Llingües tunguses

Les llingües tunguses (o llingua manchú-tunguses) son un grupo de llingües falaes nel este de Siberia y Manchuria. Dalgunos llingüistes considerar parte de la familia de llingües altaiques, xunto coles llingües túrquiques y les mongoles, pero la teoría nun ye universalmente aceptada.

 Clasificación interna 
Les llingües tunguses estremar en dos grupos:
 Septentrional
 Idioma evenki (nome obsoleto: tungús), faláu polos evenks en Siberia Central, Mongolia y China
 Idioma lamut (tamién llamáu even) de Siberia Oriental.

 Meridional
 Idioma manchú faláu en Manchuria (nordeste de China), que ye la única llingua tungús con forma lliteraria dende'l sieglu XVII y historia escrita. El manchú inclúi'l dialeutu sibe o xibe faláu anguaño pol grupu étnicu de los xibe na Rexón Autónoma Uigur de Xinjiang.
 Los dialeutos del ríu Amur, qu'inclúin el nanai o goldi, l'oroch, etc.

 Carauterístiques comunes 
Les llingües tunguses fonéticamente como les demás llingües altaiques presenten vocales arrondaes que participen en procesos fonolóxicos de sinarmonía vocálica. Dende'l puntu de vista gramatical son llingües aglutinantes de nucleu final.
 Comparanza léxica 
Los numberales en distintes llingües tunguses:
{|class=wikitable style=text-align:center;
|-
! rowspan=2| GLOSA
! colspan=4| Tungús septentrional
! colspan=4| Tungús sureste
!colspan=3| Tungús suroeste
!rowspan=2|PROTO-TUNGÚS
|-
! Even !! Evenki !! Negidal !! Oroqen !! Udihe
! Orochi!! Orok !! Ulcha !! Hezhen !! Manchú !! Xibe
|-
| '1' || ɵmen || əmun || ɵmɵn || umun || omo
| omoː || gueːda || umu || əmkən || əmkən || əmkən || *əmün/*əmkən
|-
| '2' || dʒɵ:r || dʒoːr || dʒoːl || dʒoːr || dʒoː
| dʒoː || duː || dʒoəl || dʐuru || dʂo || dʐo || *dʐur/*dʐoər
|-
| '3' || ɪlan || ɪlan || ilan || ilan || ila
| ila || ila || ila || ilan || ilɑn || ilan || *ilam
|-
| '4' || digen || dijin || diɣin || dijin || diː
| diː || dʒin || dui || dujin || duin || dujin || *dügin
|-
| '5' || tunŋan || tʊŋŋa || toɲŋa || tʊŋŋa || el toŋa |
el toŋa || tunda || el toɲdʒa || sundʑa || sundʑɑ || sundʐa || *el toɲga
|-
| '6' || ɲoŋen || ninŋun || ɲoŋun || ɲoŋun || ɲoŋo |
ɲoŋo || nuŋo || ɲoŋgu || ninŋun || nyŋŋun || ninŋun || *ńöŋün
|-
| '7' || naden || naden || naden || naden || nada |
nada || nada || nada || naden || nɑdən || nadən || *naden
|-
| '8' || dʒapkan || dʒaxʊn || dʒapkun || dʒapkʊn || dʒapu
| dʒakpu || dʒappu || dʒakpu || dʐaqun || dʐoqoŋ || dʐaqun || *dʐakpun*dʐapkun
|-
| '9' || ujun || jəjin || ijəɣin || jəjin || jəji
| xuju || xuju || xuji || ujyn || ujyn || ujin || *xüyägin
|-
| '10' || mɪan || dʒaːn || dʒaːn || dʒaːn || dʒaː
| dʒaː || dʒoːn || dʒua || dʐuan || dʐoɑn || dʐuan || *dʐuan
|}

 Referencies 

 Enllaces esternos