Idioma lahnda

El lahnda o panyabí occidental referir a un conxuntu de variedaes d'idiomes indoarios noroccidentales falaos na provincia de Panyab (en Paquistán). Puramente, el lahnda nun ye un idioma sinón un continuu geolectal indoario formáu por variedaes de transición ente l'idioma majhi (panyabí estándar) y el idioma sindhi. Ethnologue clasifica'l conxuntu de variedaes de lahnda como una macrollingua que demográficamente, sería la cuarta llingua más falada d'Asia, solo detrás del idioma chinu, l'indostánicu (hindi y urdú) y l'árabe.

En total, el lahnda falar en 8 países y consiguió desenvolver la so propia lliteratura."Lahnda", artículu en Shackle: Concise Encyclopedia of Languages of the World. Londres: Brown & Ogilvie.

Foi identificada pol irlandés George Abraham Grierson, caballeru comendador de la Orde del Imperiu de la India y miembru de la Orde de Méritu del Reinu Xuníu, nun volume de Estudiu Llingüísticu de la India (de 1919). Asina, estremar d'otros dialeutos falaos en 4 rexones del Panyab. Ello ye que el términu "lahindā" significa "occidental" nestes variedaes. Pa referinos a les sos variedaes falamos de llingües lahndi.

 Aspeutos históricos, sociales y culturales 
 Usu y distribución 

La llinia divisoria ente'l lahnda y el panyabí va de norte a sur. Empieza nel distritu de Gujranwala y acaba nel de Montgomery, cercanu a Sahiwal. Atopar al oeste de la ciudá de Lahore. Los principales llugares onde se fala son Bahawalnagar, Bahawalpur, Bhakkar, Dera Ghazi Khan, Jhang, Layyah, Mianwali, Multen, Muzaffargarh, Rahim Yar Khan, Sahiwal y Sargodha.

 Variedaes 

Usualmente el lahnda puede estremase en siete variantes:
 el hindko (nel norte), * 
el pahari o panjistaní, *
el jakati (faláu n'Afganistán y n'Ucraína, por migración), *
el khetrani, *
el panyabí mirpur (faláu por 62.6 millones de persones en 7 naciones, qu'inclúin Paquistán), *
el potwari, *
el saraiki (faláu por 13.8 millones de persones en 3 países nel sur; toma'l derawali, el multani y el riasti), y *
los dialeutos del norte de Gujarat.

 Descripción llingüística 
 Fonética 
El hindko tien una tonación similar al idioma panyabí occidental, anque'l llevantamientu baxu facer por aciu un tonu altu que cai en Peshawar.
Sicasí, el saraiki —que como'l sindhi, escarez de tonos— desenvolvió implosivas y retién les consonantes entecortaes, [bʱ], [dʱ], [ɡʱ] y [mʱ].

 Gramática 
El futuru facer por aciu -s-.

 Comparanza léxica 
Los numberales en distintes variedaes de lahnda son:
{|class=wikitable style=text-align:center;
|-
! GLOSA
! Hinkoseptent. !! Panyabíde Mirpur !! Siraiki
|-
| '1' || ɪ̤k || ɪk || hɪkː
|-
| '2' || do || do || ɗo
|- 
| '3' || træ || trɛ || trɛ
|-
| '4' || ʧar || ʧaɾ || ʧɑɾ
|-
| '5' || pʌɲʤ || pə̃ʧ || pɘnʤ
|-
| '6' || ʧʰy || ʧʰy || ʧʰi
|-
| '7' || sʌt || sət || sɘtː
|-
| '8' || ʌʈʰ || əʈʰ || ɘʈʰː
|-
| '9' || nõ || non || nɘũ
|-
| '10' || dʌs || dəs || ɗɘh
|}

 Referencies 

Categoría:Idioma lahnda