Phytolacca bogotensis

La guaba (del muisca foabaGómez Aldana, Diego Fernando. Diccionariu muisca-español. 2012. foaba - Diccionariu muisca - español ), xabonucu, maíz de perru, cargamanto, carmín o papa cimarrona (Phytolacca bogotensis) ye una especie de planta yerbácea de la familia de les fitolacacees.

 Distribución y hábitat 
Alcuéntrase nos Andes dende Colombia, a más de 2.300 y menos de 3.500 m d'altitú,Rede Nacional de Xardinos Botánicos. 2008. Phytolacca bogotensis. SIAC hasta Chile, a menos de 2.000 msnm. Aguanta xelaes hasta de -5 °C.Chileflora

 Descripción 
Ye una yerba perenne, clabra, qu'algama un altor d'hasta 1,5 m. El raigañu ye napiforme, gruesa y carnosa con 1 m de llargor. El tarmu ye argutu, de color violáceo, llisu, buecu y ramificáu na parte cimera. Presenta fueyes alternes, de cantu enteru, de forma oblonga, con pecíolus acolorataos, de 6a 10 cm de llongura por 2 a 7 cm d'anchu, cola nervadura bien bultable nel viesu. Inflorescencia en recímanos terminales; flores hermafrodites, de color blancuciu a rosáu, con 5 tépalos, 7 a 13 estames y 7 a 9 pistilos. El frutu ye una baga esférica de color púrpura que se fai negru al maurecer.Fonnegra, Ramiro y Silvia Luz Jiménez (1999) Plantes melecinales aprobaes en Colombia: 126-128. Segunda edición; Medellín : Universidá d'Antioquia, 2007.Phytolacca_bogotensis; Enciclopedia de la Flora Chilena.

 Usos 
L'usu melecinal de preparaos del raigañu foi aprobáu como antiinflamatoriu local d'usu esternu, pola Comisión de Revisión de Productos Farmacéuticos de Invima, en Colombia. La medicina tradicional usa como diuréticu la fervinchu de les fueyes; como purgante'l fervinchu del raigañu, el tarmu y les fueyes; y, pa solliviar les várices, les fueyes machucaes o maceraes n'alcohol.

Ye usada tamién como planta ornamental.

 Taxonomía 
Phytolacca bogotensis describióse por Carl Sigismund Kunth y espublizóse en Nova Genera et Species Plantarum (quarto ed.) 2: 183. 1817.
Etimoloxía
Phytolacca: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: φυτόν (phyton), que significa "planta", y la pallabra llatina lacca = "un coloráu tinte".

bogotensis: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización en Bogotá.
Sinonimia
 Phytolacca australis Phil. 
 Phytolacca micrantha H. Walter 
 Phytolacca parviflora Hauman
 Ver tamién 
 Terminoloxía descriptiva de les plantes
 Cronoloxía de la botánica
 Historia de la botánica
 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Plantes descrites en 1817
bogotensis
Categoría:Plantes melecinales
Categoría:Flora de Colombia
Categoría:Plantes descrites por Kunth
Categoría:Flora de Chile
Categoría:TBSpecies