Antoniu Venezianu

Antoniu Venezianu, n'italianu: Antonio Veneziano,  foi un poeta sicilianu qu'escribió principalmente en llingua siciliana, y reivindicó l'usu del sicilianu frente al toscanu como llingua lliteraria:

Ta consideráu ente los meyores poetes qu'escribieron en sicilianu, xunto a Giovanni Meli, Domenico Tempio y Nino Martoglio. Ye quiciabes la mayor figura de la lliteratura siciliana tres la escuela siciliana, que-y antecede en tres sieglos. Foi bien conocíu pola so poesía en vida, tantu en Sicilia como fuera. Tamién escribió n'italianu y en llatín.

 Vida y obra 
Tuvo una vida llena d'aventures. N'estudiando nun colexu de xesuites, empieza una etapa de problemes xudiciales: primero cola familia por cuestiones d'heriedos, depués por un presuntu asesinatu y un secuestru.

Zarpó siguiendo a Carlos d'Aragón (Sicilia taba baxu gobiernu español na dómina), foi prindáu por corsarios berberiscos escontra 1575. Por casualidá, compartió celda con Cervantes en siendo prindaos. Escribió la so meyor obra, Celia, dedicada al so amante (que dalgunos identifiquen cola so prima y otros cola virreina de Sicilia), mientres la so estancia na prisión en Arxel. Dizse que Cervantes comentó que Veneziano ganárase'l cielu pola so coleición de poemes (Celia significa chancia tantu en sicilianu como n'italianu). 

Lliberáu escontra 1579, vuelve a Sicilia. Morrió con apenes 50 años pola esplosión d'un polvorín mientres l'encarcelamientu en Castellammare del Golfo.

La so obra ye peramplia, escribiendo principalmente en sicilianu, pero tamién n'italianu y llatín. Escribió otres obres poétiques, pero calteniendo la sátira y la rima burlesca. Preguntáu porque escoyera escribir en sicilianu, más que nuna llingua lliteraria culta como yeren l'italianu o l'español, respondió que si n'efeutu un home quier seducir a una muyer, tendrá de faelo na llingua materna d'esta. Nun ta claru si'l xuegu de pallabres foi intencional. La obra completa foi editada en 1967 nuna obra titulada Ottave, editada por A. Rigoli.

 Exemplos de poesía 
Los exemplos escoyíos provienen de la coleición Celia d'escontra 1575-1580. Ente que el primer exemplu trata del amor, típicu de la poesía temprana de Sicilia, el segundu ye más atípicu, teniendo una cualidá humorística.

 N° vii 
SicilianuAsturianuNon è xhiamma ordinaria, non, la miaNun ye llapada ordinaria, non, la míaè xhiamma chi sul'iu tegnu y rizettu,ye llapada que namái yo tengo y vixilo,xhiamma pura y celesti, ch'ardi 'n mia;llapada pura y celeste, qu'ambura en mi;per gran misteriu y cu stupendu effettu.  por gran misteriu y con estupendu efeutu.  Amuri, 'ntentu a fari idulatria,Amor, queriendo faer idolatría,s'hai novamenti sazerdoti elettu;haise nuevamente sacerdote escoyíu;el to, sculpita 'ntra st'alma, sì la dia;el to, esculpida dientro d'esta alma, yes la diosa;sacrifiziu lu cori, ara stu pettu.sacrificiu'l corazón, llabra'l pechu.

 N° viii 
SicilianuAsturianuIn parti dubbiu y in parti sicuru,En parte duldo y en parte toi seguro,fra lu zertu y l'inzertu scurru y penzu,ente lo cierto y lo incierto pregunto y piensu,contemplu ora lu chiaru, ora lu scuru,contemplo ora lo claro, ora lo escuro,y dugnu or'unu ed ora un autru senzu; y tengo ora unu, ora otru sentíu;pisu, assuttighiu, bilanzu, misuru, pesu, abstraigo, sopeso, mido,criju, non criju, risolvu y ripenzu,creo, nun creo, resuelvo y repienso,ogn'hura penzu y guastu, muru y smuru,  cada hora concibo y destruyo, faigo y desfaigo,  y sempri ddà finixxu, undi 'ncumenzu.y siempres acabo onde empecé.

 Bibliografía 
 Arba Sicula Volume II, 1980 (billingüe: sicilianu - inglés).

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Escritores d'Italia
Categoría:Escritores en sicilianu
Categoría:Escritores n'italianu
Categoría:Escritores en llatín
Categoría:Persones de Sicilia