Ecumenismu

Ecumenismu ye l'enclín o movimientu que busca la restauración de la unidá de los cristianos, esto ye, la unidá de les distintes confesiones relixoses cristianes «históriques», dixebraes dende los grandes cismes. Del griegu antiguu «οἰκουμένη» (oikoumenē, anque se pronuncia ikuméni, “tierra habitada”). Magar el términu «oikoumenē» utilizar dende los tiempos del Imperiu Romanu pa espresar la totalidá de les tierres conquistaes, el mundu como unidá, na actualidá la pallabra «ecumenismu» tien una significación eminentemente relixosa, y ye usada p'aludir a los movimientos esistentes nel senu del cristianismu que'l so propósitu consiste na unificación de les distintes denominaciones cristianes que se topen dixebraes por cuestiones de doctrina, d'historia, de tradición o de práutica.

L'ecumenismu ye distintu del diálogu interreligioso; esti postreru consiste na busca de cooperación ente distintes relixones (tantu les relixones abrahámiques —xudaísmu, cristianismu y islam— como otres).

Nel sentir de numberoses personalidaes cristianes del últimu sieglu, l'ecumenismu constitúi un camín de superación de les divisiones ente los cristianos, n'orde al cumplimientu del mandatu de Cristu: «[...] que toos sían unu [...]» (Juan 17, 21).

Ente les munches personalidaes relevantes que tienen o tuvieron influencia nel desenvolvimientu de la conciencia ecuménica atópense Robert Gardiner, el teólogu Yves Congar, l'hermanu Roger Schutz —fundador de la Comunidá ecuménica de Taizé—, Chiara Lubich —fundadora del Movimientu de los Focolares—, el patriarca Atenágoras I, los papes Xuan XXIII, Pablo VI y Xuan Pablo II, y el arzobispu de Canterbury Rowan Williams.

 Orixe del términu «ecumenismu» 
El términu «ecumenismu» provién del llatín, «œcumenicus» y del griegu, «οικουμενικός» (oikoumenikós) y ésti de la mesma de «οἰκουμένη» (oikoumenē), y significa “llugar o tierra poblada como un tou”. El términu yá yera usáu nel Imperiu Romanu pa referise a la totalidá de les tierres conquistaes. Sicasí, na lliteratura de la dómina romana'l términu tenía un significáu políticu-imperial que superaba'l sentíu xeográficu: implicaba «el mundu como unidá alministrativa, l'Imperiu Romanu».Danker, Frederick William. (2000). A Greek-English lexicon of the New Testament and other early christian literature, 3rd edition. Chicago: University of Chicago Press, p. 699.

 Usu del términu polos historiadores 
Los romanos yeren llamaos "señores del «oikoumenē»" (Plutarcu, Tiberius Gracchus 9, 6). Polibio escribió: "toles partes del mundu habitáu («oikoumenē») vinieron tar sol dominiu de Roma" (Polibio, Hestories 3,1,4). De la mesma forma usar Dion Casio (Historia Romana 37,1,2; 43,14,16; 43,21,2) y Flavio Josefo, ente munchos otros. Flavio Josefo escribió que'l rei Agripa dixo: "Nel mundu habitable («oikoumenē») toos son romanos" (La guerra de los xudíos 2, 388).

 Usu del términu nos evanxelios 

 Usu del términu nos empiezos de la historia de la Ilesia 
El significáu de «oikoumenē» empezó a tornase decididamente positivu cuando Constantín I el Grande convocó'l primer Conceyu ecuménicu de cristianos en Nicea, en 325, cola participación d'obispos de tol «oikoumenē». Asina se creó un venceyu ente'l conceutu d'universalidá de la Ilesia (esto ye, ensin esclusiones) y el términu "ecuménicu" («oikoumenē»).

 Curtia historia del movimientu ecuménicu 
 Primer etapa (1910-1937) 
El movimientu ecuménicu tuvo marcáu por diversu finxu. Ente ellos puédense mentar los siguientes:

 En 1908 Spencer Jones y Paul Watson, dos episcopalianos estauxunidenses, llanzaron la Church Unity Octave (Octava pola Unidá de la Ilesia), que tuvo una escelente acoyida inicial nel mundu anglicanu. Nueve meses dempués, el pastor Paul Watson convertir al catolicismu. La octava convirtióse llueu nun preséu d'apostoláu en manes de la xerarquía católica d'aquel tiempu, col fin de bregar pola conversión de los cristianos non católicos al catolicismu cual si tratar d'una mera «torna» al senu de la Ilesia católica. La Ilesia anglicana dexó de realizar esi octavario y trescurrió más d'una década hasta que, en 1921, el mesmu Spencer Jones sustituyir pola Church Unity Octave Council, con un sentíu de busca de la unión ente la Ilesia anglicana y la católica.

 En 1910 realizóse la Conferencia Misionera Mundial n'Edimburgu, considerada'l puntu de partida oficial del movimientu ecuménicu. Nesta Conferencia creóse un Comité de Continuación del que surdiría darréu'l Conseyu Misioneru Internacional. Charles Brent propunxo la creación del movimientu Fe y Constitución, con Robert Gardiner como secretariu, conformando asina un Comité de Continuación d'esta iniciativa.

 En 1914, Robert Gardiner unvió una carta d'invitación en llatín al cardenal Pietro Gasparri. El papa Benedicto XV contestó que se consideraba a sigo mesmu como la fonte y la causa de la unidá de la Ilesia.

 En 1918, l'obispu luteranu Nathan Söderblom averar a numberosos clérigos católicos pa convida-yos a falar de la paz. Efectuóse una xunta d'Upsala, nel mes de setiembre. Gasparri nun se tomó la cuestión como daqué seriu.

 En 1919, una delegación d'obispos episcopalianos averar a diverses ilesies europees. Al llegar a Roma, recibir Benedicto XV, quien-yos dixo que la única unidá posible atópase na so torna a la Ilesia católica.

 Per primer vegada Nathan Söderblom, nuna carta abierta, suxirió la creación d'un Conseyu ecuménicu de les Ilesies (C.OE.Y).

 En 1920, tien llugar la Conferencia «Vida y Aición» del catolicismu práuticu. Alleguen delegaos de la xerarquía ortodoxa. Creóse un Comité de Continuación de la Conferencia Misionera Mundial en Xinebra, pa sentar les bases del movimientu Fe y Constitución.

 En 1921, fundóse'l Conseyu Misioneru Internacional en Londres: Obispos luteranos suecos y carta del catolicismu práuticu. Nesi mesmu añu, empecipiaron les Conversaciones de Mechelen ente clérigos católicos y anglicanos.

 En 1925 realízase la Conferencia del catolicismu práuticu n'Estocolmu. Producióse un violentu ataque del canónigu católicu Charles Journet contra'l catolicismu práuticu nel so llibru La xunión des églises et le Chatolicsme pratique. Axuntar n'Estocolmu el Comité de Continuación de la Conferencia Misionera Mundial, pa programar la primer Conferencia Mundial de Fe y Constitución.

 En 1927, efectuóse la primer Conferencia Mundial de Fe y Constitución en Lausana.

 En 1928, el papa Pío XI publicó'l so encíclica Mortalium Animos, na que trató con pallabres dures les primeres iniciatives del movimientu ecuménicu.

 En 1929, realizóse la primer evaluación seria del trabayu ecuménicu per parte de los católicos, col llibru de Max Pribilla s.j.: Um kirchliche Einheit, Stockholm, Lausanne, Rome.

 En 1930, Nathan Söderblom recibió'l Premiu Nobel de la Paz.

 Segunda etapa (1938- ) 
Esta etapa coincidió cola historia del «Conseyu Mundial d'Ilesies» (CMI). El so estatutu, fitu provisionalmente en Utrech en 1938, por causa de la Segunda Guerra Mundial, nun foi adoptáu hasta l'asamblea d'Ámsterdam, en 1948. El conseyu definióse, non como una «super Ilesia» o como una Ilesia mundial», sinón como una comunidá d'Ilesies que reconocen a Cristu como Dios y Salvador». Dende la so fundación estableciéronse 7 asamblees xenerales: Ámsterdam (1948); Evanston (1954); Nueva Delhi (1961); Upsala (1968); Nairobi (1968); Vancouver (1983) y Canberra (1991).

Tocantes a la Ilesia católica, el papa Xuan XXIII produció un cambéu d'aldu cola creación del "Secretariáu pa la promoción de la unidá de los cristianos", una comisión preparatoria al Conceyu Vaticanu II que más tarde recibiría'l nome de Conseyu Pontificiu pa la Unidá de los Cristianos. El 6 de xunu de 1960, Xuan XXIII designó al cardenal Augustin Bea como primer presidente del acabante crear Secretariáu.
El Secretariáu participó en 1961 de la conferencia de Nueva Delhi y foi'l responsable de la redaición de distintos borradores de documentos críticos mientres el Conceyu Vaticanu II, ente ellos el del decretu Unitatis redintegratio sobre l'ecumenismu.Decreto Unitatis redintegratio, 21 de payares de 1964

Les últimes pallabres pronunciaes por Xuan XXIII nel so llechu de muerte exteriorizaron el so compromisu ecuménicu:

La Ilesia católica, al traviés del Conceyu Vaticanu II, estableció, ente otros puntos los siguientes:
 L'ecumenismu tien de ser fomentáu polos obispos (Decretu Christus Dominus 16).
 Los presbíteros nun han d'escaecer a los hermanos que nun gocien de plena comunión eclesiástica colos católicos (Decretu Presbyterorum ordinis 9).
 Haber de cultivar l'espíritu ecuménicu ente los neófitos (Decretu Ad xentes divinitus 15).
 Encamentar a los católicos a que, reconociendo los signos de los tiempos, participen diligentemente nel llabor ecuménicu (Decretu Unitatis redintegratio 4).
 Los católicos, na so aición ecuménica, deben, ensin dulda, esmolecese de los hermanos separaos, orando con ellos, tratando con ellos de les coses de la Ilesia y adelantrándose al so alcuentru (Decretu Unitatis redintegratio 4).
 Ye necesariu que los católicos reconozan con gozu y aprecien los bienes verdaderamente cristianos, procedentes del patrimoniu común, que s'atopen ente los hermanos separaos (Decretu Unitatis redintegratio 4).
 La práutica del ecumenismu haber de basar en:
 (a) la renovación de la Ilesia como aumentu de la fidelidá escontra la so vocación, incluyendo movimientos bíblicu y llitúrxicu, la predicación de la Pallabra de Dios, la catequesis, l'apostoláu seglar, la espiritualidá matrimonial, etc. (Decretu Unitatis redintegratio 6), ::
(b) la conversión interior (op. cit., 7), ::
(c) la oración unánime pola unidá (op. cit., 8), ::
(d) la conocencia mutua de les distintes Ilesies, con una meyor conocencia de la doctrina, de la historia, de la vida espiritual y cultural y de la psicoloxía relixosa de les otres Ilesies (op. cit., 9), ::
(y) la formación ecumenista (op. cit., 10), y ::
(f) una meyora tocantes a la fondura y exactitú nel llinguaxe con que s'espresa la doctrina de la fe (op. cit., 11), ente otros puntos.

El nuevu aldu afondar col papa Pablo VI, quien pelegrinó a Tierra Santa del 4 al 6 de xineru de 1964, nel primer viaxe d'un papa pel mundu. Como resultáu d'aquel acercamientu históricu, nuna declaración conxunta efectuada'l 7 d'avientu de 1965, Pablo VI y Atenágoras I, guíes espirituales de los cristianos católicu y ortodoxu del mundu respeutivamente, decidieron «[...] atayar de la memoria de la Ilesia la sentencia d'escomunión que fuera pronunciada [...]» n'ocasión del Cisma d'Oriente o Gran Cisma de 1054.El procesu d'acercamientu ente la Ilesia de Roma y el Patriarcáu ecuménicu de Constantinopla empecipiárase cola apertura amosada por Xuan XXIII y Atenágoras I. El Conceyu Vaticanu II fixo diverses referencies a la rica espiritualidá de les Ilesies d'Oriente. La orientación conciliar afondar con iniciatives como la Comisión mista pal diálogu teolóxicu ente la Ilesia católica y la Ilesia ortodoxa nel so conxuntu. L'alcuentru ente Pablo VI y Atenágoras I en Xerusalén el 5 de xineru de 1964 foi decisivu, y el cambéu producíu tuvo la so espresión histórica cuando'l 7 d'avientu de 1965, nel anteúltimo día del Conceyu, producióse la Declaración conxunta de S.S. Pablo VI y S.B. el patriarca Atenágoras I pola que se borrar de la memoria de la Ilesia l'alcordanza de les excomunión recíproques producíes en tiempos de Miguel Cerulario y Humberto de Silva Candida, y que se constituyeron en símbolu máximu de la cisma ente Roma y Constantinopla socedíu nueve siglos antes. Amás, Pablo VI dio en Roma'l curtiu apostólicu Ambulate in dilectione, nel qu'espunxo:

Estos actos significaron simultáneamente una purificación de la memoria histórica, un xestu de perdón recíprocu y el compromisu conxuntu pola busca de la comunión.

El 25 de mayu de 1995, Xuan Pablo II publicó la carta encíclica Ut unum sint (del llatín, Que sían unu), na cual encamentóse a la unión de les ilesies cristianes por aciu la fraternidá y la solidaridá al serviciu de la humanidá. Yá'l 10 de payares de 1994, na so carta apostólica Tertio Millennio Adveniente empobinada al episcopáu, al cleru y a los fieles por cuenta de la preparación del xubiléu del añu 2000, Xuan Pablo II encamentó a analizar el cursu de los últimos diez sieglos y señaló la falta d'unidá de los cristianos ente «los pecaos qu'esixen mayor compromisu de penitencia y de conversión», de la que lo calificaba como «un problema crucial pal testimoniu evanxélicu nel mundu».

El 31 d'ochobre de 1999 en Augsburgu, Alemaña, roblóse la Declaración conxunta sobre la doctrina de la xustificación, per parte del cardenal Edward Cassidy en nome de la Ilesia católica, y l'obispu Christian Krause de la Federación Luterana Mundial. Joseph A. Fitzmyer, quien trabayó mientres cuasi tres décades nel diálogu ecuménicu luteranu-católicu, apurrió una contribución esencial pa la ellaboración d'esta declaración. El documentu representó un pasu importante p'atayar les divisiones ente dambes denominaciones cristianes que llevaben 482 años, desque'l mesmu día del añu 1517, Martín Lutero clavó los sos noventa y cinco tesis na puerta de la ilesia del castiellu en Wittenberg, n'Alemaña.

Nel 2004 fundóse la comunidá relixosu-ecuménica de los Misioneros y Misioneres del Amor Sacramentado, basada na creación de proyeutos sociales que promueven l'amor y el serviciu, n'atención a diverses obres solidaries na comunidá, sumáu a la presencia d'oratorios que conviden a toos a la oración universal y non l'alderique relixosu.

En febreru del 2016, el papa Francisco y el patriarca de Moscú y de toles Rusias Cirilo I de Moscú, roblen una Declaración conxunta axuntaos en Cuba, nesti alcuentru históricu, dichos líderes abrazáronse dempués de cuasi mil años de separación de les sos ilesies.
N'abril d'esi añu Francisco y los patriarques Bartolomé I y Jerónimo II d'Atenes, arzobispu d'Atenes y de toa Grecia, roblaron una declaración ecuménica conxunta pa manifestar la so esmolición pola situación tráxica de los numberosos refuxaos, emigrantes y demandantes d'asilu, que llegaron a Europa fuxendo de situaciones de conflictu. El 31 d'ochobre del 2016, nel marcu del so viaxe apostólicu a Lund (Suecia) con ocasión de la conmemoración luteranu-católica pol quingentésimo aniversariu de la Reforma empecipiada por Martín Lutero, el papa Francisco participó nuna ceremonia ecuménica y robló xunto a Munib Younan, presidente de la Federación Luterana Mundial, una declaración conxunta.

 La visión de la unidá de la Ilesia por Roger de Taizé 
Una de les persones que más contribuyó a la promoción de la idea del ecumenismu nel sieglu XX, especialmente ente los mozos, foi l'hermanu Roger Schutz, fundador de la ecuménica Comunidá de Taizé. La so visión de la unidá cristiana deriva de la creencia de que Jesús nun vieno pa empecipiar una nueva relixón, sinón pa revelar l'amor de Dios y reconciliar a la xente ente sigo. Poro, según el pensamientu de Roger Schutz, los cristianos pueden ser reconciliaos unos con otros por aciu la oración de mancomún, que dexa la entrada del Espíritu Santu nel corazón de l'aición. En 1972, los mozos amosaron la importancia que brinden al mensaxe ecuménicu de Taizé, tal como se señaló nel periódicu francés Le Monde'':

 L'ecumenismu güei 
Un panorama xeneral, basáu nes apreciaciones de René Berthier, dexa señalar los puntos siguientes referíos al estáu de situación del ecumenismu güei.

 La cuestión del bautismu quedó definitivamente resuelta: tolos cristianos, sían católicos, ortodoxos, anglicanos o protestantes, reconocen el valor del bautismu alministráu poles demás Ilesies que nun sían la suya propia. Si un cristianu desea pasar a pertenecer a otra d'estes confesiones cristianes, nun riquir ser «bautizáu de nuevu».

 Tamién se producieron meyores na reconocencia de la validez de los matrimonios celebraos ente contrayentes de distintos credos cristianos. Un católicu que quixera contraer matrimoniu con una persona cristiana non católica solo tien de rellenar ciertos requisitos que nun afecten la so concepción del sacramentu.

 La participación na eucaristía per partes de cristianos miembros d'Ilesies distintes de la católica ye deseyada y pidida por munchos como signu que preludie la esperada unidá final. Magar la práutica nun foi autorizada inda poles Ilesies cristianes, dellos teólogos afayaron zones d'alcuerdu doctrinal ente la fraición del pan» y la eucaristía como presencia real de Cristu. Dellos fechos, como la prédica del primáu de la Comunión Anglicana Rowan Williams na Eucaristía Internacional nel Santuariu de Lourdes, xunto coles midíes que siguieron, son consideraos altamente positivos n'orde al ecumenismu.

 Tamién progresen, anque ensin duldes con dificultaes, les investigaciones teolóxiques entamaes de mancomún sobre los problemes de l'autoridá papal y de la llamada infalibilidad pontificia. En particular, les Ilesies católica, ortodoxa y la Comunión Anglicana siéntense menos alloñaes ente sigo a nivel doctrinal.

 Sobre problemes de índole moral, como los del divorciu o del albuertu, les diverxencies nun son tan estremes como pa escluyir un posible alcuerdu. Tocantes a problemes de formulación más moderna, como los de la xusticia social, la vida internacional y les llibertaes cíviques (ente elles, la llibertá de cultu, la llibertá d'enseñanza, la llibertá d'espresión, etc.), los puntos de vista son similares hasta l'estremu de que les distintes Ilesies llegaron a pronunciase al traviés de declaraciones comunes.

Les rellaciones entablaes a nivel xerárquicu son bien bones, impensables un sieglu tras. El «Conseyu Mundial d'Ilesies», que representa al conxuntu d'Ilesies de la Comunión Anglicana, protestantes y ortodoxes, gocia d'un altu prestíu moral. La Ilesia católica nun ye miembru del Conseyu, pero participó de delles comisiones, como la de «Fe y Constitución». Nun s'esclúi que nel futuru integrar nel Conseyu como miembru de plenu derechu.

 Paecería que la unidá ente les distintes confesiones cristianes fora una idea más allegada ente los cristianos nuevos, a quien el sentíu de la vida, la promoción de la sociedá, el significáu de la figura de Xesucristu y l'ayuda solidaria de mancomún impórtenlos mayormente. Quiciabes seya por eso que los mozos sigan sintiéndose tan atraíos por esperiencies como la que presenta la ecuménica Comunidá de Taizé, o más nueves como la comunidá relixosa-ecuménica de los Misioneros y Misioneres del Amor Sacramentado.

Selmana d'oración pola Unidá de los cristianos 

Añalmente, celébrase la Selmana d'Oración pola Unidá de los cristianos, que tradicionalmente facer del 18 al 25 de xineru, ente les festividaes de la confesión de san Pedro, y la conversión de san Pablo. N'otros llugares, celébrase en redol a la fiesta de Pentecostes.

 Personalidaes con calter ecuménicu 
Ente les personalidaes reconocíes pol so calter ecuménicu y los sos apurras decisivos al ecumenismu pueden citase:
 l'arzobispu de Upsala de la Ilesia luterana de Suecia, Nathan Söderblom (1866-1931).
 el líder llaicu Robert Hallowell Gardiner (1882-1944).
 el filósofu rusu Vladímir Soloviev (1853-1900).
 l'estauxunidense John Raleigh Mott, ganador del Premiu Nobel de la Paz 1946.
 el sacerdote Paul Couturier (1881-1953), inspirador del llamáu «ecumenismu espiritual».
 el teólogu Yves Congar (1904-1995).
 el papa Xuan XXIII (1881-1963).
 el patriarca Atenágoras de Constantinopla (1886-1972). Atribuyir al patriarca de Constantinopla Atenágoras I el conceutu de «Ilesia hermana», qu'apaecería per primer vegada nuna carta so al cardenal Bea, del 12 d'abril de 1962. Esti conceutu foi recoyíu depués pola correspondencia ente Pablo VI y Atenágoras, y más tarde por Xuan Pablo II nes sos encícliques Slavorum apostoli (1985) y Ut unum sint (1995).
 el papa Pablo VI (1897-1978).
 l'hermanu Roger Schutz (1915-2005), fundador de la Comunidá ecuménica de Taizé.
 el papa Xuan Pablo II (1920–2005).
la seglar italiana Chiara Lubich (1920-2008), fundadora del Movimientu de los Focolares.
 l'arzobispu eméritu de Milán, Carlo Maria Martini (1927- 2012). N'ocasión de la so xunta col patriarca de Constantinopla, Bartolomé I, el cardenal Martini señaló: «La necesidá de la purificación de la memoria y el sanamientu de firíes del pasáu entá abiertes nun tien de ser dixebráu de la necesidá de discernir, nuna comparanza coldu a coldu de nueses dos tradiciones, cuálos de les nueses diferencies son la resultancia de los trabayos d'aquél qu'estrema o del pecáu del home, y cuálos, per otru llau, vienen del Espíritu, que diversifica les formes col fin d'axuntar nuna unidá que yá nun ye carnal, sinón espiritual».
 l'obispu arxentín Jorge Novak (1928-2001).
 l'arzobispu de Canterbury Rowan Williams (1950- ).
 l'historiador italianu Andrea Riccardi ( 1950- ), fundador de la Comunidá de Sant'Egidio.
 el papa Francisco ( 1936 - )

 Ver tamién 
 Koinonía
 Conseyu Mundial d'Ilesies
 Denominaciones cristianes
 Diálogu interreligioso
Movimientu de los Focolares

 Referencies 

 Notes 

 Bibliografía 








 Enllaces esternos 
 L'ecumenismu güei. La situación na Ilesia católica
 Ecumenismu en Monografíes.com
 ECUMENISMU: Políticamente correutu; pastoralmente inciertu
 L'Ecumenismu - Puxando pola unidá
 Ecumenismu
 Rede Xuvenil Interreligiosa Llatinoamericana Relixones pola Paz
 Benedicto XVI fai un balance de cien años d'ecumenismu
 Ilesia Ecuménica a dez años d'ecumenismu
 unidá-de-los-cristianos Selmana d'oración pola unidá de los cristianos esplicada por Benedicto XVI

Categoría:Eclesioloxía cristiana

Categoría:Wikipedia:Artículos con referencies a la RAE