Llista de Swadesh en llingües eslaves

Una vegada el proto-eslavu dixebrar del proto-indoeuropéu, esta llingua pudo esistir en forma más o menos reconocible por unos 2000 años. Con posterioridá a esi periodu yá namái seríen reconocibles llingües individuales. Les migraciones eslaves mientres el sieglu VI llevaron a la fragmentación difinitiva de la unidá llingüística eslava.Van Wijk, 1956, páxs. 21-27Lehr-Spławiński, 1957, páxs. 255-256

El proto-eslavu y el so desenvolvimientu posterior hasta les llingües eslaves modernes pue ser reconstruyíu afechiscamente por aciu el métodu comparativu. La llista de Swadesh dexa comparar la diversificación d'una familia de llingües vía la comparanza del so vocabulariu básicu. Nesti artículu emplegará la llista llarga de 207 términos, dados tantu na ortografía orixinal como en trescripción.

 Llista 
+Llingües eslavesGLOSAProto-eslavu tardíuRusuBúlgaruChecuPolacu ortografía AFI ortografía AFI ortografía AFI ortografía AFI Yoяаз jája Tuтытиtyty Él/Ellaонтойonon Nosotros/esмыниеmymy Vosotros/esвывиеvywy, państwo Ellos/-esоните oni, ony, onaoni, one Esteэтотоваtototo Aquelтоонова tamtotamto Equíздесь, туттукzdetu, tutaj Ellíтамтамtamtam Quiénктокойkdokto Quéчтокаквоcoco Óndeгдекъде kdegdzie Cuándoкогдакогаkdykiedy Cómoкаккакjakjak nonненеne–nie tou/toosвсевсички, цял/целиятvšichniwszyscy munchosмногомногоmnohodużo, bardzo dalgunosнескольконяколкоněkolikkilka pocosмаломалкоmálomało otruдругой, инойдругjinýinny unодинединjedenjeden dosдвадвеdvadwa tresтритриtřitrzy cuatroчетыречетириčtyřicztery cincoпятьпетpětpięć grandeбольшойголямvelkýwielki llarguдлинныйдълъгdlouhýdługi ampliuширокийширокširokýszeroki gruesuтолстыйплътен, дебелtlustýtłusty pesáuтяжeлыйтежък těžkýciężki pequeñuмаленькиймалък, дребен malý mały curtiuкороткийкратък, къс krátký krótki estrechuузкийтесен úzký wąski finu/delgáu тонкийтънък, слабtenkýcienki muyer (fema)женщинаженаžena kobieta home (machu)мужчинамъжmužmężczyzna home (ser humanu)человекчовекčlověkczłowiek neñuдитядете dítědziecko muyer (casada)женасъпруга, женаmanželkażona, małżonka home (casáu)мужсъпруг, мъжmanžel mąż, małżonek ma*matiматьмайкаmatkamatka pá*otьcьотецбаща, таткоotec ojciec animalзверь, животноеживотно, звярzvíře, živočichzwierzę pexe/pescáu*rybaрыбарибаrybaryba páxaruптицаптицаptákptak perruсобака, пёскуче, пес, псеpespies pioyuвошьвъшкаvešwesz culiebraзмеязмияhadwąż guxánчервьчервейčervrobak árbolдереводървоstromdrzewo monte (conxuntu d'árboles)лесгора, лесles las paluпалкапръчка, палкаhůllaska / pałka / kij /  /  frutuплодплодplodowoc granaсемясемеsemenoziarno  fueyaлистлисто, листlist liść raigañuкоренькоренkořenkorzeń corteza (d'árbol)коракораkůrakora florцветокцветеkvět kwiat yerba, camperaтраватреваtrávatrawa cuerda, sogaверёвкавъже, връвprovaz sznur, lina pielкожакожа kůže skóra carneмясомесоmasomięso sangre*kryкровькръвkrev krew güesuкостькост, кокалkostkość grasaжирмазнинаtuktłuszcz güevuяйцояйцеvejcejajko cuernu*rogъ рогрогrohróg colaхвостопашкаocasogon plumaперопероpéropióro pelo*kosa, *volsъ волосыкоса, косъмvlasywłosy cabeza*golva головаглаваhlavagłowa oreyaухоухоuchoucho güeyu*okoглазокоoko oko narizносносnosnos bocaротустаústausta dienteзубзъбzubząb llinguaязыкезикjazykjęzyk uñaноготьнокътnehetpaznokieć pieстопастъпалоnohastopa piernaногакрак (нога)nohanoga rodíaколеноколяноkolenokolano mano*рукаръкаrukaręka alaкрылокрилоkřídlo skrzydło banduyuживоткорем, търбух břichobrzuch coraesвнутренности, кишкивътрешности, черва vnitřnosti, střeva wnętrzności picuшеяврат, шия, гръклянkrk szyja llombuспинагръб, гърбина záda plecy pechuгрудьгръд, гърдаprsa, hruďpierś corazónсердцесърцеsrdce serce fégaduпеченьчерен дробjátrawątroba beberпитьпияpítpić comerестьям jíst jeść morderгрызть, кусатьхапя, гриза kousatgryźć zucar, sorberсосатьсучаsátssać cuspirплеватьплюяplivat pluć vomitarрвать, блеватьповръщам, бълвамzvracet wymiotować, zwracać,  soplarдутьдухамfoukat dmuchać respirarдышатьдишам dýchat oddychać rirсмеятьсясмея сеsmát seśmiać się verвидетьвиждамvidětwidzieć; oyerслышатьчувам, слушам slyšetsłyszeć saberзнатьзная (знам)vědět, znát wiedzieć, znać pensarдуматьмисляmysletmyśleć golerнюхать, чуятьмириша, душаvonět, čichat czuć tarrecerбоятьсястрахувам се, боя сеbát se bać się dormirспатьспяspát spać vivirжитьживеяžítżyć morrerумиратьумирамumíratumierać matarубиватьубивамzabíjetzabijać llucharборотьсябия се, боря сеbojovatwalczyć cazarохотитьсяловувамlovitpolować cutirударятьудрямudeřituderzać cortarрезать, рубитьрежа, секаřezatciąć dividirразделятьцепя, разделямrozdělitpodzielić apuñalarколотьпромушвам, убождамpíchnoutpchnąć arrascarцарапатьчеша, драскамškrábatskrobać escavarкопатькопаяkopatkopać nadarплаватьплувамplavatpływać volarлетатьлетяlétatlatać caminarходить, идтивървя, ходяchodit, jítchodzić, iść llegarприходить, прийтиидвам, идаpřicházet, přijítprzychodzić, przyjść reposarлежатьлежаležetleżeć sentar*sěstiсидетьседя, сядамsedětsiedzieć tar de piesстоятьстояstátstać volverвращать, вертетьзавивам, въртя сеtočitskręcać cayerпадатьпадамpadatpadać, spadać darдаватьдавамdávatdawać sostenerдержатьдържаdržettrzymać aplastarсжиматьстискам, стягам, мачкамmačkatściskać esfregarтеретьтрия, търкамtříttrzeć llavarмытьмия, пераmýtmyć llimpiarвытиратьбърша, трия, изтривамvytíratwycierać espurrirтянутьдърпам, тегляtáhnoutciągnąć emburriarтолкать, пихатьнатискам, бутам, пъхамtlačitpchać aventarбросать, кидатьхвърлямházetrzucać atarвязатьвръзвамvázatwiązać coserшитьшияšítszyć contar (númberos)считатьброяpočítatliczyć dicirговорить, сказатьказвамříkatmówić cantarпетьпеяzpívatśpiewać xugarигратьиграяhrátgrać flotarплытьплавамploutpłynąć fluyirтечьтекаtéctciecto freezeзамерзaтьзамръзвамzamrznoutmarznąćto swellпухнутьподувам се, отичамotéct, opuchnoutpuchnąć solсолнцеслънцеsluncesłońce llunaлуналуна, месец, месечинаměsícksiężyc estrellaзвездазвездаhvězdagwiazda aguaводаводаvodawoda lluviaдождьдъждdéšťdeszcz ríuрекарекаřekarzeka llaguозероезероjezerojezioro marморемореmořemorze salсольсолsůlsól piedraкаменькамък (камен)kámenkamień sableпесокпясъкpísekpiasek polvuпыльпрахprachpył, kurz tierraземляземяzeměziemia nubeтуча, облакооблакoblakchmura borrínтуман, мгламъглаmlhamgła cielu*neboнебонебеnebeniebo vientuветервятърvítrwiatr nieveснегснягsníhśnieg xeluлёдледledlód fumuдымдим, пушекdýmdym fueuогоньогънoheňogień cenizaзола, пепелпепелpopelpopiół quemarгореть, пылать горяhořetpalić camínдорога, путьпътcestadroga monteгорапланинаhoragóra coloráuкрасныйчервенčervenýczerwony verdeзелёныйзеленzelenýzielony marielluжёлтыйжълтžlutýżółty blancuбелыйбялbílýbiały negruчёрныйчеренčernýczarny nuecheночьнощnocnoc díaденьденdendzień añuгодгодинаrokrok calienteтёплыйтопълteplýciepły fríu, xeláuхолодныйстуден, хладенstudený, chladnýzimnyllenuполныйпъленplnýpełnynuevuновыйновnovýnowyvieyuстарыйстарstarýstarybonu, bienхорошийдобърdobrýdobrymaluзлой, плохойлошšpatný, zlý złypodreгнилойгнил, покваренshnilýzgniłysuciuгрязныймръсен, нечистšpinavýbrudnyrectuпрямойправ, прякpřímýprostyredonduкруглыйкръгълokrouhlýokrągłyaguduострыйостърostrýostrymateтупойтъпtupýtępysuaveгладкий, ровныйгладъкhladkýgładki húmeduмокрыймокърmokrýmokry secuсухойсухsuchýsuchy correctuправильныйправиленsprávnýpoprawny cercanuблизкийблизъкblízkýbliski llonxanuдалекийдалеченdalekýdaleki derechaправыйдесенpravýprawy izquierdaлевыйлявlevýlewy a, enпри, у, возледо, на, приpři, u, vedledo, na, przy, koło, , ,  enвв(във), уvw conсс(със)sz yи, аи, аa, ii, asiеслиакоjestlijeśli, jeżeli,  porqueпотому чтозащотоprotožebo, dlatego że, ponieważ, ,  nomeимяимеjménoimię

 Diferenciación dialeutal 
Dempués de los trés palatalizaciones del protoeslavu, la variación dialeutal eslava fíxose más patente. delles variantes, tales como proto-eslavu oriental, sufrieron la segunda palatalización regresiva a lo llargo de /*v/ entemediaChannon, 1971, p=9}} 
 Rusu: *gwojzda → *gwězda → zvězda →  ('estrella')
 Polacu: *gwojzda → *gwězda → gwiazda →  ('estrella')
Tamién, la estensión de la palatalización de les sibilantes varió ligerentemente ente les distintes variantes eslaves. Belić (1921) argumenta que'l caracter fonéticu de les palatalizaciones foi uniforme nel eslavu común y que les llingües eslaves occidentales desenvolvieron *š darréu por analoxía.Belić, 1921, p. 31 En toles variantes (sacante en Lechítico),  se desafricó dadon como resultáu :Channon, 1971, p. 9</ref>.

El puntu final del periodu proto-eslavu foi'l cambéu de /*ě/ a /*a/ tres les consonantes palatales y /*j/, que produció la popsición /*ča/-/*ka/.Channon, 1971, p.12 Esto, y l'acurtiamientu o elisión de les yers débiles (*ь/ĭ and *ъ/ŭ) (ver llei de Havlík) que crearon nueves sílabes zarraesBethin, 1997, p. 13 acabaron col periodu de sinarmonía silábica carauterística del eslavu común.

 Referencies 

 Bibliografía 








Eslavu
Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes
Categoría:Llistes