Calendariu gregorianu prolépticu

El calendariu gregorianu prolépticu (del griegu πρόληψις; prólēpsis, conocimientu anticipáu) ye'l resultáu de convertir al calendariu gregorianu les feches anteriores a la introducción oficial d'esti en 1582. Esta trasllación suel facese a partir del calendariu xulianu, magar que puede facese tamién a partir de cualesquier otru calendariu. Nos países qu'adoptaron el calendariu gregorianu más sero ye avezao tresformar tamién les feches ente 1582 y la fecha de l'adopción del calendariu gregorianu nesi país usando'l calendariu prolépticu.

 Usu del calendariu 
L'usu d'esti calendariu ye obligáu específicamente pa la conversión de feches anteriores a 1582 pola norma ISO 8601:2004 (cláusula 4.3.2.1 Calendariu gregorianu), siempre que les dos partes qu'intercambien información tean conformes. Úsenlo tamién la mayoría de los estudiosos de la cultura maya, especialmente pa la conversión de les feches de la nomada cuenta larga (sieglu I e.C. - sieglu X)Schele L, Wanyerka P, The proceedings of the Maya hieroglyphic workshop. University of Texas. 1992. p. 173.. Por embargu, el restu d'historiadores y los astrónomos nun avecen a utilizalu, porque la diferencia ente'l calendariu xulianu y el gregorianu nun ye relevante pa la mayoría de les referencies de datación, nas que figura namái l'añu. Lo correuto, cuando se citen documentos d'una dómina pregregoriana, ye dar la data orixinal, y facer figurar como notes les referencies a cuál calendariu taba n'usu y la equivalencia d'esa data notros calendarios.

Pa estos calendarios estrémense dos sistemes pa numberar los años dende'l nacimientu de Cristu. Beda y otros historiadores más tardíos nun usaron el cero llatín (nulla) como añu cero, polo que'l añu anterior al añu 1 ye'l añu 1 e.C. Nesti sistema l'añu 1 e.C. ye un añu bisiestu, neto que nel calendariu xulianu prolépticu. Matemáticamente ye más conveniente incluyir un añu 0 y representar los años anteriores como negativos, pues esto fai más cenciellu'l cálculu del númberu d'años ente un añu negativu (e.C.) y otru positivu (d.C.). Esta ye la convención usada na numberación añal astronómica y nel sistema de fecha estándar internacional, ISO 8601. Nestos sistemes, l'añu 0 ye bisiestuDoggett, L. E. (1992). «Calendars». En P. Kenneth Seidelmann. Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac. Sausalito, California: University Science Books. ISBN 0-935702-68-7..

Magar que'l calendariu xulianu entamó a funcionar nominalmente nel añu 45 e.C., cuando foi implantáu por Xuliu César, la colocación del día bisiestu, ente'l 45 e.C. y el 1 e.C., foi irregularPeter Meyer, «The Julian and Gregorian Calendars», 1998. Consultáu'l 10 de xunu de 2017. El calendariu xulianu con un día adicional cada cuatro años namái tuvo un usu regular dende finales del añu 4 hasta 1582 (o más tarde nos países que nun adoptaron el calendariu gregorianu nesa fecha).

El calendariu gregorianu prolépticu ye usáu delles vegaes en programes informáticos pa facer más cenciellu'l manexu de feches antigües. Asina, ye'l calendariu utilizáu por MySQL,8 SQLite,9 PHP, CIM, Delphi, Python10 y COBOL.

 Diferencia ente les feches del calendariu xulianu y les del calendariu gregorianu prolépticu 
La diferencia ente les feches del calendariu xulianu y les del calendariu gregorianu prolépticu primero de la introducción del calendariu gregorianu, n'ochobre de 1582, son les siguientes.

La tabla que vien darréu asume la esistencia d'un día bisiestu fixu nel calendariu xulianu, el 29 de febreru. La realidá, sicasí, ye que'l día bisiestu (bissextile) xulianu yera l'ante diem bis sextum Kalendas Martias, esto ye, el 24 de febreru, polo que les feches ente'l 24 y el 29 de febreru de los años bisiestos tien una correllación irregular.

Intervalu del calendariu xulianuIntervalu del calendariu gregorianu prolépticu Desfase del calendariu gregorianu, adelantáu en:Del 3 de marzu de 4 d.C. (entamu del sistema cuatrienial d'años bisiestos) al 1 de marzu de 100Del 1 de marzu de 4 d.C. al 28 de febreru de 100 −2 díesDel 2 de marzu de 100 al 29 de febreru de 200Del 1 de marzu de 100 al 28 de febreru de 200 −1 díaDel 1 de marzu de 200 al de 28 de febreru de 300Del 1 de marzu de 200 al 28 de febreru de 3000 díesDel 29 de febreru de 300 al 27 de febreru de 500Del 1 de marzu de 300 al 28 de febreru de 5001 díaDel 28 de febreru de 500 al 26 de febreru de 600Del 1 de marzu de 500 al 28 de febreru de 6002 díesDel 27 de febreru de 600 al 25 de febreru de 700Del 1 de marzu de 600 al 28 de febreru de 7003 díesDel 26 de febreru de 700 al 24 de febreru de 900Del 1 de marzu de 700 al 28 de febreru de 9004 díesDel 25 de febreru de 900 al 23 de febreru de 1000Del 1 de marzu de 900 al 28 de febreru de 10005 díesDel 24 de febreru de 1000 al 22 de febreru de 1100Del 1 de marzu de 1000 al 28 de febreru de 11006 díesDel 23 de febreru de 1100 al 21 de febreru de 1300Del 1 de marzu de 1100 al 28 de febreru de 13007 díesDel 22 de febreru de 1300 al 20 de febreru de 1400Del 1 de marzu de 1300 al 28 de febreru de 14008 díesDel 21 de febreru de 1400 al 19 de febreru de 1500Del 1 de marzu de 1400 al 28 de febreru de 15009 díesDel 20 de febreru de 1500 al 4 d'ochobre de 1582Del 1 de marzu de 1500 al 14 d'ochobre de 158210 díes+NOTA PAL USU DE LA TABLA. Cuando queramos convertir una fecha d'un añu que ye bisiestu nún calendariu y nel otru non ye preciso incluyir nel cálculu el 29 de febreru cuando la conversión afecte a los díes que medien ente febreru y marzu.
(Fecha gregoriana= Fecha xuliana + Desfase)

 Problema del Día d'Añu Nuevu 
La correllación ente les feches xulianes y les gregorianes presenta otru problema más, deriváu de los socesivos cambios históricos de la fecha que se vien usando pa determinar el cambiu d'añu. Nes diferentes dómines y países l'entamu del añu, que na mayoría de les époques y países cristianos taba establecíu el 1 de xineru, desplazose al 25 de marzu, el 25 d'avientu o al 29 d'agostu, por exemplu, pa conmemorar estremaes efemérides relixoses o astronómiques. Por exemplu, entá en 1564, un reinu estable y consolidáu como Francia tuvo de promulgar l'edictu de Roussillon pa xunificar en tol país la fecha del comienzu del añu, afitada de magar nel 1 de xineru. De resultes d'ello, p'aplicar les fórmules del calendariu gregorianu proléptico neses dómines y países hai que saber si l'añu de la fecha xuliana entama'l 1 de xineru o notru día distintu.
Nel calendariu romanu l'añu entamaba'l 1 de xineru, fecha que foi heredada pol calendariu resultante de la reforma xuliana. Pese a que los calendarios llocales teníen d'alliniase col xulianu, l'añu siguió entamando en feches distintes en dellos llugares. Asina, l'añu del calendariu d'Alexandría (Exiptu) entamaba'l 29 d'agostu, o'l 30 d'agostu dempués d'un añu bisiestu d'Alexandría. Otros calendarios provinciales, d'otra banda, foron alliniaos pa entamar l'añu el día del nacimientu d'Octaviu Augustu, el 23 de setiembre. Nel Imperiu Bizantín, qu'usaba'l calendariu xulianu, el periodu de la indicción facía que l'añu entamara'l 1 de setiembre: esta fecha sigue marcando anguaño l'escomienzu del añu llitúrxicu na Ilesia Ortodoxa. Cuando Vladimir I de Kiev adoptó'l calendariu xulianu en 988, contose esi añu como'l Anno Mundi 6496, qu'escomenzaba'l 1 de marzu, seis meses dempués del entamu del añu bizantín Anno Mundi col mesmu númberu. En 1492 (AM 7000) Iván III, según la tradición ortodoxa, reallinió l'escomienzu del añu al 1 de setiembre, polo que'l AM 7000 duró namái 6 meses en Rusia, del 1 de marzu al 31 d'agostu de 1492Historia del calendariu en Rusia y la URSS.

Demientres la Edá Media'l 1 de xineru caltuvo'l nome de Día d'Añu Nuevu (o l'equivalente nes otres llingües) en tolos países católicos d'Europa occidental, de forma que'l calendariu medieval siguió amosando los meses de xineru a avientu en doce columnes que contienen de 28 a 31 díes caún, de forma asemeyada a como lo facíen los romanos. Sicasí, la mayoría d'esos países entamaron la numberación del so añu'l 25 d'avientu (Natividá de Xesucristu), el 25 de marzu (l'Anunciación de Xesucristu) o inclusive, como en Francia, el día de Pascua. 

Na Inglaterra anglosaxona l'añu entamó, el más del tiempu, el 25 d'avientu, fecha del solsticiu d'inviernu que marcaba, como nos tiempos precristianos, l'entamu del añu; por embargu, nel sieglu XI documéntase dacuando la fecha del 25 de marzu. Otres vegaes l'entamu del añu desplazose hasta'l 24 de setiembre, día d'aniciu de la nomada indicción occidental introducida por BedaM. L. R. Beaven, "The Regnal Dates of Alfred, Edward the Elder, and Athelstan", English Historical Review 32 (1917) 517-531; idem, "The Beginning of the Year in the Alfredian Chronicle (866-87)", English Historical Review 33 (1918) 328-342.. Estes práutiques camudaron tres de la conquista normanda: de 1087 a 1155 l'añu inglés entamó'l 1 de xineru, y dende 1155 a 1751, el 25 de marzuBeginning of the year, na web Enciclopedia Católica (n'inglés).. En 1752 treslladóse definitivamente al 1 de xineru. Sicasí, inclusive anantes de 1752 el 1 de xineru foi tratáu delles vegaes como l'entamu del nuevu añu - como asocede por exemplu nos perfamosos diarios de Samuel PepysThe diary of Samuel Pepys (n'inglés)., y considerábase'l 25 de marzu como fecha d'aniciu del añu civil o llegalMike Spathaky, M, Old Style and New Style Dates and the change to the Gregorian Calendar: A summary for genealogists, na web CREE. P'amenorgar l'ambigüedá nun yera raro que les feches ente'l 1 de xineru y el 24 de marzu escribiéranse por exemplu como 161-1662, esplicándo-y al llector que'l añu 1661 caltenía'l contéu hasta marzu de 1662, y poro qu'incluyía los dos primeros meses llargos d'esti.

La mayoría de los países d'Europa occidental, nostante, camudaron yá al 1 de xineru l'empiezu del añu enantes d'adoptar el calendariu gregorianu. La tabla que vien darréu amuesa los años nos que dellos países adoptaron el 1 de xineru como entamu del añu.

 País  Añu Nuevo'l 1 de xineruBond, John James "Commencement of the Year", Handy-book of rules and tables for verifying dates with the Christian era, (London: 1875), 91–101.desde el año:Adopción del Calendariu Gregorianu República de Venecia  1522  1582 Sacru Imperiu Romanu XermánicuEl datu fai referencia a Alemaña, que'l so territoriu actual yera una parte importante, nel sieglu XVI, del Sacru Imperiu, una confederación fracturada no relixoso. Ye probable que, como asocedió nel restu del continente, los territorios católicos ficieran el cambiu delles décades anantes que los protestantes. 1544  1582 España, Portugal  1556  1582 Prusia, Dinamarca-Noruega 1559  1700 Suecia  1559  1753La conversión de Suecia ye abegosa, y duró la primera metá del sieglu XVIII. Francia  1567  1582Países Baxos del Sur  1576Por decretu del 16 de xunu de 1575. Hermann Grotefend, "Osteranfang" (Easter beginning), Zeitrechnung de Deutschen Mittelalters und der Neuzeit (Chronology of the German Middle Ages and modern times) (1891–1898)  1582 Lorena  1579  1760 Holanda, Zelanda  1583  1582 República Holandesa sacante Holanda y Zelanda  1583  1700 Escocia  1600  1752 Rusia  1700   1918 Toscana  1721  1750 Imperiu Británicu sacante Escocia  1752  1752N'Inglaterra 1751 namái duró del 25 de marzu al 31 d'avientu. Les siguientes fechas, del 1 de xineru al 24 de marzu, que seríen los caberos díes de 1751, convirtiéronse en parte de 1752 cuando l'entamu del añu pasó del 25 de marzu al 1 de xineru. Serbia  1804  1918 Imperiu Otomanu (Turquía)Ver detalles del calendariu rumi.  1918  1917

 Referencies 

Categoría:Calendarios