Idioma hakka

El hakka o kejia (en chinu 客家话, pinyin kè jiā huà) ye una de les principales subdivisiones del idioma chinu faláu principalmente nel sur de China pol pueblu hakka.

Por cuenta del so usu en rexones aisllaes, onde la comunicación llindar al ámbitu llocal, l'idioma hakka desenvolvió numberoses variantes o dialeutos que se falen en Guangdong, Fujian, Jiangxi, Guangxi, Sichuan, Hunan y Guizhou, incluyendo les islles de Hainan en China y Taiwán. El hakka nun ye entendible col mandarín, wu, minnan, y la mayoría de les variantes del idioma chinu.

Hai una diferencia de pronunciación ente'l dialeutu Hakka de Taiwán y el dialeutu del pueblu hakka. Ente los dialeutos de los Hakka, esta'l Moi-yan (梅县, pinyin: Meixian) dialeutu del pueblu hakka.

 Aspeutos históricos, sociales y culturales 
 Etimoloxía 
El nome del pueblu hakka, que son los predominantes falantes nativos orixinales nesti idioma "families d'acoyida" en :(mandarín: 客 kè) significa visitante (mandarín: 家 jiā) significa familia. Nel idioma Hakka hai distintes denominaciones una d'elles significa "Llingua materna de Guangdong" l'idioma de Guangdong ye'l cantones.
Wikipedia nesti idioma tien lletres en alfabetu llatín. Nesti momentu esti idioma ta en víes d'estinción en Taiwán.

 Historia 
El pueblu hakka tienen el so orixe en dellos episodios de migración dende'l norte al sur de China mientres los periodos de guerra y disturbios civiles. Los antepasaos de los hakka, vieno de l'actual provincies de Henan y Shaanxi, y traxeron con ellos distintes formes del chinu faláu. (De magar, la fala neses rexones convirtióse nos dialeutos del mandarín modernu.) La presencia de munches traces del idioma producir nel Hakka modernu, incluyendo les consonantes finales-p-t-k, que s'atopen n'otres llingües modernes del sur de China como nel cantones, pero que se perdieron nel norte de China como nel mandarín. La distancia ente'l hakka y el más conocíu cantonés puede comparase a la qu'esiste ente'l portugués y español, ente que'l mandarín pue ser comparáu col francés que ye más distante, y con una fonética distinta.

 Dialeutos 
L'idioma hakka tien dellos dialeutos rexonales. De los cualos Meixian son los condaos de Pingyuan 平远, Dabu 大埔, Jiaoling 蕉岭, Xingning 兴宁, Wuhua 五华, y Fengshun 丰顺. Cada unu dizse que tien los sos propios puntos especiales fonolóxicos. Por casu, el Xingning nun tien rima que termina en [m] o [p]. Estos hanse fundíu nes rimas [n] y [t], respeutivamente. Más allá de Meixian, el dialeutu de Hong Kong nun tien la [-o-] medial, de cuenta qu'ente que el dialeutu Meixian pronuncia'l calter [kwɔŋ˦], Hong Kong dialeutu hakka pronuncia como [kɔŋ˧], que ye similar al de los Hakka faláu na vecina Shenzhen.

Tanto como los finales y les vocales son importantes, los tonos varien tamién nos dialeutos hakka. La mayoría de los dialeutos hakka tienen seis tonos, tipificada pol dialeutu Meixian. Sicasí, hai dialeutos que perdieron tolos sos tonos Ru Sheng, y los personaxes orixinalmente d'esta clase de tonu distribúyense al traviés de la non-tonos Ru. Esti dialeutu ye Changting 长汀 que ta asitiáu na provincia de Fujian occidental. 

El Hoi-LIUK (Hailu 海陆) un dialeutu hakka atópase en Taiwán. Esti dialeutu en particular contién consonantes postalveloar ([ʃ], [ʒ], [tʃ], etc), que nun suelen atopase n'otros idiomes chinos.

 Descripción llingüística 
 Comparanza léxica 
Los numberales en distintes variedaes de chinu hakka son:
{|class=wikitable style=text-align:center;
|-
! GLOSA
! Hakka de Guangdong(Meixian) !! Hakka de Jiangxi(Shangyou) !! Hakka de Fujian(Liancheng) !! Hakka de Guangxi(Hezhou) !! PROTO-HAKKA
|-
| '1' || it¹ || ie55
| i35 || jot⁵ || *jit⁵
|-
| '2' || ŋi53 || nin55
| ŋ11 || ŋ214 || *ŋi⁵
|-
| '3' || sam44 || sã24
| sa33 || θam52 || *sam53?
|-
| '4' || si53 || sɿ11
| si32 || θi45 || *si?
|-
| '5' || ŋ31 || ŋ42
| aŋ51 || m24 || *m̩~ŋ̩ 
|-
| '6' || liuk¹ || tiu55
| tiuʔ5 || luk214 || *ljuk⁵
|-
| '7' || tsʰit¹ || tɕʰie55
| tsʰi35 || tʰot⁵ || *tsʰit⁵
|-
| '8' || pat² || pa55
| pa35 || pat34 || *pat35
|-
| '9' || kiu31 || tɕiu42
| kjau51 || tʃou55 || *kjau51
|-
| '10' || sep⁵ || se55
| ʂʅəʔ5 || ʃop214 || *ʂip⁵
|}

 Ver tamién 
 Llingües sinítiques
 Hakka
 Chinu cantonés
 Chinu gan

 Referencies 

 Bibliografía 

 Enllaces esternos 

 Hakka Chinese in India
 Hakka text-to-speech
 Hakka People Online
 Classification of Hakka Dialects
 Meixian/Moiyen Romanisation Scheme
 Aspects of Meixian/Moiyen Dialect of Hakka Phonology
 Information about Hakka
 Videu with basic hakka sentences as used by the East Timorese Chinese
 Chinese to Hakka Character Converter
 en chinu
 en chinu
 en chinu
 acentuación en chinu

Hakka
Categoría:Llingües de China
Categoría:Llingües de Malasia
Categoría:Llingües de Singapur
Categoría:Llingües de Taiwán