Don Cheadle

Donald Frank Cheadle  ye un actor y productor de cine y televisión d'Estaos Xuníos. Ganador del Globu d'Oru al meyor actor de repartu - Serie, miniserie o telefilme y dos veces ganador del Premiu del Sindicatu d'Actores al meyor repartu. Candidatu a los Premiu Óscar, Emmy y BAFTA. Conocíu poles sos intervenciones en películes como Volcano (1997), Traffic (2000), Ocean's Twelve (2004), Hotel Rwanda (2004), Crash (2004), Iron Man 2 (2010), El vuelu (Flight) (2012) y Iron Man 3 (2013).

 Biografía 
Donald Frank Cheadle nació'l 29 de payares de 1964 en Kansas City, Missouri, Estaos Xuníos. El so padre yera sicólogu infantil y la so madre profesora. Ye hermanu de Cindy Cheadle y Colin Cheadle. Camudar en numberoses ocasiones mientres la so infancia. Estudió nel California Institute of Arts y graduóse na East High School en Denver, Colorado, Estaos Xuníos. Escribe y compón música, amás de tocar el saxofón. Ta comprometíu col mediu ambiente y conduz un coche híbridu, un Toyota Prius. Anguaño vive con Bridgid Coulter, con quien tien dos fíos, nacíos en 1995 y 1997.

 Carrera 
 Primeres apaiciones 
Los primeros papeles de Don Cheadle fueron nes series de televisión Fame (1986), L.A. Law (1986), Night Court (1988) o The Fresh Prince of Bel-Air (1990). Col pasu de los años siguió interviniendo de volao en nueves series de televisión como The Golden Palace (1992) o Hangin’ Mr. Cooper (1992) y con un personaxe fixu mientres 38 episodios en Picket Fences (1993-1995). En 1995 interpretó a Mouse Alexander nel filme Devil in a Blue Dress, protagonizáu por Denzel Washington. Supúnxo-y ser candidatu a los Premios del Sindicatu d'Actores como meyor actor de repartu. El críticu Luis Martínez dixo: "sobeyosu trabayu interpretativu, atención al mure Don Cheadle."

Nos años posteriores intervieno en producciones como Volcano (1997) na qu'un volcán entraba n'erupción na ciudá de Los Angeles, na que compartió protagonismu con Tommy Lee Jones. Tamién en 1997 interpretó a Buck Swope en Boogie Nights, que retrataba la puxanza del cine porno na década de los 70. Foi candidatu nuevamente a los SAG, na categoría de meyor repartu. Trabayó a les órdenes de Steven Soderbergh en Out of Sight (1998), protagonizada por George Clooney y Jennifer Lopez. Ganó'l Globu d'Oru al Meyor actor de repartu - serie, miniserie o telefilme y foi candidatu al Emmy na categoría de meyor actor secundariu en miniserie o telefilme pol so llabor nel telefilme El clan sinatra (1998), dirixíu por Rob Cohen, dando vida a Sammy Davis, Jr.. Nel añu 2000 estrenó tres producciones, el drama Family Man, xunto a Nicolas Cage, la cinta de ciencia-ficción Mission to Mars, con Tim Robbins, y un nuevu trabayu con Steven Soderbergh tituláu Traffic, nel que dio vida a Montel Gordon. Ganó'l Premiu del Sindicatu d'Actores al meyor repartu.

Dempués llegaríen Swordfish (2001) onde formó parte d'un repartu qu'incluyía a John Travolta, Hugh Jackman y Halle Berry. Realizó un cameo ensin acreitar en Ocean's Eleven (2001) y protagonizó The United States of Leland (2003), onde tamién apaecíen Ryan Gosling y Kevin Spacey. Per otru llau participó en cuatro capítulos de la serie ER mientres 2002 interpretando a Paul Nathan. Foi candidatu al Emmy como meyor actor convidáu nuna serie dramática.

 Candidatura al Óscar – presente 
En 2004 Cheadle recibió la so primer candidatura al Óscar al meyor actor pola so interpretación de Paul Rusesabagina en Hotel Rwanda (2004). Asina mesmu tamién foi candidatu al Globu d'Oru al meyor actor de drama y al Premiu del Sindicatu d'Actores como meyor actor, por dicha actuación. Thomas Delapa dixo: "por favor, acuten una candidatura al Óscar pa Don Cheadle pol so escelente interpretación de cuatro estrelles en Hotel Rwanda".  Tamién foi candidatu esi mesmu añu como BAFTA al meyor actor de repartu, meyor actor de repartu y ganó na categoría de meyor repartu pol drama Crash (2004). Roger Ebert dixo: "la repartida ye uniformemente potente". En ta última formó parte del repartu coral qu'incluyía nomes como Sandra Bullock, Brendan Fraser o Matt Dillon. El filme taba escritu y empobináu por Paul Haggis y ganó l'Óscar a la meyor película, al meyor montaxe y al meyor guión orixinal. Tamién formó parte del equipu de producción de la mesma.

Darréu volvió apaecer en Ocean's Twelve (2004) y Ocean's Thirteen (2007). Protagonizó xunto a Pierce Brosnan y Salma Hayek After the Sunset (2004), y repitió nes xeres de producción col drama Traitor (2008), de la que'l críticu cinematográficu Sandra Hall dixo: "Cheadle puede faer bien cualquier cosa, y nesta película, vuelve demostralo". Encabezó'l repartu de la cinta familiar Hotel pa perros (2009), trabayó en Brooklyn's Finest (2009) xunto a Richard Gere y Ethan Hawke, y sustituyó a Terrence Howard en Iron Man 2 (2010), convirtiéndose na cinta más taquillera de la so carrera n'Estaos Xuníos, con 312 millones de dólares. 

 Filmografía parcial 
 2016- Broken part II
2016- Captain America: Civil War
 2015- The Avengers: Age of Ultron
 2013- Iron Man 3
 House of Lies (TV)
 Flight
 2011 - The Guard
 2010 - Iron Man 2
 2009
 Brooklyn's Finest
 Hotel pa perros
 2008 - Traitor "crash"

 2007
 Ocean's Thirteen
 Reign Over Me
 Talk to Me
 2004
 Ocean's Twelve
 After the Sunset
 Hotel Rwanda
 Crash
 2003 - The United States of Leland
 2002 
 ER (TV)
 Things Behind the Sun (TV)
 2001 
 Ocean's Eleven
 Swordfish 
 2000
 Traffic 
 Family Man
 Mission to Mars
 1999 - A Lesson Before Dying (TV)
 1998 
 The Rat Pack (TV)
 Out of Sight
 Bulworth
 1997
 Boogie Nights
 Volcano
 Rosewood
 1996
 Rebound the Legend of Earl "The Goat" Manigault (TV)
 1995
 Picket Fences (TV)
 Devil in a Blue Dress
 1993 
 Hangin' Mr. Cooper (TV)
 The Golden Palace (TV)
 1990 - The Fresh Prince of Bel-Air (TV)
 1988 - Night Court (TV)
 1987 - The Hamburger Hill
 1986
 L.A. Law (TV)
 Fame (TV)

 Premios 
Óscar
 Añu  Categoría  Película  Resultáu2004Meyor actorHotel RwandaCandidatu 

Globu d'Oru 
 Añu  Categoría  Película  Resultáu2013Meyor actor - Comedia o musical House of LiesCandidatu 2005Meyor actor - DramaHotel RwandaCandidatu 1998Meyor actor de repartu de serie, miniserie o telefilmeThe Rat PackGanador

Premios BAFTA 
 Añu  Categoría  Película  Resultáu2005Meyor actor de repartuCrashCandidatu 

Premios del Sindicatu d'Actores 
 Añu  Categoría  Película  Resultáu2006Meyor repartuCrashGanadorMeyor actor de repartuCandidatu 2005Meyor actorHotel RwandaCandidatu Meyor repartu  Candidatu 2000TrafficGanador1998Boogie NightsCandidatu 1996Meyor actor de repartuDevil in a Blue DressCandidatu Meyor repartu nuna serie de televisión - Drama Picket Fences  Candidatu 1995 Candidatu

Premios Emmy 
 Añu  Categoría  Película  Resultáu2003Meyor actor convidáu - Serie dramática ERCandidatu 2002Meyor actor de reparto - Miniserie o telefilme  Things Behind the Sun  Candidatu 1999Meyor actor - Miniserie o telefilme  A Lesson Before Dying  Candidatu Meyor actor de reparto - Miniserie o telefilme  The Rat Pack  Candidatu

 Referencies 

 Enllaces esternos 



Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos
Categoría:Persones de Missouri
Categoría:Ganadores del premiu Globu d'Oru
Categoría:Ganadores del Globu d'Oru al meyor actor de repartu de miniserie o telefilme