Acer pseudoplatanus

El  ye una especie arbórea caducifolia perteneciente a la familia de les sapindacees.

 Descripción 
Ye un árbol eleváu, que puede algamar hasta 30 m d'altor, de copa amplia y cañes abiertes, con corteza llisa y abuxada. Les fueyes son caduques, palmotiaes, estremaes hasta la metá de la llámina en cinco lóbulos aovaos, colos cantos provistos de gruesos dientes, daqué desiguales, curvaos en forma de sierra; el so pecíoluye bien llargu y ta en posición opuesta; son grandes, d'unos 10 a 15 cm. Flores hermafrodites o dioicas, de color mariellu-verdosu, dispuestes en gran númberu, sobre inflorescencies (tirsos o recímanos de visos) colgantes, qu'apaecen coles fueyes o pocu dempués; tienen llargos pedicelos, periantu compuestu de 5 sépalos y 5 pétalos allargaos y llibres, que s'enserten, colos 8 estames, nun discu anular carnosu asitiáu debaxo del ovariu. Frutu en dos sámaras xuníes (disámaras) enanchándose les ales escontra'l ápiz y formando ente sí un ángulu próximu a 90 graos.

Floria n'abril y mayu; los frutos maurecen a la fin del branu y caltiénense mientres enforma tiempu na planta. 

 Distribución y hábitat 
Nel centru y sur d'Europa, según nel suroeste d'Asia. Na península ibérica namái nel norte: Pirineos y Cantabria, hasta'l norte de Portugal. Frecuentemente cultiváu y amontesáu, ye difícil precisar cuándo se trata d'una planta bonal.

Tien el so hábitat sobro suelos frescos y fondos de les fasteres y valles de monte, ensin constituyir nunca formaciones trupes, sinón chiscaos en fayedales y otros montes.

 Especies similares 
N'Europa hai dos especie de pládanos bien asemeyaes que pueden confundise con facilidá. Les dos especies presenten exemplares que pueden algamar hasta los 30-35 m d'altor. 

 Especies Pládanu real (Acer platanoides) Pládanu blancu o falsu plátanu (Acer pseudoplatanus) Corteza (n'árboles adultos) Lisa, va tener riegos verticales cola edá Asemeyada a la del plátanu oriental, esprender en plaques Yemes Granates Verdes FueyesSon de color verdesApaecen nel momentu d'abrir les yemes Apaecen pocu dempués de les fueyes Frutos (sámaras) Les sámaras alcuéntrase na base del ramito y tienen la grana esplanada. Les sámaras atopar nel ramito y tienen la grana redonda.


 Usos 
El nome del xéneru yera yá utilizáu polos romanos, Acer: aportunante, duru, según otros autores el so nome deriva de la voz celta ac: escayu o punta, por utilizase pa fabricar puntes de llanza. El nome específicu pseudoplatanus, fai referencia a la paecencia de les sos fueyes col pládanu de paséu. La so madera ye de color pálidu, de granu continuu; ye llixera y bono de torniar. Les fueyes, frutos y corteza del raigañu utilizáronse como melecinales, atribuyéndo-yos propiedaes astringentes; del so tueru y cañes, si fai una incisión en primavera, llógrase un líquidu azucaráu prestosu de beber.

Anguaño ye llargamente usáu nos paseos y aveníes de ciudaes, especialmente españoles porque gracies a la so fradadura y a la so capacidá de xunise poles cañes crean interesantes efeutos d'arcos naturales cuando s'atopen ensin fueyes. Pel branu apurren una escelente solombra y crean una microclima fresco y prestoso, al podarlo na seronda dexa'l pasu de la lluz al suelu mientres l'iviernu pero sigue enguapeciendo los paseos coles sos singulares formes. Amás, cuando la fradadura ye correuta nun algamar gran altor polo que non entorpecen la entrada de lluz nes viviendes circundantes.

 Taxonomía 
Acer pseudoplatanus describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 2: 1054, nel añu 1753. 
Etimoloxía
Acer: nome xenéricu que procede del llatín ǎcěr, -ĕris (afiláu), referíu a les puntes carauterístiques de les fueyes o a la durez de la madera que, supuestamente, utilizar pa fabricar llances. Yá citáu por, ente otros, Pliniu'l Vieyu en Historia naturalis, 16, XXVI/XXVII, refiriéndose a unes cuantes especies de Pládanu.Testu Llatín de Pliniu'l Vieyu, Llibru 16 - En Pliny the Elder: the Natural History, Chicago University, 2006

pseudoplatanus: epítetu llatín que significa "falsu Platanus".
Sinónimos
 Acer villosum C.Presl in J.Presl & C.Presl [1833]
 Acer sericeum Schwer. [1894]
 Acer dittrichii Ortmann in Opiz [1852]
 Acer procerum Salisb. [1796]
 Acer montanum Lam. [1779]
 Acer majus Gray [1821]
 Acer latifolium Bubani
 Acer abchasicum Rupr. 
 Acer atropurpureum Dippel 
 Acer bohemicum C.Presl ex Opiz. 
 Acer erythrocarpum Dippel 
 Acer euchlorum Dippel 
 Acer fieberi Opiz 
 Acer hybridum Bosc 
 Acer melliodorum Opiz 
 Acer opizii Ortmann ex Opiz. 
 Acer opulifolium Thuill.
 Acer purpureum Dippel 
 Acer quinquelobum Gilib. 
 Acer rafinesquianum Dippel 
 Acer wondracekii Opiz 
 Acer worleei Dippel en PlantList

 Nome común 
 Acer, acirón (2), pládanu (14), pládanu blancu (9), pládanu blancu d'otros, pládanu menor, arracadero, rustir, azar, blada (2), falsu plátanu (18), falsu sicómoro, falsu-plátanu, moscon, moscón, orón, plataneru, pládano (2), plágano (5), plánago, plátanu, plátanu montés, prádana, prádano (3), samapol, sicomoru (2), sicomoru de dalgunos, sicómoro. Ente paréntesis, la frecuencia del vocablu n'España.

 Ver tamién 
 Terminoloxía descriptiva de les plantes

 Referencies 


 Bibliografía 
 Bailey, L.H. & E.Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
 CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
 Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York.
 Gleason, H. A. 1968. The Choripetalous Dicotyledoneae. vol. 2. 655 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York.
 Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
 Scoggan, H. J. 1978. Dicotyledoneae (Saururaceae to Violaceae). 3: 547–1115. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
 Voss, E. G. 1985. Michigan Flora. Part II Dicots (Saururaceae-Cornaceae). Bull. Cranbrook Inst. Sci. 59. xix + 724.
 Zuloaga, F. O., O. N. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las plantas vasculares del Cono Sur. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107: 3 Vols., 3348 p.

 Enllaces esternos 

 Acer pseudoplatanus n'Árboles Ibéricos

pseudoplatanus
Categoría:Árboles ornamentales
Categoría:Árboles de clima templáu marítimu
Categoría:Árboles de clima continental húmedu
Categoría:Flora d'Asia
Categoría:Flora d'Europa
Categoría:Plantes descrites en 1753
Categoría:Plantes melecinales
Categoría:Plantes descrites por Linnaeus