Llingües hmong-mien

Les llingües hmong-mien son una familia de llingües del sur de China y el sureste asiáticu. D'antiguo llamada familia miao-yao, dexóse d'usar esti nome por resultar ofensivu pa delles de les xentes hmong. Les 32 llingües de la familia falar nes rexones montascoses del sur de China, incluyendo les provincies de Guizhou, Hunan, Yunnan, Sichuan, Guangxi y Hubei, amás d'en Tailandia, Laos, Vietnam y Birmania. Como resultáu de les guerres n'indochina, munchos de los falantes de llingües hmong-mien abandonaron el sureste d'Asia emigrando escontra Australia, América del Norte y Europa.

Clasificaciones antigües arrexuntaben les llingües hmong-mien dientro de la familia de llingües sino-tibetanes, pero anguaño la mayoría de los llingüistes considerar una familia propia. La familia, al igual que la tai-kadai, puede tener los sos oríxenes nel sur de China. Especulóse cola pertenencia de la familia a la "superfamilia" aústrica.

 Llingües de la familia 
Anguaño clasifícase a les llingües hmong-mienh en 32 macrollingues.
 Llingües hmong (26) 
 Llingües bunu (5) 
 Younuo bunu 
 Wunai bunu
 Bu-nao bunu
 Baheng bunu
 Jiongnai bunu
 Llingües chuanqiandianesas (16)
 Hmong njua
 Mashan hmong septentrional
 Huishui hmong central
 Dian hmong del nordeste
 Huishui hmong oriental
 Guiyang hmong del suroeste
 Huishui hmong del suroeste
 Chonganjiang hmong
 Luopohe hmong 
 Mashan hmong central
 Huishui hmong septentrional
 Mashan hmong septentrional
 Mashan hmong occidental
 Guiyang Hmong meridional 
 Guiyang Hmong septentrional
 Hmong daw 
 Llingües qiandong (3) 
 Qiandong hmong septentrional
 Qiandong hmong oriental
 Qiandong hmong meridional
 Llingües xiangxi (2)
 Xiangxi hmong occidental
 Xiangxi hmong oriental
 Llingües miénicas (5)
 Llingües biao-jiao (1) 
 Biao-jiao mien
 Llingües mian-jin (3) 
 Biao mien
 Iu mien
 Kim mun
 Llingües zaomin (1)
 Ba pai
 Llingües ho nte (1)
 She

 Vocabulariu comparáu 
Les llingües hmong-mien polo xeneral contienen una cantidá apreciable de cognaos. Y resulta fácil atopar correspondencies regulares ente esos cognaos pa reconstruyir les protoformas de gran parte del léxicu. Por casu, la siguiente tabla resume los numberales atestiguaos y reconstruibles aproximao pa cada caña (proto-mong, proto-mieng, proto-she y proto-hmong-mienh-she), xunto colos numberales reconstruyíos pa otres families:Hmong-Mienh-She numerals

GLOSAHmong-Mienh-ShePROTO-SINP-TIB.PROTO-TAI PROTO-HMONG PROTO-MIENH proto-she  PROTO-HMONG-MIENH 1  *ʔɨ  *jit  *i  *ʔɨ  *(k-)tjig  *at 2  *ʔwi  *wəi  *o  *ʔo̯i  *(k-)nis  *yiih 3  *pʲai  *pau  *pa  *pjɔo  *k-sum  *saam 4  *p-lai  *pləi  *ple  *p-lei  *p-lij  *siih  5  *pʒ̩i  *pla  *pui  *p-rja  *b-ŋa  *xeeʔ 6  *k-law  *klɔ  *kɔ  *k-ruk  *t-r'uk*k-r'uk  *xok 7  *çaŋ  *ɕie*ŋi  *ʦʰyŋ  *ʣjuŋH  *s-Nis  *čet 8  *yi-  *h-jat(?)  *ži-  *jat  *(r-)gjat  *pet 9  *čua  *d-kju  *kʰju-  *N-ɟoə*(t-)kʰju  *(t-)kəw  *kao 10  *kjow(?)  *tɕʰwa(p)  *kʰjɔ-  *gju̯əp  *-tsi(?)  *džip 
Les formes reconstruyíes guarden cierta semeyanza col proto-sinotibetano, cosa que xunto con otres correspondencies llevó a dellos autores a proponer que les llingües hmong-mienh formen parte de la familia sinotibetana, o seique xunto con esa otra familia forma parte d'un grupu más ampliu llamáu sinón-áustricu o a cencielles áustricu.

 Referencies 

Categoría:Llingües hmong-mien
Categoría:Llingües de China
Categoría:Llingües de Tailandia
Categoría:Llingües de Laos
Categoría:Llingües de Vietnam
Categoría:Llingües de Myanmar