Gironda

Gironda (33) () ye un departamentu francés asitiáu nel suroeste del país, perteneciente, dende'l 1 de xineru de 2016, a la nueva rexón de Nueva Aquitania.Nel marcu de la reforma territorial entamada en 2014, Aquitania fundióse'l 1 de xineru de 2016 coles rexones estremeres de Poitou-Charentes y de Lemosín. Vease en: . El so xentiliciu ye girondinos (en francés, girondins).

Esti departamentu debe'l so nome al estuariu de la Gironda, que naz tres la confluencia del ríu Dordoña y del ríu Garona, en pasando por Burdeos. Gironda ye'l departamentu más grande de la Francia metropolitana y el segundu dempués de la Guayana.

 Historia 
El departamentu foi creáu tres la Revolución francesa, el 4 de marzu de 1790 n'aplicación de la llei del 22 d'avientu de 1789 a partir d'una parte de les antigües provincies de Guyena y Gascuña.

Tamién se llamó Bec-d'Ambès, de 1793 à 1795, mientres la dómina na que'l términu Gironde recordaba al grupu parllamentariu de los Girondinos, que fueron deteníos y escorríos mientres el periodu del Terror.

 Xeografía 
Gironda forma parte de la rexón d'Aquitania. Llenda colos departamentos de Landes al sur, Lot y Garona y Dordoña al este, Charente Marítimu al norte y al oeste col océanu Atlánticu (Mariña de Plata ). Tien una superficie de 10.000 km², qu'en términos d'estensión ye similar a la d'El Líbanu.

Ta travesáu pelos ríos Dordoña y Garona, en que'l so alcuentru formar l'estuariu de la Gironda. La parte occidental de Gironda forma parte de la Gascuña y acueye una gran parte del monte de les Landes de Gascuña.

 Demografía 

 Evolución demográfica (población censada) 1801  1831  1841  1851  1856  1861  1866  502.723  554.224  568.034  614.387  640.757  667.193  701.855 1872  1876  1881  1886  1891  1896  1901  705.149  735.242  748.703  775.845  793.528  809.902  821.131 1906  1911  1921  1926  1931  1936  1946  823.925  829.095  819.128  827.973  852.768  850.567  858.381  1954  1962  1968  1975  1982  1990  1999  896.517  935.448  1.009.390  1.061.480  1.127.546  1.213.499  1.287.334

Les mayores ciudaes del departamentu son (datos del censu de 1999):
 Burdeos: 215.363 habitantes; 753.931 na aglomeración, qu'inclúi 51 comuñes, ente elles Mérignac (61.992 hab.), Pessac (56.143 hab.), Talence (37.210 hab.), Villenave-d'Ornon (27.500 hab.) y Saint-Médard-en-Jalles (25.566 hab.). 
 Arcachon: 11.454 habitantes; 54.204 na aglomeración, qu'inclúi la comuña de Testar de-Buch (22.970 hab.) y Gujan-Mestras (14.958 hab.), dambes más poblaes que la cabecera de la aglomeración.
 Libourne: 21.761 habitantes; 28.128 na aglomeración.

 Clima 
El clima de Gironda ye de tipu oceánicu. Carauterizar por una débil amplitú térmica ente'l branu y l'iviernu. La temperatura medio añal en Gironda varia ente 5 o 7 °C en xineru a 19 o 21 °C pel branu. Los iviernos son nidios y les temperatures branices templaes pero soportables (18 díes de media per añu en Mérignac nos que la temperatura supera los 30 °C). Les xelaes son pocu numberoses: 32 díes de media de xelaes per añu en Mérignac. Tola zona de monte puede tener mientres cualquier estación, temperatures bien baxes o bien altes. La zona forestal tien por tanto un númberu de díes con xelaes y de fuerte calor más eleváu que nel restu del departamentu: dacuando inclusive 50 díes de xelaes per añu y 25 a 30 díes per añu a más de 30 °C.

Les agües son relativamente frecuentes y más abondoses pel hibiernu y seronda. Pela cueta el branu ya inclusive l'empiezu de la seronda son más secos: 50 mm pa xunetu, 100 mm pa xineru. El cúmulu añal de les precipitaciones varia d'este a oeste, de 700 mm a más de 1000 mm. En cualquier estación, la mariña ye pocu lluviosu y bien templáu ente que l'interior forestal tien la pluviometría más abondosa.

Los vientos dominantes soplen del suroeste a noroeste. El segundu sector más importante ye'l sureste, más marcáu na parte oriental del departamentu.

Lluz el sol alredor de 2000 hores en Burdeos, y ye especialmente importante na cuenca de Arcachon y la mariña, con alredor de 2200 hores.

 Girondinos célebres 

 Referencies 

 Enllaces esternos 
  Prefeutura de Gironda
   Conseyu xeneral de Gironda
 Castiellu de Roquetaillade
 Castiellu de Langoiran