Citrus × aurantifolia

Citrus × aurantifolia, el limero o llimonal, ye una especie arbórea de la familia de les rutácees, ye un árbol frutal perteneciente al xéneru Citrus (cítricos).USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [Online Database]. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. URL: http://www.ars-grin.gov.4/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?10683 (01 September 2015)

Ye una especie híbrida de Citrus micrantha x Citrus medica.Germplasm Resources Information Network, 2010, Citrus aurantiifolia (Christm.) SwingleNicolosi, Y.; Deng, Z.N.; Gentile, A.; La Malfa, S.; Continella, G. & Tribulato, Y., 2000, Citrus phylogeny and genetic origin of important species as investigated by molecular markers. Theoretical and Applied Genetics 100(8): 1155–1166.  (abstract in HTML), natural del sureste d'Asia ya introducida n'Europa en tiempos de les Cruzaes al traviés del Oriente Mediu y África del Norte. 

Descripción
Árbol perenne bien paecíu al naranxal, d'unos 6 m d'altor, y tueru davezu torcíu, ramifícase densamente dende bien embaxo. Les cañes tienen escayos curtios y duros que surden de les axilas, con fueyes perennes aovaes d'ente 2,5 a 9 cm de color verde asemeyaos a les del naranxal, d'ende'l so nome llatín aurantifolia. Les flores (fragantes como toles del xéneru), d'unos 2,5 cm, son de color blancu amarellentáu, con una fina llinia púrpura nos cantos, cola corola de cinco pétalos. El frutu ye una baga de color mariellu ovoide esférica, con pulgu de color mariellu y magaya xugosa y aceda.

Esisten distintos cultivares de C. × aurantifolia con diversos graos d'acidez y colores que varien del verde al mariellu.

 Fruta 
El llimón (llima n'España) de forma globosa y ente 2,5 a 3 cm de diámetru ye de color verde amarellentáu al maurecer, anque se suel consumir enantes de la maduración. La magaya verde y xugosa tien un característicu sabor acedo y arumosu. Esta fruta tien un altu conteníu en vitamina C, según ácidu cítricu.

Fízose famosa ente los marineros británicos del sieglu XVIII, quien les consumíen davezu mientres les sos llargues travesíes pa combatir l'escorbutu, y foi según llegar a moteyar Limey (términu un tanto peyorativu dadu a estos marineros).

La so hestoria n'América del Sur empecipiar cola llegada de los colonizadores españoles qu'ingresen especies foranes d'animales y vexetales al Virreinatu de Perú dende onde se promueve el so cultivu y crianza nel subcontinente. En Perú conozse como "llimón criollu" n'oposición al "llimón real", o en décades recién a cencielles como "llimón", y el so zusmiu ye bien utilizáu na gastronomía peruana, pal arreglo d'ensalaes y na preparación de bébores. Ye l'ingrediente fundamental del ceviche, un platu a base de pexe o mariscos frescos, y del pisco sour, un cóctel en base al pisco.

Propiedaes
El pericardiu del llimón puede contener hasta un 2.5% d'aceite esencial con principios activos qu'inclúin flavonoides como hesperidósido, diosmósido, limocitrina, citronina, noboletina y tangerina. Tamién contién pectina. La magaya del llimón ye bien rica en ácidu cítricu (hasta un 8%) y vitamina C.

Usos
El pulgu del llimón ye aperitiva, esto ye, aguiya'l mambís.

Pola so riqueza en flavonoides ye útil en casos de fraxilidá capilar y insuficiencia venosa, según na prevención de hemorroides y alteraciones diabéticas o hiperténsivas.

Ye llimón ye un escelente antisépticu, especialmente si aplicar en forma d'inhalaciones, nes que'l limoneno amás exerz de espectorante.

Per vía esterna: cuando esiste picor xenital (d'escrotu o vulva) puede solliviase cola aplicación esterna de zusmiu de llimón. Los gargarismos de zusmiu de llimón son un escelente colutorio antisépticu en casu de farinxitis o irritación de gargüelu.
 Taxonomía 
Citrus × aurantifolia describióse por (Christm.) Swingle y espublizóse en Flora Indica; or descriptions of Indian Plants 1: 423, nel añu 1820.
EtimoloxíaCitrus: nome xenéricu que comparte parcialmente la so etimoloxía cola pallabra «llimón». Deriva del árabe hispanu llima, esti del árábe līmah, esti del persa لیمو /limú/, y esti del sánscritu nimbú,Según l'artículu «llima» nel Diccionario de la lengua española de la RAE. qu'en realidá se refería a esta llima aceda.Vease la entrada Nimbū and nimbūka, esautamente nel mediu de la tercer columna de la páx. 551 del Sanskrit-English Dictionary, del sanscritólogo británicu Monier Monier-Williams (1819-1899).aurantifolia: epítetu llatín que significa "con fueyes doraes".En Nome Botánicos
Sinonimia
 Citrus × acida Pers. 
 Citrus × davaoensis (Wester) Yu.Tanaka 
 Citrus depressa var. voangasay (Bojer) Bory 
 Citrus × escelsa Wester 
 Citrus × escelsa var. davaoensis Wester 
 Citrus × hystrix subsp. acida Engl. 
 Citrus × javanica Blume 
 Citrus llima Lunan
 Citrus × macrophylla Wester 
 Citrus medica var. acida Brandis 
 Citrus medica f. aurantiifolium (Christm.) M.Hiroe 
 Citrus × montana (Wester) Yu.Tanaka 
 Citrus × nipis Michel 
 Citrus × notissima Blanco
 Citrus × papaya Hassk. 
 Citrus × pseudolimonum Wester 
 Citrus × spinosissima G.Mey. 
 Citrus × webberi var. montana Wester 
 Limonia × aurantiifolia'' Christm. en PlantList
 Nome común 

 Ver tamién 
 Terminoloxía descriptiva de les plantes
 Cronoloxía de la botánica
 Historia de la botánica
 Llima (fruta)

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Citrus aurantiifolia (Christm.) Swingle United States Forest Service descripción
 Key Lime Tree History 
 Characterization of llimes (Citrus aurantifolia) grown in Bhutan and Indonesia using high-throughput sequencing

Categoría:Aceite esencial
Categoría:Plantes melecinales
Categoría:Bonsái
aurantifolia
Citrus x aurantifolia
Categoría:Plantes descrites en 1820
Categoría:Plantes descrites por Christmann
Categoría:Plantes descrites por Swingle
Categoría:TBSpecies
Categoría:Wikipedia:Artículos con referencies a la RAE