Schefflera morototoni

Schefflera morototoni, llamáu comúnmente cacheta, yagrumo machu, amba'y guazú o anolillo, ye un árbol de la familia de les araliacees, bien abondosa en delles rexones tropicales d'América del Sur y América Central.
 Descripción 
Ye un árbol de tamañu medianu, algamando los 30 m d'altor, con un fuste cilíndricu y llixeramente trabancosu d'hasta 1 m de diámetru. La copa tien forma de sombriella, ramificándose pocu y namái cerca del visu . Los repulgos marquen la corteza de color ablancazáu, llisa y de tactu nidio. 

Les fueyes son llargues, d'hasta 40 cm, compuestes, digitaes y alternes, al cabu de llargos pecíolos con estípules bien marcaes, que s'enserten diagonalmente nel tarmu. Tienen 10 o 11 foliolos elípticos y acuminaos, de márxenes tropezosos, llixeramente coriáceos, col fexe verde y el viesu brillosu, acoloratáu ya intensamente pubescente.

Floria a lo llargo del añu, produciendo ramilletes en forma de umbelas paniculaes llaterales, de 20 a 60 cm de llargor. Los floros son numberosos, allugaos al cabu de talluelos florales, pardogrisáceos y pentámeros, con un diminutu hipantio nel que s'agospia l'ovariu inferior; son pentámeras, de pétalos blancos, d'un par de milímetros de llargu, con cinco estámenes y dos estilos. El frutu ye una baga carnosa, de color abuxáu, d'unos 5 a 10 mm de llargu y un pocu más d'anchu, que contién dos granes planes y oblongues, de dispersión zoocórica.

En Venezuela y otros países dáse-y el nome de yagrumo a la Cecropia peltata que, anque d'aspeutu similar, constitúi una especie distinta.

 Cultivu 
Frecuente na vexetación secundaria de la selva, apaez tamién nos márxenes de les llanures y en montes d'altitú escontra los Andes; anque soporta daqué de solombra cuando xuvenil, ye fuertemente heliófita, y los plantíos tienen de faese espaciaes y a plenu sol, creciendo meyor en grupos qu'en llinies. Prefier suelos llixeros, magrizos o arenosos, fondos y bien drenaos, semihúmedos a húmedos.

 Uso 
La madera, de color pardu claro llixeramente arrosada, emplégase para carpintería y ebanistería; ye pocu pesada, de testura media, superficie llisa y trabajable con facilidá. Utilizar pa obra civil, guarniciones, tables de resistencia media, como sustitutu de la madera balsa de más pesu o para fósforos y otros productos similares. La de meyor calidá emplegar en preseos musicales y laminaos decorativos. La magaya ye escelente pa la ellaboración de papel.

Les fueyes utilizar en fervinchu y emplastos como melecinales

 Taxonomía 
Schefflera morototoni describióse por (Aubl.) Maguire, Steyerm. & Frodin y espublizóse en Species Plantarum 2: 652. 1753.  
Etimoloxía
Schefflera nome xenéricu que foi nomáu n'honor del botánicu alemán del sieglu XIX Jacob Christian Scheffler, qu'escribió sobre'l xéneru Asarum.Helmut Genaust (1983): Etymologisches Wörterbuch der botanischen Pflanzennamen, 2. Auflage. Birkhäuser Verlag - ISBN 3-7643-1399-4

morototoni: epítetu 
Sinonimia
 Didymopanax morototoni (Aubl.) Maguire, Steyerm. & Frodin
 Didymopanax morototoni var. angustipetalum Marchal
 Panax morototoni Aubl.
 Sciadophyllum paniculatum BrittonDidymopanax morototoni  en Universidá Nacional d'Asunción
 Oreopanax morototoni (Aubl.) Pittier 
 Panax speciosum Eggers 
 Panax undalata Aubl. 
 Panax undulatus Kunth 
var. morototoni
 Aralia micans Willd. ex Schult. 
 Didymopanax calophyllus Decne. & Planch. 
 Didymopanax chrysophyllus (Vahl) Decne. & Planch. 
 Didymopanax micans (Willd. ex Schult.) Krug & Urb. 
 Didymopanax morototoni var. poeppigii Marchal 
 Didymopanax poeppigii Decne. & Planch. 
 Didymopanax speciosus (Willd.) Decne. & Planch. 
 Didymopanax splendens (Kunth) Decne. & Planch. ex Seem. 
 Didymopanax splendidus Planch. ex Linden 
 Didymopanax undulatus C.Wright 
 Panax chrysophyllus Vahl 
 Panax speciosus Willd. 
 Panax spinosus Poir. 
 Panax splendens Kunth 
 Schefflera splendens'' (Kunth) Frodin ex Lindeman en PlantList

 Ver tamién 
 Terminoloxía descriptiva de les plantes
 Cronoloxía de la botánica
 Historia de la botánica
 Carauterístiques de les araliacees
 Referencies 

Bibliografía


 Enllaces esternos 

Categoría:Plantes melecinales
morototoni
Categoría:Flora d'Arxentina
Categoría:Flora de Paraguái
Categoría:Flora de Brasil
Categoría:Flora d'Uruguái
Categoría:Plantes descrites en 1984
Categoría:Plantes descrites por Aublet
Categoría:Plantes descrites por Maguire
Categoría:Plantes descrites por Steyermark
Categoría:Plantes descrites por Frodin
Categoría:TBSpecies