Prunus dulcis

L', sin. Prunus amygdalus) ye un árbol caducifoliu de la familia de les arrosaes. Esta especie pertenez al subxéneru Amygdalus del xéneru Prunus.

 Descripción 
Puede algamar de 3 a 5 m d'altor. De tarmu llisu, verde y dacuando mariellu cuando ye nuevu, pasa a ser sedáu, escamosu, cremosu y abuxáu cuando ye adultu. Son de fueya caduca, les fueyes son simples, llanceolaes, llargues, estreches y apuntiaes, de 7,5 a 12,5 cm de llargor y color verde intensu, con cantos dentaos o festoneaos. La flor solitaria o en grupos de 2 o 4, ye pentámera con cinco sépalos, cinco pétalos con colores variables ente blancu y rosáu dependiendo de les especies d'unos 3 a 5 cm de diámetru. Los frutos d'unos 3 a 6 cm de llargor en drupa con exocarpio y mesocarpiu correosos y endocarpiu duru, oblongos, elipsoidales, con carne seco, tomentosos, de color verde, dehiscentes. Tarda de 5 a 6 meses en maurecer desque cuaya.

 Frutu 

El frutu del almendral ye l'almendra. L'aceite d'esti frutu ye utilizáu como emoliente, y la esencia d'almendres amargoses en perfumería, pol so arume. Almendruco o alloza ye'l frutu tienru y neñón. Tamién se denomina —por estensión— almendra a la grana de cualquier frutu drupáceo: por casu l'almendra» del piescu, el albaricoque o la ciruela. L'aceite d'almendres ye usáu en caltenimientu de preseos musicales como la dulzaina.

 Nutrición 
Cada 100 g d'almendra común apurren 2383 kJ o 570 kcal, apurriendo dosis de vitamines B, vitamina B6; otres vitamines na cual ye rica l'almendra ye la B9 o folato, tiamina, riboflavina, niacina y E, vitamina B5; tamién ye pervalible l'apurra de minerales esenciales.

Na repostería española ye bien usada como ingrediente na ellaboración de postres tradicionales como los (turrones), mazapanes, tartes (tarta de Santiago), xelaos, dulces, aperitivos, etc. La horchata d'almendra tamién ye bien consumida.

 Propiedaes 
Dende antiguu utilizáronse distintos partes de la planta como antitusígeno, hipotensor y hepatoprotector, ente otros. Les sos propiedaes principales son les d'emoliente dermatolóxicu, llaxante, antiinflamatoriu, cicatrizante y antiespasmódico. La lleche y l'aceite d'almendres tamién s'usó, como aplicación esterna, pal cuidu de la piel.

En medicina l'aceite d'almendres usar pal tratamientu de la dermatitis, psoriasis, pieles seques, quemadures superficiales y pol estriñimientu.(n'inglés) Paul Pitchford, Healing with whole foods: Asian traditions and modern nutrition, p.532 L'aceite de la variante amargosu ye antiespasmódico en pequeñes dosis, pero siempres tendrá de ser llográu so prescripción médica por cuenta de la toxicidá de la planta.(n'inglés) Dietrich Frohne i Hans Jürgen Pfänder. Poisonous plants: a handbook for doctors, pharmacists, toxicologists, p.338 Amás la lleche d'almendres tien una aplicación dietética pol so altu conteníu en nutrientes .

 Simboloxía 
L'almendral floria bien llueu, en cuanto la temperatura devasa los seis graos en febreru. Primero que apaezan les fueyes, la copa esplota nuna esuberancia de flores blanques.Herrero Uceda, Miguel: "L'alma de los árboles". 2008. Elam Editores. ISBN 9788493658502

La mitoloxía griega esplica esta simboloxía al traviés del mitu de los amantes Fílide y Acamante. 
Toles civilizaciones que conocieron l'almendral allegráronse ante la vista de los primeros almendrales encendíos símbolos del amor xuvenil.

So esi almendral floríu, :tou cargáu de flor

-recordé-, yo arrenegué :la mio
mocedá ensin amor.
Güei, en metá de la vida :paré a meditar...

¡Mocedá nunca vivida, :quién
te volviera suañar!
Antonio Machado

 Requerimientos edafoclimáticos 
Ye una especie frutal de zones templaes. A diferencia d'otres especies de Prunus, presenta requerimientos de fríu relativamente baxos pa una fayadiza rotura de la dormición y entamu de la nueva estación de crecedera. Estos requerimientos varien ente 200 y 500 hores de fríu, según les variedaes cultivaes. L'almendral ye bien susceptible a les xelaes primaverales, polo que se beneficia con iviernos bien definíos. La mayoría de los almendraless cultívense en secanu, sobre suelos sueltos y arenosos.

 Espardimientu 
Multiplícase de normal por inxertu sobre patrones de delles variedaes d'almendral (Garrigues) o sobre híbridos de pescal × almendral (GF677 y otros), l'usu como patrón del almendral amargosu cayó en desusu, anque foi utilizáu mientres munchos años por ser más resistente a la seca y a los suelos caliares.

Los híbridos d'almendral x piescu amuesen carauterístiques destacaes como portainxertos p'almendral. Esisten amás trabayos disponibles que valoren l'apaición de nuevos portainjertos y variedaes.

La gran mayoría de les variedaes cultivaes anguaño son autofértiles, el polen d'una variedá puede polinizase a sigo mesma. Por ello, yá nun se fai necesaria la presencia de dos variedaes distintes nes esplotaciones.

 Procedencia 
L'almendral tien el so orixe nes rexones montascoses d'Asia central (Persia, Mesopotamia), onde ye cultiváu dende dómines remotes (5000 a 4000 e.C.); y, al traviés de rutes comerciales, por toles civilizaciones primitives. Foi probablemente introducíu polos fenicios n'España, país que se convirtió na actualidá nel segundu productor mundial (60.000 Tm. en granu, añu 2009) tres Estaos Xuníos d'América (650.000 Tm. en granu, añu 2009).

 Dalgunes de les variedaes más cultivaes 
 Atocha: variedá española bien granible y con almendra calidable
 Ayles: variedá de floriamientu tardíu y maduración de media estación
 Cristomorto: variedá italiana de floriamientu tardíu y maduración media
 Esmorecimientu Largueta: variedá española de producción media-alta
 Esmorecimientu coloráu: variedá española de floriamientu tempranu
 Ferraduel: variedá francesa de floriamientu tardíu, bien granible
 Ferragnès: variedá francesa bien brengosa y granible de floriamientu tardíu
 Garrigues: variedá bien brengosa. Frutu pequeñu arrondáu y grana pequeña
 Guara: variedá de floriamientu tardíu y maduración temprana. Autofertil
 Largueta: la variedá tradicional más cultivada y amontesada n'Aragón 
 Marcona: considerada como la variedá de mayor calidá a nivel mundial
 Moncayo: variedá de floriamientu tardíu
 Nonpareil: variedá de floriamientu semiprecoz
 Tuono: variedá italiana de floriamientu tardíu 
 Antoñeta (R): variedá llograda pol CEBES-CSIC en Murcia (España). De floriamientu tardíu y autofertil
 Marta(R): variedá llograda pol CEBES-CSIC en Murcia (España). De floriamientu tardíu y autofertil
 Belona(R):variedá llograda pol CITA en Zaragoza(España). De floriamientu tardíu y autofertil, pebida asemeyada a Marcona
 Soleta(R):variedá llograda pol CITA en Zaragoza(España). De floriamientu tardíu y autofertil, pebida asemeyada a Largueta
 Penta (cov): variedá llograda pol CEBES-CSIC en Murcia (España). De floriamientu extratardía y autofertil, 10–20 dempués que ferragnes
 Tardona (cov): variedá llograda pol CEBES-CSIC en Murcia (España). De floriamientu extratardía y autofertil, 15–30 dempués que ferragnes

 Principales plagues 
 Orugueta (Aglaope infausta). Bárabu d'un lepidópteru que s'alimenta de les fueyes cuando éstes empiecen a brotar
 Poliya defoliadora (Malacosoma neustria Linnaeus). Otru lepidópteru, alimentar de fueyes nueves, yemes y biltos.
 Pulgones (Myzus persicae Sulz; Brachycaudus helichrysi Kalt; Brachycaudus amygdalinum Smith; Hyalopterus pruni Geoffr.; Hyalopterus amyddali B.). Biltos y les fueyes que s'endolquen y deforman.
 Barrenillos (Scolytus amygdali Guer, Scolytus mali B.). coleópteros qu'escaven galeríes debaxo de la corteza.
 Antónomos (Anthonomus amygdali Hust, Anthonomus gentili). Pequeños coleópteros qu'ataquen les yemes de flor.
 Cochinillas (Aspidiotus perniciosus Comst, Diaspis pentagona Targ, Parlatoria oleae Colvée,. Amenorguen la puxanza de los almendrales.
 Tigre del almendral (Monosteira unicostata). Ye un hemípteru que causa graves daños. Desenvolver en gran númberu y pueden llegar a producir grandes defoliaciones, lo que debilita descomanadamente los árboles.
 Viérbene cabezudu (Capnodis tenebrionis). Los bárabos d'esti coleópteru ataquen los raigaños de los árboles pudiendo causa-yos la muerte.

 Taxonomía 
Prunus dulcis describióse por Philip Miller como Amygdalus dulcis en 1768, y depués atribuyíu al xéneru Prunus por David Allardyce Webb y espublizóse en Feddes Repertorium, 74(1–2): 24, nel añu 1967. en Trópicos

El basiónimo Prunus amygdalus Batsch, 1801 non Stokes, 1812 tien preferencia y reemplaza el sinónimu Prunus dulcis (Mill.) D.A.Webbb, 1967. 

Basónimu Prunus amygdalus Batsch non Stokes
Sinonimia 
 Amygdalus amara (L. ex C.F.Ludw.) Hayne
 Amygdalus communis [a] dulcis Borkh.
 Amygdalus communis subvar. amara (L. ex C.F.Ludw.) Rouy & E.G.Camus
 Amygdalus communis subvar. dulcis (DC.) Rouy & E.G.Camus
 Amygdalus communis subvar. macrocarpa (Poit. & Turpin) Rouy & E.G.Camus
 Amygdalus communis var. amara L. ex C.F.Ludw.
 Amygdalus communis var. dulcis (Borkh.) Borkh.
 Amygdalus communis var. dulcis DC. in Lam. & DC.
 Amygdalus communis var. fragilima Ficalho & Cout.
 Amygdalus communis var. fragilis Borkh. ex Ser. in DC.
 Amygdalus communis var. fragilis Pers.
 Amygdalus communis var. macrocarpa (Poit. & Turpin) Ser. in DC.
 Amygdalus communis var. ossea Gren. in Gren. & Godr.
 Amygdalus communis var. sativa (Mill.) Du Roi
 Amygdalus communis L.
 Amygdalus dulcis Mill.
 Amygdalus elata Salisb.
 Amygdalus fragilis Borkh.
 Amygdalus macrocarpa Poit. & Turpin in
Duhamel * Amygdalus sativa Mill.
 Druparia amygdalus Clairv.
 Prunus amygdalus var. amara (L. ex C.F.Ludw.) Focke in W.D.J.Koch
 Prunus amygdalus var. dulcis (DC.) Koehne
 Prunus amygdalus var. fragilis Borkh. ex Focke in W.D.J.Koch
 Prunus amygdalus var. macrocarpa (Poit. & Turpin) Bean
 Prunus amygdalus var. sativa (Mill.) Focke in W.D.J.Koch
 Prunus amygdalus Batsch non Stokes
 Prunus communis f. amara (L. ex C.F.Ludw.) C.K.Schneid.
 Prunus communis f. dulcis (DC.) C.K.Schneid.
 Prunus communis f. macrocarpa (Poit. & Turpin) C.K.Schneid.
 Prunus communis subsp. fragilis Arcang.
 Prunus communis subvar. amara (L. ex C.F.Ludw.) Asch. & Graebn.
 Prunus communis subvar. sativa (Mill.) Asch. & Graebn.
 Prunus communis var. fragilis (Borkh. ex Focke) C.K.Schneid.
 Prunus communis (L.) Arcang.
 Prunus dulcis var. amara (L. ex C.F.Ludw.) Buchheim in
Zander * Prunus dulcis var. amara (L. ex C.F.Ludw.) H.E.Moore
 Prunus dulcis var. dulcis (Mill.) D.A.Webb
 Prunus dulcis var. fragilis (Borkh. ex Focke) Buchheim in ZanderThe Plant List

 Ver tamién 
 Terminoloxía descriptiva de les plantes
 Cronoloxía de la botánica
 Historia de la botánica
 Aceite d'almendres amargoses

 Referencies 

 Bibliografía 
 Prunus dulcis n'Árboles Ibéricos
 Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville.
 Cronquist, A.J., N. H. Holmgren & P. K. Holmgren. 1997. Vascular plants of the intermountain west, U.S.A., subclass Rosidae (except Fabales). 3A: 1–446. In A.J. Cronquist, A. H. Holmgren, N. H. Holmgren, J. L. Reveal & P. K. Holmgren (eds.) Intermount. Fl.. Hafner Pub. Co., New York.
 Hickman, J. C. 1993. The Jepson Manual: Higher Plants of California 1–1400. University of California Press, Berkeley.

 Enllaces esternos 

Categoría:Plantes melecinales
dulcis
Categoría:Nueces y granes oleaxinoses
Categoría:Flora d'Asia
Categoría:Árboles de clima mediterraneu
Categoría:Plantes descrites en 1967
Categoría:Plantes descrites por Miller
Categoría:Plantes descrites por D.A.Webb
Categoría:TBSpecies