Conceyu baxo xurisdicción central

Los conceyos so xurisdicción central o control direutu ye'l nivel más altu nes ciudaes utilizáu en China, Corea (Sur y Norte), Taiwán y Vietnam, con condición igual a la de les provincies de tales países anque con distintes variaciones. 
Corea del Sur camudó'l títulu de Ciudaes Gobernaes Direutamente a Ciudaes Metropolitanes (Ciudá Especial pa Seúl) en 1991.

Xeográfica y culturalmente, munchos de los conceyos son enclaves nel centru de les provincies. Dalgunos atópense en posiciones estratéxiques ente les provincies.

 China 
 Beixín, Tianjin, Shanghai y Chongqing.
 Corea del Norte
 Pyong Yang.
 Corea del Sur
 Seúl, Busán, Daegu, Incheon, Gwangju, Daejeon y Ulsan.
 Taiwán 
 Taipéi, Kaohsiung, Taoyuan, Tainan, Taichung y Nuevu Taipéi.
Vietnam 
 Ḥanói, Ciudá Ho Chi Minh, Da Nang y Hai Phong

 China continental y Taiwán 
 Historia 
Los primeros conceyos fueron les 11 ciudaes de Nankín, Shanghai, Beixín, Tianjin, Qingdao, Chongqing, Xian, Cantón, Hankou (agora parte de Wuhan), Shenyang y Harbin que se remonten al gobiernu de la República de China. Fueron creaos en 1927, pocu dempués de que fueren designaos como "ciudaes" mientres la década de 1920. Nominalmente Dalian yera un conceyu, anque taba so ocupación xaponesa. Estes ciudaes fueron llamaes conceyos especiales/ciudaes (), pero darréu renombraes conceyos de control Yuan () y finalmente conceyos so xurisdicción central () pol Gobiernu Chinu.

Dempués del trunfu de la Revolución en 1949 Anshan, Benxi y Fushun xubieron a conceyu mientres Qingdao, Dalian y Harbin baxaron a conceyos provinciales.中华人民共和国行政区划（1949年） Hankou fundir a Wuhan. Polo tanto quedaben 12 conceyos nel territoriu continental, hasta que Dalian foi alzada en 1950. En payares de 1952, Nankín foi rebaxada a conceyu provincial.中华人民共和国行政区划（1952年） En xunetu de 1953, Harbin foi restauráu a la condición de conceyu, xunto a Changchun.中华人民共和国行政区划（1953年） Sacante Beixín y Tianjin, que taben baxu control central, tolos demás conceyos rexir poles Árees Alministrativa Mayores (大行政区 Pinyin: Dàxíngzhèngqū).

En xunu de 1954, 11 de los 14 conceyos rebaxar a conceyos provinciales, munchos d'ellos convirtiéronse nes capitales de les sos provincies, namái Beixín, Shanghai y Tianjin, quedáronse, hasta Chongqing foi restaurada en 1997 con una superficie muncho más amplia. Tianjin foi tamién, temporalmente revertida al status de control provincial alredor de los 60.

Dos conceyos de Taiwán creáronse dempués de que'l gobiernu de Chiang Kai-Chek tomó'l control tres la so derrota na Guerra Civil. Taipéi fíxose un conceyu de control yuan en 1967. Lo mesmo fíxose para Kaohsiung en 1979. La promoción de Taichung y Tainan de ciudá provincial a conceyu, foi propuesta y aprobada en 2009. Dende 1994 los conceyos de control yuan fueron oficialmente conceyos baxu control direutu pa sorrayar la so autonomía. Amás de desenvolvimientu políticu, económicu y cultural, la llei taiwanesa dicta qu'un conceyu tien de tener más de 1.250.000 habitantes. 

 Conceyos antiguos 
 Nome Trad. Simp. Pinyin N. postal Rexón Anexón actual Nankín     Nánjīng Nanking Esti Jiangsu Qingdao    Tsingtao Esti Shandong Xi'an     Xī'ān Sian Noroeste Shaanxi Cantón    Kwangchou (Canton) Sur-Central Guangdong Hankou (Wuhan)    Hankow Sur-Central Hubei Shenyang     Shěnyáng Shenyang (Mukden) Nordeste  Liaoning Harbin     Hāěrbīn Harbin Nordeste  Heilongjiang Dalian     Dàlián Dairen Nordeste  Liaoning Anshan     Ānshān Anshan Nordeste  Liaoning Benxi     Běnxī) Penhsi Nordeste  Liaoning Fushun     Fǔshùn Fushun Nordeste  Liaoning

 China continental 

 Posición na xerarquía 
Los conceyos son la clasifición cimera de les ciudaes chines. Anque delles ciudaes de nivel inferior puedan autondenominarse col nome de conceyu, sicasí, en Wikipedia referir a ellos, utilizando los términos convencionales siguientes:

Hai cuatro niveles de les ciudaes na República Popular China:
 Conceyu #
Ciudá-prefeutura
 Ciudá-distritu
 Ciudá-condáu

 Alministración 
Nos conceyos chinos, el más altu funcionariu del gobiernu ye l'alcalde. L'alcalde ye tamién un delegáu na Asamblea Popular Nacional (el parllamentu)Chongqing Mayor: Government Must Place Service Above Anything Else y Secretariu Axuntu del Comité Municipal del PCCh. Sicasí, la más alta autoridá alministrativa nel conceyu pertenez al Secretariu del Comité Municipal del PCCh o secretariu del Partíu.

 Conceyos actuales de China 
 Mapa de conceyu so xurisdicción central de la República Popular de China  500px
 Tabla de conceyu so xurisdicción central de la República Popular de China Nᵘmapa !align="left"|Nome !align="left"|Trad.Simp.PinyinPostalAbr.ISOISO 3166-2:CN (ISO 3166-2 códigos pa les provincies de China)RexónPoblaciónDensidá (/km²)Área (km²)Divisiones 1 Beixín      Běijīng Peking  jīng CN-11 Norte 15,810,000 941 16,800 Llista 2 Tianjin      Tiānjīn Tientsin  jīn CN-12 Norte 11,519,000 980 11,305 Llista 3 Chongqing      Chóngqìng Chungking  yú CN-50 Suroeste 31,442,300 382 82,300 Llista 4 Shanghai      Shànghǎi Shanghai  hù CN-31 Esti 18,450,000 2,622 6,341 Llista

 Taiwán (República de China) 
 Posición na xerarquía 
Los conceyos son les ciudaes de mayor rangu en Taiwán. Anque delles ciudaes de nivel inferior n'ocasiones traduzan la so categoría como conceyos en Wikipedia empléguense los nomes convencionales:

En taiwán hai trés niveles de ciudaes entamaos según l'actual República de China:

 Conceyu
 Ciudá provincial
 Ciudá de control distrital

 Alministración 
Nes municipalidaes taiwanesas, l'alcalde ye'l funcionariu de mayor rangu, ye escoyíu cada cuatro años polos votantes censaos nel conceyu, por ex. l'Alcalde de Taipéi.

 Conceyos actuales en Taiwán 
 Conceyos controlaos direutamente de la República de ChinaReferencies y detalles topar nos artículos individuales del conceyu. NomeTrad. Simp. Hanyu Pinyin Abr. BanderaEmblemaPoblación Densidá (/km²) Área (km²) Divisiones Mapa Taipéi    Táiběi  běi center|50px center|30px 9.050.000 2.948,8 3.069 Llista50px Kaohsiung     Gāoxióngcenter|50px center|30px 2.800.000 2.786,1 1.005 Llista50px

 Corea del Norte 
 Posición na xerarquía 
Les ciudaes gobernaes direutamente son les ciudaes de mayor rangu en Corea del Norte.

En taiwán hai trés niveles de ciudaes d'alcuerdu al gobiernu de Corea del Norte:

 Ciudaes gobernaes direutamente
 Ciudaes

 Conceyos actuales de Corea del Norte 
 Ciudaes gobernaes direutamente y Rexones Adm. Especiales de la Rep. Popular Democrática de CoreaRomanización  Han'gŭl  Hanja Añu de separación  Provincia de la que se dixebróP'yŏngyang Chikhalsi
 |평양 직할시平壤直轄市1946P'yŏngan del Norte

 Conceyos antiguos de Corea del Norte 
 Romanización  Han'gŭl  Hanja  Años Provincia que la absorbióCh'ŏngjin - (antes Chikhalsi)청진시淸津市1960-1967, 1977-1985Hamgyŏng del NorteHamhŭng - (antes Chikhalsi)함흥시咸興市1960-1967Hamgyŏng del SurKaesŏng - (antes Chikhalsi) 개성시開城市1951-1955Hwanghae del NorteNamp'o - (antes Chikhalsi) 남포시南浦市1980-2004P'yŏng'an del SurRasŏn (Rajin-Sŏnbong) - (antes Chikhalsi) 라선 (라진-선봉시)羅先市 (羅津-先鋒市) 1993-2004Hamgyŏng del Norte

Nota: Corea del Norte usa una romanización variante de la McCune-Reischauer

 Corea del Sur 
 Posición na xerarquía 
Les ciudaes especiales y ciudaes metropolitanes, conceyos ambos, son la clasifición cimera de les ciudaes surcoreanas.

Esisten trés niveles de ciudaes en Corea del Sur:
 Ciudá Especial
 Ciudá Metropolitana
 Ciudá

 Alministración 
Nes municipalidaes taiwanesas, l'alcalde ye'l funcionariu de mayor rangu, ye escoyíu cada cuatro años polos votantes censaos nel conceyu, por ex. l'Alcalde de Seúl.

 Conceyos actuales de Corea del Sur 
 Ciudaes especiales y ciudaes metropolitanes de la República de CoreaRomanización  Hangul  Hanja Añu de separación  Provincia de la que se dixebróSeúl Teukbyeolsi서울 특별시1067Yangju (depués Namgyeong)Busan Gwangyeoksi부산 광역시釜山廣域市 1963Gyeongsang del SurDaegu Gwangyeoksi대구 광역시大邱廣域市 1981Gyeongsang del NorteIncheon Gwangyeoksi인천 광역시 仁川廣域市 1981GyeonggiGwangju Gwangyeoksi광주 광역시光州廣域市 1986S. JeollaDaejeon Gwangyeoksi대전 광역시大田廣域市 1989Chungcheong del SurUlsan Gwangyeoksi울산 광역시蔚山廣域市 1997Gyeongsang del Sur

Notes
 Seúl nun tien nome hanja pero en chinu suel escribise 首爾/首尔 pol so nome nuevu o Hanseong (漢城) pol so nome antiguu que data de la Dinastía Joseon.
 Seúl foi designada "Ciudá Llibre Especial" (Teukbyeol Jayusi; 특별 자유시; 特別自由市) dixebrada de la provincia de Gyeonggi en 1946 y "Ciudá Especial" en 1949.


 Referencies 

Categoría:Organización territorial de China
Categoría:Organización territorial de Taiwán
Categoría:Xeografía de Vietnam
Categoría:Organización territorial de Corea del Norte
Categoría:Organización territorial de Corea del Sur