Llista de monarques de Navarra

Llista de monarques del Reinu de Navarra, dende'l so orixe como Reinu de Pamplona en 824.
200px|thumb|right|Escudo del reinu de Navarra.
 Dinastía Aresta-Íñiga 

 Imaxe Nome Reináu Comentarios80pxÍñigo Aresta(c. 770 – 851/852)
Primer rei816 – 851/852<Li>Primer rei de Pamplona80pxGarcía Íñiguez(c. 810 – 882)Fíu del anterior851/852 – 882<Li>Tamién denomináu como García I Íñiguez85px Fortún Garcés(c. 825 – c. 922)Fíu del anterior882 – 905<Li> Abdicó, retirándose a un conventu

 Dinastía Jimena 


 Imaxe Nome Reináu Comentarios 85pxSancho Garcés I(c. 860/865 – 925)Nieto del anterior  905 – 925<Li>Tamién denomináu como Sancho I Garcés<Li> Llegó al tronu al faer valir los derechos de la so esposa Toa, nieta de Fortún Garcés 85pxGarcía Sánchez I(c. 919 – 970)Fíu del anterior925 – 970<Li>Tamién denomináu como García II Sánchez<Li> Ente 925-931, Jimeno Garcés, hermanu de Sancho Garcés I, exerció como rexente la potestas regia con diversos títulos como rei, ayo, tutor o baiulus del so sobrín García Sánchez
<Li>Ente 931-933, Íñigo Garcés, hermanascu de Sancho Garcés I, trató d'ocupar la rexencia o'l tronu, enfrentáu a reinar madre Toa, quien acabó faciéndose cola rexencia hasta que, nel 934, García Sánchez foi declaráu mayor d'edá70pxSancho Garcés IIToma(938 – 994)Fíu del anterior970 – 994<Li>Tamién denomináu como Sancho II Garcés<Li>Incorporó'l condáu d'Aragón85px|García Sánchez II de PamplonaGarcía Sánchez IIEl Temblón(964-1000)Fíu del anterior994 – 1004<Li>Tamién denomináu como García III Sánchez 85px|Sancho III the GreatSancho Garcés IIIEl Mayor o el Grande(c. 990/992 – 1035)Fíu del anterior1004 – 1035<Li>Tamién denomináu como Sancho III Garcés85px|Garcia III Sanches de PamplonaGarcía Sánchez IIIEl de Nájera(c. 1012/1016 – 1054)Fíu del anterior1035 – 1054<Li>Tamién denomináu como García IV Sánchez.85px|Sancho IV de NavarraSancho Garcés IVEl de Peñalén(c. 1039 – 1076)Fíu del anterior1054 – 1076<Li>Tamién denomináu como Sancho IV Garcés70pxSancho V Ramírez(c. 1043 – 1094)Nieto de Sancho Garcés III1076 – 1094<Li>Rei d'Aragón<Li>Proclamáu rei polos navarros tres l'asesinatu del so primu Sancho Garcés IV polos hermanos d'ésti70pxPedru I(c. 1068 – 1104)Fíu del anterior1094 – 1104<Li>Rei d'Aragón70pxAlfonsu IEl Batallador(1073/1074 – 1134)Hermanu del anterior1104 – 1134<Li>Rei d'Aragón<Li>Nel so testamentu mandó'l reinu a les Órdenes militares de los Templarios, de los Hospitalarios y del Santu Sepulcru de Xerusalén70pxGarcía RamírezEl Restaurador(c. 1112 – 1150)Bisnietu de García Sánchez III1134 – 1150<Li>Escoyíu rei al nun aceptar los navarros el testamentu d'Alfonsu I<Li>Tamién denomináu como García V Ramírez70pxSancho VIEl Sabiu(1132/1133 – 1194)Fíu del anterior1150 – 1194<Li>En 1162 camudó la so titulación como rei de Pamplona pola de rei de Navarra70pxSancho VIIEl Fuerte(1160 – 1234)Fíu del anterior 1194 – 1234<Li>Robló un tratáu de prohijamiento con Xaime I d'Aragón, pol que si un monarca finaba primero que l'otru, este heredaría'l reinu del fináu

 Casa de Champaña 

 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios83x83px70pxTeobaldo I
Sobrín del anterior 12341253<Li>Conde de Champaña dende 1201.<Li>Los navarros nun aceptaron el testamentu de Sancho VII y escoyeron rei al so sobrín Teobaldo.70pxTeobaldo II
Fíu del anterior 12531270<Li>Conde de Champaña.<Li>Cuando en 1270 partió a la cruzada dexó al so hermanu Enrique como Gobernador del reinu.70pxEnrique I
Hermanu del anterior 12711274<Li>Cuando recibió les noticies del fallecimientu del so hermanu Teobaldo proclamóse rei.centro|48x48px|Hasta 1284centro|48x48px|Dende 128570pxXuana I
Fía del anterior12741305<Li>Xunto col so home Felipe I, el Formosu.<Li>Reina consorte de Francia.

 Dinastía Capeta 


 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarioscentro|48x48px|Hasta 1284|alt=Hasta 1284centro|48x48px|Dende 1285|alt=Dende 128570pxFelipe I, el Formosu.
Home de Xuana I12841305<Li>Rei iure uxoris, xunto a la so esposa Xuana I.<Li>Rei de Francia.centro|83x83px70pxLluis I, el Obstinado.
Fíu del anterior 13051316<Li>Rei de Francia dende 1314.<Li>Rexente Felipe de Poitiers (1316) a la muerte del rei.70pxXuan I, el Póstumu.
Fíu del anterior 1316<Li>Rei de Francia<Li>Rexente Felipe de Poitiers (1316)
<Li>Reinó del 15 al 19 de payares de 1316.70pxFelipe II
Tíu del anterior 13161322<Li>Rei de Francia70pxCarlos I
Hermanu del anterior13221328<Li>Rei de Francia<Li>Felipe de Valois rexente de Navarra dende la muerte de Carlos I,Robin Neillands (2001), The Hundred Years War, Routledge, páxs.35-36 hasta la destitución del gobernador francés el 13 de marzu de 1328. 83x83px70pxXuana II
Sobrina del anterior 1328Nes Cortes de Pamplona, el 2 de mayu de 1328, emprestóse xuramentu de fidelidá a Xuana como reina, lo que foi aceptáu Xuana y el so home Felipe d'Évreux el 20 de xunetu ()1349<Li>Regente Juan Corbarán de Leet y Juan Martínez de Medrano, ente 13 de marzu de 1328, asamblea de Puente la Reina, y 27 de febreru de 1329, Cortes de Larrasoaña.<Li>Xunto col so home Felipe III 

 Dinastía Évreux 


 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios83x83px70pxFelipe III
Home de Xuana II 13281343<Li>Xunto cola so esposa Xuana II70pxCarlos II, el Malu'.Fíu del anterior 
|align="center"|1349
|align="center"|1387
|align="left"|

|-
|align="center"|70px
|align="center"|Carlos III, el Noble.Fíu del anterior|align="center"|1387
|align="center"|1425
|align="left"|
|-
| align="center" |83px
|align="center"|125x125px
|align="center"|Blanca IFía del anterior|align="center"|1425
|align="center"|1441
|align="left"|<Li>Al pie del so home Xuan II 
|}

 Casa de Trastámara 


 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios90x90px90pxXuan II
Home de Blanca I14251479<Li>Rei iure uxoris, xunto a la so esposa Blanca I (1425-1441)<Li>Rei d'Aragón (1458-1479)<Li>Guerra Civil de Navarra (1451-1464) 90x90px90pxLeonor I
Fía del anterior1479<Li>Reina del 28 de xineru al 12 de febreru de 1479.

 Casa de Foix 

 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80px90pxFrancisco I Febo.
Nieto de l'anterior1479148380pxCatalina I
Hermana del anterior14831513<Li>Al pie del so home Xuan III<Li>Reina titular dende 1513.

 Casa d'Albret 

 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios90x90pxXuan III
Home de Catalina I14841513<Li>Rei iure uxoris, xunto a la so esposa Catalina I<Li>Rei titular dende 1513.

En 1512, Fernando'l Católicu conquista el Reinu de Navarra, siendo reconocíu rei poles Cortes de Navarra (a les que principalmente allegaron beaumonteses) el 23 de marzu de 1513. El Reinu de Navarra foi incorporáu en 1515 a la Corona de Castiella, pero non al reinu de Castiella, nes Cortes de Burgos.

 Casa de Trastámara 

 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80px80pxFernandu I, el Católicu.15131516<Li>Rei de Castiella (1475-1504) y d'Aragón (1479-1516)<Li>Nel so testamentu dexó'l reinu de Navarra a la so fía Xuana, dende entós los reis d'España inclúin ente los sos títulos el de rei de Navarra.Estudio sobre los títulos de los reis d'España (n'inglés)

 División del reinu 

Alta Navarra
 Casa de Trastámara 

 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80px80pxXuana III, la Lloca.15161555<Li>Xunto col so fíu Carlos IV<Li>Dende 1530 solo nel territoriu d'Alta Navarra.

 Casa d'Austria 

{| width=90% 
! width="10%" | Escudu
!width=11% | Imaxe
!width=20% | Nome
!width=15% | Entamu
!width=15% | Finalización
! width=30% | Comentarios
|-
|align="center"|80px
| align="center" |90px
| align="center" |Carlos IV
| align="center" |1516
| align="center" |1556
| align="left" |<Li>Xunto cola so madre Xuana III<Li>Dende 1530 solo nel territoriu d'Alta Navarra.<Li>Como Carlos I d'España<Li>Emperador del Sacru Imperiu (1520-1558)
|-
|rowspan="4" align="center"|80px
| align="center" |90px
| align="center" |Felipe IV
| align="center" |1556
| align="center" |1598
| align="left" |<Li>Como Felipe II d'España<Li>Rei d'Inglaterra (1554–1558)
|-
| align="center" |90px
| align="center" |Felipe V
| align="center" |1598
| align="center" |1621
| align="left" |<Li>Como Felipe III d'España
|- 
| align="center" |90px
| align="center" |Felipe VI
| align="center" |1621
| align="center" |1665
| align="left" |<Li>Como Felipe IV d'España
|- 
| align="center" |90px
| align="center" |Carlos V
| align="center" |1665
| align="center" |1700
| align="left" |<Li>Como Carlos II d'España
|}

 Casa de Borbón 

 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80px70pxFelipe VII17001724<Li>Como Felipe V d'EspañaLluis II14 de xineru de 172431 d'agostu de 1724<Li>Como Lluis I d'España70pxFelipe VII17241746<Li>Como Felipe V d'España70pxFernandu II1746 1759<Li>Como Fernandu VI d'España80px70pxCarlos VI17591788<Li>Como Carlos III d'España70pxCarlos VII17881808<Li>Como Carlos IV d'España70pxFernandu III19 de marzu de 1808Nun foi proclamáu rei al nun convocase les Cortes6 de mayu de 1808<Li>Como Fernandu VII d'España

 Casa de Bonaparte 
Xosé I nun foi proclamáu rei pero les instituciones navarres fueron calteníes, anque de forma mediatizada, mientres el so gobiernu.Francisco Miranda Rubio, La quiebra del réxime foral navarru so la ocupación francesa (1808-1814), Príncipe de Viana nᵘ 235, mayu-agostu 2005, páxs.(5)453, (10)458-(12)460 Dempués de que la Diputación fuxera a Tudela a finales d'agostu de 1808, Fernandu VII foi proclamáu, de forma escepcional, Rei de Navarra'l 26 d'ochobre de 1808, pero cola derrota de Tudela, un mes dempués, toa Navarra cayó so dominiu francés.

  Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80px70pxXosé I18081810

El gobiernu de Xosé I en Navarra remató col decretu del emperador Napoleón, de 8 de febreru de 1810, pol que Navarra pasó a tener un gobiernu militar dependiente de Napoleón, qu'acabó col réxime foral. Col decretu del emperador de 15 de xineru de 1811, el gobernador militar de Navarra dependió del xeneral en xefe del Exércitu del Norte, de la mesma dependiente de Napoleón.Francisco Miranda Rubio, La quiebra del réxime foral navarru so la ocupación francesa (1808-1814), Príncipe de Viana nᵘ 235, mayu-agostu 2005, páxs.(12)460-(15)463

Dende xunetu de 1813, los franceses bater en retirada de Navarra,Pamplona aguantó hasta'l 31 d'ochobre, y el 13 de payares proclamó la Constitución de Cádiz y enllantóse el réxime de la Constitución de 1812, que nun caltuvo les instituciones del Reinu navarru.

 Casa de Borbón 
El decretu de 4 de mayu de 1814 anulaba'l réxime de les Cortes de Cádiz, el 28 de mayu restauraba la Diputación del reinu de Navarra, y pol decretu de 14 d'agostu ratificaben los fueros y lleis del reinu. 

{|  width="100%"
! width="10%" | Escudu
!width="20%" | Imaxe
!width="20%" | Nome
!width="15%" | Entamu
!width="15%" | Finalización
! width="30%" | Comentarios
|-
| align="center|80px70pxFernandu III18141822<Li>Como Fernandu VII d'España

Cola Revolución de 1820 n'España, constituyir en marzu de 1820 una alministración interina (Xunta Gubernativa interina) y pol decretu de 21 de xineru de 1822, el reinu de Navarra convertir en provincia.

Los realistes llevantar contra'l gobiernu constitucional formando la Xunta interina gubernativa realista de Navarra'l 11 d'avientu de 1821,Andrés Martín, cura de Ustárroz (1825), Historia de la Guerra de la División Real de Navarra contra l'intrusu sistema llamáu constitucional, Imprenta de Javier Gadea, páx.24 dando llugar a la Guerra Realista. El 16 d'abril de 1823, la Xunta retauró la Diputación del reinu de Navarra de 1820Andrés Martín, cura de Ustárroz (1825), Historia de la Guerra de la División Real de Navarra contra l'intrusu sistema llamáu constitucional, Imprenta de Javier Gadea, páx.262 y arrenunció na Xunta provisional de Gobiernu d'España ya Indies. Esta Xunta, creada'l 6 d'abril de 1823, foi reconocida pol duque d'Angoulême el 9 d'abril como l'organismu xurisdiccional nel territoriu baxu control del exércitu de los Cien Mil Fíos de San Luis y el 21 d'abril designó a Carlos d'España como virréi provisional 

 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios80px80pxFernandu III18231833<Li>Como Fernandu VII d'España80pxSabela I18331841<Li>Como Sabela II d'España<Li>Mientres la primer guerra carlista (1833-1839) el bandu carlista reconoció como rei de Navarra a Carlos VIII.

Col fallecimientu de Fernandu VII d'España estendió la sulevación carlista. En Navarra, el virréi Antonio de Solá declaró l'estáu de guerra.] La Diputación reconoció'l derechu de la fía del rei Fernando, y dio en proclamala reina'l 2 de marzu de 1834.

La promulgación del Estatutu Real de 10 d'abril de 1834 supunxo'l cayente progresivu y desapaición de les instituciones del reinu. El motín de la Granxa d'agostu de 1836 supunxo la restauración de la Constitución de 1812, el 6 de setiembre la Diputación celebró la so última sesión. y a otru día constituyóse la Diputación provincial constitucional.

Los carlistes de Navarra entamar na Xunta Gubernativa creada'l 5 de payares de 1833. que reconoció a don Carlos como rei. Esta Xunta Gubernativa foi sustituyida por una Diputación provisional del reinu'l 15 de mayu de 1838.

El 31 d'agostu de 1839 roblóse'l Conveniu de Vergara, pol que concluyía la guerra. Don Carlos partió escontra Francia'l 14 de setiembre y los últimos apartaces navarros cayeron el 22 de setiembre. La Llei de 25 d'ochobre de 1839, estableció'l cambéu de los fueros pa faelos compatibles cola Constitución. Cola Llei 16 d'agostu de 1841 ye abolíu'l Reinu de Navarra convirtiéndose nuna provincia más, pero'l títulu de Rei de Navarra permanez ente los pertenecientes a la Corona d'España.Estudio sobre los títulos de los reis d'España (n'inglés)

Baxa Navarra

 Casa d'Albret 

<p align="left">En 1530, Carlos IV decidió arrenunciar definitivamente a la Baxa Navarra por cuenta de la imposibilidá de controlala, pasando a tar rexida de forma efectiva por Enrique II, ente que Carlos IV y la so madre Xuana III siguieron como reis na Alta Navarra.</p>

{|  width="100%"
! width="20%" | Escudu
!width="20%" | Imaxe
!width="20%" | Nome
!width="15%" | Entamu
!width="15%" | Finalización
! width="30%" | Comentarios
|-
| align="center" |80px
| align="center" |70px
| align="center" |Enrique II
| align="center" |1530
| align="center" |1555
| align="left" |Rei titular (1517-1530)
|-
| align="center" |40px 40px
| align="center" |70px
| align="center" |Xuana III
| align="center" |1555
| align="center" |1572
| align="left" |<Li><Li>Al pie del so home Antonio I
|}

 Casa de Borbón 
 Escudu Imaxe Nome Entamu Finalización Comentarios75px70pxAntonio I15551562<Li>Rei iure uxoris, xunto cola so esposa Xuana III80px70pxEnrique III15721610<Li> Como Enrique IV de Francia (1589-1610)70pxLluis II16101643<Li>Como Lluis XIII de Francia<Li>El 20 d'ochobre de 1620, Lluis XIII proclamó l'Edictu d'Unión, pol que'l reinu de Navarra incorporar a la Corona francesa calteniendo les sos instituciones.70pxLluis III16431715<Li>Como Lluis XIV de Francia70pxLluis IV17151774<Li>Como Lluis XV de Francia70pxLluis V17741789<Li>Como Lluis XVI de Francia

El reinu de Navarra y les sos instituciones fueron abolíes pola Asamblea Nacional Constituyente n'agostu de 1789,Cyrus Ernesto Zirakzadeh (1991), A rebellious people: Basques, protests, and politics, University of Nevada Press, páx.27 lo que nun foi aceptáu en Navarra hasta'l 30 d'avientu de 1789.Cyrus Ernesto Zirakzadeh (1991), A rebellious people: Basques, protests, and politics, University of Nevada Press, páx.31 Los reis de Francia caltuvieron el títulu de rei de Navarra hasta que n'ochobre de 1789Gwynne Lewis (1993), The French Revolution: rethinking the alderica, Routledge, páx.29 l'Asamblea Constituyente reemplazar pol de Rei de los franceses. Tres la execución de Lluis XVI de Francia na guillotina'l 21 de xineru de 1793, el so fíu mayor, recluyíu poles autoridaes republicanes, foi reconocíu como Lluis XVII, rei de Francia y de NavarraImaxe d'un medallón nel qu'apaez la efixe del rei neñu xunto a la inscripción: Ludov.XVII.D G.France.Et.Navarre.Rex, amosándose que portaba'l títulu de rei navarru polos monárquicos y les monarquíes europees. Mientres la Restauración, los reis franceses Lluis XVIII y Carlos X, hermanos de Lluis XVI, volvieron usar el títulu de rei de Navarra hasta la cayida definitiva de los Borbones en Francia, en 1830.

{|  width="100%"
! width="20%" | Imaxe
!width="20%" | Escudu
!width="20%" | Nome
!width="15%" | Entamu
!width="15%" | Finalización
! width="30%" | Comentarios
|-
|rowspan="2" align="center''|80px
| align="center" |70px
| align="center" |Lluis VII 
| align="center" |1814
| align="center" |1824
| align="left" |Como Lluis XVIII de Francia
|- 
| align="center" |70px
| align="center" |Carlos IV 
| align="center" |1824
| align="center" |1830
| align="left" |Como Carlos X de Francia
|}

 Ver tamién 
 Reinu de Navarra
 Historia de Navarra
 Baxa Navarra
 Llista de monarques consortes de Navarra

 Referencies 

 Enllaces esternos 



 Llistes de monarques de reinos cristianos de la Península Ibérica dende la Reconquista hasta los nuesos díes Portugal España Corona de Castiella Navarra Corona d'Aragón Galicia Asturies Lleón Castiella Aragón Barcelona Valencia Mallorca

{

|
|}


Categoría:Wikipedia:Páxines con tables frañíes
Categoría:Llistes de política