Eduardo Galeano

Eduardo Germán María Hughes Galeano , foi un periodista y escritor uruguayu, ganador del premiu Stig Dagerman, consideráu como unu de los más destacaos artistes de la lliteratura llatinoamericana.http://www.telesurtv.net/multimedia/Los momentos insignes-en-la vida-de-Eduardo-Galeano-20150413-0013.html

Los sos llibros más conocíos, Les venes abiertes d'América Llatina (1971) y Memoria del fueu (1986), fueron traducíos a venti idiomes. Los sos trabayos tescienden xéneros ortodoxos y combinen documental, ficción, periodismu, analís políticu y historia.

 Biografía 
Galeano nació en Montevidéu, Uruguái, nel senu d'una familia de clase alta y católica. El so padre foi Eduardo Hughes Roosen y la so madre, Licia Esther Galeano Muñoz, de quien tomó l'apellíu pal so nome artísticu. Na so mocedá trabayó como obreru de fábrica, dibuxante, pintor, mensaxeru, mecanógrafu y caxeru de bancu, ente otros oficios. A los 14 años vendió'l so primera caricatura política al selmanariu El Sol, del Partíu Socialista.


Empezó la so carrera periodística a entamos de 1960 como editor de Cola, un selmanariu influyente que tuvo como collaboradores a Mario Vargas Llosa, Mario Benedetti, Manuel Maldonado y los hermanos Denis y Roberto Fernández Retamar. Editó mientres dos años el diariu Dómina.

Casóse trés vegaes: la primera, con Silvia Brando, con quien tuvo una fía, Verónica Hughes Brando; depués, con Graciela Berru Rovira, con quien tuvo dos fíos: Florencia y Claudio Hughes Berru; finalmente, con Helena Villagra.

Mientres los sos estudios con una beca en París, supo que Juan Domingo Perón dixera: «Si esi rapazu anda per acá, gustaría vémelo». Galeano aprovechó un viaxe pa llamar al teléfonu que-y dieren, inda cuando nun terminaba de creer que fora ciertu. Lo yera, y foi recibíu perbién. Tuvo una llarga charra col ex-presidente arxentín nel exiliu, mientres la cual preguntó-y por qué nun emitía señales más de cutiu:«Perón contestóme: "El prestíu de Dios ta en que se fai ver bien pocu"».Entrevista con Ernesto Tenembaum, Radio Mitre, d'Arxentina, 1 de xunetu de 2010.

Nel golpe d'Estáu del 27 de xunu de 1973, Galeano foi encarceláu y obligáu a abandonar Uruguái. El so llibru Les venes abiertes d'América Llatina foi censurado poles dictadures militares d'Uruguái, Arxentina y Chile. marchó a vivir a Arxentina, onde fundó la revista cultural Crisis.

En 1976, casar por tercer vegada. Voló a España, onde escribió la so famosa triloxía: Memoria del fueu (una repasada pola historia de Llatinoamérica), en 1984.

A entamos de 1985, retornó a Montevidéu. N'ochobre d'esi añu, xunto a Mario Benedetti, Hugo Alfaro y otros periodistes y escritores que pertenecieren al selmanariu Marcha, funda'l selmanariu Fienda, del cual siguió siendo integrante del so Conseyu Asesor hasta la so muerte.

Ente 1987 y 1989, integró la "Comisión Nacional Pro Referendu", constituyida pa revocar la Llei de Caducidá de la Pretensión Punitiva del Estáu, promulgada n'avientu de 1986 pa torgar el juzgamiento de los crímenes cometíos mientres la dictadura militar nel so país (1973-1985).

En 2010, el Selmanariu Fienda instituyó el Premiu Memoria del Fueu, que ta previstu que Galeano apurra añalmente a un creador qu'a los sos valores artísticos sume'l compromisu social y colos derechos humanos. El primer gallardoniáu foi'l cantautor español Joan Manuel Serrat, quien recibió'l 16 d'avientu de 2010, nel Teatro Solís de Montevideo, la estauína diseñada pol escultor Octavio Podestá. El segundu gallardoniáu col premiu foi Manuel Martínez Carril, renomáu críticu cinematográficu y direutor históricu de la Cinemateca Uruguaya, el mayor archivu fílmico d'Uruguái y una institución independiente y autogestionada emblemática pola so resistencia cultural qu'en 2012 cumplió 60 años d'esistencia.

En 2004, Galeano sofitó la victoria de l'alianza Frente Ampliu y de Tabaré Vázquez. Escribe un artículu nel que menta que la xente votó utilizando'l sentíu común. En 2005, Galeano, xunto a intelectuales d'esquierda como Tariq Ali y Adolfo Pérez Esquivel xunir al comité consultivu de la recién cadena de televisión llatinoamericana TeleSUR. En Méxicu collaboró pal periódicu La Jornada.

En xineru de 2006, xunir a figures internacionales como Gabriel García Márquez, Mario Benedetti, Ernesto Sabato, Thiago de Mello, Carlos Monsiváis, Pablo Armando Fernández, Jorge Enrique Adoum, Luis Rafael Sánchez, Mayra Montero, Ana Lydia Vega y Pablo Milanés, na demanda de soberanía pa Puertu Ricu. Amás roblaron na proclamación d'independencia del país.

En febreru de 2007, Galeano superó una operación pal tratamientu del cáncer de pulmón. En payares de 2008, dixo sobre la victoria de Barack Obama:

N'abril de 2009, el presidente venezolanu Hugo Chávez apurrió un exemplar de Les venes abiertes d'América Llatina al presidente d'Estaos Xuníos Obama mientres la quinta Cume de les Amériques, celebrada en Puertu España, Trinidá y Tobagu. El fechu provocó que se convirtiera en poques hores nun ésitu de ventes n'internet.

En mayu de 2009, nuna entrevista declaró: 

 Muerte 
Carecía cáncer de pulmón dende 2007, esto obligar a amenorgar les sos apaiciones públiques, a pesar de lo cual siguió participando en distintos eventos. Depués de tar internáu una selmana nel sanatoriu 2 del CASMU arriendes de la so enfermedá, finó'l 13 d'abril de 2015 a les 8:20 (GMT-3), nel so natal Montevideo.

 Obres 
AñuTítuluISBNEditorial1963Los díes siguientesAlfa1964China1966 Los colores1967Guatemala, país ocupáu1967Reportaxes1967Les pantasmes del día del lleón y otros rellatos1968La so maxestá'l fútbol1971Les venes abiertes d'América LlatinaISBN 950-895-094-3Sieglu XXI1971Siete imáxenes de Bolivia1971Violencia y enayenadura1972Cróniques llatinoamericanes1973VagamundoISBN 84-7222-307-8 1975El cantar de nósISBN 84-350-0124-51977Conversaciones con Raimón ISBN 84-7432-034-81978Díes y nueches d'amor y de guerraISBN 84-7222-891-6Del Chanchito1980La piedra ambura1981Voces del nuesu tiempu ISBN 84-8360-237-71982 - 1986Memoria del fueu ISBN 9974620058Del Chanchito1984Aventures de los nuevos diosesISBN 9682320941Sieglu XXI1985Ventana sobre Sandino1985Contraseña1986La encruciada de la biodiversidá colombiana1986El descubrimientu d'América qu'inda nun foi y otros escritosISBN 8476681054Editorial Laia1988 - 2002El tigre azul y otros artículosISBN 9590602118Ciencies Sociales (Cuba)1962 - 1987Entevistes y artículosEdiciones Del Chanchito1989El llibru de los abrazosISBN 9788432306907Sieglu XXI1989Nós dicimos nonISBN 84-323-0675-4 Sieglu XXI1990América Llatina pa entendete meyor1990Pallabres: antoloxía personal1992Ser como ellos y otros artículosISBN 9788432307614 Sieglu XXI1993Amares ISBN 84-206-3419-0 Alianza, España1993Les pallabres andantes ISBN 9974620082  Del Chanchito1994Úselo y tíreloISBN 9507428518 Editorial Planeta1995El fútbol a sol y solombraISBN 9788432311345Sieglu XXI1998Pates arriba: Escuela del mundu al aviesuISBN 9974620147 Macchi1999Carta al ciudadanu 6.000 millonesD'autores varios: Maryse Condé; Ariel Dorfman. ISBN 84-406-9472-5Ediciones B2001Texíos. Antoloxía ISBN 84-8063-500-2 Ediciones Octaedro2004Boques del tiempu ISBN 978-950-895-160-1 Catálogo Editora2006El viaxe  ISBN 84-96592-55-3 2007Carta al señor futuru 2008Pates arriba/ la escuela del mundu al aviesu ISBN 950-895-050-1 Catálogo Editora2008Espeyos  ISBN 978-987-1492-00-8 Sieglu XXI2008ISBN
978-84-92412-22-8Llibros del Foín Coloráu2011Los fíos de los díes ISBN 978-987-629-200-9  Sieglu XXI2015Mujer - antología ISBN 978-84-323-1768-2  Sieglu XXI2016El cazador d'hestoriesISBN 978-987-629-628-1Sieglu XXI

 Premios 
En setiembre de 2010 recibió'l premiu Stig Dagerman, unu de los más prestixosos gallardones lliterarios en Suecia, apurríu añalmente pola Sociedá Stig Dagerman a aquel escritor que na so obra reconoz la importancia de la llibertá de la pallabra por aciu la promoción de la comprensión intercultural. 

 Doctoráu Honoris Causa de la Universidá de L'Habana - 2001
 Doctoráu Honoris Causa de la Universidá d'El Salvador - 2005
 Concédese-y el grau de Comendador de la Orde de Mayu al Méritu de la República Arxentina - 2006
 Doctoráu Honoris Causa de la Universidá Veracruzana, Méxicu - 2007
 Doctoráu Honoris Causa de la Universidá Nacional de Córdoba, Arxentina - 2008
  Profesoráu Honoris Causa de la Universidá de Buenos Aires [2009]
 Premiu Stig Dagerman – 2010
 Doctoráu Honoris Causa de la Universidá Nacional de Cuyo, Arxentina - 2011
 Medaya Bi-100 – 2011
 Medaya Bi-200 – 2011
 Premiu Casa de les Amériques – 2011
 Distinción Deodoro Roca de la Federación Universitaria de Buenos Aires «por ser un exemplu pa la mocedá llatinoamericana» (2011).
 Premiu Alba de les lletres – 2013http://www.panorama.com.ve/portal/app/vista/detalle_noticia.php?id=52220
 Doctoráu Honoris Causa'' de la Universidá de Guadalaxara, Méxicu - 2013https://web.archive.org/web/http://www.udg.mx/es/noticias/dara-udeg-seis-honoris-causa-y-ofrecera-cinco-carreres-mas

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Fragmento d'obres dixitalizaes d'Eduardo Galeano na Biblioteca Dixital Hispánica de la Biblioteca Nacional d'España

Categoría:Escritores d'Uruguái
Categoría:Periodistes d'Uruguái
Categoría:Ensayistes d'Uruguái
Categoría:Escritores antiglobalización
Categoría:Escritores en castellanu
Categoría:Premiu Casa de les Amériques
Categoría:Persones de Montevidéu