Llingües viétiques

Les llingües viéticas formen una caña de les llingües austroasiátiques. La caña tamién foi llamada orixinalmente foi llamada tamién việt-mường, annamita-muong y vietnamuong, anque anguaño esi nome acutar pa la subrama demográficamente más importante qu'inclúi simultáneamente al vietnamita y el mường.

Munches llingües viéticas tienen sistemes tonales a mediu camín ente'l de les llingües việt-mường y el d'otres cañes austroasiátiques que nun tienen una influencia significativa del sinítico o del tai. El vietnamita modernu tien una influencia significativa del chinu tantu en vocabulariu como nel sistema tonal. El vocabulariu sinón-vietnamita ta ente'l 30 y el 60% del vocabulariu total, dependiendo de la temática y l'estilu usáu. El chinu foi históricamente la influencia principal nel vietnamita.

 Oríxenes 
A partir de la diversidá llingüística, la rexón d'orixe de les llingües viéticas asítiase nes modernes provincies de Bolikhamxai y de Khammouan en Laos según partes de les provincies de Nghệ An y Quảng Bình en Vietnam. El tiempu de diversificación d'esta caña sería d'unos 2000 años.Chamberlain, J.R. 1998, "The origin of Sek: implications for Tai and Vietnamese history", in The International Conference on Tai Studies, ed. S. Burusphat, Bangkok, Thailand, páxs. 97-128. Institute of Language and Culture for Rural Development, Mahidol University. L'ancestru del idioma vietnamita falábase orixinalmente na rexón del ríu Coloráu no qu'anguaño ye'l norte de Vietnam.

El vietnamita foi identificáu como llingua austroasiática a mediaos del sieglu XIX, y anguaño esiste una evidencia bien sólida pa sofitar esta clasificación. Anguaño, el vietnamita ye una llingua monosilábica, como'l cantonés, perdiendo munches de les carauterístiques fonolóxicu y morfolóxicu del proto-austroasiático. Amás el vietnamita tien una importante contingenge de léxicu emprestáu de les llingües sinítiques y les llingües tai. Sicasí, dellos autores aguantáronse históricamente a la hipótesis de que'l vietnamita taba más estrechamente rellacionáu col camboyanu que col sinítico o'l tai. De toes formes, la gran mayoría d'estudiosos espliquen estes similaridades tipolóxiques como la resultancia del contautu llingüísticu y la influyencia cultural, más qu'a una rellación filoxenética.

 Distribución 
Los falantes de llingües viéticas, distintes del vietnamita, ocupen la rexón vecina de Nakai–Nam Theun en Laos y Vietnam norcentral (Chamberlain, 1998). Munchos d'estos falantes son falantes de mường, nhà làng y nguồn. Chamberlain (1998) llista los allugamientos actuales en Laos pa los siguientes etnies viéticas:http://siteresources.worldbank.org/INTLAOPRD/Resources/jim_chamberlain_monitoring_report_on_nt2_consultations.pdf

Nguồn: Ban Pak Phanang (Distritu de Boualapha, Khammouan); dellos otros en Vietnam.
Liha-Phong-Toum: distritu de Khamkeut; orixinariu probablemente del norte de la frontera ente'l norte de Nghe An y Khamkeut.
Ahoe (thavung): que orixinalmente falar nel subdistrito de Na Tane nel distritu de Nakaiy l'aldega de Ban Na Va nel distritu de Khamkeut; movíos dende'l distritu de Hinboun mientres la guerra, y darréu reasentados en Nakai Tay (39 llares) y en Sop Hia (20 llares) nel pandu de Nakai.
Thaveung (Dialeutos ahao y ahlao): munches aldegues cerca de Lak Xao; probablemente orixinarios de la rexón de Na Heuang.
Cheut (chut): Ban Na Phao y Tha Sang (distritu de Boualapha); probablemente otros falantes en Pha Song, Vang Nyao, Takaa; orixinarios de Hin Nam Non y Vietnam.

En Vietnam, dellos falantes d'etnies de los montes falantes de llingües viéticas, incluyendo los arem, los rục, los maliêng y los mày (cươi) que fueron reasentados en Cu Nhái (allugaos nel oeste de Quang Binh o'l suroeste del distritu de Huong Khe n'Hai Tinh). Los sách tamién s'atopen en Vietnam.

 Comparanza léxica 
Los numberales comparaos de distintes llingües viéticas son:Viet-Muong numerals (E. Chan)
{| style="text-align:center;"
|-
! rowspan=2|GLOSA
! colspan=3|Chut
! colspan=2|Cuoi
! colspan=2|Muong
! colspan=2|Vietnamita
!rowspan=2|PROTO-VIÉTICO
|-
! Arem !! Chut !! Maleng !! Hung(Toum)
! Tho !! Muong !! Nguôn !! Aheu(Thavung) !! Vietnamita
|- 
| 1 || mṳːc || moc11 || mɔːc11 || moːc31 || moːt32
| moc11 || moːc53 || mɔːc11 || mot21 || *moːc
|-
| 2 || hæːl || haiːl55 || haiːl35 || haiːl55 || haiːl45
| haiːl55 || haiːn22 || haiːl55 || haiːj33 || *haiːl
|-
| 3 || pæ || pa55 || paː35 || paː55 || pa45
| pa55 || paː22 || paː55 || baː33 || *paː
|-
| 4 || puon || poːn35 || poːnʔ32 || poːn35 || pɔːn324
| ponʔ21 || poːn312 || poːnʔ53 || bon45 || *poːn
|-
| 5 || ɗam || ˀdam55 || ɗam55 || ɗam55 || ɗam45
| ˀdam55 || ðam22 || ɗam55 || nam33 || *ɗam
|-
| 6 || prawʔ || pʰraw35 || pʰroːʔ32 || pʰlaw35 || pʰraw324
| kʰawʔ21 || ʃaw312 || pʰaluʔ55 || ʃaw45 || *pʰrawʔ
|-
| 7 || pʌh || paj312 || pɜlʰ35 || pal35 || pajʔ55
| paj22 || paj35 || pih55 || baj312 || *paj-
|-
| 8 || tʰæːm || tʰaːm35 || saːmʔ32 || saːm35 || saːm324
| tʰaːmʔ21 || tʰaːm312 || saːmʔ53 || taːm45 || *tʰaːm
|-
| 9 || ciːnˀ || ciːn35 || ciːnʔ32 || ciːn35 || ciːn324
| cinʔ21 || ciːn312 || ciːnʔ53 || cin45 || *ciːnʔ
|-
| 10 || ᶮcṳk || mɨəj31 || (sip55) || maːl11 || mɨəj43
| mɨəl² || mɨəj55 || (sip55) || mɨəj21 || *mɨəl
|}

 Referencies 

 Bibliografía 
Barker, M. Y. (1977). Articles on Proto-Viet–Muong. Vietnam publications microfiche series, non. VP70-62. Huntington Beach, Calif: Summer Institute of Linguistics.
Chamberlain, J.R. 2003. Ecu-Spatial History: a nomad myth from the Annamites and its relevance for biodiversity conservation. In X. Jianchu and S. Mikesell, eds. Landscapes of Diversity: Proceedings of the III MMSEA Conference, 25–28 August 2002. Lijiand, P. R. China: Center for Biodiversity and Indigenous Knowledge. pp. 421–436.
Sidwell, Paul (2009). Classifying the Austroasiatic languages: history and state of the art. LINCOM studies in Asian linguistics, 76. Munich: Lincom Europa.
SEAlang Project: Mon–Khmer languages. The Vietic Branch
Sidwell (2003)

Ethnologue