Tormantos

Tormantos ye un conceyu de la comunidá autónoma de La Rioxa (España). Ta asitiáu na parte más occidental de La Rioxa, concretamente na rexón de la Rioxa Alta, partiendo cola provincia de Burgos. Allugar nes fértiles llanures del valle del ríu Tirón. Ello ye que ye la primer llocalidá rioxana que crucia'l susodichu ríu.

 Historia 
La primer referencia histórica que fai alusión a Tormantos data del sieglu XII (añu 1137); ye un documentu de donación que realizó Don Blasco Álvarez, vecín de Tormantos, a Santo Domingo de la Calzada, na que se dexaba una viña. Nel añu 1146 el rei Alfonsu VII inclúi a Tormantos nel Fueru de Cerezo, villa de la que s'independizaría mientres el reináu de Carlos III d'España. 

Otru documentu de donación onde apaez ye del añu 1269, nel que Don Simón Roiz vencía a la so esposa Sancha Alfonso, fía del rei de Llión, cuanto tenía "en Tormantos y en tolos sos términos".

Hasta'l sieglu XII, la ruta francesa del Camín de Santiago escurría per esta zona, coincidiendo cola calzada romana. Darréu esvióse por Santo Domingo de la Calzada al so actual trazáu.

Nel censu de población de la Corona de Castiella del sieglu XVI, Tormantos apaez mentáu nel Arzobispáu de Burgos y nel Arciprestalgu de Belorado, con una población total de 200 almes.

 Demografía 
El conceyu, que tien una superficie de 11,07 km², cuenta según el padrón municipal pa  del INE con  habitantes y una densidá de  hab./km².

 Llugares d'interés 
 Ilesia parroquial de San Esteban Protomártir
Construyir nel sieglu XVI sobre los cimientos d'una anterior d'estilu románicu. Consta d'una portada ensin decoración, afatada con un frontón partíu y pilastres a los llaos. Tien una nave central en tres tramos, cola cabecera y dos capielles llaterales en forma de cruceru: la de la derecha alluga un retablu barrocu con columnes salomóniques, dedicada a la Virxe de Nápoles; a la izquierda hai un retablu renacentista de madera policromada con escenes de la Última Cena y la Pasión de Cristu. El retablu que s'asitia nel altar mayor ye d'estilu barrocu y data del sieglu XVIII. Ta decoráu con rocalles y dedicáu a San Esteban, que la so imaxe ocupa la parte central, flanqueada poles de San Pedro y San Pablo. San Xuan Bautista ocupa la parte cimera. Nel primer tramu de la nave abre otra capiya, enrexada, que guarda un pequeñu retablu dedicáu a San Roque. La torre foi diseñada por Juan de Hernantes, vecín de Los Balbases. Ta formada por cuatro cuerpos en sillería. Tien un pórticu na entrada y un campanariu de cuerpu ochavado.
 Palaciu de Don Ruy López Dávalos 
Esti noble, condestable de Castiella mientres el reináu de Xuan II de Castiella, mandó construyir un palaciu, del que se caltienen, na actualidá, la fachada principal y l'escudu de los López-Dávalos.
Darréu foi un conventu y, nos nuesos díes, ye una casa vecinal estremada en delles viviendes. Destaca la portada de la capiya.

 Política 

 Economía 

 Evolución de la delda viva 
El conceutu de delda viva contempla namái les deldes con caxes y bancos relatives a creitos financieros, valores de renta fixa y préstamos o creitos tresferíos a terceros, escluyéndose, poro, la delda comercial.

La delda viva municipal per habitante en 2014 xubía a 100,00 €.División de la delda viva de 2014 (datu del Facienda y Alministraciones Públiques, Delda Viva de les Entidaes Llocales ) ente'l númberu d'habitantes del conceyu d'esi mesmu añu (datu del Institutu Nacional d'Estadística, Nomenclátor: Población del Padrón Continuu por Unidá Poblacional).

 Flora y fauna 
Tán condicionaes pol tipu d'agricultura de la zona, na so mayor parte cerealista, y pola desapaición de gran parte de les soviesques que s'alcontraben ente los trés ríos que derruempen el términu municipal de Tormantos. A pesar d'esto, viven na zona numberoses especies de plantes y animales. Ente estos postreros destaquen el visón européu, el utre leonado, la llondra y la trucha.

 Fiestes y tradiciones 
 12 de mayu: Romería a la ermita de San Vitores, en Fresno de Río Tirón (Burgos).
 15 y 16 d'agostu: Fiestes patronales n'honor de la Virxe Napolitana y de San Roque. Los danzadores percuerren el pueblu ante les imáxenes de los santos.
 Primer fin de selmana d'ochobre: Fiestes de Gracies y de la Virxe del Rosariu.

Hasta va unos años, celebrábase un festival de música reggae y ska, que llegó a dar al pueblu inusitada fama: el Mariporrón.

 Cómo llegar 
Hai tres víes principales p'aportar a Tormantos. Una ye dende Logroño, al traviés de l'A12 y pola N-120 hasta Santo Domingo de la Calzada, onde se coyer la esviadura escontra Herramélluri (LR-201). Una vegada equí, hai que tomar la carretera LR-200 hasta'l conceyu. Dende Burgos el meyor accesu toma tamién la N-120 hasta Belorado y dempués tomando les carreteres BU-P-7101 y LR-200, que lleguen hasta'l pueblu. Finalmente, dende Vitoria tómense l'A1 y la N-124 hasta Haro y equí cuéyese la carretera N-126 hasta Casalarreina. Equí hai que tomar la N-232 hasta Tirgo, dempués la LR-201 hasta Herramélluri, y la LR-200 que llega hasta Tormantos.
Hai autobuses diarios que conecten al pueblu con Haro y Santo Domingo de la Calzada.

 Ver tamién 
 Mariporrón
 Conceyos de La Rioxa
 Llocalidaes d'entidá menor de La Rioxa
 La Rioxa (España)

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Llocalidaes de La Rioxa
Categoría:Conceyos de La Rioxa
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Llocalidaes d'España ensin partíu xudicial