Idus de marzu

Los idus de marzu (en llatín, Idus Martii o Idus Martiae) nel calendariu romanu correspondíen a los díes 15 del mes de Martius. 

Los idus yeren díes de bonos badagüeyos que teníen llugar los díes 15 de marzu, mayu, xunetu y ochobre, y los díes 13 del restu de los meses del añu.

Anque marzu (Martius, mes consagráu al dios Marte) yera'l tercer mes del calendariu xulianu, nel calendariu romanu más antiguu yera'l primer mes del añu. Los díes de fiesta reparaos polos romanos dende'l primeru de los idus reflexen el so orixe como celebraciones del añu nuevu. Los idus de marzu, nos calendarios más antiguos, seríen los díes correspondientes a la primer lluna llena del añu nuevu.H.H. Scullard, Festivals and Ceremonies of the Roman Republic, Cornell University Press, 1981, páxs. 42–43.

 Los idus de marzu na cultura 
Estos idus de marzu yeren los más famosos de los idus por tar marcaos por delles observancies relixoses y por producise nesa fecha l'asesinatu de Xuliu César en 44 e.C., consideráu un puntu d'inflexón na historia de l'Antigua Roma, marcando la transición del periodu históricu conocíu como República romana al Imperiu romanu."Forum in Rome" en Oxford Encyclopedia of Ancient Greece and Rome, Oxford University Press, 2010, p. 215.

Según l'escritor griegu Plutarcu, César sería alvertíu del peligru, pero tornara l'alvertencia:

Anque'l calendariu romanu foi sustituyíu pelos díes de la selmana modernos alredor del sieglu III, los idus siguieron usándose coloquialmente como referencia mientres los sieglos siguientes. Shakespeare na so obra Julio César en 1599 citar al escribir la famosa frase:
 «¡Cúriate de los idus de marzu!».

 Observancies relixoses 

Los idus de cada mes taben consagraos a Xúpiter, el dios supremu de los romanos. El Flamen Dialis, sumu sacerdote de Xúpiter, llevaba la "oveya de los idus" (ovis Idulius) en procesión pola Vía Sacra hasta'l Arx, onde yera sacrificada.Scullard, Festivals and Ceremonies of the Roman Republic, p. 43.

Amás d'esti sacrificiu mensual, nos idus de marzu tamién se celebraba la Fiesta d'Anna Perenna, una diosa del añu (en llatín, annus), que la so festividá orixinalmente concluyía coles ceremonies del nuevu añu. Esti día yera celebráu con entusiasmu pol pueblu con comíes nel campu, bebida y muncha diversión.Scullard, Festivals and Ceremonies of the Roman Republic, p. 90. Una de les fontes de l'antigüedá tardía tamién asitia les Mamuralias nos idus de marzu.Juan Lido (sieglu VI), De mensibus, 4.36. Otres fontes asitiar el 14 de marzu. Esta celebración, que tien aspeutos de chivu espiatoriu o d'antiguos rituales pharmacos griegos, implicaba dar una paliza a un vieyu vistíu con pieles d'animales y probablemente llevábase-y fora de la ciudá. Esti ritual podía formar parte de la fiesta d'añu nuevu, representando la espulsión del vieyu añu.Michele Renee Salzman, On Roman Time: The Codex-Calendar of 354 and the Rhythms of Urban Life in Late Antiquity, University of California Press, 1990, páxs. 124 y 128–129; William Warde Fowler, The Roman Festivals of the Period of the Republic, Londres, 1908, páxs. 44–50.

Nel periodu imperial tardíu, los idus empezaben una "selmana santa" de fiestesMaria Grazia Lancellotti, Attis, Between Myth and History: King, Priest, and God, Brill, 2002, p. 81; Bertrand Lançon, Rome in Late Antiquity, Routledge, 2001, p. 91; Philippe Borgeaud, Mother of the Gods: From Cybele to the Virgin Mary, Johns Hopkins University Press, 2004, páxs. 51, 90, 123, 164. de Cibeles y Attis. Los idus yeren los díes del Canna intrat ("El xuncu entra"), cuando Atis nació y foi Esposición de neñu espuestu (abandonáu) cuando yera inda lactante ente los xuncos d'un ríu de Frixa.Gary Forsythe, Time in Roman Religion: One Thousand Years of Religious History, Routledge, 2012, p. 88; Lancellotti, Attis, Between Myth and History, p. 81. Atis foi descubiertu, dependiendo de la versión del mitu, por pastores o pola diosa Cibeles, que tamién yera conocida como la Magna Mater, "Gran Madre".Michele Renee Salzman, On Roman Time: The Codex Calendar of 354 and the Rhythms of Urban Life in Late Antiquity, University of California Press, 1990, p. 166. Una selmana dempués, cada 22 de marzu, los díes de la fiesta del Arbor intrat ("L'árbol entra") conmemórase la muerte de Atis so un pinu piñonero. Un colexu de sacerdotes llamaos los "portadores del árbol", los dendróforos (dendrophoroi) cortaben un árbol,Jaime Alvar, Romanising Oriental Gods: Myth, Salvation and Ethics in the Cults of Cybele, Isis and Mithras,, Brill, 2008, p. 288–289. engalanar y suspendíen d'él una imaxe de Atis,Firmico Maternu, De errore profanarum religionum, 27.1; Rabun Taylor, "Roman Oscilla: An Assessment", RES: Anthropology and Aesthetics 48 (Seronda 2005), p. 97. y tresportar al templu de la Magna Mater metanes llamentos.

Finalmente, el día foi formalizáu como parte del calendariu oficial romanu en tiempos de Claudio.Juan Lido, De Mensibus 4.59; Suetonio, Otho 8.3; Forsythe, Time in Roman Religion, p. 88. Y fixéron-y siguir un periodu de tres díes de duelu,Forsythe, Time in Roman Religion, p. 88. que remataría cola renacencia de Atis, el 25 de marzu, fecha del equinocciu de primavera nel calendariu xulianu.Macrobio, Saturnalia 1.21.10; Forsythe, Time in Roman Religion, p. 88; Salzman, On Roman Time, p. 168.

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Calendarios y eres.  Por G. Fatás, de la Universidá de Zaragoza. Consultáu'l 8 de marzu de 2014.

Categoría:Calendariu de l'Antigua Roma
Categoría:Fiestes de marzu