Sassari

Sassari (n'italianu y sassarés: Sassari; en sardu: Tàttari) ye una ciudá italiana allugada en Cerdeña, capital de la provincia homónima, segunda ciudá de la islla dempués de Cagliari. Asítiase a 35 quilómetros del Aeropuertu de Alghero-Fertilia.

 Historia 
Sassari foi probablemente fundada a principios de la Edá Media polos habitantes del antiguu puertu romanu de Turris Lybisonis (actual Porto Torres, qu'hasta entós fuera la ciudá principal de la isla), quien buscaron abellugu nel interior pa escapar de los ataques sarracenos dende'l mar. Sassari foi escalada polos xenoveses en 1166. Foi conceyu llibre y depués dominiu de los aragoneses y castellanos.
Anque foi un dominiu español dende l'entamu del sieglu XIV hasta'l sieglu XVIII. Dempués pasó a los austriacos y a los piamonteses.
 Universidá 
Ye sede d'una prestixosa universidá estatal (n'italianu: Università degli Studi di Sassari; en llatín: Universitas Turritana Sacerensis), embrivida como kurz UNISS; cuenta con unos 18.000 estudiantes. Foi fundada en 1562 pol comerciante sardu Alessio Fontana y nos sos entamos tuvo dirixida por un colexu jesuíta. Ta especialmente dedicada al estudiu del Derechu. 

 Llingua o idioma 
Los únicos idiomes reconocíos dafechu oficiales son:
Idioma italianu
Idioma sardu, en 1997 unificáronse tolos idiomes sardos nuna sola llingua y dióse-y oficialidá en Rexón Autónoma de Cerdeña col fin d'evitar la so estinción.
La llingua sarda foi reconocida cola llei rexonal Nᵘ26 del 15 d'ochobre de 1997 como segunda llingua oficial de Cerdeña, xunto al italianu. La llei rexonal aplica y reglamenta delles normes del estáu italianu en tutela de les minoríes llingüístiques. 

Otros idiomes mediu-oficiales falaos en zones d'esta provincia (anguaño en peligru d'estinción):
Hasta hai relativamente pocu na ciudá d'Alguer y conceyos estremeros la mayoría de los habitantes de la zona falaben alguerés, una variedá dialeutal del catalán —con influencies del sardu y l'italianu. 
Dialeutu d'Idioma corsu con influencies del italianu, español, sardu y alguerés o catalán cerdeño. Hai una corriente (Paez ser qu'a esta corriente tien el sofitu de los partíos políticos nacionalistes corsos) que quier axuntar tolos dialeutos del llatín d'orixe ítalo-romance de Córcega y el norte de Cerdeña. El so oxetivu sería da-y calter de llingua cooficial en Córcega (departamentos d'Alta Córcega y Córcega del Sur) pa prevenir la so desapaición y caltener una llingua que guarde la riqueza cultural d'esos dialeutos.
Dialeutu del sardu: Idioma sassarés, faláu en Sassari, en Porto Torres y en zones circundantes, que tien carauterístiques entemedies ente'l galurés y el logudorés, derivaos tamién de la fuerte influencia exercida polos dominadores pisanos, xenoveses y españoles. En 1997 integrar nel actual Idioma sardu.

 Llugares d'interés 

Sassari tien una hestoria bien antigua y tien ayalgues artístiques, monumentos, museos y numberoses ilesies de diversos periodos. Ente los edificios más famosos atópense:
 el Duomo di San Nicola
 Palazzo Ducale
 la fontana del Rosello
 El Muséu nazionale archeologico ed etnografico G. A. Sanna

Vecín a Sassari
 La Santísima Trinidá de Saccargia, alzada nel sieglu XII Codrongianos.
1000px|center|thumb|Panorámica de los barrios centrales de Sassari vistos dende'l Monte Oro; al fondu Osilo y les llombes del Anglona; na base, el vieyu trazáu de la Carretera Estatal 131 Carlo Felice.

En Sassari les festividaes más conocíes son la Faradda di li Candareri (14 d'agostu) y, sobremanera, la Cavalcata Sarda que se remonta al añu 1711; dende 1951 entámase añalmente nel domingu de l'Ascensión (penúltimu domingu de mayu). La manifestación, de calter llaicu, consiste nel desfile de grupos folclóricos provenientes de diverses zones de Cerdeña que, a cuerpu o a caballu y coles sos vistimientes tradicionales, amuesen al públicu aspeutos etnográficos y enogastronómicos de la cultura sarda.

En Sassari y la so rexón nun se fala'l sardu puramente, sinón un dialeutu emparentáu col sardu logudorès, corsu, pisano, xenovés, catalán, aragonés y (el sassarés).

 Evolución demográfica 

 Persones relevantes de la ciudá 
 Eva Mameli Calvino (1886-1978): micóloga *
Michele Zanche: políticu *
Salvatore Alepus (Morella, 1503 – Sassari, 1568): teólogu y poeta, arzobispu de Sassari
 Domenico Alberto Azuni: xurista *
Enrico Costa: escritor y ensayista
 Giuseppe Biasi: pintor
 Mario Sironi: pintor, unu de los fundadores del grupu Novecento
 Antonio Segni: Presidente de la República Italiana dende 1962-1964
 Francesco Cossiga: Presidente de la República Italiana * 
Enrico Berlinguer: Secretariu Xeneral del PCI Partíu Comunista Italianu dende 1972-1984
 Hector Nava: Pintor costumista d'orixe arxentín, 1880-1950
 Claudia Cano (1980): Blogger "Coffee and Brunch"

 Hermanancies 
 Timișoara  dende 1990

Hermanancia de folclor
 Gubbio  dende 2002
 Viterbo  dende 2006
 Nola  dende 2006
 Palmi  dende 2006

Hermanancia d'arte *
Barcelona  dende 2010

 Consulaos 



 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Guía turística de la ciudá de Sassari

Categoría:Llocalidaes de Cerdeña