Arratzua-Ubarrundia

Arrazua-Ubarrundia (n'eusquera y oficialmente Arratzua-Ubarrundia Norma 150 de Euskaltzaindia -Arabako Herri Izendegia Según Euskaltzaindia la -a final de Arratzua ye artículu, polo que se debe tornar: Arratzutik, Arratzura, Arratzuan... https://web.archive.org/web/20121103061844/http://ine.es/daco/daco42/codmun/codmun12/12codmun_añal.htm) ye un conceyu de la provincia d'Álava, País Vascu (España). Esti conceyu surdió arriendes de la fusión de les antigües hermandaes y conceyos d'Arrazua y Ubarrundia.

Ta compuestu por una decena de pequeños pueblos asitiaos al norte de la capital provincial, Vitoria. Nesti conceyu atopa la presa de Ullíbarri-Gamboa y la metá occidental del banzáu del Zadorra, más conocíu como banzáu de Ullíbarri-Gamboa, qu'abastez d'agua a Bilbao y Vitoria, y sirve amás de llugar de folganza pa miles d'alaveses, que practiquen nél deportes náuticos y tomen baños.

Los 10 conceyos que componen el conceyu son:
 Arroyabe (oficialmente Arroiabe)
 Arzubiaga
 Betolaza
 Ciriano (oficialmente Ziriano)
 Durana, que ye'l de mayor tamañu y onde ta'l conceyu.
 Landa
 Luco (oficialmente Luko)
 Mendívil (oficialmente Mendibil)
 Ullíbarri-Gamboa (oficialmente Ullibarri Ganboa)
 Zurbano (oficialmente Zurbano/Zurbao)

Tamién pertenez al conceyu'l pueblu de Nanclares de Gamboa (n'eusquera Langara Ganboa), perteneciente d'antiguo a Gamboa, y que foi anexonáu a finales de la década de 1950, cuando esti conceyu sumió arriendes de la construcción del banzáu. El pueblu atópase en situación de semi-abandonu, anque se revitalizó poles actividaes recreatives que se realicen a veres del banzáu. Anguaño tien 22 habitantes (2001), anque nun forma conceyu y ye alministráu direutamente pol conceyu.

 Topónimu 
Arrazua-Ubarrundia creóse como conceyu en 1920 pola fusión de los conceyos d'Arrazua y Ubarrundia. Ubarrundia y Arrazua apaez mentaes per primer vegada en 1025 na Rexa de San Millán como dos de los alfoces o distritos nos que s'estremaba la Álava medieval. Naquel documentu figuraben so los nomes de Ubarundia y Harhazua.

La mayor parte de les aldegues que conformaben estes alfoces fueron asignaes a les xurisdicciones de les villes de Vitoria y Villarreal nel sieglu XIV, quedando Ubarrundia y Arrazua amenorgaes a les sos dimensiones modernes. Mientres la Edá Moderna formaron dos hermandad formaes caúna por media docena d'aldegues, que nel sieglu XIX tresformar en conceyos arriendes de les reformes alministratives lliberales.

Etimológicamente dambos topónimos paecen provenir claramente del eusquera, anque'l so significáu nun seya totalmente tresparente.

Koldo Mitxelena descomponía'l topónimu Ubarrundia nel so llibru Apellíos Vascos en dos elementos Ubar y undia. El primeru podría ser una variante de uhar(agua enchente, agua turbio, riega) o quiciabes de ibar (vega), ente que'l segundu paez provenir abondo claramente de Haundia (grande). Solióse traducir el nome como el sitiu con bayura d'agües enchentes. Curiosamente Ubarrundia foi'l llugar escoyíu pa la construcción del banzáu de Ullíbarri-Gamboa.

Nel casu de Arrazua según Mitxelena el topónimu podría derivase de (H)ar(ri) (piedra) + -tzu (sufixu abundancial) + -a (artículu), col significáu de llugar cascayosu. Harritza significa pedregal n'eusquera modernu. Tamién presenta Koldo Mitxelena les siguientes posibilidaes (H)ar(ri) (piedra) + arsu (roca) + -a (artículu) (la roca de piedra) o bien (H)ar(ri) (piedra) + artsu (bardial) + -a (artículu) (el bardial de piedra). Esiste una llocalidá homónima en Vizcaya denomada tamién Arrazua.

 Demografía 
El conceyu, que tien una superficie de 57,41 km², cuenta según el padrón municipal pa  del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².

Ente'l Censu de 1930 y l'anterior, apaez esti conceyu porque se funden los conceyos de Arrazua y Ubarrundia.

Ente'l Censu de 1960 y l'anterior, crez el términu del conceyu porque incorpora parte de Gamboa.

 Población por nucleu 
Desglose de población según el Padrón Continuu por Unidá Poblacional del INE.

 Nucleos Habitantes (2012)Nomenclátor: Población del Padrón Continuo por Unidad Poblacional Varones Muyeres Arroyabe 88 47 41 Arzubiaga 11 6 5 Betolaza 27 15 12 Ciriano 6 4 2 Durana 348 185 163 Landa 38 25 13 Luco 65 34 31 Mendívil 51 29 22 Nanclares de Gamboa 23 14 9 Ullíbarri-Gamboa 75 34 41 Zurbano 251 127 124

 Alministración 
 Eleiciones municipales en Arrazua-Ubarrundia Partíu políticu201520112007200319991995 Votos %Conceyales Votos %Conceyales Votos %Conceyales Votos %Conceyales Votos %Conceyales Votos %Conceyales Partíu Nacionalista Vascu (EAJ-PNV) 39,44 3 33,52 3 48,24 4 57,82 5 39,81 4 47,43 4 Euskal Herria Bildu (EH Bildu) / Bildu 36,25 3 31,26 2 - - - - - - - - Partíu Popular (PP) 12,95 1 17,14 1 18,75 1 21,09 1 18,71 1 17,06 1 Partíu Socialista d'Euskadi-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) 6,97 0 14,88 1 16,41 1 17,23 1 16,55 1 11,98 1 Eusko Abertzale Ekintza-Aición Nacionalista Vasca (EAE-ANV) - - - - 14,06 1 - - - - - - Unidá Alavesa (UA) - - - - - - 2,49 0 5,28 0 10,76 0 Euskal Herritarrok (EH) - - - - - - - - 17,51 1 - - Herri Batasuna (HB) - - - - - - - - - - 10,76 1

 Economía 

 Evolución de la delda viva 
El conceutu de delda viva contempla namái les deldes con caxes y bancos relatives a creitos financieros, valores de renta fixa y préstamos o creitos tresferíos a terceros, escluyéndose, poro, la delda comercial.

Ente los años 2008 a 2014 esti conceyu nun tuvo delda viva.

 Ver tamién 
 Área metropolitana de Vitoria
 Bienes d'interés cultural d'Álava

 Referencies 

 Enllaces esternos

Web del Conceyu de Arrazua-Ubarrundia 

Categoría:Conceyos d'Araba
Categoría:Llocalidaes d'Araba
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial