Allium ampeloprasum var. porrum

El  ye una de les variedaes cultivaes de la especie Allium ampeloprasum. Como la cebolla y l'ayu, esta planta pertenez a la familia de les liliacees. Trátase d'una planta biañal orixinaria d'Europa y Asia Occidental que se cultiva poles sos fueyes, bulbu y flores comestibles. La otra variedá de la especie ye A. ampeloprasum var. ampeloprasum, que se conoz por munchos nomes, ente ellos "ayu blandino" y "folio elefante" y caracterízase por producir bulbos col aspeutu d'un ayu, pero de tamañu enforma mayor.

 Carauterístiques 
La planta del puerru tien 3 partes que son: les fueyes llargu y llanceoláu (con tonalidaes verde-azulaes) daqué planes, el tarmu y un pequeñu bulbu blancu y allargáu del que salen una cierta cantidá de raigaños pequeños. Un puerru suel tener cerca de mediu metru d'altor, y puede llegar a tener ente 3 y 5 cm de grosez. Tien un sabor carauterísticu, paecíu al de les cebolles pero más nidiu. El so emplegu na alimentación humana nun dio informes d'investigación que llinden el so consumu. Hai que destacar que ye fonte d'un carbohidratu llamáu inulina.

 Cultivo 
El puerru ye una planta biañal resistente a los climes fríos, y por regla xeneral prefier suelos fondos. Suelse semar nos meses finales d'iviernu, y les primeres plantes pueden recoyer en primavera (davezu, ente 16 y 20 selmanes tres el so plantíu). Crez a plenu sol, anque tamién puede faelo a media solombra. Les flores son hermafrodites y son polinizaes por abeyes y otros inseutos.
Pal procesu del blanquéu, cuando ta abondo desenvueltu'l tarmu, báltase y sotiérrase pa evitar que-y dea la lluz.

 Historia 
Ye una planta conocida n'Europa dende hai enforma, consumida yá nel antiguu Exiptu nel 4000 e.C.,Daniel Zohary and Maria Hopf, Domestication of plants in the Old World, third edition (Oxford: University Press, 2000),p. 195 y nel Alloñáu Oriente. Los romanos utilizar na cocina, y dizse que l'emperador Nerón yera un apasionáu del puerru y consumir en sopes."Hestories interesaes de la Gastronomía", Liliaan Goligorsky, Ed. Robinbook, 2005

 Usos culinarios 
Ye una verdura emplegada frecuentemente en sopes y cocíos y cruda n'ensalaes.Hedrick. O. P. Sturtevant's Edible Plants of the World. Dover Publications 1972 ISBN 0-486-20459-6Facciola. S. Cornucopia - "A Source Book of Edible Plants". Kampong Publications 1990 ISBN 0-9628087-0-9 La parte comestible de la planta son les fueyes y el bulbu, anque dacuando cómense les flores n'ensalaes. Na cocina española esisten diversos platos qu'inclúin el puerru; unu de los más famosos ye la porrusalda, una especie de sopa que los inclúi como ingrediente principal (purrusalda ye lliteralmente sopa de puerru n'eusquera).Mikel Zaraté, (1976), Influencies del vascuenciu na llingua castellana: al traviés d'un estudiu del elementu vascu na fala coloquial de Chorierri-Gran Bilbao,La Gran Enciclopedia Vasca, N'otres gastronomíes europees apaez como ingrediente, como por casu na belga nel waterzooi o en diversos platos franceses, como'l vichyssoise o'l mirepoix. Nel mundu anglosaxón tiense la leek soup bien famosa na cocina de gales.

 Usos melecinales 
La planta tien les mesmes propiedaes melecinales que l'ayu, pero nuna forma muncho más nidia y colos principios activos más nidios.Bown. D. "Encyclopaedia of Herbs and their Uses". Dorling Kindersley, London. 1995 ISBN 0-7513-0203-1 Del zusmiu qu'esprende la planta díxose que tien propiedaes insecticides.Riotte. L. Companion Planting for Successful Gardening. Garden Way, Vermont, USA. 1978 ISBN 0-88266-064-0 Realizáronse numberoses investigaciones y comprobáronse los efeutos hipotensores n'aguarones.

 Referencies 

 Bibliografía 
 Mathew, B. 1996. "A review of Allium" sect. Allium. (Rev. sect. Allium)

 Ver tamién 
 Calçot / Calçotada - Una variedá de la 'Allium ampeloprasum var. porrum' que participa de los costumes culinaries de la cocina catalana.

 Enllaces esternos 

  Escritu sobre'l Puerru
 El puerru de Sahagún
 Puerros 

Categoría:Plantes melecinales
Categoría:Plantes bulboses
ampeloprasum porrum
Categoría:Verdures
Categoría:TBSpecies