Jane Addams

Jane Addams  foi una socióloga feminista, pacifista y reformadora d'Estaos Xuníos. En 1889 fundó la Hull House xunto a Ellen Gates Starr, qu'anguaño ye un muséu. Caltuvo una rellación romántica con Mary Rozet Smith, que describió como matrimoniu.

En 1931 ganó'l premiu Nobel de la Paz, premiu compartíu con Nicholas Murray Butler.

 Familia y vida privada 

Los padres de Jane Addams fueron John Huy Addams (1822-1881), propietariu de molín y más tarde senador republicanu del estáu d'Illinois mientres 16 años (1854-1870) y Sarah Weber Addams (Sarah Webber de soltera) (1817-1867).
Tuvo cuatro hermanes y tres hermanos:
 Mary Catherine Addams (1845-1894)
 Georgiana Addams (1849-1850)
 Martha Addams (1850-1867)
 John Weber Addams (1852-1918)
 Sarah Alice Addams (1853-1915)
 Horace Addams (1855-1855)
 George Weber Addams (1857-1859)
En 1864 el so padre volvió casase cola vilba Anna Hostetter Haldeman (1828-1919). Esti enllaz traxo dos neños más a la familia, Henry Winfield Haldeman (1848-1905) y George Bowman Haldeman (1861-1909).

Tres la escuela, Addams quería estudiar nel Smith College, pero'l so padre nun-y lo dexó porque taba demasiáu lloñe. Terminó allegando al Rockford Female Seminary, l'actual Rockford College, en Rockford (Illinois). Ellí conoció a Ellen Gates Starr, cola que entabló una gran amistá. En terminando los sos estudios en Rockford en 1881, y tres la repentina muerte del so padre n'agostu d'esi mesmu añu, empezó a estudiar medicina, pero abandonó, porque los sos problemes cola columna que carecía dende la infancia tornaron. Tres la so vuelta a casa retomó la idea d'estudiar nel Smith College, pero la so salú fíxo-y refugar la idea. Por cuenta de trate obligada a abandonar los sos estudios cayó nuna fonda depresión y foi diagnosticada de neurastenia.

En 1882 foi operada pol so hermanascu mayor del so problema de columna, y tres seis meses de recuperación, y por prescripción médica, pasó los dos años siguientes visitando Inglaterra, Alemaña, España, Italia y Francia xunto a la so madrasca. A la vuelta d'Europa retomó la so amistá con Starr, con quien viaxó a Londres pa visitar la Toynbee Hall.

En 1890 conoció a Mary Rozet Smith, y empecipiaron una rellación romántica lésbica que se caltuvo hasta la muerte de Smith en 1933, y que Addams describió como matrimoniu anque nun fuera reconocíu polo civil nin pola ilesia.
Smith yera fía d'un prósperu fabricante de papel y direutor del ferrocarril d'Illinois Central.

Marie Rozet Smith curió a Addams cuando tuvo enferma y llevó la so correspondencia inclusive colos sos parientes cercanos, como sobrinos y sobrines. Ello ye que Addams destruyó les cartes que caltenía del viaxe con Smith; cartes de Addams a Smith qu'amuesen un fondu ciñu. Dambes mercaron xuntes una casa de vacaciones en Bar Harbor, na mariña de Maine.

En 1889 foi fundadora de la Hull House, en Chicago, que foi una de les primeres cases d'acoyida pa inmigrantes nos Estaos Xuníos, con guardería infantil y diversos programes d'educación. Jane Addams nun se casó nin tuvo fíos. Na so infancia tuvo na Society of Friends, conocida como los Sociedá Relixosa de los Amigos cuáqueros, anque'l so padre dexó'l so heriedu a cuatro congregaciones locales. En Chicago foi miembru d'una congregación presbiteriana, y visitó frecuentemente asamblees unitaries, onde dio clase. El 21 de mayu de 1935 finó por cuenta de un cáncer.

 Trabayu social 



Tres la so torna d'Europa en 1885 Jane Addams empezó la so obra social. Ayudó a los güérfanos nel Chicago's Room y tuvo activa en munches organizaciones de caridá. En 1889 fundó la Hull House de Chicago, una de les primeres cases d'acoyida d'Estaos Xuníos inspirada nel Toynbee Hall del sur de Londres, que fundara Samuel Barnett en 1885.

Les cases d'acoyida yeren centros onde los probes recibíen formación y beneficios sociales, y suponíen una meyora en reformes sociales. A la Hull House allegaben cada selmana casi 2000 persones qu'usaben les facilidaes con que cuntaba:
 Escuela de tardes p'adultos
 Guardería 
 Asociaciones pa los neños mayores
 Galería d'arte 
 Cocina pública 
 Café 
 Gimnasio 
 Piscina 
 Taller d'encuadernación
 Escuela de música 
 Compañía de teatro 
 Biblioteca 
 Taller pa chiques
 Serviciu de busca d'empléu

La Hull House sirvía tamién como institución sociolóxica pa muyeres.
Addams foi amiga y colega de los primeros miembros de la Chicago School of Sociology, sobre los qu'influyó cola so socioloxía aplicada. Foi una de los autores de los Hull-House Maps and Papers en 1893, que definieron los intereses y la metodoloxía de los sociólogos de Chicago. Trabayó xunto a George Herbert Mead en distintos aspeutos de la reforma social, como por casu los derechos de les muyeres o les fuelgues de los trabayadores del sector testil de 1910. Addams enllazó les idees centrales del interaccionismo simbólicu cola teoría del feminismu cultural y del pragmatismu, qu'enconten les sos idees.

En 1911 ayudó a la fundación de la National Foundation of Settlements and Neighborhood Centers, de la qu'exerció la primer presidencia.
Esmolecida pol empiezu de la Primer Guerra Mundial fundó en 1915 la Women's International League for Peace and Freedom. Pronunciar contra la participación d'Estaos Xuníos na guerra y sofitó la posición del presidente Woodrow Wilson. El mesmu añu aceptó dirixir les grandes conferencies internacionales de la muyer de L'Haya, a les qu'asistieron más de 1 500 muyeres de 28 países. Jane Addams tamién cofundó l'American Civil Liberties Union y la National Association for the Advancement of Colored People (NAACP). Amás foi miembru de l'American Anti-Imperialist League y de l'American Sociology Association y participó nel movimientu sufraxista femenín.

En 1929 foi nomada presidenta honoraria de la Women's International League for Peace and Freedom y dos años más tarde convirtióse na primer muyer americana en ganar el Premiu Nobel, que se-y dio pol so compromisu social. En 1935, poco primero de la so muerte, foi honrada con motivu del ventenu aniversariu de la nacencia de la Women's International League for Peace and Freedom.

 Bibliografía 
 Irene Stratenwerth: Das Gefühl, die Welt ein Stück weiterbringen zu müssen. In: Charlotte Kerner (Hrsg.): Nicht nur Madame Curie - Frauen, die dean Nobelpreis bekamen. Belz Verlag Weinheim y Basel 1999, ISBN 3-407-80862-3.
 Dorothy Ross: Jane Addams (1860-1935), Häuslicher Feminismus und die Möglichkeiten der Sozialwissenschaften. in: Claudia Honegger und Theresa Wobbe (Hrsg.): Frauen in der Soziologie. Neun Porträts. C.H. Beck, München 1998, ISBN 3-406-39298-9.
 Mary Jo Deegan: Jane Addams and the Men of the Chicago School, 1892-1918. Transaction Books, New Brunswick 1988, ISBN 0-88738-077-8.
 Anja Schüler: Frauenbewegung und soziale Reform. Jane Addams und Alice Salomon im transatlantischen Dialog, 1889-1933. Franz Steiner Verlag 2004, ISBN 3-515-08411-8.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Biografía del Institutu Nobel (n'inglés).

Categoría:Sociólogos y sociólogues d'Estaos Xuníos
Categoría:Activistes contra la probeza
Categoría:Feministes d'Estaos Xuníos
Categoría:Sufraxistes d'Estaos Xuníos
Categoría:Filántropos y filántropes d'Estaos Xuníos
Categoría:Non violencia
Categoría:Premiu Nobel de la Paz
Categoría:Premiu Nobel d'Estaos Xuníos
Categoría:Sociólogues feministes
Categoría:Persones d'Illinois