Arándiga

Arándiga ye una llocalidá y conceyu asitiada na provincia de Zaragoza, na contorna de la Comunidá de Calatayud. Ta asitiada a unos 70 km de Zaragoza capital. Pol so términu municipal escurren los ríos Aranda y Isuela, hasta que dambos se xunen no que llocalmente conozse como "La juntura", y siguen hasta desaguar nel ríu Jalón. Tien una población de 385 habitantes (INE 2013).

 Política llocal 
 Últimos alcaldes d'Arándiga 
 Periodu  Alcalde  Partíu 1979-1983  Rafael Trasobares Murillo  PAR  1983-1987    1987-1991  Conrado Domingo PérezAlcaldes d'Aragón de les eleiciones de 2011  AP 1991-1995  PP 1995-1999 1999-2003 2003-2007 2007-2011 2011-2015 2015-2019  Emilio Francisco Garza Trasobares  CHA

 Resultaos eleutorales 
Eleiciones municipales Partíu 2003 2007 2011 2015 CHA 1 3 4 PP 5 4 4 3 PSOE 1 - - - PAR - - Ind. 3 Total 7 7 7 7

 Llugares d'interés 
miniaturadeimagen|Vista del conceyu y el so castiellu.
La población tien un castiellu árabe en ruinesSIPCA El castiellu d'Arándiga y pal qu'esiste un proyeutu de rehabilitación. Tamién dispón d'una ermita y una ilesia de la mesma dómina del castiellu, d'estilu arte mudéxar.

La villa d'Arándiga foi concedida por Alfonsu II a Pedro de Uesca en 1188, siguiendo en situación de señoríu nes centuries siguientes, magar recibió dellos privilexos per parte de la Corona na persona de Pedru IV.

Dempués foi de los condes de Morata. Nes sos armes refléxase tantu la so vinculación a la Corona real d'Aragón ("barres" d'Aragón) como al señoríu indicáu.

Conozse la so aición a favor de la desvinculación señorial en 1820, según les sos disidencies pola so residualismo feudal en 1874.

Emplega como armes un escudu partío y recortao: primero, d'oru, cuatro palos de gules (Aragón); segundu, de gules, luneta renversada de plata; terceru, de plata. Se timbra con corona real zarrada. Y usa como bandera, pañu mariellu de proporción 2/3, d'esquina a esquina del pañu, una aspa colorada, y nel centru de l'aspa una lluna blanca coles puntes escontra baxo.

 La Güerta 
Ye conocida pola calidá de los ayos que produz, producción que se complementa cola fruta y la ganadería, base de la economía llocal.

 Tipos de cultivu  % Llabor secanu  37 Llabor regadío 3 Camperes y terrenes incultos 48 Olivar  3 Viña  5 Frutales  4 Frutos secos  3 Otros  7
Área d'Estadística, Direición Xeneral del Catastru 2013. Datos referentes al añu 2012.

 Paisaxes 
Nel términu d'Arándiga tien llugar la confluencia de los ríos Aranda y Isuela que nacen nes estribaciones del Moncayo. Estos de la mesma desagüen nel ríu Jalón que riega tamién parte del so términu.
El contraste de la Sierra d'Arándiga, con mapa de plantes propies de terrenes probes y cascayosos como'l romeru y tomillu, oldea col verdor de les sos vegues.
Esisten munches fontes en tolos ríos que pueden afayase per pequeñu caminos y senderos, dacuando en llugares ocultos pol mapa d'artos y matojos. Pol so términu pasa'l senderu GR 90 Tierres del Moncayo y Sistema Ibéricu.
La principal y más grande ye la Fonte del Artu, que s'atopa na carretera a la salida del pueblu, con cuatro caños d'agua potable y formando conxuntu col llavaderu, inda n'usu. Otra fonte importante ye L'Argolla, al llau del ríu Aranda y nun llugar d'enorme guapura, siguiendo per esti ríu vamos atopar la Fonte El Pioyu, la fonte del Covarón y nuna redolada más cercana al pueblu La Fonte d'El mio Llugar. Na güerta del ríu Jalón tenemos la conocida Fonte de Santa María. Amás de les nomaes, esisten delles fontes y manantiales na zona, según acequias de riego utilizaes yá polos árabes qu'inda perduren y faise bon usu d'elles.
Nun podemos escaecenos d'El Saltu de les Mines. Cuando lleva abondosu caudal el ríu salta un desnivel provocando un tabayón d'agua más que considerable qu'abluca pola so singularidá y encantu.

 Fiestes 
Les sos fiestes principales son: romería a la ermita de los patrones el segundu llunes de mayu; fiestes de San Cosme y San Damián, del 26 al 28 de setiembre (patronales); y la fiesta de la Purísima Concepción el 8 d'avientu.

 Referencies 

 Ver tamién 
 Llista de conceyos de la provincia de Zaragoza

 Enllaces esternos 

 Atles del Imperiu romanu

Categoría:Llocalidaes de la provincia de Zaragoza
Categoría:Conceyos de Zaragoza
Categoría:Arándiga
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial