Parentescu

El parentescu o la parentela ye'l venceyu qu'esiste ente dos persones por consanguinidá, afinidá, adopción, matrimoniu o otra rellación estable d'afectividá análoga a ésta.

 Conceutu 
En sentíu estrictu, ye'l venceyu que xune a les persones que baxen unes d'otres o que tienen un ascendiente común, esto ye, que se topen xuníes por una comunidá de sangre. En sentíu ampliu, parentescu ye la rellación o unión de delles persones por virtú de la naturaleza o la llei. En particular, puede señalase que'l parentescu común

 Formes de parentescu 
El parentescu ente dos persones puede producise de trés formes distintes:

 Parentescu de consanguinidá 
El parentescu de consanguinidá ye la rellación qu'esiste ente les persones xuníes por un venceyu de sangre, esto ye, que tienen siquier un ancestru de mancomún. La proximidá nel parentescu por consanguinidá determinar pol númberu de xeneraciones que dixebren a los dos parientes, y mídese en graos, correspondiendo cada grau a la separación ente una persona y les sos padres o fíos.

Estos venceyos de parentescu consanguíneu entamar en linia de parentescu, formaes por una serie consecutiva de graos, ente les que pueden estremase:
 Llinia recta: la serie de graos esistente ente persones que baxen una de la otra.
 Llinia recta ascendente: xune a daquién con aquellos de los que baxa de manera direuta: padres, güelos, bisagüelos, tatarabuelos, 
 Llinia recta descendente: lliga al ancestru colos que baxen socesivamente d'él de manera direuta: fíos, nietos, bisnietos, tresnietos, 
 Llinia colateral: la serie de graos esistente ente persones que tienen un ascendiente común, ensin baxar una de la otra: hermanos, tíos, primos...

Esto alcuéntrase reguláu nos artículos 915 a 918 del Códigu civil español, nel artículu 27 del Códigu civil chilenu, nos artículos 190 a 198 del Códigu civil guatemalianu y nos artículos 37 a 39 del Códigu Civil venezolanu.

 Parentescu d'afinidá  
L'afinidá ye'l venceyu que s'establez ente un cónyuge y los parientes consanguíneos del otru, o bien, recíprocamente, ente una persona y los cónyuges de los sos parientes consanguíneos. El grau y la llinia de l'afinidá determinar según el grau y la llinia de la consanguinidá. Esto ye, una persona ye pariente por afinidá de tolos parientes consanguíneos del so cónyuge na mesma llinia y grau qu'esti lo ye d'ellos por consanguinidá. Recíprocamente, los cónyuges de los parientes consanguíneos d'una persona son parientes por afinidá d'esta na mesma llinia y grau que'l pariente consanguíneu del que son cónyuges.

La rellación esistente ente un grupu de parientes consanguíneos y los parientes consanguíneos del cónyuge d'unu d'ellos, que podría denominase «doble afinidá» (por casu, la rellación esistente ente los consuegros o los concuñaos o concuños, nun xenera parentescu nel Derechu hispanu. Esto ye, el matrimoniu nun crea parentescu ente los consanguíneos d'unu de los cónyuges y los del otru.

Tamién esiste'l términu «contrapariente», que significa "pariente de parientes": 'Nun ye primu direutu mio; ye un contrapariente porque ye primu del mio cuñáu.'

 Parentescu civil 
Ente los romanos conocíase como agnatio al venceyu puramente civil esistente ente persones suxetes a una mesma patria potestá, fueren o non descendientes de quien la ostentaba. La naturaleza d'esti venceyu nun moraba nel sangre, sinón nel poder. 

L'adopción tamién crea un tipu especial de parentescu, llamáu «parentescu civil» o «parentescu per adopción», ente l'adoptáu y el adoptante, según ente l'adoptáu y la familia del adoptante. Polo xeneral, el parentescu ente un adoptáu y la so familia adoptante considérase esautamente igual que'l d'un miembru familiar d'orixe consanguíneu.

 Parentescos 
Estos son los graos de parentescu:
+ParentescuDescripción DALLAVariantespá / maPariente qu'enxendra un fíu o fíapai / mai
padre / madre
papá / mamá padrastru / madrasta Pariente que fai la función de pá por tar casáu cola madre natural
 Pariente que nun ye madre natural y ye pareya del padre naturalfíu / fíaPersona enxendrada por una pareyafiyu / fiyahermanu / hermanaPariente que tien el mesmu padre y la mesma madre qu'otruxermanu / xermana hermanascu / hermanasca Pariente que tien el mesmu padre o la mesma madre qu'otruhermanastru / hermanastra
mediohermanu / mediohermanagüelu / güelaPariente que ye padre o madre del padre o la madre de daquiénbuelu / buelanietu / nietaPariente que ye fíu d'un fíuñetu / ñetabisgüelu / bisgüelaPariente que ye padre del güelubisagüelu / bisagüela
bisabuelu / bisabuela
bisbuelu / bisbuela
tresgüelu / tresgüelabisnietu / bisnietaPariente que ye fíu del nietubisñetu / bisñeta
biznietu / biznieta
bizñetu / bizñetataragüelu / taragüelaPariente que ye güelu del güelutresnietu / tresnietaPariente que ye fíu d'un bisnietu o d'una bisnieta tresbiznietu / tresbiznieta Pariente que ye fíu d'un bisnietu o d'una bisnietatíu / tíaPariente que ye hermanu del padre o de la madresobrín / sobrinaPariente que ye fíu d'un hermanu o d'una hermanaprimu / primaPariente que ye fíu d'un tíuprimu carnal / prima carnal
primu carneru / prima carneraprimu hermanu / prima hermanaPariente que ye fíu d'un tíuprimu segundu / prima segundaPariente que ye nietu d'un hermanu o hermana del güelu o de la güelaesposu / esposaPersona que ta casada con otramaríu / muyer
home / muyercuñáu / cuñada Pariente que ye hermanu del home o de la muyer d'ún
 Pariente que ta casáu con un hermanu o una hermana d'ún
 Pariente que ta casáu con un hermanu o hermana del home o de la muyer d'únconcuñáu / concuñada Hermanu o hermana del cuñáu de daquién
 Muyer o home del cuñáu o cuñada de daquiénsuegru / suegraPariente que ye padre o madre de la persona cola que se ta casáuconsuegru / consuegraPariente de daquién por ser padre o madre del que ta casáu col fíu o fía d'ún o de la otra personaxenru / nueraPariente que ta casáu con un fíu o con una fíaxenru / xenra

 Efeutos de parentescu 
Sirve p'ampliar la esfera de derechos ente parientes.

 Derechos que deriven del parentescu 
Los principales derechos que deriven del parentescu son: la pensión alimenticia, la patria potestá y la heriedu.

 Obligaciones que nacen del parentescu 
La pensión alimenticia, nel so aspeutu pasivu; el respetu y la considerancia que los descendientes deben a los sos ascendientes, y la tutela llexítima.

 Incapacidaes que deriven del parentescu 
La incapacidá pa contraer matrimoniu ente parientes cercanos; la prohibición qu'impon la llei, en determinaos casos, pa sirvir como testigos, en xuiciu, a un pariente, y la incapacidá pa ocupar determinaos cargos de l'alministración pública, cuando un aspirante a dichos cargos yá ocupa otros dientro de la mesma alministración.

La obligación alimenticia. Ente les obligaciones derivaes del parentescu figura, de manera preeminente, la obligación alimenticia, que ye recíproca, pos el que la cumple tien, de la mesma, el derechu d'esixila (Artículu 301 del Códigu Civil). En virtú d'esta obligación, el deldor tien de procurar al acreedor tolos medios necesarios por que ésti nun escareza d'alimentos, habitación, medicines, educación, etcétera, esto ye, lo necesario pa vivir decorosamente.

 Bioloxía evolutiva 
N'evolución, parentescu significa parentescu evolutivu, esto ye, dos taxones rellacionaos filoxenéticamente.

 Ver tamién 
 Antropoloxía del parentescu
 Consanguinidá
 Descendencia
 Filiación
 Filiación (antropoloxía)
 Xenealoxía
 Heriedu (Derechu) 
 Heriedu xenéticu
 Sistemes terminolóxicos de parentescu

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Evolución
Categoría:Antropoloxía