Ríu Níxer

El ríu Níxer ye un llargu ríu africanu, el principal d'África Occidental. Naz en Guinea Conakry, travesando depués Malí, Níxer, Benín y Nixeria, onde desagua formando'l gran delta del Níxer nel golfu de Guinea. Tien un llargor de 
que lo convierte, por llargor, nel 13º del mundu y el terceru d'África, namái superáu pol ríu Nilu y el ríu Congu. Drena tamién una gran cuenca de , la 11ª del mundu y la 4ª d'África (superada pola del Nilu, el Congo y el llagu Chad).

Ye un ríu navegable hasta Bamaku, lo que lo convierte na principal vía de comunicación, tresporte y comerciu ente los países de la zona. El so principal afluente ye'l ríu Benue. Nel so confluencia con otru de los sos afluentes, el Bani, nel centru de Malí, el Níxer encrúciase y forma un delta interior, una área pantanosa d'unes  de llargor. Nesta rexón atopen ciudaes como Mopti, Sévaré y Djenné.

 Historia 

 Esploración polos europeos 
Na Roma Antigua pensábase que'l ríu cercanu a Timbuktu yera una parte del ríu Nilu (e.g., Pliniu,Pliniu el vieyu Historia Natural llibru v - 44. N.H. 5.44),Pliniu el vieyu Historia Natural llibru v - 30. una creencia siguida tamién por Ibn Battuta. A principios del sieglu XVII los esploradores europeos pensaben que'l ríu fluyía escontra l'oeste desaguando nel ríu Senegal. El cursu real yera conocíu pa munchos de los habitantes de la zona, pero los occidentales solo establecieron el cursu del ríu nel sieglu XIX, siendo unu de los sos descriptores l'esplorador escocés Mungo Park.

 Esploración de Mungo Park 
En 1788 l'esplorador escocés Mungo Park ufiertóse como voluntariu a l'African Association p'atopar les fontes del Níxer que constituyía unu de los enigmes xeográficos.

 Primer viaxe 
Mungo Park propunxo reemprender les esploraciones de Daniel Houghton, que fuera unviáu en 1790 p'afayar el cursu ríu Níxer y que morriera nel Desiertu d'El Sáḥara. Park partió'l 22 de mayu de 1795 escontra Gambia. El 21 de xunu de 1795 algamó la desaguada de Gambia y remontó el ríu hasta'l puestu comercial de Pisania (actual Karantaba). Aprendió'l dialeutu llocal gracies al médicu del puestu y empezó el so periplu per eses tierres n'avientu de 1795. Travesó'l llechu del Senegal, visitó Moullé, Bondou y Kaarta, y foi deteníu y fechu prisioneru poles tribus musulmanes mientres cuatro meses, siendo tratáu como esclavu pol so líder Ali. Consiguió escapar pol desiertu, ensin casi nada pa beber o comer y dempués de tres selmanes de sufrimientos, llegó a la ciudá de Sego, onde a la fin pudo ver el ríu Níxer. Remontó 110 km de ríu, pero sintiéndose escosu y enfermu decidió volver a Segú. Informáu polos indíxenes, enterar de que la ciudá cayera en manes de Ali, el so antiguu carceleru. Decidió entós dirixise a la ciudá de Kamalia.
Empezara la estación de les agües, y el viaxe fíxose más penosu entá que nel desiertu. Llegó escosáu a Kamalia y aldericóse dellos díes ente la vida y la muerte. Yá recuperáu, xunir a una caravana d'esclavos que reseguía la mariña. Seis meses dempués, yá nel Reinu Xuníu, publicó, con gran ésitu, el rellatu del so viaxe.

 Segundu viaxe al Níxer 
En 1803, a pidimientu del gobiernu inglés, aceptó dirixir una nueva espedición al ríu Níxer. Partió'l 30 de xineru de 1805 escontra Gorea, y dempués escontra Bamaku. Construyó un barcu pa remontar el Níxer. La enfermedá y les emboscaes de los indíxenes abrasaron la espedición (perdió a 33 de los sos compañeros). A pesar de les dificultaes, remontó 1600 km pol cursu del Níxer, enantes de ser atacáu polos Haussa. A puntu de ser vencíu, retirar escontra'l ríu onde s'afogó xunto col restu de los sos compañeros en Busa (Nixeria). Un guía y un porteador sobrevivientes informaron del so tráxicu final.

 Xeografía 
El ríu Níxer naz cerca de los montes Llomba, na frontera ente Sierra Lleona y Guinea. Entama direición nordeste al traviés de Guinea y el sur de Malí, onde baña les ciudaes de Bamaku, Tombuctú y Gao. Trátase d'un ríu alóctono, esto ye, d'un ríu que les sos agües vienen de árees más lluvioses na cuenca cimera, y traviesa dempués rexones muncho más seques na cuenca media. 

Ente KéMacina y Tombuctú, el ríu estender nuna vasta llanura d'hinchente de casi  na dómina de crecíes, no que se denomina'l Delta central del Níxer, onde'l so caudal amenórgase. Equí piérdese ente'l 25 y el 50% de les sos agües, principalmente al traviés de la evaporación. Na zona del delta alcuéntrase'l llagu Débo, el mayor de Malí, qu'en dómina de crecíes llega a les (y que foi declaráu sitiu RAMSAR)

De siguío, vira al sureste, cruciando la parte occidental de Níxer cola so capital Niaméi. Sigue a lo llargo de la frontera Níxer-Benín y dempués entra en Nixeria, onde se vuelve cada vegada más al sur, hasta recibir pela esquierda en Lokoja al so principal afluente, el ríu Benue, que llega dende Camerún, y que-y fai doblar el so caudal. Finalmente forma un gran delta pantanosu enantes d'incorporase al Atlánticu en Port Harcourt, nel golfu de Guinea, dempués d'un llargu viaxe de 4.184|km}}.

A pesar de la so pequeña antropización, el ríu Níxer ye unu de los ríos (como'l Senegal) que fueron fuertemente desenvueltos dende la década de 1980, por cuenta de la creciente seca. Al traviés de l'Autoridá de la Cuenca del Níxer (Autorité du Bassin du Niger, ABN), una organización pa la cooperación internacional ente los nueve países de la so cuenca, y la creación de la Oficina del Níxer (1932), el ríu constitúi un verdaderu apueste agrícola y tamién hidroeléctrica. El desenvolvimientu de les preses (la presa hidroeléctrica de Sélingué y la del llagu Kainji) tien agora la vocación d'abastecer a los países de la cuenca d'enerxía hidráulica) y de granu (riego de perímetru del arroz).

Los países miembros de l'Autoridá de la Cuenca del Níxer roblaron el 30 d'abril de 2008 en Niaméi la Carta de l'agua de la cuenca del Níxer. Esti preséu xurídicu concierne al conxuntu de les actividaes consagraes a la conocencia, la gobernanza, la preservación, la proteición, la movilización y usu de los recursos hídricos na cuenca» y aplícase al ríu Níxer, a los sos afluentes, subafluentes y defluentes.Communicado del Conseyu de Ministros de Mali del 13 de mayu de 2009. Disponible, en francés, en: .

 Principales ciudaes 
En sentíu agües embaxo, el ríu baña les siguientes ciudaes: Bamaku (la capital de Malí, con  nel añu 2006), Kulikoró (), Segú (102.000 hab.), Yenné (), Mopti (), Tombuctú ( envaloraos en 2008), Gao ( est. 2005), Tillabéri ( en 2001), Niaméi ( en 2001), Onitsha ( en 2005) y Port Harcourt ( en 2007).

 Cursu inusual 
El Níxer tien una de los cursu más inusuales de los grandes ríos del mundu, trazando una curva en forma de bumerán, qu'asoró a los xeógrafos europeos mientres dos milenios. La so fonte ta a solo  tierra adientro dende l'Océanu Atlánticu, sicasí'l ríu cuerre en direición opuesta al mar en direición al Desiertu d'El Sáḥara, depués toma un xiru sópitu a la derecha, cerca de l'antigua ciudá de Tombuctú y diríxese al sureste del Golfu de Guinea.

Esta estraña xeografía al paecer produzse porque'l Níxer ye la resultancia de la unión de dos antiguos ríos. L'Altu Níxer, al que los nativos denominaben Joliba, diría dende la so actual nacencia, percorriendo unes , hasta pasar Tombuctú hasta la curva del actual ríu y desaguaba nel llagu saláu de Juf, anguaño sumíu, cercanu a les mines de sal de Taodenni, ente que'l baxu Niger, denomináu polos nativos Quorra, empezaba nos montes de Ahaggar, cercanes a esi llagu y fluyía escontra'l sur en direición al golfu de Guinea. Cuando'l Sahara ensugar en 4000-1000 enantes de Cristu, los dos ríos alteriaron los sos cursos y xuniéronse al traviés del procesu de captura fluvial y el llagu de Juf dexó de recibir la corriente fluvial, ensugóse.

 Afluentes 
El cursu del ríu puede estremase en cuatro seiciones.
El ríu Níxer y los sos afluentes (afluentes y primarios de más de 200 km de llargor)  Ramal Nome afluente Desembocadura Llargor (km) Cuenca (km²) Caudal (m³/s) Países que traviesa País Entamu I  -  Ríu Niantan  Ríu Níxer       Guinea  Guinea  Cursu Cimeru -  D  Ríu Mafou  Ríu Níxer       Guinea -  D  Ríu Niandan  Ríu Níxer       Guinea -  D  Ríu Milo  Ríu Níxer       Guinea I  -  Ríu Tinkisso  Ríu Níxer       Guinea -  D  Ríu Ié  Ríu Níxer       Guinea y Mali  Mali -  D  Ríu Sankarani  Ríu Níxer       Costa de Marfil, Guinea y Mali -  D  Ríu Bani-Bagoé  Ríu Níxer       Guinea  Mali  Delta interior -  -  -  Ríu Bagoé  Ríu Níxer        Costa de Marfil y Mali -  -  -  Ríu Banifing  Ríu Níxer        Mali -  D  Ríu Gorouol  Ríu Níxer       Burkina Fasu y Níxer  Niger  Cursu Mediu -  D  Ríu Dargol  Ríu Níxer       Burkina Fasu y Níxer -  D  Ríu Sirba  Ríu Níxer       Burkina Fasu y Níxer -  -  Ríu Goroubi  Ríu Níxer       Burkina Fasu y Níxer -  -  Ríu Diamangou  Ríu Níxer       -  D  Ríu Tapoa  Ríu Níxer       Burkina Fasu y Níxer -  D  Ríu Mekrou  Ríu Níxer       Burkina Fasu, Níxer y Benín  Benín-Níxer -  D  Ríu Alibori  Ríu Níxer       Benín -  D  Ríu Sota  Ríu Níxer       Benín I  -  Ríu Tondigamé Goulbi  Ríu Níxer       Níxer  Benín-Níxer-Nixeria I  -  Ríu Sokoto  Ríu Níxer       Nixeria  Nixeria  Cursu Baxu -  -  -  Ríu Zamfara  Ríu Sokoto       Nixeria -  -  -  Ríu Gulbin Ka  Ríu Sokoto       Nixeria I  -  Ríu Malendo  Ríu Níxer       Nixeria I  -  Ríu Kontagora  Ríu Níxer       Nixeria -  D  Ríu Eri  Ríu Níxer       Nixeria -  D  Ríu Moshi  Ríu Níxer       Nixeria I  -  Ríu Eku  Ríu Níxer       Nixeria -  D  Ríu Awuir  Ríu Níxer       Nixeria I  -  Ríu Kaduna  Ríu Níxer       Nixeria I  -  Ríu Gabko  Ríu Níxer       Nixeria I  -  Ríu Gurara  Ríu Níxer       Nixeria I  -  Ríu Benue  Ríu Níxer        Nixeria y Camerún -  -  -  Ríu Katsina-Ala  Ríu Benue       Camerun, Nixeria -  -  -  Ríu Donga  Ríu Benue        Nixeria -  -  -  Ríu Taraba  Ríu Benue        Nixeria -  -  -  Ríu Gongola  Ríu Benue        Nixeria -  -  -  Ríu Mayu Kébbi  Ríu Benue        Chad, Camerun, Nixeria I  -  Ríu Anambra  Ríu Níxer       Nixeria -  -  Ríu Forcados (efluente) Golfu de Guinea       Nixeria -  -  Ríu Nun (efluente) Golfu de Guinea       Nixeria

 Ver tamién 
 Sabana anubierta del delta interior del Níxer-Bani
 Selva pantanosa del delta del Níxer

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Sobre la disputa ente Benín y Níxer 
 ICJ Judgment over the Benin-Niger boundary apueste, 12 July 2005  (n'inglés)

 Fabio Spadi, "The ICJ Judgment in the Benin-Niger Border Apueste: the interplay of titles and 'effectivités' under the uti possidetis juris principle", Leiden Journal of International Law (2005) 4, páxs. 777-794 (n'inglés).

Categoría:Ríos de Guinea
Categoría:Ríos de Malí
Categoría:Ríos de Níxer
Categoría:Ríos de Benín
Categoría:Ríos de Nixeria