Enrique VIII d'Inglaterra

Enrique VIII  foi rei d'Inglaterra y señor d'Irlanda dende'l 22 d'abril de 1509 hasta la so muerte. Foi'l segundu monarca de la casa Tudor, herederu del so padre, Enrique VII. Se casó seis veces y exerció el poder más absolutu ente tolos monarques ingleses. Ente los fechos más notables del so reináu inclúyense la rotura cola Ilesia católica romana y l'establecimientu del monarca como xefe supremu de la Ilesia d'Inglaterra (Ilesia anglicana), la disolución de los monesterios y la xunión d'Inglaterra con Gales.

Tamién promulgó llexislaciones importantes, como les varies actes de separación cola Ilesia de Roma,Tener en cuenta que rompió col catolicismu romanu, recién Eduardo VI, el so socesor, rompería col catolicismu. de la so designación como cabeza suprema de la Ilesia d'Inglaterra, les Union Acts de 1535 y 1542, qu'unificaron a Inglaterra y Gales como una sola nación, la Buggery Act de 1533, primer llexislación contra la sodomía n'Inglaterra y la Witchcraft Act de 1542, que castigaba cola muerte la bruxería.Según señalaba'l Witschcraft Act, «por invocar o esconxurar a un espíritu demoníaco».

La proteición qu'espachó al pintor alemán Hans Holbein traducir nuna terrible serie de semeyes y dibuxos en color, que efigian a munchos personaxes de la corte d'aquella dómina. Destaca la efixe del propiu Enrique VIII, nel Muséu Thyssen-Bornemisza.

 Biografía 
 Primeros años 

Enrique nació nel palaciu de Placentia en Greenwich el 28 de xunu de 1491. Foi'l tercer fíu d'Enrique VII y Sabela de York. Namái trés de los sos seis hermanos sobrevivieron a la infancia: Arturo, príncipe de Gales, Margarita y María, futura reina consorte de Francia.
El so padre, miembru de la Casa de Lancaster, adquiriera'l tronu por derechu de conquista, yá que'l so exércitu ganó al postreru Plantagenet, Ricardo III, y darréu completó los sos derechos casando a Sabela, fía d'Eduardo IV d'Inglaterra. En 1493, Enrique foi designáu condestableCargu inglés que significa "guardia" o "comisariu". del castiellu de Dover y Lord Warden de los cinco puertos. En 1494 foi nomáu Duque de York y darréu Conde Mariscal d'Inglaterra y Lord teniente d'Irlanda. 

Enrique recibió una educación de primer clase d'importantes tutores y consiguió adquirir fluidez en llatín, francés y español. La so madre finó cuando él tenía once años.

Mientres la so mocedá foi un vidueñu apostador y xugador de dados y tamién prauticó xustes, caza y royal tennis, antepasáu del actual tenis. Foi amás un músicu completu, escritor y poeta. Arreyar na reconstrucción y meyoramientu de dellos edificios importantes, como'l Palaciu Nonsuch, la capiya del King's College en Cambridge, y l'Abadía de Westminster en Londres. En munchos casos tratar d'edificios confiscados, por casu al Cardenal Thomas Wolsey, ente ellos Christ Church en Oxford, el palaciu de Hampton Court, el palaciu de Whitehall y el Trinity College en Cambridge.

 Matrimoniu con Catalina d'Aragón 
En 1501, Arturo, herederu de la corona inglesa, cásase con Catalina d'Aragón, fía menor de los Reis Católicos. La pareya, que daquella tenía quince y dieciséis años respeutivamente, foi unviada por un tiempu a Gales, como s'acostumaba col herederu del tronu y la so esposa. Al añu siguiente, tres namái 20 selmanes de matrimoniu, Arturo morrió d'una infeición, polo qu'Enrique se convirtió en Príncipe de Gales y herederu al tronu. Enrique VII, entá comenenciudu en sellar una alianza matrimonial ente Inglaterra y España, ufiertó al so fíu Enrique en matrimoniu a Catalina d'Aragón.

Pa llograr el matrimoniu ente'l so fíu y Catalina d'Aragón, Enrique VII debía primero llograr una dispensa papal. Catalina manifestaba que'l so primer matrimoniu nun fuera peracabáu; de ser asina nun se riquir dispensa dalguna, sinón una simple disolución d'un matrimoniu puramente formal. Sicasí, tantu les cortes españoles como ingleses aportunaron na necesidá d'una dispensa papal pa esaniciar toles duldes tocantes a la llexitimidá del casoriu. Por cuenta de la impaciencia de Sabela I de Castiella, el papa dio apresuradamente la dispensa por aciu una bulda.
D'esta manera, catorce meses dempués de la muerte del so primer home, Catalina atopóse comprometida col hermanu d'aquél. En 1505 Enrique VII perdió'l so interés en caltener l'alianza con España y el Príncipe de Gales foi obligáu a declarar que'l compromisu fuera iguáu ensin el so consentimientu.

 Entamu del reináu 
Enrique VIII xubió al tronu en 1509, tres la muerte del so padre. Fernando'l Católicu entamó'l casoriu de la so fía Catalina d'Aragón col nuevu rei. Enrique VIII casó a Catalina en Greenwich, el 11 de xunu de 1509, dexando de llau los conseyos del papa Xuliu II y de William Warham, arzobispu de Canterbury, tocantes a la validez de tal unión. Fueron coronaos xuntos na Abadía de Westminster el 24 de xunu de 1509. 

El primer embaranzu de Catalina terminó nun albuertu en 1510. Depués dio a lluz a un fíu, Enrique, el 1 de xineru de 1511, pero'l ñácaru namái vivió hasta'l 22 de febreru d'esi mesmu añu.

Cola so coronación, Enrique VIII tuvo d'enfrentase a les problemátiques consecuencies de los impuestos nobiliarios establecíos por Richard Empson y Edmund Dudley, miembros del gabinete del so padre. Dos díes depués del so nomamientu facer detener na Torre de Londres, fueron acusaos ​​d'alta traición y degollaos en 1510. A diferencia d'Enrique VII, que favorecía les polítiques pacífiques, Enrique VIII manifestó un enclín bélicu mientres tol so reináu.

Mientres los dos años posteriores a l'ascensión d'Enrique VIII, Richard Fox, obispu de Winchester, y William Warham controlaron los asuntos d'estáu. A partir de 1511, sicasí, el poder real foi ostentáu pol cardenal Thomas Wolsey. Nesi mesmu añu, el papa Julio II proclamó una Lliga Santa contra Francia. La nueva alianza forxóse rápido, incluyendo a Inglaterra, España, rexida polos Reis Católicos, y el Sacru Imperiu Romanu, gobernáu pol emperador Maximiliano I. Enrique VIII robló'l Tratáu de Westminster, nel que prometía ayuda mutua a España contra Francia. En 1513 invadió esti país y ganó a los sos exércitos na Batalla de les Espueles. Pela so parte, Jacobo IV d'Escocia, aliáu de Francia, invadió Inglaterra pel norte, pero foi derrotáu y muertu en Flodden el 9 de setiembre de 1513, polo que'l conflictu viose termináu.

En 1514, Fernando abandonó l'alianza, y les otres partes fixeron la paz con Francia. La consecuente irritación con España empecipió'l discutiniu sobre un divorciu ente Enrique VIII y Catalina. Sicasí, cola ascensión en 1515 de Franciscu I al tronu francés, aumentó nuevamente l'antagonismu ente Inglaterra y Francia, y Enrique reconciliar colos reis d'España.

En 1516 Catalina dio a lluz a una neña, María, lo qu'anovó les esperances d'Enrique de llograr un herederu home a pesar de los previos embaranzos fallíos de la so esposa. Fernandu II morrió en 1516 y foi asocedíu pol so nietu Carlos, sobrín de Catalina. Pa ochobre de 1518, Thomas Wolsey diseñara'l Tratáu de Londres col papáu, cola idea de consiguir un trunfu pa la diplomacia inglesa, lo qu'allugaba al reinu nel centru d'una nueva alianza europea col ostensible oxetu de repeler les invasiones morisques a España, tal como solicitara'l papa.

En 1519 morrió Maximiliano, y Wolsey propunxo secretamente a Enrique como candidatu pal puestuEmperador del Sacru Romanu Imperiu, a pesar de que públicamente paecía sofitar al rei francés, Franciscu I. Finalmente, los príncipes eleutores escoyeron a Carlos I d'España. La subsecuente rivalidá ente Francia y España dexó a Enrique actuar como mediador. Asina empezó a remanar l'equilibriu del poder européu.
Tantu Franciscu I como Carlos I intentaron gociar del favor d'Enrique VIII, Franciscu en forma espectacular y esllumante, col alcuentru nel Campo del pañu d'oru,Famosa conferencia efectuada en Francia, ente Enrique VIII y el rei Franciscu I de Francia ente'l 7 y el 24 de xunu de 1520, col fin d'estrechar los llazos ente los países. La frase inglesa "Field of the Cloth of Gold" usar por enforma tiempu como sinónimu de fastuosidad y Carlos I con toa solemnidá nos alcuentros de Kent. Dempués de 1521, sicasí, la influencia inglesa sobre Europa empezó a menguar. Enrique entró nuna alianza con Carlos I al traviés del tratáu de Bruxes, y Franciscu I de Francia foi ganáu pol exércitu imperial de Carlos I na Batalla de Pavía, en febreru de 1525. L'enfotu del emperador n'Enrique menguó al mesmu ritmu que'l poder inglés sobre'l continente. Enrique VIII amosóse ronciegu n'ayudar a conquistar Francia, a pesar de les garantíes de Carlos I. Esto terminó col Tratáu de Westminster de 1527.

L'interés d'Enrique nos asuntos continentales estender hasta l'ataque contra la revolución alemana de Lutero. En 1521 dedicó-y el so "Defensa de los siete sacramentos", que-y valió'l títulu de Fidei defensor ("Defensor de la Fe").Distinción dada pol papa. Con base nesto, reconocer col títulu de inclitissimus.Inclitissimus: "el más pernomáu" en llatín. Esti honor caltúvolo entá dempués de romper con Roma, y ye inda usáu pola monarquía británica.

 La cuestión real 

La d'Enrique VIII foi la primer coronación pacífica n'Inglaterra en munchos años; sicasí, inda tenía que ponese a prueba la llexitimidá de la dinastía Tudor. Esta dio gracies al fallecimientu del so hermanu mayor Arturo, a los 15 años. 

El pueblu inglés paecía disconforme coles regles de socesión femenina, y Enrique sintió que namái un herederu home podría asegurar el tronu. Anque Catalina quedó embarazada siquier siete veces (per última vegada en 1518), namái unu de los fíos, María, sobrevivió a la infancia. Enrique frecuentara concubinas, ente elles María Bolena y Sabela Blount, con quien tuvo un fíu illexítimu, Henry Fitzroy, primer duque de Richmond y Somerset. En 1526, cuando tuvo claro que Catalina nun podría tener más neños, Enrique empezó a interesase na hermana de María Bolena, Ana.

Anque la motivación principal pa solicitar la declaración de nulidá de Catalina yera'l so deséu de tener un herederu home, Enrique foise encaprichando con Ana hasta tal puntu que terminó namorándose d'ella. El llargu intentu del Rei pa terminar el so matrimoniu foi denomináu "La cuestión real"."The big matter of the King". El cardenal Wolsey y William Warham empezaron secretamente a investigar la validez del matrimoniu con Catalina. La reina testificara que'l so primer matrimoniu nun fuera peracabáu y que, arriendes d'ello, nun había torga pal posterior casoriu con Enrique. La investigación nun pudo dir más allá, y tornóse.

Ensin informar a Wolsey, Enrique apeló direutamente a la Santa Sede. Unvió al so secretariu William Knight a Roma p'acotar que la bulda de Xuliu II, pola que se dexó'l matrimoniu ente Enrique VIII y Catalina d'Aragón, fuera llograda por aciu engaños y yera en consecuencia nula. Amás, pidía al papa Clemente VII que-y otorgara una dispensa pa dexa-y casar a cualquier muyer, inclusive nel primer grau d'afinidá. Esta dispensa yera necesaria, una y bones Enrique había primeramente teníu rellaciones con María Bolena.

Knight atopar con que Clemente VII yera práuticamente prisioneru del Emperador Carlos V, sobrín de Catalina. Tuvo dificultaes hasta pa entrevistase col papa y, cuando finalmente llograr, nun consiguió los resultaos que buscaba. Anque nun taba d'alcuerdu en declarar nulu'l matrimoniu, Clemente VII dio la dispensa, presumiendo qu'ésta nun tendría enforma efeutu mientres Enrique permaneciera casáu con Catalina.

Informáu de lo llograo pol representante del rei, Wolsey unvió a Stephen Gardiner y a Edward Fox a Roma. Quiciabes por medrana a Carlos V, el papa primeramente evitó atender les sos reclamaciones. Fox foi unviáu de regresu con una comisión autorizando l'entamu d'un procesu, pero les restricciones impuestes tornar práuticamente insignificante.

Gardiner procuró formar una comisión executiva que decidiera con antelación los puntos llegales a aldericar. Clemente VII foi persuadíu p'aceptar tal propuesta, y dexó a Wolsey y al cardenal Lorenzo Campeggio llevar el casu xuntos. La comisión actuó de callao; les sos conclusiones nun teníen de ser amosaes a naide, y teníen de permanecer siempres en poder de Campeggio.

La comisión estableció que la bulda papal qu'autorizara'l casoriu d'Enrique con Catalina sería declarada nula si los alegatos en que se basó demostrábense falsos. Por casu, la bulda sería nula si resultaba falsu que'l matrimoniu fuera absolutamente necesariu pa caltener l'alianza anglu-hispana.

El cardenal Campeggio llegó a Inglaterra en 1528. Los procedimientos, sicasí, paralizáronse cuando los españoles emitieron un segundu documentu que presumía'l otorgamiento de la necesaria dispensa. Asegurábase que, unos pocos meses enantes de da-y la dispensa nuna bulda pública, el papa Julio II otorgara lo mesmo nuna nota privada unviada a España.

La comisión, sicasí, namái fixo mención de la bulda: nun autorizó a los cardenales Wolsey y Campeggio a determinar la validez de la nota y, mientres ocho meses, les partes litigaron sobre la so autenticidá. Mientres la primavera de 1529, l'equipu llegal d'Enrique VIII completó'l "libelo", sumariu de los argumentos reales incluyendo Levítico 20, 21, que foi presentáu ante los delegaos papales, y onde se repara, por casu, lo siguiente:

Enoxáu pola demoranza, Enrique desaposió a Wolsey del so poder y riqueza. Acusar de "præmunire",Præmunire: rebaxar l'autoridá del Rei invistiendo la representación papal. pero Wolsey morrió al poco tiempu. Con Wolsey cayeron otros poderosos miembros de la Ilesia n'Inglaterra; nes oficines del Lord Canciller y del Tenedor de sellos fueron nomaos llaicos en cargos enantes reservaos namái a clérigos.

180px|thumb|Thomas Cranmer
El poder pasó en primer términu a Sir Tomás Moro, quien asumió como nuevu lord canciller d'Inglaterra'l 26 d'ochobre de 1529. John Stokesley, quien fuera miembru del Conseyu real, capellán y asistente d'Enrique VIII, sirviéndolo nel Campu del pañu d'oru en 1520, foi unviáu en 1529 a Francia —como embaxador ante Franciscu I— y a Italia buscando llograr nueves opiniones favorables al divorciu del rei y de Catalina d'Aragón. Designar obispu de Londres el 28 de marzu de 1530, en concomitancia cola creciente cayida en desgracia de Tomás Moro, quien terminaría per arrenunciar al so cargu'l 16 de mayu de 1532, un día dempués de que'l cleru inglés sometiérase definitivamente a la supremacía del rei sobre la Ilesia. Yá en 1531 la influencia de Moro amenorgara y distintos personaxes que sofitaben les intenciones del rei ameyoraron rápido les sos posiciones. Asina, la medría de la influencia política de Thomas Cromwell poner de manifiestu al traviés de la serie de cargos qu'asumió ente 1532 y 1533, que terminaron per incluyir el de ministru de Facienda y secretariu d'Estáu. Pela so parte, Thomas Cranmer foi consagráu como arzobispu de Canterbury el 30 de marzu de 1533.

El 25 de xineru de 1533, Cranmer participó de la boda ente Enrique y Ana Bolena. En mayu anunció l'anulación del matrimoniu con Catalina y pocu dempués declaró válidu'l matrimoniu con Ana. Catalina perdió'l títulu de reina y convirtióse na Princesa viuda de Gales. La so fía María, agora considerada, illexítima, perdió'l títulu de Princesa de Gales y pasó a ser, a cencielles, lady. La fía d'Ana, Sabela, convertir en presunta heredera. Catalina d'Aragón morrió de cáncer en 1536. Sir Tomás Moro aceptó que'l Parllamentu fixera reina a Ana, pos del Parllamentu emanaban les lleis y nun se pronunció sobre qu'Enrique VIII fuera cabeza de la Ilesia d'Inglaterra, llegando a dimitir como Lord Canciller pa nun tener que pronunciase. Sabía que la vida díba-y nello. Mientres un tiempu Enrique VIII dexar tranquil, pero'l so silenciu yera tan atronador pa toa Inglaterra qu'a la fin-y quixo faer falar. Munches vegaes foi entrugáu. Foi zarráu na Torre de Londres y lleváu a un xuiciu qu'incluyó falsos testimonios. La función d'acusación foi exercida por Thomas Cromwell. Topáu culpable d'alta traición, debíu al falsu testimoniu, foi condergáu a muerte. Una vegada dictada la sentencia y al solicitáse-y polos xueces unes últimes pallabres, por fin faló, diciendo que'l xuiciu fuera una patraña y negando qu'Enrique VIII pudiera ser cabeza de la Ilesia. Foi executáu en 1535. La Ilesia católica considerar un mártir de la fe, y canonizar cuatro sieglos dempués de la so muerte.

 Baturiciu relixosu 
El papa respondió a estos acontecimientos escomulgando a Enrique VIII en xunetu de 1533. Siguió un considerable baturiciu relixosu. Apuráu por Thomas Cromwell, el parllamentu aprobó delles lleis que sellaron la fienda con Roma na primavera de 1534. La Llei de restricción d'apelacionesStatute in Restraint of Appeals. prohibió les apelaciones de les cortes eclesiástiques al papa. Tamién previeno que la Ilesia decretara cualquier tipu de regulación ensin previu consentimientu del Rei. La Llei de designaciones eclesiástiquesEcllesiastical Appointments Act. de 1534 decretó que los clérigos escoyíos pa obispos teníen de ser nomaos pol soberanu. La Llei de SupremacíaAct of Supremacy. del mesmu añu, declaró que "el rei ye la única cabeza suprema na tierra de la Ilesia d'Inglaterra". La Llei de traiciones,Treasons Act. tamién de 1534, convirtió en alta traición castigada cola muerte desconocer l'autoridá del rei, ente otros casos. Al papa negáronse-y toles fontes d'ingresos monetarios como'l Denariu de San Pedru.

Refugando les decisiones del papa, el parllamentu validó'l matrimoniu ente Enrique y Ana Bolena cola Llei de SocesiónEnglish Act of Succession. de 1534. La fía de Catalina, María, foi declarada illexítima, y los descendientes d'Ana pasaron a tar na llinia de socesión real. Tolos adultos fueron obligaos a reconocer les previsiones d'esta acta; quien la refugaben yeren condergaos a prisión pa tola vida. La publicación de cualquier escritu alegando que'l matrimoniu d'Enrique con Ana yera inválidu sería consideráu alta traición.

La oposición a les polítiques relixoses d'Enrique foi rápido suprimida. Dellos monxos disidentes fueron torturaos y executaos. Cromwell, por quien foi creáu'l puestu de vicegerente espiritual foi autorizáu a visitar monesterios, supuestamente p'asegurase que siguíen les instrucciones reales, pero na práutica pa faese de les sos riqueces. En 1536, una llei del Parllamentu dexó a Enrique confiscar les posesiones de los monesterios deficitarios (aquellos con ingresos añales de 200 llibres o menos).

En 1536, Ana empezó a perder el favor d'Enrique. Dempués de la nacencia de la so fía Sabela, Ana tuvo dos embaranzos que terminaron n'albuertu o muerte del neñu. Mentanto, Enrique empezaba a poner atención a otra doncella de la so corte, Jane Seymour. Quiciabes animáu por Thomas Cromwell, Enrique fixo arrestar a Ana so cargos d'usar bruxería pa convertilo nel so maríu, de tener rellaciones adúlteres con cinco homes, d'incestu col so hermanu Xurde Bolena, vizconde de Rochford, de injuriar al Rei y conspirar p'asesinalo, col agravante de traición. Los cargos yeren dafechu fabricaos. La Corte que trató'l casu foi presidida pol mesmu tíu d'Ana, Thomas Howard, III duque de Norfolk. En mayu de 1536, condergar a Ana y al so hermanu a muerte pola foguera o por decapitación, lo que'l rei escoyera. Los otros cuatro homes sobre los que s'alegó tener rellaciones con Ana, fueron condergaos a ser colgaos, afogaos y estazaos.

Lord Rochford foi degolláu al términu del xuiciu de forma inmediata; a los otros cuatro implicaos fuéron-yos conmutadas les sos diverses sentencies de muerte pola de decapitación. Ana tamién foi degollada al poco tiempu.

 Matrimoniu con Jane Seymour 
En 1536, pocos díes dempués de la execución d'Ana, Enrique VIII cásase con Jane Seymour. L'Acta de Socesión de 1536 declaró a los fíos de Jane dientro de la llinia socesoria, escluyendo a les otres fíes d'Enrique, María y Sabela.
El rei foi habilitáu pa determinar por sigo en delantre la llinia socesoria.
Jane dio a lluz a un fíu, el príncipe Eduardo en 1537. Eduardo morrió nel Palaciu de Greenwich el 6 de xunetu de 1553, a los 15 años d'edá, y foi soterráu na Abadía de Westminster. El 10 de xunetu d'esi añu xubió al tronu Xuana Grey

Depués de la muerte de Jane, la corte entera guardó llutu con Enrique por dalgún tiempu. El rei considerar siempres la so «verdadera» esposa, por ser la única que-y dio l'herederu home que tan desesperadamente naguaba por.

 Enfermedá xenética d'Enrique VIII 
Acordies con una investigación realizada en marzu de 2011, el patrón d'embaranzos de les sos muyeres y el so deterioru mental suxeren qu'Enrique VIII yera positivu en Kell y tenía el síndrome de McLeod. Esta enfermedá faía cuasi invidable que tuviera fíos homes y polo xeneral enzancaba descomanadamente que tuviera fíos sanos.

 Lleis trascendentales 
Pa la dómina del so casoriu con Jane Seymour, Enrique concedió la so aprobación a la Constitución de GalesLaws in Wales Act. (1535–1542), que la amestó llegalmente con Inglaterra, faciendo de dambes un namái país. La llei decretó l'usu esclusivu del inglés pa los procedimientos oficiales en Gales, contrariando a los numberosos falantes del idioma galés.

Enrique siguió la persecución de los sos oponentes relixosos. En 1536 desamarrar nel norte d'Inglaterra una revuelta conocida como la "Pelegrinación de Gracia".Pilgrimage of Grace Pa entartallar a los católicos romanos rebalbos, Enrique concedió poderes al Parllamentu, y decretó un perdón xeneral a tolos arreyaos. Nun cumplió nenguna de les sos promeses, y una segunda revuelta empecipiar en 1537. Los líderes de la rebelión fueron acusaos de traición y executaos. En 1538 Enrique ordenó la destrucción de los santuarios de tolos santos de la Ilesia católica romana, y pa 1538, tolos monesterios esistentes fueren disueltos, y les sos propiedaes tresferíes a la corona.
Como compensa pola so eficiencia, Thomas Cromwell foi nomáu Conde de Essex. Abás y priores perdieron los sos escaños na cámara de los lores, y namái los arzobispos y obispos formaron la representación eclesiástica del cuerpu. Los "lores espirituales", como se conocía a los miembros del cleru con llugares na Cámara de los Lores, fueron per primer vegada superaos en númberu polos lores temporales.

 Últimos años 
Como'l so fíu Eduardo, Duque de Cornualles, nun yera un neñu sanu, Enrique decidió casase una vegada más p'asegurase un herederu home. Thomas Cromwell suxirió a Ana de Kleve, hermana del duque de Kleve, protestante y un importante aliáu nel casu de que Roma atacara a Inglaterra.

Hans Holbein el Mozu foi unviáu a Kleve pa retratar a Ana. Dempués de reparar el favorecedor semeya (nel qu'Ana apaecía ensin nengún de los sos rastros de viruela) y apuráu poles cumplíes descripciones que los sos cortesanos faíen d'Ana, Enrique decidió casase con ella. Sicasí, dizse que nun la atopó nada curiosa cuando llegó a Inglaterra, y llamar en priváu «la yegua de Flandes». Sicasí, Enrique casar el 6 de xineru de 1540.

Poco dempués, Enrique deseyó terminar el matrimoniu, non yá polos sos sentimientos personales, sinón tamién por considerancies polítiques. El duque de Kleve topábase envolubráu nuna disputa con Carlos V, Emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, con quien Enrique nun quería tener disputes. Ana foi lo suficientemente intelixente pa nun torgar la busca d'una anulación. Testificó que'l casoriu nunca fuera peracabáu, diciendo qu'Enrique ingresara cada nueche na so habitación pa puramente besala na frente enantes de dormir. El casoriu foi consecuentemente anuláu basándose en qu'Ana realizara primeramente contratos nupciales con otros nobles europeos.

Ana recibió'l títulu de «Hermana del rei» y dióse-y el castiellu de Haver, la ex residencia de la familia d'Ana Bolena. Thomas Cromwell, mentanto, por impulsar el fallíu matrimoniu, perdió'l favor real, cayó en desgracia y foi degolláu. El puestu de «vicegerente espiritual», creáu pa él, nun foi cubiertu y permanez vacante hasta güei.

El 28 de xunetu de 1540, el mesmu día en que Cromwell foi executáu, Enrique cásase cola nueva Catalina Howard, prima d'Ana Bolena. Poco dempués del casoriu, Catalina tuvo un romance col cortesanu Thomas Culpeper. Tamién emplegara a Francis Derham como secretariu, con quien tuviera informalmente rellacionada enantes del casoriu real. Thomas Cranmer, enemigu de la poderosa y católica familia Howard, llogró evidencies de les actividaes de la reina ya informó a Enrique d'ello. Anque en principiu'l rei nun creyó tales denuncies, autorizó a Cranmer a efectuar una investigación, que confirmó les acusaciones. Al ser entrugada, Catalina pudo almitir un compromisu previu con Derham, lo que por sigo mesmu convirtiera n'inválidu'l posterior matrimoniu con Enrique pero, en llugar d'esto, sostuvo que Derham obligar a establecer una rellación adúltera. Derham, de la mesma, espunxo la rellación ente la reina y Culpeper.

N'avientu de 1541, Culpeper y Derham fueron executaos. Catalina nun foi condergada en xuiciu sinón por un decretu de deshonra aprobáu pol Parllamentu. El decretu detallaba la evidencia contra la reina, con una clausa especial que dexaba l'aprobación real al traviés de comisionados, pa evitar que'l rei volviera escuchar el rellatu de los crímenes. Nunca s'utilizara esti métodu d'aprobación real, pero usar en reinaos posteriores pa reemplazar la presencia real nel parllamentu.

El casoriu con Catalina foi anuláu poco primero de la so execución. Igual que nel casu d'Ana Bolena, Catalina nun podría ser culpada téunicamente d'adulteriu yá que el matrimoniu resultó oficialmente nulu dende l'orixe. Nuevamente esta cuestión foi inorada y Catalina foi executada'l 13 de febreru de 1542.

Enrique casóse en 1543 cola so última esposa, la rica viuda Catalina Parr. La nueva reina aldericaba con Enrique sobre relixón, yá que yera calvinista ente que'l rei permanecía anglicanu. Esta conducta podría resulta-y peligrosa si nun fuera poles sos muestres de sumisión. Ayudó a reconciliar a Enrique colos sos dos primeres fíes, María y Sabela. En 1544, un decretu parllamentariu punxo a dambes na llinia de socesión tres el príncipe Eduardo, a pesar de ser consideraes illexítimes. El mesmu decretu dexaba a Enrique determinar la siguiente socesión al tronu al so arbitrio.

 Muerte y socesión 
Nos sos últimos años, Enrique engordó notablemente y la so cintura llegó a midir 137 centímetros. La obesidá data d'un accidente de xusta en 1536, nel que sufrió una firida na zanca que non yá-y torgar realizar actividá física sinón que gradualmente derivó nuna úlcera qu'indirectamente pudo habelo lleváu a la muerte. La hipótesis de que tenía sífilis foi espublizada per primer vegada unos cien años dempués de la so muerte. Argumentos más recién sobre esta posibilidá provienen d'una mayor conocencia de la enfermedá, que dexen suponer qu'Eduardo VI, María I d'Inglaterra y Sabela I amosaron síntomes carauterísticos de sífilis conxénita.

Enrique VIII finó'l 28 de xineru de 1547 nel palaciu de Whitehall, el día en que'l so padre cumpliera noventa años. Foi soterráu na Capiya de San Xurde nel castiellu de Windsor, al llau de la so tercer esposa, Jane Seymour. 

Nel intre de la década posterior a la so muerte los sos trés fíos sentáronse socesivamente nel tronu d'Inglaterra. En virtú de la Llei de Socesión de 1544, la corona foi heredada pol únicu fíu home, Eduardo, que se convirtió n'Eduardo VI como primer monarca protestante d'Inglaterra. Con namái nueve años d'edá, nun podía exercer por sí'l poder, que recayó nun conseyu de rexencia formáu por dieciséis miembros escoyíos según el testamentu d'Enrique VIII. El conseyu escoyó a Edward Seymour, Duque de Somerset y hermanu mayor de Jane, como lord proteutor del reinu.

Na eventualidá de qu'Eduardo nun tuviera fíos, sería asocedíu por María, fía de Catalina d'Aragón. Si ésta de la mesma nun tenía descendencia, la corona real heredar la fía d'Ana Bolena, Sabela. Finalmente, si Sabela morría ensin descendencia sería asocedida polos descendientes de María Estuardo, sobrino Enrique VIII.

 Legáu 
Xunto con Alfredu'l Grande, Enrique VIII ye tradicionalmente recordáu como unu de los fundadores de l'Armada Real Británica. Mientres el so reináu desenvolviéronse delles batalles navales, y fundamentalmente, invirtiéronse importantes recursos na construcción de barcos, incluyendo grandes navíos como'l Mary Rose, y na innovación teunolóxica, como l'usu d'artillería a bordu. A pesar d'esto, Enrique VIII nun mandó a los sos socesores una armada orgánica, con estructures, rangos, etcétera.
Sabela I tuvo qu'improvisar sobre la base de navíos privaos pa lluchar contra l'armada española, y en realidá, nun sentíu completu, l'armada británica recién constituyóse como productu de la rivalidá anglo-holandesa nel sieglu XVII.
Pola so rotura cola Ilesia católica romana, Enrique VIII empecipió l'escenariu de grandes invasiones españoles o franceses. Pa protexer les mariñes ameyoró numberoses defenses como'l Castiellu de Dover y otres fortificaciones y guarniciones d'artillería dende East Anglia hasta Cornualles. Munches d'estes construcciones efectuar con material llográu mientres la disolución de los monesterios ente 1536 y 1541.

 Composiciones musicales 
Enrique VIII compunxo obres curties ente les que pueden citase:

 «Pastime With Good Company» (Pasatiempu en bona compañía)
 «Though that Men Do Call» (Anque los homes llamen)
 «Though Some Saith» (Anque dalgunos digan)
 «If Love Now Reigned» (Si l'amor reinara agora)
 «Depàrture Is My Chief Pain» (La partida ye la mio principal pena)
 «Adieu madame et ma maitresse» (Adiós, la mio señora y amante)

 Enrique VIII na cultura popular 
 Teatru 
 Enrique VIII ye unu de los personaxes de la obra de William Shakespeare, Henry VIII: All Is True, publicada per primer vegada en 1623.
 La obra contemporánea más notable ye A Man for All Seasons, de Robert Bolt, que sirvió de base a la película homónima.
 Enrique VIII ye'l protagonista de La cisma de Ingalaterra, obra de Pedru Calderón de la Barca, que la so fecha d'escritura datar ente 1627 y 1649 según los autores.

 Televisión 
 Los seis esposes d'Enrique VIII, serie de televisión de la BBC de 1970 que se tresmitió en doblaxe na década de 1970 en dellos países hispanofalantes.
 The Tudors ta basada nel reináu d'Enrique VIII.
 Wolf Hall (2015), miniserie pa televisión de 6 episodios nel primer añu, tamién de la BBC, sigue los pasos de Thomas Cromwell y les sos intrigues p'ayudar a Enrique VIII a consiguir los sos propósitos.

 Cine 
Enrique VIII apaez como personaxe nes siguientes películes: Les Hermanes Bolena (2008), Anne of the Thousand Days (1969), Los seis esposes d'Enrique VIII (1972), El príncipe y el méndigu (1977, dirixida por Richard Fleischer), Un home pa la eternidá (1966) y La vida privada d'Enrique VIII (1933).

 Ancestros 
Ancestros d'Enrique VIII

 Matrimonios y fíos 

NomeNacenciaFallecimientuNotesCon Catalina d'Aragón (casáu'l 11 de xunu de 1509, anuláu'l 23 de mayu de 1533) Neña albortada  31 de xineru de 1510 Enrique, duque de Cornualles1 de xineru de 151122 de febreru de 1511 Neñu ensin nome payares de 1513 Enrique, duque de Cornualles avientu de 1514 María I (María Tudor)18 de febreru de 151617 de payares de 1558casada en 1554 con Felipe II d'España; ensin descendencia Neñu ensin nome  10 de payares de 1518  11 de payares de 1518   Con Ana Bolena (casáu'l 25 de xineru de 1533, anuláu en 1536)Sabela I7 de setiembre de 153324 de marzu de 1603  nunca se casó, ensin descendenciaEnrique Tudor  1534  Los historiadores nun se ponen d'alcuerdu si'l neñu nació y morrió'l mesmu día de la so nacencia o si nació muertu. Tampoco se sabe con certeza si foi realmente un neñu.Eduardo Tudor29 de xineru de 1536 Con Jane Seymour (casáu'l 30 de mayu de 1536; morrió'l 25 d'ochobre de 1537)Rey Eduardo VI12 d'ochobre de 15376 de xunetu de 1553 Con Ana de Kleve (casáu'l 6 de xineru de 1540 anuláu en 1540; morrió'l 17 de xunetu de 1557)ensin descendenciaCon Catalina Howard (casáu'l 28 de xunetu de 1540 anuláu en 1541; foi executada'l 13 de febreru de 1542)ensin descendenciaCon Catalina Parr (casáu'l 12 de xunetu de 1543; morrió'l 5 de setiembre de 1548)ensin descendenciaCon Elizabeth BlountEnrique Fitzroy, Duque de Richmond y Somerset15 de xunu de 151918 de xunu de 1536illexítimu; casáu en 1533 con Lady María Howard; ensin descendenciaCon María Bolena (dellos historiadores, como Alison Weir, pregúntense agora si Enrique Carey foi niciáu por Enrique VIII)Catalina Carey1524 15 de xineru de 1568illexítima; casada con Sir Francis Knollys; tuvieron descendenciaEnrique Carey, Barón Hunsdon4 de marzu de 1526 23 de xunetu de 1596illexítimu; casáu en 1545 con Ana Morgan; tuvieron descendenciaCon María BerkeleySir Tomás Stucley15254 d'agostu de 1578illexítimu; casáu con Ana Curtis; tuvieron descendenciaSir John Perrot1527setiembre de 1592illexítimu; casáu con Ana Cheyney y depués con Jane Pruet; tuvieron descendenciaCon Xuana DyngleyEtheldreda Malte15291555 illexítima; casada en 1546-1548 con Xuan Harrington; nun se conocen descendientes
Nota: De los fíos illexítimos d'Enrique VIII, namái'l Duque de Richmond y Somerset foi formalmente reconocíu pol Rei. El parentescu de los otros fíos illexítimos nun ta establecíu. Tamién ye posible qu'Enrique tuviera más fíos con otres amantes ensin conocer.

 Cronoloxía de la Casa Tudor 

Predecesor:Arturo, príncipe de GalesDuque de Cornualles1502-1509VacanteSiguiente titular:Enrique, duque de CornuallesVacantePostreru titular:Arturo, príncipe de GalesPríncipe de Gales1503-1509VacanteSiguiente titular:Eduardo, príncipe de GalesPredecesor:Enrique VIISeñor d'Irlanda1509-1541Acta de la corona d'Irlanda:Convertir en rei80pxRei d'Inglaterra1509-1547Socesor:Eduardo VIVacantePostreru titular:Ruaidrí Ua ConchobairRei d'Irlanda1541-1547

 Ver tamién 
 Anglicanismu

 Referencies y notes 

 Enllaces esternos 


 Miscelánea: Enrique VIII y el fútbol 
 Pidimientu de los pares d'Inglaterra al papa Clemente VII pa solicitar l'anulación del matrimoniu del rei Enrique VIII , nel Archivu Secretu Vaticanu

Categoría:Reis y reines d'Irlanda
Categoría:Casa de Tudor
Categoría:Reis y reines d'Inglaterra
Categoría:Wikipedia:Revisar traducción