Llingües etiópiques

Les llingües etiópiques (tamién llamáu afrosemíticohttp://www.jstor.org/stable/1514983) son un grupu de llingües semítiques que xunto col antiguu sudarábigo formen una caña de les llingües semítiques meridionales. Les etiópiques falar n'Etiopía y Eritrea, y una d'eses llingües tamién se fala en Sudán.

 Clasificación 
La división propuesta ente etiópicu septentrional y etiópicu meridional foi aceptada mientres enforma tiempu (Cohen 1931, Hetzron 1972), sicasí apocayá Voigt punxo en dulda esta división bipartita. La clasificación tradicional qu'estrema ente una caña septentrional y una caña meridional ye la siguiente:
 Etiópicu septentrional
Ge'ez (Etiópicu) – llingua muerta, que ye llingua llitúrxica na Ilesia ortodoxa etíope, la Ilesia ortodoxa eritrea, la Ilesia católica etíope, y ente los Beta Israel.
 Tigriña
 Tigré
 Dahlik

 Etiópicu meridional
 Tresversal
Amháricu–Argobba
 Amháricu – llingua nacional d'Etiopía ****
Argobba
 Harari – Gurage oriental
 Harari
 Gurage oriental
 Silt'y (Silt'y; variantes: Ulbare, Wolane, Inneqor)
 Zway (Zay)
 Periféricos
 grupu "n":
 Gafat – estinguíu
 Soddo (Kistane)
 grupu "tt":
 Mesmes – estinguíu (dacuando consideráu parte del Inor)
 Muher
 Gurage occidental
 Masqan (Mesqan)
 Sebat Bet
 Gurage de Sebat Bet (variantes: Chaha, Ezha, Gumer, Gura)
 Inor (variantes: Ennemor [Inor propiu], Endegegn, Gyeto)

El semíticu ye la única caña del afroasiáticu que tien un importante espardimientu fora d'África. Un estudiu recién de Kitchen et al propunxo a partir de téuniques de cómputu filoxenéticu basaes n'estadística bayesiana que les "llingües etiosemíticas contemporánees d'África amuesen que fueron introducíos d'una sola vegada a partir d'una variedá del sureste de Arabia hai unos 2800 años", y que tres esa rápida introducción l'etiópicu sufrió una "diversificación rápida" n'Etiopía y Eritrea.  Bayesian phylogenetic analysis of Semitic languages identifies an Early Bronze Age origin of Semitic in the Near East.

 Descripción llingüística 
 Comparanza léxica 
Los numberales en distintes llingües semítiques etiópiques septentrionales son:Ethiopic Numerals (E. Chan)
 GLOSA Septentrional PROTO-ETIÓPICU Ge'ez  Tigré  Trigriña  Dahalik PROTO-ETIÓPICUSEPTENTRIONAL '1'  aħədu (m.)aħati (f.)  worot (m.) ħatːy (f.)  ħadə (m.) ħantit (f.)  ħente  *ħad-  *ħad- '2'  kɨlʔetu (m.) kɨlʔeti (f.)  kɨlʔot (m.) kɨlʔy (f.)  kɨltə  kile  *kɨlʔ-  *kɨlʔ- '3'  śələstu (m.)śələs (f.)  sələs  sələstə  sales  *śnales  *śnales '4'  ʔarbaʕel to (m.) ʔarbaʕ (f.)  ʔarbaʕ  ʔarbaʕastə  arbaʕ  *ʔarbaʕ  *ʔarbaʕ '5'  ḫəmɨstu (m.)ḫəms (f.)  ħamɨs  ħamuʃtə  ħamus  *ḫamus  *ḫams- '6'  sɨdɨstu (m.)sɨssu (f.)  sɨs  ʃudɨʃtə  el soʔus  *sidis  *sidsis- '7'  səbʕəel to (m.)səbʕo (f.)  sabuʕ  ʃəwʕatə  ʃabʕatə  sabiʕ  *sabʕ-  *sabʕa '8'  səməntu (m.)səmani (f.)  samān  səmantə  saman  *samān-  *samān '9'  tɨsʕəel to (m.)tɨsʕə (f.)  sɨʕ  tɨʃʕatə  tiseʕ  *tisʕ-  *tisʕ- '10'  ʕəśɨrtu (m.)ʕəśru (f.)  ʕasɨr  ʕasərtə  ʕaser  *ʕaśdir dir
Pa les llingües semítiques etiópiques meridionales tiense:
 GLOSA Meridional esterior Meridional tresversal PROTO-ETIÓPICUMERIDIONAL Kistane(Soddo)  Chana  Inor  Mesqan Amháricu  Argobba  Harari  Silt'y  Zay '1'  att  at  āt  āt  and  hand (m.) handit (f.)  aħad  hadd  had *had- '2'  kitt  xʷet  wəʔet  xʷet  hulett  ket  koʔot  hōʃt  hōyt *kiɫʔet '3'  sost  sost  soʔost  sost  sost  sost  ʃiʔiʃti  ʃēʃt  ʃyʃt *soʔost '4'  arətt  arβət  arβʔət  arbət  aratt  arbit  ħarat  arāt  ʔarətt *(ʔ)arβʔət '5'  ammɨst  amɨst  amʔɨst  ammɨst  ammist  amməst  ħammisti  ammɨst  hamməst *ħamməst '6'  sɨddɨst  sɨdɨst  sɨdɨst  sɨddɨst  siddist  səddəst  siddisti  sɨddɨst  səddəst  *sɨddɨst '7'  səbatt  səβat  saβʔat  səbət  sebat  saʔint  saːtti  saʔabt  sāβət  *saβʔat '8'  sɨmmɨnt  sɨmʷʉt  sũːt  sɨmmut  simmint  səmmənt  el soːt  sɨmmut  summut  *səmmənt '9'  zəṭəɲ  ʒəṭə  ʒĩʔə̃  ʒəṭə  zeṭyɲ  ʒʌhṭʷʌɲ  ziħṭaɲ  ziṭṭəɲːə  zeṭṭyɲ *ziħṭəɲ '10'  assɨr  asɨr  asɨr  assər  assir  assər  assir  assɨr  ʔassər *(ʔ)assɨr

 Referencies 

 Bibliografía 
Cohen, Marcel. 1931. Études d'éthiopien méridional. Paris.
Hetzron, Robert. 1972. Ethiopian Semitic: studies in classification. Manchester: Manchester University Press.