Noez

Noez ye un conceyu y llocalidá d'España de la provincia de Toledo, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha.
 Toponimia 
El términu "Noez" derívase probablemente del llatín vulgar NŎCE, que de la mesma se deriva del llatín clásicu NŬCE 'nuez', pero col significáu de nozal. Hasta'l sieglu XVIII llamábase Nuez y nel XIX indistintamente Nuez o Noez, alternanza que pudo producise pola vacilación ente les vocales o y o mientres el periodu medieval, o a cencielles por una alteración del nome. 

El topónimu pudo aniciase pola presencia de nozales na zona, anque na actualidá nun s'atope nengunu.

 Xeografía 
El conceyu asítiase «al pie d'una gran sierra que lleva'l nome del pueblu y apodéralu por O.». Pertenez a la contorna de Montes de Toledo y llinda colos términos municipales de Polán y Casasbuenas al norte, Mazarambroz al este, Pulgar al oeste y Totanés al sur, toos de Toledo.

El so términu ye travesáu por pequeñu regueros, secos na mayor parte del añu, ente los que destaquen los del Conde, de la Dehesilla y del Valle Fondu. 

Los sos puntos más altos atopar al oeste de la población y al sur, na frontera con Pulgar, con 895 msnm y 890 msnm respeutivamente.

 Historia 
En 1238 apaez citáu'l caserío de Nuez nun documentu mozárabe de venta.

Pero sería precisamente un sieglu dempués en 1.326, cuando Alfonso Fernández Nieto, fíu d'Esteban Fernández, crea'l llugar de Noez
perteneciente a la xurisdicción de Toledo y subsiguientemente únicu señoríu solariego de la familia Neñu.

Nel añu 1443 don Juan de Ayala, fíu de Garci Fernández de Córdoba, despensero mayor de la reina, y María de Cervantes, dueños del llugar de Noez, vender a Fernando Niño I, qu'entós daquella yera Rexidor del Cabildru Municipal de Toledo y guarda del rei, fíu de Rodrigo Neñu I y Juana Díaz, esta postrera, fía de Fernán López de Tordelobos, cabeza d'un ricu llinaxe guañáu na ciudá de Toledo.

Fundadora del Mayoralgu de Noez nel añu 1538, foi doña María Neñu Ribera, muyer de gran calter y personalidá y que casó con Lope Conchillos, secretariu de Fernando'l Católicu. Col preceptivu consentimientu real, esta pernomada dama creó'l Mayoralgu pal so fíu primoxénitu Pedro Neñu de Ribera, nel que s'incluyíen non solo los bienes heredaos del so güelu y padres, sinón les meyores y compres que fixeren ella y el so maríu nel matrimoniu, como una devesa perteneciente a don Hernando Dávalos señor de Totanés, mercada de los bienes confiscados al comuñeru pol rei Carlos I d'España.

Hermana de don Pedro Neñu de Ribera y fía de los fundadores del Mayoralgu foi doña Francisca Conchillos Ribera, que casó con Pedro López de Ayala, señor de Guadamur del Condáu de Fuensalida. 

Noez formó parte de la contorna de La Sisla de Toledo, siendo repobláu por mozárabes toledanos.

Al so términu pertenecieron les alquerías de Pejines y Santa María, que s'atopaben despoblaes yá nel sieglu XVIII.Asina apaez yá nel Catastru d'Ensenada: A mediaos del sieglu XIX tenía 128 cases con muries de tierra y cimientos de piedra tosca,y el presupuestu municipal xubía a 5.046 reales de los cualos 1.500 yeren pa pagar al secretariu.

 Alministración 

 Demografía 
La siguiente gráfica amuesa la evolución de la población de Noez dende 1900.

El constante aumentu de la población dende principios de sieglu viose rotu na década de los 40 anque volvió recuperase na siguiente. A partir d'entós sufrió un rápidu descensu hasta los 80, p'amontase nos 90 y volver nuevamente a menguar. Na siguiente tabla, onde s'amuesa la evolución ente 1996 y 2006 según datos del INE, apreciar a partir de 1998 un caltenimientu de la población en redol a los 800 habitantes.

NOTA: La cifra de 1996 ta referida a 1 de mayu y el restu a 1 de xineru.

 Economía ya industria 
Históricamente foi una población fundamentalmente agrícola. Mientres el sieglu XIX producía trigu, cebada, centenu, algarrobes, garbanzos aceite y vinu», calteniéndose asina mesmu ganáu lanar, cabrío y mular pal trabayu. Tocantes a la industria y el comerciu esistíen dos molinos d'aceite y dos tiendas de filos. Los braceros, cuando nun teníen trabayu, dedicar a la confección de castañueles que vendíen nes poblaciones vecines.

Na actualidá'l sector predominante ye'l de la industria con un 38,5 % del total d'empreses, siguíu polos de servicios con un 28,2 %, la construcción con un 20,5 % y n'últimu llugar l'agricultura con un 12,8 %.Según datos de la delegación de gobiernu de Castiella-La Mancha. Vease la so ficha municipal nel apartáu d'enllaces esternos.

 Monumentos y llugares d'interés 
 Ilesia parroquial de Santuyano: edificiu de lladriyu y mampostería, d'una sola nave, construyida a mediaos del sieglu XVIII, baltándose l'edificiu anterior por pequeñu y ruinosu. En 1835 asitióse'l tabernáculo y en 1843 añadiéronse 4 altares procedentes del escastáu monesteriu Monte-Sion.
 Palaciu de los Neñu.

 Persones destacaes 
Licinio de la Fuente y de la Fuente (1923-2015). Políticu y empresariu. Foi ministru de Trabayu ente 1969 y 1975.

 Fiestes 
 3 de mayu: Cruz de Mayu.
 Segundu domingu de setiembre: fiestes patronales.

 Referencies 

 Bibliografía 


 Enllaces esternos 

 Diputación de Toledo . Datos d'interés sobre la población.

 Nuez nel Catastru d'Ensenada.

Categoría:Conceyos de Toledo
Categoría:Llocalidaes de la provincia de Toledo
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial