Idioma laz

L'idioma laz (ლაზური lazuri o ლაზური ნენა lazuri nena, en laz) ye faláu polos lazes na marxe suroriental del mar Negru. Envalórase que lo falen ente 220.000 y 500.000 persones en Turquía (provincies de Rize y Artvin) y unes 30.000 persones en Xeorxa (Ayaria).

 Clasificación llingüística 
El lazurí ye unu de los cuatro idiomes caucásicos meridionales. Ta rellacionáu col mingreliano y, en menor midida, col xeorxanu. Los lazuríes y los mingrelianos viven separaos por razones polítiques y relixoses dende hai 500 años. Aun así, inda les sos llingües son entendíes mutuamente. Aparentemente la caña laz-mingreliana desvenceyar del xeorxanu escontra'l I mileniu e. C. Munchos llingüistes defenden la idea de que'l laz y el mingreliano son variantes del idioma zan.

 Dialeutos 
L'idioma laz tien cinco dialeutos principales:
 El faláu en Hopa y Ayaria.
 El faláu en Arhavi y Fındıklı.
 El faláu en Düzköy (Çxala) (Borçka).
 El faláu en Pazar (d'antiguo llamáu Atolena).
 El faláu en Amburaşen.

 Distribución xeográfica 
L'antiguu reinu de Cólquida taba asitiáu nel mesmu llugar onde anguaño habiten los laz y los mingrelios, probablemente, los sos habitantes falaben una antigua versión allegada al idioma laz. Cólquida ye famosa pola lleenda griega de Jason and the Argonauts. Na Edá Media yá se fala de Lázica.
La mayor parte de los laz viven en Turquía, nes provincies de Rize (Pazar, Ardesen) y d'Artvin (Hopa, Borçka), nel nordeste del país. Tamién hai una comunidá laz nel suroeste de Xeorxa, en Ayaria concretamente, d'unos 30.000 individuos. Y por cuenta de la emigración turca a Alemaña munchos lazuríes viven güei nel país.

 Situación social y cultural 
El lazurí nun tien estatus oficial nin en Turquía nin en Xeorxa. Ta namái presente nel ámbitu familiar y para lo demás usen la llingua oficial de los sos países (turcu o xeorxanu).
En Xeorxa'l lazurí escribir col alfabetu xeorxanu y en Turquía col llatín. Los falantes del lazurí tán escayendo en númberu por cuenta de la rápida asimilación na sociedá turca. Ye por ello que la so llingua ta en peligru d'estinción.

Nos últimos años, el músicu folclóricu lazurí, Birol Topaloğlu llogró ciertu ésitu colos sos álbumes Heyamo (1997) (el primer álbum interpretáu íntegramente en llingua laz) y Aravani (2000).

En 2004, Mehmet Bekâroğlu, miembru del Partíu de la Felicidá unvió un comunicáu a la empresa estatal de radiodifusión turca (TRT), onde declaraba que la so llingua materna yera'l lazurí, polo cual demandaba que fueren realizaes emisiones en lazurí. El mesmu añu, intelectuales lazuríes unviaron un pidimientu y axuntáronse con miembros de la TRT pa pidir la implantación d'emisiones televisives na so propia llingua. Sicasí, toes los sos pidimientos fueron inoraes poles autoridaes.

 Traces del idioma 
Como n'otros idiomes del Cáucasu meridional, el laz tien un ricu sistema de consonantes (el más ricu de la familia caucásica meridional) pero tan solo cinco vocales (a, e, i, o, o).

 Ver tamién 
 Lazes
 Lazistán

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Kolkhepeshi Khonari - La llingua laz
 Lazuri Nena - La llingua de los laz por Silvia Kutscher.
 Lazebura.net - Sobre los laz y la so llingua  y laz
 Sobre los laz y la so llingua 

Laz
Laz
Laz