Idioma dzongkha

El dzongkha (རྫོང་ཁ་) o butanés ye la llingua nacional de Bután. La pallabra dzongkha significa "la llingua del distritu", (kha, ཁ་) ye llinguax, y dzong ye "distritu" . O tamién, falada nel dzong (རྫོང་), onde los dzong son los monesterios fortificaos que s'atopen en Bután y que foron fechos por Shabdrung Ngawang Namgyal nel sieglu XVII.

A partir de 2013, Dzongkha tenía 171 080 falantes nativos y alredor de 640 000 falantes en total.How many people speak Dzongkha? Reguláu pola Dzongkha Development Commission.
 Usu 
Dzongkha y los sos dialectos son la llingua nativa d'ocho distritos occidentales de Bután (Wangdue Phodrang, Punakha, Thimphu, Gasa, Paru, Hai, Dagana y Chukha). Tamién s'atopen dellos falantes nativos cerca de la ciudá india de Kalimpong, una vegada parte de Bután pero agora nel norte de Bengala.

Dzongkha foi declaráu como l'idioma nacional de Bután en 1971. L'estudiu de Dzongkha ye obligatoriu en toles escueles de Bután, y la llingua ye la lingua franca nos distritos al sur y al este onde nun ye la llingua materna. La película de 2003 de Bután, Travelers and Magicians ta dafechu en Dzongkha.

 Sistema d'escritura 
L'alfabetu tibetanu usáu pa escribir Dzongkha tien trenta lletres básiques, dacuando conocíes como "radicales", pa les consonantes. Dzongkha xeneralmente escríbese nes formes de la escritura Uchen de Bután, les formes del alfabetu tibetanu conocíu como Jôyi "cursiva a mano" y Jôtshum "formal a mano". La forma impresa conozse a cencielles como Tshûm.

 Romanización 
Hai delles menes de romanización y sistemes de treslliteración pa Dzongkha, sicasí, tolos sistemes posibles fallaron en representar el verdaderu soníu fonéticu.Tibetan. Dzongkha. Un sistema de trescripción fonética conocíu como Roman Dzongkha, escurríu pol llingüista George van Driem, foi adoptáu como'l sistema de romanización estándar de Dzongkha pol gobiernu de Bhután en 1991.

 Fonoloxía 
Dzongkha ye un llinguaxe de tonu y tien dos tonos de rexistru: altu y baxu. El tonu d'una sílaba determina'l alófonu del entamu y el tipu de fonación de la vocal nuclear.

Referencies

Categoría:Llingües de Bután