Begonia gracilis

Begoña gracilis, ye una especie de planta perenne perteneciente a la familia Begoniaceae. Ye orixinaria de Méxicu.
 Descripción 
Ye una yerba qu'algama un tamañu de 25 a 50 cm d'altor, xugosa y con llinies acolorataes nel tarmu. Les fueyes tienen forma d'ala, con cantos ondulaos. Les flores son de color rosáu, paecen amasueles abiertes, y arrexuntar na unión del tarmu cola fueya. Los frutos, cuando mozos son carnosos y terminen nun picu; les granes son pequeñes.
Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu. Habita en climes semicálido y templáu ente los 2040 y los 2600 metros, acomuñada al monte mesófilu de monte; montes d'encina y de pinu.
Propiedaes
L'únicu rexistru que se tien d'ésta planta indica'l so usu como purgante, nel estáu de Morelos.

Hestoria
Nel sieglu XVI Francisco Hernández, comenta: "el raigañu, al ser machucada ya introducida con dalgún líquidu conveniente, purga los intestinos, refundia'l semen reteníu, sollivia los güeyos engafaos, evacua la orina y tolos humores pol conductu inferior".

Más información apaez hasta'l sieglu XX, cuando Maximino Martínez señalar como emetocatártico. La Sociedá Farmacéutica de Méxicu repite la información de Martínez.

Química
L'únicu trabayu químicu que se reporta na lliteratura ye una tesis realizada en 1944 na Universidá Autónoma de Guadalajara. Equí demuéstrase la presencia de dellos ácidos orgánicos, y el ácidu gálico, unidá precursora de taníns. Nesti estudiu detéctase la presencia d'alcaloides, flavonoides y saponines nel raigañu.

 Taxonomía 
Begoña gracilis describióse por Carl Sigismund Kunth y espublizóse en Nova Genera et Species Plantarum (quarto ed.) 7: 184–185. 1825.
Etimoloxía
Begoña: nome xenéricu, acuñáu por Charles Plumier, un referente francés en botánica, honra a Michel Bégon, un gobernador de la ex Colonia francesa d'Haití, y foi adoptáu por Linneo.

gracilis: epítetu llatín que significa "delgáu, espodáu".N'Epítetos Botánicos
Sinonimia
 Begoña diversifiolia Knowles & Westc. 
 Begoña diversifolia Graham 
 Begoña heterophylla Klotzsch 
 Begoña martiana Link & Otto 
 Begoña martiana var. gracilis (Kunth) Carrière
 Begoña tuberosa Sessé & Moç. 
 Knesebeckia martiana (Link & Otto) Klotzsch en PlantList
 Nome común 
 Alita d'ánxel, chipile, orejita de guajolote.
 Ver tamién 
 Terminoloxía descriptiva de les plantes
 Cronoloxía de la botánica
 Historia de la botánica
 Carauterístiques de les begoniacees
 Referencies 

 Bibliografía 
 Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
 Breedlove, D. E. 1986. Flora de Chiapas. Llistaos Floríst. Méxicu 4: i–v, 1–246.
 CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
 McVaugh, R. 2001. Ochnaceae to Loasaceae. 3: 9–751. In R. McVaugh Fl. Novo-Galiciana. The University of Michigan, Ann Arbor.
 Nelson, C. H. 2008. Cat. Pl. Vasc. Honduras 1–1576.
 Shreve, F. & I. L. Wiggins. 1964. Veg. Fl. Sonoran Des. 2 vols. Stanford University Press, Stanford.
 Smith, L. B. & B. G. Schubert. 1961. Begoniaceae. In: P. C. Standley & L. O. Williams (eds.), Flora of Guatemala - Part VII, Number 1. Fieldiana, Bot. 24(7/1): 157–185.
 Enllaces esternos 

 USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [Online Database]. 

Categoría:Plantes melecinales
gracilis
Categoría:TBSpecies