Elche de la Sierra

Elche de la Sierra ye un conceyu español asitiáu al sureste de la península ibérica, na provincia d'Albacete, dientro de la comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Atópase na llende oriental de l'antigua Sierra d'Alcaraz y na actual mancomunidá de servicios de la sierra del Segura, a 101 km de la capital provincial. En 2017 cuntaba con 3.666 habitantes según los datos oficiales del INE.

Entiende les pedaníes de Fuente del Taif, Fornu Ciegu, Peñarrubia, Peralta, Vicorto, Villares, Derramadero y Puertu del Pino.

 Xeografía 

 Norte: Ayna, Liétor Oeste: Molinicos, Yeste 75pxEste: Liétor, Férez Sur: Yeste, Letur, Férez 

Al tar nel centru de la contorna, Elche de la Sierra solo llenda con llocalidaes de la mancomunidá de servicios de la Sierra del Segura. Pel norte llenda con Ayna, pel sur con Letur, pel este con Liétor y Férez y pel oeste con Molinicos y Yeste.

 Historia 
En dómina prerromana y romana foi un enclave importante, como acoten los notables restos arqueolóxicos atopaos na so redoma. Tuvo, con cuasi total seguridá, categoría de conceyu romanu yá que d'equí procede la inscripción conmemorativa (CIL II 3538) d'una donación de Gallio Fusciano a la edificación, arreglu o acondicionamientu d'una curia. L'alusión a tal espaciu certifica la presencia d'un municipum y, con ello, Elche de la Sierra sería unu de los enclaves más importantes de la rexón, nesa dómina, xunto a la colonia Libisosa o Illinum, tamién de probada condición municipal; posiblemente Laminio, conceyu flavio de revesosa llocalización anque ye facedera que tuviera dientro de les actuales llendes provinciales; y otres conocíes poles fontes antigües, anque se desconoz la so estatus, como Saltigi (Chinchilla), Caput Fluminis Anae, Parietinis, Ad Palem, etc. Dientro del apartáu epigráfico, tamién se conocen, como procedentes d'equí, les llábanes de Licinio Gallión y Lucio Emilio Overu.

Mientres la Edá Media constituyía la llende oriental del Alfoz d'Alcaraz, creáu pol rei de Castiella Alfonsu VIII tres reconquistar del territoriu nel añu 1213. Foi de cutio apostáu pola encomienda de la Orde de Santiago a lo llargo de tola so hestoria.

Foi aldega d'Alcaraz hasta l'añu 1565, en que Ayna llogró'l privilexu de villazgo. A partir d'esa fecha, Elche de la Sierra dependió de Ayna.

Nel sieglu XVIII Elche de la Sierra yera inda una aldega con una gran población, asina lo atestigua la construcción de la so gran ilesia parroquial.

En 1812, mientres la Guerra de la Independencia contra los franceses, establecer na villa les autoridaes de la Xunta Provincial de Defensa de la Provincia de La Mancha como'l llugar que más seguridá ufiertaba - inclusive que Alcaraz que yera la capital de la contorna-. Caltuvo, de la mesma, la guarnición de Tercer Exércitu de La Mancha. 

Declaróse villa (de conformidá col artículu 310 de la Constitución de Cádiz, 1812, y col Decretu , de 23 de mayu de 1812, sobre Formación de los Conceyos Constitucionales col nome d'Elche de la Sierra. Darréu, n'afitando la correspondiente división de términos, segregóse totalmente d'Ayna, villa de la que yera dependiente.

Escontra 1820, esta población tenía Alcalde Oficial y 2.267 habitantes, incluyíos los de la so xurisdicción.Nesti sentíu, ye bien interesante consultar el Diccionariu xeográficu universal –Tomu III- (Barcelona, 1831) d'onde proceden estos datos

Elche de la Sierra establecióse como conceyu independiente na dómina del reináu de Fernandu VII, mientres el Trieniu Lliberal.

 Demografía 
Evolución demográfica d'Elche de la SierraFonte: Población de fechu según l'INE. Alteraciones de los conceyos nos Censos de Población dende 1842, Series de población de los conceyos d'España dende 1996.  1900  1910  1920  1930  1940  1950  1960  1970  1981  1991  2001  2005  2011  2015  2016  2017  4.027  4.584  4.627  5.988  6.860  7.463  5.946  5.007  3.966  3.893  3.617  3.478  3.951  3.761  3.711  3.666

Elche de la Sierra sufrió'l decremento emigratoriu xeneral en tola Sierra del Segura, con un periodu de estabilización nes décades de 1980 y 1990 y un total demográficu malapenes inferior al de 1900 (nel conxuntu de la sierra, la media de 2005 ye un 45% inferior a la de 1900). El casu más asemeyáu na zona ye'l d'un conceyu próximu, Socovos.

Como asocede en tolos conceyos españoles dende la crisis de 2008, la población baxó llevemente, debíu a la torna de los inmigrantes a los sos países d'orixe y, tamién, pola emigración de mozos españoles al estranxeru.

 Alministración 
El Partíu Socialista Obreru Español gobernó'l Conceyu d'Elche de la Sierra con amplíes mayoríes dende l'empiezu de la Democracia y hasta l'añu 2011, cuando entró a gobernar el Partíu Popular. Los resultaos de les postreres eleiciones municipales d'Elche de la Sierra, celebraes en mayu de 2015, devolvieron el trunfu al PSOE, que recupera les sos resultaos tradicionales y por solu 39 votos nun consigue la mayoría absoluta. El candidatu independiente, en consiguiendo'l sofitu del PP, facer cola Alcaldía. N'abril de 2016, el PSOE algama un alcuerdu cola Agrupación de Ciudadano Elche de la Sierra (ACES) y Raquel Ruiz López convertir na nueva Alcaldesa del conceyu. 

 Corporación municipal d'Elche de la SierraPartíu políticu2015-2019% votosConceyalesNúmberu de votosPartíu Socialista Obreru Español (PSOE)48,43%51220Partíu Popular 33,31%4839Agrupación de Ciudadano Elche de la Sierra (ACES) 17,15%2432

 Comunicaciones 
 Dende'l Llevante: dende Murcia y Alicante aportar a la población al traviés de l'autovía A-30 hasta Hellín (salida Hellín Sur) ya incorporándose a la CM-412 mientres 34 quilómetros. Dende Valencia tomar la CM-412 en Almansa, llegar hasta Hellín y darréu a Elche de la Sierra.

 Dende'l centru: dende Madrid y Albacete puede llegase a Elche de la Sierra por Hellín (autovía A-30).

 Dende Andalucía: un itinerariu interesante sería trescurrir pola N-322 que xune Úbeda con Albacete hasta la salida de La Puerta de Segura y Siles. Yá en Siles aportar a la provincia d'Albacete por Riópar onde puede incorporase a la CM-412, pa llegar, travesando'l conceyu de Molinicos, a Elche de la Sierra dempués de 37 quilómetros.


 Patrimoniu 
 Ilesia de Santa Quiteria: esti gran edificiu neoclásicu construyíu na década de los ochenta del sieglu XVIII foi proyeutáu pol arquiteutu Francisco Pérez Rodríguez sobre l'anterior ilesia y dieciséis cases más que foi necesariu baltar. La planta única tien 1.350 m² d'estensión. La so estructura ye xesuita con planta de cruz llatina, capiyes llaterales (cubiertes por cupulillas) xuníes ente sigo y cabecera plana. El templu tien dos torres na fachada y nel retablu que caltién d'estilu neoclásicu apaez representáu'l martiriu de Santa Quiteria.

 Conceyu: asitiáu na Plaza Ramón y Cajal, la Casa Consistorial foi construyida a principios del sieglu XIX. Ta construyíu por dos cuerpos y baldíos con arcos de mediu puntu.

 La contorna del pueblu tán llaraos d'ensame de fontes (El Alamillo, Fonte Hilario, La Poza, Fonte Carrasca...) y belles paraxes naturales, sobremanera los cañones del ríu Segura en zones como El Almazarán, La Longuera, Gallego o'l Ribayu Andrés. En toos ellos puédese esfrutar d'un bañu nes agües del ríu Segura.

 Fiestes 
 Fiestes de Setiembre: son les fiestes más importantes de la zona y tienen llugar del 15 al 19 de setiembre, y consisten n'encierres de toros per una parte abarganada del pueblu. Los toros permanecen nel corral Colorao (d'antiguo en El Arenalejo) hasta'l día 15. Ye costume polos vecinos del pueblu averase al corral a velos y dar la so opinión. La suelta de los novillos (2 per día) produzse pela mañana, traer andando pel campu hasta que xuben al pueblu pal esfrute de los vecinos (de 11 a 13 de la mañana). Al acabar l'encierre, la xente va comese y más tarde sobre les 17 hores vuelven soltar a los toros pero esta vegada ún per ún. Tres la suelta de cada animal individualmente, estos son sacrificaos nun recintu zarráu y non de cara al públicu como antes tener por costume. Toles nueches entama una verbena gratuita na Placeta del Gorrinero dende les fiestes de 2007. Mientres los 5 díes de festividá los elcheños entamar en Peñes, un grupu d'amigos con un local, onde pasen sobremanera los díes de les fiestes.

 San Blas: el día 3 de febreru honrar al patrón del conceyu celebrando numberosos actos ente los que destaquen la Vuelta a la Peña San Blas qu'en 2008 algamó la novena edición gracies a la gran arribación de participantes que ven nesti percorríu de 14.200 metros un gran retu con empinaes cuestes pero que merez la pena pola calidá de los sos paisaxes. Los encierres de San Blas (de menor rangu que los de setiembre) tamién concentren un gran númberu de persones na Plaza de la Ilesia y la Plaza Vieya pa ver a los corninos. Non menos importante pa los elcheños ye la repartida pa tolos vecinos de los rollos de San Blas bendicíos pol patrón y cargaos d'antiguo en pollinos (agora efectúase en camiones pola mayor comodidá qu'ufierta).

 Alfombres de Serrín: la nueche que preciede al día del Señor (Corpus Christi) los vecinos del pueblu realicen alfombres de serrín y forgaxa consiguiendo bellos mosaicos o semeyes de personaxes relixosos atrayendo a miles de turistes pa contemplar esti espectáculu declaráu en 2014 d'Interés Turísticu Nacional coincidiendo col so 50 aniversariu.

 Gastronomía 

Les comíes típiques de la llocalidá y polo xeneral de tola contorna son los rustíos de carne, ajopringue, ajoharina y migues.

 Deportes 
El deporte federáu nesta llocalidá destaca de forma única pol so equipu de fútbol, el C.D Elche de la Sierra, únicu equipu deportivu a nivel oficial. Esti equipu apuesta la Primer Autonómica nel Grupu I. Tamién esisten na llocalidá dellos clubes d'atletismu, btt y senderismo. 

El conceyu cunta nes sos instalaciones deportives con dos pistes de pádel, una de tenis, otra de frontenis, una pista de fútbol sala y un campu de fútbol de verde (el nuevu estadiu municipal "Encantar"). Tamién hai una piscina municipal.

 Ciudaes hermanes 
  Andratx (España)

 Ver tamién 
 Sierra del Segura.
 Ríu Segura.
 CM-412.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Páxina oficial del Conceyu d'Elche de la Sierra.
 Páxina informativa d'Elche de la Sierra.
 Sitio de la contorna de la sierra del Segura albaceteña.
 Blogue d'Elche de la Sierra. Noticies, lleendes ya intereses.

Categoría:Conceyos d'Albacete
Categoría:Llocalidaes de la provincia d'Albacete
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial