Llingües hmong

Les llingües hmongEl dígrafu hm indica una nasal llabial sorda. (o miaoHeteroglotónimo despreciatible refugáu polos falantes d'estes llingües.) pertenecen a la familia llingüística Hmong-Mien, qu'inclúi delles llingües falaes por grupos miao (como los hmong, hmu y xong), el pa-hng y les llingües "bunu" usaos polos yao.

 Aspecto 
 Denominación de les llingües 
La denominación más común pa estes llingües ye Miao (苗), el términu chinu y l'únicu usáu polos miao de China. Sicasí, hmong úsase más llargamente n'occidente, particularmente n'Estaos Xuníos onde esiste una importante migración hmong. Munchos inmigrantes d'esta etnia prefieren el términu hmong y consideren la denominación miao como peyorativa (anque dichu términu tien connotaciones negatives nel dialeutu sinítico de Guizhou, sigue siendo'l términu xeneral y neutral usáu polos miao de China).Duffy, 2007. Writing from these roots: literacy in a Hmong-American community

Per otra parte les distintes llingües hmong usaos pol grupu étnicu miao, tienen distintos nomes. Pueden estremase tres rames principales, que acontinuación se nome acordies colos nomes daos por Purnell (n'inglés y chinu), Ma y Ratliff, según los nomes descriptivos basaos nos patrones de colores de los sos traxes tradicionales:
Multitree Autónimo  Purnell (en chinu) Ma  Ratliff  color del traxehmpr  —* Sichuan–Guizhou–Yunnan Miao Chuanqiandian Miao (川黔滇苗)  Miao occidental Hmong occidental Blanco, Azul/Verde, Floriáu, etc.xian Xong Hunan Miao occidental Xiangxi Miao (湘西苗)  Miao oriental  Hmong septentrional Miaos coloraos/Meoqian Hmu Eastern Guizhou Miao Qiandong Miao (黔东苗)  Miao central  Hmong oriental  Miaos negros
* Nun esiste un nome común, los falantes de maio usen formes como Hmong (Mong), Hmang (Mang), Hmao, Hmyo. Los falantes de yao usen nomes basaos na forma Nu.

La Hunan Province Gazetteer (1997) da los siguientes autónimos pa dellos grupos clasificaos pol gobiernu a cencielles como miaos:
 Xiangxi Prefecture: Guoxiong 果雄, Gexiong 仡熊; Guochu 果楚 (ceremonial)
 Luxi County and Guzhang County: Suo 缩, Shuang 爽
 Jingzhou County: Mu 目, Naimu 乃目
 Chengbu County: Mao 髳

 Distribución xeográfica 
 Laos 8%
 Vietnam 1,9%
 China 0,72%
 Estaos Xuníos 0,064%

 Descripción llingüística 
 Alfabetu y escritura 
Ente 1951 y 1953 desenvuélvese l'adautación al alfabetu llatín en Laos. En 1959 Shong Llue Yang, desenvuelve l'alfabetu Pahawh.

Les llingües hmong escribiéronse tradicionalmente por aciu distintes adautaciones de la escritura china. Alredor de 1905, Samuel Pollard introdució l'alfabetu llatín afechu, llamáu trescripción Pollard, pal a-hmao, y este pasó a ser usáu tamién pal hmong daw.Tanya Storch Religions and missionaries around the Pacific, 1500-1900 2006 p293 "he invented the first script for any Miao language"

Nos años 1950, diseñáronse tamién romanizaciones basaes nel pin-yin per parte de les autoridaes chines pa otros trés variedaes de miao: el xong, l'hmu y el miao chuanquiandi, según un alfabetu especial pal a-hmao pa substituir a la trescripción Pollard (agora conocida como "antiguu miao"), anque l'alfabetu Pollard sigue siendo llargamente usáu. Esto significo que distintes cañes de miao usaron sistemes d'escritura basaos n'estandarizaciones distintes.苗文创制与苗语方言划分的历史回顾Other branches had been left unclassified. Wu y Yang (2010) señalen que deberíen desarrollarsse estandirizaciones pa los seis variedaes primaries del grupu Chuangqiandi.

 Comparanza léxica 
Los numberales en distintes llingües hmong son:Hmong-Mienh numerals (E. Chan)

 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Proto-Hmong-Mien *ʔɨ *ʔu̯i *pjɔu *plei *prja *kruk *dzjuŋH *jat *N-ɟuə *gju̯əp Pa-Hng(Gundong) ji11 wa35 po35 ti35 tja35 tɕu55 tɕaŋ44 ji42 ko33 ku42 Wunai(Longhui) i35 ua35 po35 tsi35 pia35 tju55 tɕa21 ɕi31 ko33 kʰu31 Younuo je22 u33 pje33 pwɔ33 pi33 tjo35 sɔŋ31 ja21 kiu13 kwə21 Jiongnai ʔi53 u44 pa44 ple44 pui44 tʃɔ35 ʃaŋ22 ʑe32 tʃu33 tʃɔ35 She(Chenhu) i35 u22 pa22 pi35 pi22 kɔ31 tsʰuŋ42 zi35 kjʰu53 kjʰɔ35 Xiangxi Miao occidental(Layiping) ɑ44 ɯ35 pu35 pʐei35 pʐɑ35 ʈɔ53 tɕoŋ42 ʑi33 tɕo31 ku33 Xiangxi Miao oriental(Xiaozhang) a33 u53 pu53 ɬei53 pja53 to33 zaŋ13 ʑi35 gɯ32 gu35 Qiandong Miao septentrional(Yanghao) i33 o33 pi33 l̥u33 tsa33 tʲu44 ɕoŋ13 ʑa31 tɕə55 tɕu31 Qiandong Miao meridional(Yaogao) tiŋ24 v13 pai13 tl̥ɔ13 tɕi13 tju44 tsam22 ʑi244 tɕu31 tɕu24 Pu No (Du'an) i454 aːɤ454 pe454 pla454 pu454 tɕu423 saŋ212 jo42 tɕu22 tɕu42 Nao Klao (Nandan) i42 uɔ42 pei42 tlja42 ptsiu33 tɕau32 sɒ31 jou54 tɕau24 tɕau54 Nu Mhou (Libo) tɕy33 yi33 pa33 tləu33 pja33 tjɤ44 ɕoŋ31 ja32 tɕɤ55 tɕɤ32 Nunu (Linyun) i53 əu53 pe53 tɕa53 pɤ53 tɕu23 ʂɔŋ22 jo22 tɕu32 tɕu22 Tung Nu (Qibainong) i55 au33 pe33 tɬa33 pjo33 ʈu41 sɔŋ21 ʑo21 tɕu13 tɕu21 Pa Na ʔa31 ʔu13 pa13 tɬo13 pei13 kjo35 ɕuŋ22 ʑa53 tɕʰu313 tɕo53 Hmong Shuat (Funing) ʔi55 ʔau55 pʲei55 plɔu55 pʒ̩55 tʃɔu44 ɕaŋ44 ʑi21 tɕa42 kɔu21 Hmong Dleub (Guangnan) ʔi55 ʔɑu55 pei55 plou55 tʃɹ̩55 ʈɻou44 ɕã44 ʑi21 tɕuɑ42 kou21 Hmong Nzhuab (Maguan) ʔi54 ʔau43 pei54 plou54 tʃɹ̩54 ʈou44 ɕaŋ44 ʑi22 tɕuɑ42 kou22 Dian Miaonororiental (Shimenkan) i55 a55 tsɿ55ɿ ye la trescripción habitual de los sinólogos pa [ɨ]. tl̥au55 pɯ55 tl̥au33 ɕaɯ33 ʑʱi31 dʑʱa35 ɡʱau31 Raojia i44 ɔ44 poi44 ɬɔ44 pja44 tju33 ɕuŋ22 ʑa53 tɕa55 tɕu53 Xijia Miao (Shibanzhai) i55 u31 pzɿ31 pləu31 pja31 ʈo24 zuŋ24 ja33 ja31 ʁo31 Gejia i33 a33 tsɪ31 plu33 tsia33 tɕu55 saŋ31 ʑa13 tɕa24 ku133

 Ver tamién 
 Maojiahua

 Referencies 

 Bibliografía 
 Li Jinping, Li Tianyi [李锦平, 李天翼]. 2012. A comparative study of Miao dialects [苗语方言比较研究]. Chengdu: Southwest Jiaotong University Press.
 Esti artículu correspuende en parte a una entrada de Epistemowikia, publicáu en dominiu públicu o bien, so la Llicencia Creative Commons Atribución Compartir-Igual 3.0.