Parque nacional Mesa Verde

El parque nacional Mesa Verde ye un parque nacional de los Estaos Xuníos, declaráu tamién Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1978. Ta asitiáu nel condáu de Montezuma, nel suroeste de Colorado. El parque ocupa 211 quilómetros cuadraos y contién numberoses ruines d'habitaciones y aldegues construyíes pol pueblu anasazi. Destaquen les construcciones realizaes en cueves y baxu salientes de los cantiles; ente elles Cliff Palace.

Estos poblaos de piedra, grandes y bien construyíos, son la resultancia d'una llarga ocupación mientres la cual fuéronse amestando habitaciones y almacenes de manera aparentemente aleatoria. 

 Xeografía 
 Llatitú y llargor: .
 Altitú: 1860-2560 m.

El parque estiéndese 21,2 quilómetros de norte a sur y 19,2 d'este a oeste. El terrén ta apoderáu por sierres y valles en direición norte-sur. Munches de les sierres rematen nuna cresta cerca del estremu norte del parque..

 Historia 

El llugar tuvo habitáu dende'l sieglu VI polos indios anasazi, que construyeron los sos poblaos primero nos visos de los pandos y más tarde, a partir del sieglu XII en cueves nes parés de los cañones, hasta que foi abandonáu de secute escontra 1275 por razones desconocíes.

Los primeros europeos que llegaron a la rexón de Mesa Verde fueron los esploradores españoles, que buscaben una ruta de Santa Fe (Nuevu Méxicu) a California, nes décades de 1760 y 1770. Bautizaron la rexón col nome de Mesa Verde por cuenta de los sos elevaos pandos cubiertos de montes d'enebros y pinos.

Nun foi hasta 1873, coles observaciones d'un prospector llamáu John Moss, cuando se fixo pública la esistencia de los poblaos de piedra. L'añu siguiente, el prospector guio al fotógrafu William Henry Jackson pol cañón del Mancos, na base de Mesa verde, dende onde pudo fotografiar unu de los poblaos. En 1875, el xeólogu William H. Holmes percorrió la ruta de Jackson. Los informes de Jackson y Holmes fueron incluyíos nel informe del Hayden Survey, en 1876, una de les cuatro espediciones d'esploración del oeste americanu financiaes pol gobiernu federal, que, xunto con otres publicaciones, conducieron a propuestes pa la esploración sistemática de los restos arqueolóxicos del suroeste, anque mientres dellos años nun tuvieron consecuencies práutiques.

Mentanto, el valle del Mancos empezó a ser ocupáu por rancheros, y empezó l'espoliu de los restos arqueolóxicos. Richard Wetherill, rancheru y arqueólogu aficionáu, foi'l primer guía turísticu de la rexón.

Otros visitantes pernomaos fueron la reportera Virginia McClurg, que los sos esfuercios siguíos mientres años llevaron a la constitución del parque nacional; el fotógrafu y escritor Frederick H. Chapin, qu'en 1892 publicó The Land of the Cliff-Dwellers, el primer llibru ilustráu nel que s'ufiertaba una descripción estensiva del llugar; y el xeólogu suecu Gustaf Nordenskiöld, qu'en 1891 foi'l primeru n'estudiar científicamente les ruines.

A finales del sieglu XIX yera patente que Mesa Verde precisaba proteición ante'l vandalismo siguíu. Finalmente, el 29 de xunu de 1906, foi establecíu'l Parque nacional Mesa Verde.

Nel branu de 2002, el parque sufrió estensos quemes forestales y tuvo que ser cerráu en parte. Anque tola estensión del parque volvió abrir, entá son visibles los daños sufiertos.

 Servicios 
La entrada del parque asitiar a quince quilómetros al este de Cortez. El centru de visitantes atopar a 24 quilómetros de la entrada, y la zona más popular, Chapin Mesa, a 10 quilómetros del centru de visitantes.

El Muséu Arqueolóxicu de Chapin Mesa informa sobre la civilización de los anasazi y espón pieces arqueolóxiques.

Trés de los poblaos de Chapin Mesa tán abiertos al públicu:
 Spruce Tree House abre tol añu, salvu mal tiempu.
 Balcony House y Cliff Palace cierren pel hibiernu; namái pueden percorrese en visites empuestes.

A 19,2 quilómetros al suroeste del centru de visitantes, per una carretera de monte, llegar a Wetherill Mesa, onde s'atopen Long House y Step House. Munchos otros poblaos son visibles dende la carretera, pero nun tán abiertos al públicu.

Amás de los poblaos nos cantiles, tamién hai ruines nel visu de los pandos. Ente les abiertes al públicu atópense Far View Complex, Cedar Tree Tower y el Templu del Sol, en Chapin Mesa, y Badger House Community en Wetherill Mesa.

El parque tamién tien senderos señalizaos, una zona d'acampada, gasolinera, restoranes y agospiamientos, anque éstos tán cerraos pel hibiernu.

 Sitios d'interés 
 Cliff Palace: Ye'l pobláu más grande y conocíu de Mesa Verde. Identificáronse 220 habitaciones y 23 kives.

 Mug House: Ruines asitiaes en Wetherill Mesa y escavaes na década de 1960 pol arqueólogu Arthur Rohn. Contién 94 habitaciones en cuatro niveles, con una gran kiva, construyida con pilastres y murios verticales simples. Esta estrura ceremonial tien forma de güeyu de pesllera, por cuenta de un entrante tres el llar, lo que se considera un elementu distintivu del estilu de Mesa Verde. Les habitaciones que s'arrexunten alredor de la kiva suxeren qu'ésta pudo tar techada.

 Sand Canyon Pueblo: Contién más de 420 habitaciones, 90 kivas y 14 torres nun estensu espaciu abiertu, con una fonte na cabecera d'un pequeñu cañón. Les escavaciones indiquen que foi construyíu ente 1250 y 1270 siguiendo un plan preestablecido, anque delles habitaciones fueron añadíes dempués. Ente los elementos distintivos destaca una estructura en forma de D arrodiada de múltiples murios, una gran kiva y ciertes carauterístiques que la rellacionen cola arquiteutura del cañón del Chaco.

 Spruce Tree House: Asitiáu en Chapin Mesa, bien calteníu y de bon accesu. Les ruines inclúin una kiva visitable col techu reconstruyíu. Les escavaciones indiquen que, como la mayoría de les construcciones de Mesa Verde, tuvo ocupada menos d'un sieglu.

 Square Tower House: La torre que da nome a esti pobláu ye la estructura más alta de Mesa Verde. Tuvo ocupada ente 1200 y 1300.

 Banzaos de Mesa Verde.

 Ver tamién 
Parque estatal Mancos

 Bibliogradía 
 Noble, David Grant. Ancient Ruins of the Southwest. Northland Publishing, Flagstaff, Arizona 1995. ISBN 0-87358-530-5 
 Nordenskiöld, Gustaf. Ruiner af Klippboningar I Mesa Verde's Cañons, Estocolmu: P. A. Norstedt & Söner, 1893.
 Nordenskiöld, Gustaf. The Cliff Dwellings of the Mesa Verde, Chicago: P.A. Norstedt & Söner, 1893.
 Oppelt, Norman T. "Guide to Prehistoric Ruins of the Southwest". Pruett Publishing, Boulder, Colorado, 1989. ISBN 0-87108-783-9.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Sitiu oficial: Mesa Verde National Park (n'inglés y n'español)
 Sitiu del Parque nacional: Mesa Verde National Park Page (n'inglés)
 Unesco: Mesa Verde National Park (n'inglés)
 Visita Social:  (n'español)

Mesa Verde
Categoría:Patrimoniu de la Humanidá n'Estaos Xuníos
Categoría:Ruines d'Estaos Xuníos
Categoría:Colorado
Categoría:Árees protexíes establecíes en 1906