Levisticum officinale

El apiu de monte o levístico (Levisticum officinale) ye una planta de la familia de les apiacees. Probablemente orixinaria del Asia central, ye utilizada como especie para condimentar platos, sobremanera nel sur y centru d'Europa. 
 Carauterístiques 
L. officinale ye una planta yerbácea, perenne, d'ente 1 y 2,5 m d'altor; forma una roseta basal de fueyes d'onde remanez un tarmu floral, exteriormente acanaláu. El raigañu ye pivotante y llarga. Les flores formen una umbela trupa d'ente 12 y 20 floros, pequeños y de color amarellentáu, qu'algama los 30 cm de diámetru. La grana ye pequeña, d'hasta 7 mm de llargu, de color pardu y comestible.

El golor d'esta planta recuerda llixeramente al apiu (ye más fuerte qu'ésti) anque suel tener reminiscencies del meliloto azul (Trigonella caerulea Ser.), por cuenta de un aceite esencial compuestu básicamente de ftálido.

 Historia 
A empiezos del sieglu IX Carlomagno fixo escribir un edictu Capitulare de villis vel curtis imperii Caroli Magni nel que regula temes alministratives polos cualos tien de rexise l'agricultura nel imperiu, nel edictu hai un apartáu que numbera'l conteníu de lo que tendría de tener un xardín imperial y nél apaez yá esta planta.

 Emplegu 
D'esta planta emplégase casi tou, el so principal usu ye como especie. D'esta forma'l raigañu, les fueyes el tarmu y los frutos, toos ellos tienen el mesmu sabor fuerte; el raigañu ye emplegada como diuréticu, les frutes d'esta planta escasamente atópense nel mercáu. 

Emplégase como condimento de platos, sobremanera nel sur d'Europa, ye bien posible que'l so arume tuviera en dalgunos de los platos de l'antigua Roma. El so arume encaxa perbién na ellaboración de vinagre arumaos y les fueyes nueves utilizar pa dar sabor a sopes y platos de carne y tamién pa marinar les carnes. Na cocina alemana emplégase frecuentemente pa aliñar platos de pataques cocíes. Na cocina italiana emplegar en Liguria na ellaboración de salses de tomate especiales que contienen oriéganu y arruda.

Una vegada que les fueyes tán seques pueden caltenese en frascos herméticos y protexíos de la lluz, sobremanera del mugor (les fueyes d'esta planta son higroscópicas).

 Taxonomía 
Levisticum officinale describióse por (Carlos Linneo) W.D.J.Koch y espublizóse en Novorum Actorum Academiae Caesareae Leopoldinae-Carolinae Naturae Curiosorum 12(1): 101, f. 41, nel añu 1824. en Trópicos
Sinonimia
 Hipposelinum levisticum (L.) Britton & Rose 
 Levisticum levesticum (L.) H. Karst. 
 Ligusticum levisticum L. 
 Selinum levisticum (L.) E.H.L. Krause en PlantList

 Nome común 

 Ver tamién 
 Terminoloxía descriptiva de les plantes
 Historia de la botánica
 Carauterístiques de les apiacees
 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Especies (adobíu)
Categoría:Levisticum
Categoría:Plantes melecinales
Categoría:Aceite esencial
Categoría:Plantes descrites en 1824
Categoría:Plantes descrites por Linnaeus
Categoría:Plantes descrites por W.D.J.Koch
Categoría:TBSpecies