Llingües benue-congoleses

Les llingües Benue-Congu constitúin el mayor grupu de llingües nixeru-congoleses, con unes 900 llingües según Ethnologue 2009 y unos 270 millones de falantes. El nome deber a qu'estes llingües estender ente la cuenca oriental del ríu Benue (nel norte) y la cuenca del ríu Congu (nel norte).

Primeramente'l grupu foi propuestu por Greenberg en 1963 que consideró que les llingües llamaes primeramente "semi-bantús" y les llingües bantús formaben parte de la mesma familia llingüística y por tanto'l bantú a pesar de la so importancia demográfica y histórica nun yera más qu'una caña de les llingües llingües Volta-Congu. Dientro de les llingües Benue-Congu, les llingües bantús constitúin tantu la caña más numberosa tocantes a númberu de llingües, como'l grupu demográficamente más importante.

 Clasificación 
Esisten ciertes discrepacncias ente distintos autores sobre l'algame del grupu Benue-Congu. Pa dellos autores esti grupu namái llingües falaes al este del ríu Níxer y el so afluente'l Benue. Sicasí Williamson y Blench (2000) estienden el términu Benue-Congu ya inclúin dientro d'él les llingua Níxer-Volta. Williamson y Blench estremen les llingües Benue-Congu en Benue-Congu occidentales (llamaes Volta-Congu por otros autores) y Benue-Congu orientales (Benue-Congu puramente dichu). Otros autores usen el términu Benue-Kwa pa referise al conxuntu de llingües Benue-Congu occidentales y Benue-Congu orientales.

Según Williamson & Blench 2000, les llingües Benue-Congu estremar nun grupu occidental (llamáu por otros autores Volta-Níxer) y un grupu oriental (Benue-Congu puramente dichu):
Benué-Congu occidental o Volta-Níxer: Especialmente en Nixeria.
 YEAI (Yoruboide-Edoide-Akoko-Igboide)
 NOI (Nupoide-Oko-Idomoide)
 Otres cañes Volta-Níxer independientes.
Benué-Congu oriental
Platoide: Especialmente en Nixeria. Llamaes llingües de pandu de Nixeria central, o tamién llingües nixerianes centrales.
Bantoide-Cross
Llingües del ríu Cross, al sureste de Nixeria, como'l ibibio
Llingües bantoides
Bantoide Norte: En Camerún y Y. de Nixeria, especialmente los grupos mambiloide y dakoide.
Bantoide Sur: Mesmes del Sureste de Nixeria y Oeste de Camerún, sacante les llingües bantús que llograron una gran espansión en toa África meridional.

La caña oriental, ensin el bantú y el bantoide ("semi-bantú"), foi antemanada yá por Westermann (1927) qu'asignó a les poques llingües pa les que tenía datos a una familia que denominó Benue-Cross ya incluyía esencialmente les el pandu de Nixeria Central y les llingües del ríu Cross.

 Comparanza léxica 
Los numberales para distintes llingües Benue-Congu son:
 GLOSA PROTO-VOLTA-NÍXER Platoide Bantoide-Cross PROTO-KAINJI PROTO-NIG.CEN. PROTO-JUKUNOIDE PROTO-DAKOIDE PROTO-BANTOIDE PROTO-CROSS '1'  *-kp͡a /*-rĩ  *dĩ(n)/*ʦun  *din/ *ʦun  *ʣoŋ  *nonŋɪ(n)  *moi /*ɗi  *-ɗĩ '2'  *-βa(ɟi)  *rebu  *βari  *fai  *bara  *βadi  *-βari '3'  *-tãi  *taːel to  *taːel to  *ʦaːr  *tara  *tati  *-tarĩ '4'  *-nai  *na(n)si  *nasi  *ɲɛ  *nasa  *nai  *-nai '5'  *tõː- /*-coni  *tan(do)  *cʲo(ː)n-  *ʦoŋ  *ʦoŋa  *cʲan  *-tiã(ŋ) '6'   *5+1  *5+1  *5+1  *5+1  *5+1  *5+1 '7'  *5+2  *5+2  *5+2  *5+2  *5+2  *5+2  *5+2 '8'  *-naːnai  *5+3  *5+3/*añada(s)i  *5+3   *5+3  *5+3 '9'  *5+4  *5+4  *5+4/*10-1  *5+4  *10-1  *5+4  *5+4 '10'  *-wo  *upʷa/*kupa  *kwop  *-diub/*-wub  *kwop  *kwop-  *-ɗi-ob

 Referencies 

 Bibliografía 
 Joseph Greenberg: The Languages of Africa. Mouton, The Hague and Indiana University Center, Bloomington 1963.
 Bernd Heine et al: Die Sprachen Afrikas. Buske, Hamburg 1981.
 John Bendor-Samuel: The Niger-Congu Languages: A Classification and Description of Africa's Largest Language Family. University Press of America, Lanham, New York, London 1989.
 Williamson, Kay & Blench, Roger (2000) 'Niger-Congu', in Heine, Bernd and Nurse, Derek (eds) African Languages - An Introduction. Cambridge: Cambridge University Press.
 Blench, Roger et al 2004, The Benue-Congu languages: A proposed internal classification.