Llingües hurrito-urartianes

Les llingües hurrito-urartianes ye un grupu de llingües escastaes qu'inclúi namái dos llingües: l'hurrita y l'urartiano, dambes falaes n'Asia Menor y el Cáucasu.

Conozse pocu sobre estes llingües aglutinantes, pero saber con seguridá que nun pertenecen al grupu de llingües semítiques nin al de llingües indoeuropees. Dellos investigadores ven semeyances ente les llingües hurrito-urartianes y les llingües caucásiques del nordeste, xuntándoles nel grupu de llingües llamáu alarodianas. I. M. Diakonoff y Serguéi Stárostin rellacionar coles llingües caucásiques del norte.

 Llingües de la familia 
L'hurrita yera la llingua de los hurrites, pueblu qu'entró nel norte de Mesopotamia hacia l'añu 2300 e. C. y que tuvo la so rellumanza nel reinu de Mitani (1450 al 1270 e. C.). La llingua probablemente escastóse hacia l'añu 1000 e. C.

L'urartiano yera la llingua d'Urartu, antiguu reinu alcontráu alredor del llagu Van (actual Turquía) ente 1200 e. C. (o antes) y 580 e. C. La rexón foi habitada más tarde polos armenios, pueblu indoeuropéu.

Ye bien probable que dalgunes de les pallabres d'orixe non indoeuropéu del hitita y del armeniu sían d'orixe hurrito-urartiano.

 Descripción llingüística 
 Comparanza léxica 
Los numberales en hurrita-uraritano, comparaos colos numberales en llingües caucásiques son:The Cambridge Encyclopedia of the World's Ancient Languages, 2004.
{|class=wikitable style=text-align:center;
|-
! rowspan=2|GLOSA
! colspan=2|Hurrita-Urartiano
! rowspan=2|PROTO-CAUCÁSICUNOROR.
! rowspan=2|PROTO-CAUCÁSICUNOROCC.
|-
! Hurrita !! Urartiano
|-
| '1' || šukki ||
| *c(h)a || *za
|-
| '2' || šin(a) ||
| *qʷʼa || *tʼqʷʼa
|- 
| '3' || kig(a) ||
| *ɬeb (?) || *ɬːə
|-
| '4' || tumni ||
| *əmq(ʷ)ʼi || *pʼɬʼa
|- 
| '5' || nariy(a) ||
| *x̂ʷə || *sx̂ʷə
|-
| '6' || šyžy ||
| *renɬə- || *ɬʷə
|-
| '7' || šindi ||
| *o̯ərδ (?) || *bɮə
|-
| '8' || kira/i ||
| *mbərδ || *ɣa
|- 
| '9' || tamri/a ||
| *wərčʼ || *bʒʷʲə
|-
| '10' || eman ||
| *wəcʼ || *bɕʼʷə
|}
Nes trescripciones pal hurrita emplegar los grafemes <š, ž, y> (pa los valores fonéticos ). Pa les llingües cuacásicas polo xeneral emplegar casi puramente signos del AFI (sacante <cʼ, čʼ, r> que s'usen pa ).

Como puede vese superficialmente los numberales en hurrita difieren notablemente de los correspondientes numberales en llingües caucásiques septentrionales.

 Ver tamién 
 Hurrita
 Hitita
 Llingües d'El Cáucasu

 Referencies 

 Bibliografía