librería General (Zaragoza 1981)

 Enllaces esternos 
 CAI Aragón-Barbuñales
 Contorna de Somontano de Barbastro
 http://www.dphuesca.es/
 http://www.barbunales.es/

Categoría:Conceyos de Uesca
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Uesca
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial