Juglans regia

La  ye un árbol monoico y caducifoliu de la familia de les Juglandaceae nel orde de les Fagales. Ye la especie del xéneru más espublizada n'Europa, estendiéndose por tol suroeste y centru d'Asia, hasta'l Himalaya y suroeste de China.Ye cultiváu pola madera, les fueyes arumoses y el frutu comestible, y tamién como ornamental.


 Descripción 
Ye un árbol caducifoliu que llega a los 25 m d'altor con un tueru que puede llegar a superar los 2 m de diámetru. D'esti tueru, que ye curtiu y robezu y de color ablancazáu o gris claru, salen grueses y brengoses cañes pa formar una copa grande y arrondao. Les fueyes, de 20-35 cm de llargu, con peciolu de 5-8 cm, alternes y imparipinnaes, tán compuestes davezu por 5-9 foliolos –anque puede tener solu trés–, de 8-15 por 2,5-6,5 cm, enteros nos individuos adultos y discretamente serrulaos nos mozos, con base frecuentemente asimétrica, ápiz obtusu o daqué acumináu, de viesu glabro o con glándules peltaes nes axiles de los nervios, subsésiles o peciolulaos, de color acoloratáu al brotar y que, dempués, tórnense verde escuru. La inflorescencia femenina, erecta, ta compuesta por 1-5 flores peloses y con brácteolas de ápiz dentáu. La masculina con gran númberu de flores, densamente dispuestes a lo llargo del amento, sésiles con (2-3) 4 sépalos y 8-40 estames. De les flores femenines nacen frutos subglobulares, de 3-6 cm, d'arreyo semi-carnosu verde y llisu —que al ensugase tórnase coritu y esprender— llamaos davezu "nueces", anque nun entra dientro d'esti tipu botánicu de frutu, sinón nel tipu drupa, más precisamente una "drupa arreyada" o trima. El términu nuez teniendo d'aplicar estricta y puramente al endocarpiu pedrés y corrugáu bivalvu –escepcionalmente trivalvo y nesti casu, hai trés cotiledones y 3 tabiques-– y el so interior que ye una grana cerebriforme comestible, compuesta –n'ausencia d'endospermu– polos dos cotiledones engurriaos, envolubraos nel so tegumentu de color pardu y separaos por un tabique perpendicular a les 2 cáscares de la nuez y la so sutura.
Juglans regia en Flora Ibérica, RJB/CSIC, Madrid y de fueya perenne 

 Distribución 
Natural del Oriente Mediu, el so cultivu ye milenariu. Foi introducíu na Europa septentrional y occidental bien abondo ceo, quiciabes enantes de la dómina romana y nel continente americanu escontra'l sieglu XVII.

 Propiedaes 

 Composición 
Les fueyes contienen materies tánicas, acedu elágico y ácidu gálico y, cuando tán fresques yuglona (o juglona) -que ye una oxinaftoquinona formada secundariamente a partir de la hidroyuglona α- y inosita. Nel epi y mesocarpo tamién hai hidroyuglona. La grana contién hasta 50% d'aceite (predomina'l acedu linoleico) y sacarosa, dextrosa, dextrina, fécula, pentosanes, la globulina yuglansina, lecitina, acedu inositopentafosfóricu, etc.Font Quer, P. - Plantes melecinales, el Dioscórides anováu, Editorial Labor, Barcelona, 1980, p. 112.

La yuglona aludida enantes, que ye abondosa tamién nos raigaños de la nozal, produz alelopatía vexetal, esto ye que inhiban la crecedera d'otres plantes de la so redolada pa evitar la competencia. Tolos representantes de la familia Juglandaceae tienen, en mayor o menos grau, esta sustancia.

 Usos 

 Alimenticiu 
Ye cultiváu extensivamente pa la comercialización de los sos frutos, les nueces, que peracábense de diverses formes, dende fresques, cocinaes o en repostería. Tamién s'utilicen pa estrayer aceite.

Ye un frutu secu d'altu valor nutritivu: ricu en proteínes, vitamines del grupu B, vitamina C, oligoelementos, aceites vexetales, lecitina y ácidos grasos omega 3 (poliinsaturaos).

Principales variedaes comerciales

-Pulgu blandu:
Mollar
Moyete
Barthere
Franquette
De los páxaros nueva columna}}
-Pulgu duru:
Común
Parisienne
Picu de perdiz
Tardíu.
Precoz.
Bijoux

-Otres variedaes:
Payne
Meylannaise
Marmot
Fernor
Corne
Brantome
Ashley
Concord
Ehrhardt
Waterloo
ChandlerNueces, Nuez común, Nozal, Noguera en Infojardín

 Forestal 
Munchos plantíos de Juglans regia son de doble aprovechamientu, pol so frutu comestible oleaxinosu y la so madera de gran calidá, similar a la de la nozal negru (Juglans nigra), apreciada en ebanistería.

La madera presenta albura de color mariellu ocráceo, bien distintu del duramen de color castañu violáceo. Tien rellumu natural destacáu, de testura fina, granu crespo, veteáu pronunciáu y decorativu, y ye inodora. Clasificar como medianamente pesada y semidura, con una densidá de 0,64 kg/dm³. El duramen ye bien resistente al ataque d'inseutos xilófagos. La madera ye aportunante, resistente al hendimiento, y ye fácil d'apolazar, llixar y llustrar. Usar na ellaboración de chapes fines, tornería, talles, muebles d'alta calidá, revestimientos d'interiores, culates d'armes de fueu, preseos musicales, etc.

 Melecinales 
Atribúyese-y una infinidá de propiedaes curatibles, tantu n'usu internu como esternu,Propiedaes de les nueces que, a falta de comprobación científica y/o melecinal seria, faen duldar de la so realidá: por casu considerábase d'antiguo que comer nueces fomentaba la intelixencia pola semeyanza na forma de la so grana col celebru humanu.

Ye probable qu'unes cuantes sían realidá: esto ye, por casu, los efeutos benéficos de los ácidos grasos omega 3 yá nun se ponen en dulda.

 Otros usos 
Tamién ye conocida por realzar y resaltar el tonu de los pelos escuros ; como por casu la castañal escura y el negru... creáronse especies de xampú especializaos en pelo moricu pal so usu.

 Taxonomía 
Juglans regia describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 997. 1753.
Etimoloxía
Juglans; nome xenéricu que procede del términu llatín Juglans que deriva de Jovis glans, "abiyotes de Xúpiter": figuradamente, una nuez apropiada pa un dios.

regia: epítetu llatín que significa "real".N'Epítetos Botánicos
Sinonimia
 Juglans duclouxiana Dode
 Juglans fallax Dode
 Juglans kamaonia (DC.) Dode
 Juglans orientis Dode
 Juglans regia var. sinensis DC.
 Juglans regia subsp. fallax Popov
 Juglans regia var. kamaonia DC.
 Juglans sinensis (DC.) DodeJuglans regia en The Plant List

 Ver tamién 
 Terminoloxía descriptiva de les plantes
 Cronoloxía de la botánica
 Historia de la botánica
 Carauterístiques de les juglandacees
 Frutos secos con altu valor culinariu

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Juglans regia n'Árboles Ibéricos
 Juglans regia en Flora Ibérica, RJB/CSIC, Madrid

 Montes Naturales


regia
Categoría:Plantes oleaxinoses
Categoría:Nueces y granes oleaxinoses
Categoría:Árboles de clima templáu marítimu
Categoría:Árboles de clima mediterraneu
Categoría:Plantes melecinales
Categoría:Plantes tintórees
Categoría:Flora de Siria
Categoría:Flora de Palestina
Categoría:Flora d'El Líbanu
Categoría:Flora d'Iraq
Categoría:Flora de Xordania
Categoría:TBSpecies