Cúmulu globular M15

Messier 15 (M15), tamién conocíu como NGC 7078, ye un cúmulu globular asitiáu na constelación de Pegasu. Con una edá envalorada de 12 mil millones d'años, ye unu de los cúmulos globulares más antiguos conocíos y una reliquia de los primeros años de nuesa galaxa.

 Historia de la observación 

El cúmulu M15 foi afayáu por Jean-Dominique Maraldi nel añu 1746 mientres estudiaba'l cometa De Chéseaux. Nel añu 1764, Charles Messier incluyir nel so catálogu d'oxetos astronómicos, nel cual describir como una “nebulosa ensin estrelles”. Nun foi hasta 1783 cuando foi concretada como cúmulu globular gracies a les observaciones entamaes por William Herschel con un gran telescopiu reflector, col que pudo discernir y comprobar que'l cúmulu taba compuestu per miles d'estrelles que s'atarraquitaben escontra un nucleu irresoluble. 
Nel añu 1928, les imáxenes tomaes pol norteamericanu Francis Pease nel Observatoriu del Monte Wilson demostraron el descubrimientu d'una nebulosa planetaria que foi conocida tiempu dempués pol nome de Pease 1 (Kustner 648). 
El satélite SAS-3 en 1974 foi'l primeru n'identificar una fonte de rayos X dientro de l'agrupación.

 Carauterístiques 

M15 ta a unos 33600 años lluz de la Tierra, y 175 años lluz de diámetru. Tien una magnitú absoluta de -9,2, que se traduz nun total de lluminosidá unos 360000 vegaes mayor a la del Sol. 
Les estrelles de M15, como pequeñes abeyes, atarraquitar alredor del nucleu brillosu formando un conxuntu de más de 100000 estrelles, polo que ye unu de los cúmulos más trupos conocíos: el so nucleu foi oxetu d'una contraición nel pasáu, un colapsu de nucleu, seique debíu pola posible esistencia d'un furacu prietu. Dichu colapsu de nucleu tamién foi reparáu n'otros grupos, tales como'l cúmulu M30. 
Contién un eleváu númberu d'estrelles variables, en redol a unes 158. D'esta cifra, 104 son del tipu RR Lyrae anque nun falten les de tipu Cefeida y otres de llargu periodu. Coles mesmes, datáronse siquier 9 púlsares, incluyendo posiblemente l'únicu sistema conocíu de púlsar binariu. Habría qu'incluyir tamién una estrella doble de neutrones. Entá más, M15 alluga una de les cuatro nebuloses planetaries conocíes nun cúmulu globular, Pease 1 (o Kustner 648) que pola so velocidá radial pertenez realmente al cúmulu y piénsase que foi eyectada de la so estrella proxenitora, una estrella azulada, fai namái unos 4000 años. 
El so tipu espectral ye F3. Fotográficamente apreciar de color amarellentáu/doráu a la gran cantidá de xigantes coloraes que tien. De la so velocidá radial, -106,6 km/s, deduzse que s'avera a la Tierra unos 383.760 km/h. Esta velocidá ta aniciada pola combinación de la so velocidá orbital alredor del nucleu de la Vía Lláctea, amás de la velocidá propia del Sol y de la Tierra. M15 alcuéntrase a una distancia de 33.600 años lluz de la Tierra.

 Observación 


 Fontes bibliográfiques 
 COMELLAS, José Luis. Catálogu Messier, Equipu Sirius, 4ª edición, 2009. ISBN 9788495495891
 HARRIS, W. Y. A catalog of parameters for globular clusters on the Milky Way. Astron. J., 112, 1487.
 JAMES O'MEXARA, Stephen. Deep Sky Companions: The Messier Objects, Cambridge University Press, 1998. ISBN 0-521-55332-6
 MACHHOLZ, Don. El Maratón Messier, Cambridge University Press, 2003, ISBN 9788483233481

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Messier 15, SEDS Messier pages
 Globular Cluster Photometry With the Hubble Space Telescope. V. WFPC Study of M15's Central density Cusp 
 A Catalog of Parameters for Globular Clusters in the Milky Way (n'Inglés, en formatu PDF)
 Datos básicos de M15, bibliografía y otros na base de datos SIMBAD (n'Inglés)
 Parámetros de les variables de M15
 Pease 1 en M15 (n'Inglés)
 Carta de llocalización de Pease 1 

Messier 015
015
7078
Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos