Presidente d'Irlanda

El presidente d'Irlanda (irlandés: Uachtarán na hÉireann) ye'l xefe d'Estáu de la República d'Irlanda y Comandante Supremu de les Fuercies de Defensa Irlandeses. L'actual ocupante del cargu ye Catherine Connolly.

 Historia 
Tres el Tratáu anglo-irlandés de 1922, que punxo fin a la Guerra d'Independencia irlandesa, constituyóse'l Estáu Llibre Irlandés como un dominiu británicu, que'l so xefe d'Estáu sería'l monarca británicu. Esta situación caltener hasta l'establecimientu de la Constitución d'Irlanda de 1937, que creaba la República d'Irlanda. En 1949, dempués de dellos años d'indefinición sobre la so forma de gobiernu, aprobóse'l Acta de la República d'Irlanda y el país formalmente dexó de tener al monarca del Reinu Xuníu como xefe d'Estáu ya instaurábase definitivamente'l cargu de Presidente d'Irlanda.

 Eleición 
El presidente va ser escoyíu por eleición direuta por aciu sufraxu universal (alternative vote, n'inglés).Artículu 12 de la Constitución d'Irlanda. Consultada en "Constitution of Ireland" el 14 de payares de 2013. y conforme al sistema de representación proporcional por aciu el votu únicu por aciu el sistema de segunda vuelta instantánea (artículu 12, estremáu 3.2). 

Tolos candidatos tendrán de ser irlandeses, cumplir los 35 años y nun ser miembru de Dáil Éireann o del Senáu. Tendrán De presentase les candidatures al traviés de 20 miembros del Dáil Éireann o por Conseyos de siquier 4 condaos. Nel casu de presidentes o ex-presidentes van poder presentase por sigo solos. 

 Mandatu 
El so mandatu ye de siete años de duración, pudiendo ser reelixíu una única vegada. El presidente va rematar el so mandatu por aciu arrenunciu, muerte o incapacidá física, en dichos casos, la eleición del nuevu presidente tendrá de realizase dientro d'un periodu de 60 díes dempués de dichos acontecimientos (artículu 12).

El presidente va poder ser destituyíu por anticonstitucionalidá previa moción per escritu de siquier 30 miembros del cualesquier de les Cámares (artículu 12, estremáu 10).

En casu d'incapacidá temporal o permanente la presidencia va ser exercida por una comisión compuesta'l presidente del Tribunal Supremu, el presidente del Dáil Éireann y el presidente del Senáu (artículu 14)

 Funciones 
Correspuende al presidente, según el artículu 13 de la Constitución, el nomamientu de Taoiseach tres la so aprobación pola Dáil Eireann. Tamién se debe al presidente'l nomamientu del Tánaiste (vicepresidente) y demás ministros del gobiernu a pidimientu del Taoiseach. Asina mesmu va aceptar la dimisión de cualquier miembru del gobiernu a pidimientu del Taoiseach.

El presidente va convocar y va eslleir el Dáil Eireann a propuesta del Taoiseach, anque'l xefe del Estáu va poder negase si la propuesta ye presentada por un primer ministru que perdiera l'enfotu de la cámara.

Correspuende tamién al presidente va poder convocar una xunta de dambes cámares (Dáil Eireann y Senáu), el mandu de les fuercies armaes (Fuercies de Defensa Irlandeses), la promulgación de les lleis al traviés de la so firma, la facultá d'indultu, conmutación o remisión de penes o dirixir mensaxes a la nación, previa aprobación del Gobiernu.

 Residencia oficial 
Según el artículu 12, estremáu 9 de la Constitución el presidente nun puede abandonar el país ensin consentimientu del gobiernu. Asina mesmu'l estremáu 11 de dichu artículu determina que'l presidente tien de morar en Dublín o contorna, por ello la residencia oficial del presidente ye l'Áras an Uachtaráin en Dublín. 

 Ex-presidentes d'Irlanda vivos 
 Mary Robinson (21 de mayu de 1944, 73 años) exerció de 1990 a 1997
 Mary McAleese (27 de xunu de 1951, 66 años) exerció de 1997 a 2011
 Michael D. Higgins (18 d'abril de 1941, 84 años) exerció de 2011 a 2025

 Llista de los Presidentes d'IrlandaLlista de presidentes na web oficial de la presidencia de la República: Past presidents  (n'inglés). Consultáu'l 14 de payares de 2013. 

PresidenteCargos anterioresEntamuFinNomáu porEleiciones center|70px Comisión presidencial - 29 d'avientu de 1937 25 de xunu de 1938 - - center|70px Douglas Hyde(1860-1949) Senador(1925 y 1938) 25 de xunu de 1938 24 de xunu de 1945 Ensin filiación 1938 center|70px Seán T. O'Kelly(1882-1966) Tánaiste(1932-1945) 25 de xunu de 1945 24 de xunu de 195919451952 center|70px Éamon de Valera(1882-1975) Taoiseach(1932-1948/1951-1954/1957-1959) 25 de xunu de 1959 24 de xunu de 1973 Fianna FáilFianna Fáil 19591966 center|70px Erskine Hamilton Childers(1905-1974) Tánaiste(1969-1973) 25 de xunu de 1973 17 de payares de 1974 Fianna Fáil 1973 center|70px Comisión presidencial - 17 de payares de 1974 18 de payares de 1974 - - center|70px Cearbhall Ó Dálaigh(1911-1978) Presidente de la Corte Suprema(1961-1973) 18 de payares de 1974 22 d'ochobre de 1976 Ensin filiación 1974 center|70px Comisión presidencial - 22 d'ochobre de 1976 2 d'avientu de 1976 - - center|70px Patrick Hillery(1923-2008) Comisariu européu(1973-1976) 3 d'avientu de 1976 2 d'avientu de 1990 Fianna FáilFianna Fáil 19761983 center|70px Mary Robinson(1944-) Senadora(1969-1989) 3 d'avientu de 1990 12 de setiembre de 1997  Partíu LlaboristaWPInd. 1990 center|70px Comisión presidencial - 12 de setiembre de 1997 10 de payares de 1997 - - center|70px Mary McAleese(1951-) - 11 de payares de 1997 10 de payares de 201119972004 center|70px Michael D. Higgins(1941-) Ministru d'Asuntos rurales(1993-1997) 11 de payares de 2011 11 de payares de 2025  Partíu Llaborista 2011 center|70px Catherine Connolly(1955-) Leas-Cheann Comhairle(2020–2024) 11 de payares de 2024 Presente Ensin filiación 2025

 Ver tamién 
 Taoiseach
 Tánaiste
 Aireacht

 Referencies 


Irlanda
Categoría:Historia d'Irlanda