William Dieterle

William Dieterle  foi un direutor de cine y actor xudíu-alemán nacionalizáu d'Estaos Xuníos en 1937.

 Biografía 
Nació nel senu d'una familia xudía askenazí. Yera'l menor de los nueve fíos de Jacob y Berthe Dieterle. De neñu, la so familia tuvo considerables problemes económicos, lo que-y obligó a trabayar como carpinteru y vendedor de chatarra. Llueu Dieterle empezó a interesase, y a los 16 años yá se xuniera a una compañía de teatru ambulante. La so apariencia y ambición ayudáronlu a consiguir papeles de galán en producciones teatrales.

En 1919 atraxo l'atención de Max Reinhardt en Berlín, quien lu contrató como actor pa les sos películes. Dieterle empezó a actuar en filmes alemanes en 1921 pa ganar más dineru y rápido convirtióse nun popular actor de calter. Poco dempués cansóse d'interpretar y quixo empezar a dirixir.

Dirixó la so primer película Wilhelm Dieterle en 1923, Der Mensch am Wege, protagonizáu por una nueva Marlene Dietrich. Depués d'esti filme, siguió actuando mientres dellos años en notables películes alemanes como Das Wachsfigurenkabinett y Fausto, esta postrera empobinada por F.W. Murnau. En 1927, Dieterle y la so esposa, Charlotte Hagenbruch, crearon la so propia productora, lo que-y dexó dirixir más películes, como Geschlecht in Fesseln, na que tamién interpretó'l papel protagonista.

En 1930, Dieterle, nuna Alemaña onde l'ascensu del nazismu yera imparable, emigró a los Estaos Xuníos, en siéndo-y ufiertáu un trabayu en Hollywood, pa faer versiones alemanes de películes d'Estaos Xuníos. Dieterle afíxose rápido al estilu de Hollywood y llueu tuvo dirixendo películes orixinales. Tradució yá'l so nome al inglés: William Dieterle, y va adquirir la ciudadanía d'Estaos Xuníos nunos años: en 1937.

El primeru d'estos filmes, The Last Flight (1931), foi un ésitu, y apocayá foi reivindicáu como una gran obra maestra; tamién lo fueron Fashions of 1934 o Fog over Frisco.Joaquín Vallet: W. Dieterle. Europa nel cine d'Estaos Xuníos, en llibretu de La vida de Y. Zola

Otres películes que dirixó mientres los años 1930, agora yá con un mayor presupuestu, fueron Jewel Robbery, Adorable, Madame Du Barry, A Midsummer Night's Dream (A Midsummer Night's Dream, 1935), que s'inspiraba direutamente nun montaxe de Max Reinhardt, La traxedia de Louis Pasteur (The Story of Louis Pasteur, 1936), rellatu bien personal yá, o The Life of Emile Zola (The Life of Emile Zola, 1937), Juárez (Juarez, 1939), filme comprometíu coles vicisitúes de Méxicu nel sieglu XIX; y Esmeralda, la zíngara (The Hunchback of Notre Dame).


Mientres los años 1940 los trabayos de Dieterle tuvieron dotaos d'un calter más románticu y exuberante, y dellos críticos consideren los filmes d'esti periodu como les sos meyores obres. Hai un valor estetiista nes sos obres, que s'afai a cada filme pero nel que se fai bien patente'l so enclín a l'astracción.Joaquín Vallet, "W. Dieterle. Europa nel cine d'Estaos Xuníos"Dalgunes d'estes películes son The Devil and Daniel Webster (The Devil and Daniel Webster, 1941), El príncipe méndigu (Kismet, 1944) y Te volveré ver (I'll Be Seeing You, 1944), Cartes a la mio amada (Love Letters, 1945) y Jennie (Portrait of Jennie, 1948), especialmente allabada por una fantasía en parte influyida por imáxenes del cine mudu.

La carrera de Dieterle decayó mientres los años 50 a consecuencia del macarthismo. Anque nunca foi incluyíu en nenguna llista negra, el so filme llibertariu como Bloquéu (Blockade, 1938), según dalgunos de los sos collaboradores habituales, yeren consideraos sospechosos.

Dieterle siguió realizando películes nos Estaos Xuníos mientres los años 1950, ente los que se cunten La ciudá en solombres (1950), el filme noir The Turning Point, Salomé (Salome, 1953) con Rita Hayworth, La sienda de los elefantes (Elephant Walk, 1954) con Elizabeth Taylor y la película biográfica Magic Fire, sobre'l compositor alemán Richard Wagner.

Tamién realizó delles películes n'Alemaña ya Italia, pero hai que cuntar el so fracasu de taquilla con The Confession, protagonizada por Ginger Rogers.

 Valoración 
Rescampla güei que lo que se denomina'l 'clasicismu' del cine d'EEXX débese, amás d'a los pioneros (Griffith, Chaplin, Keaton) y a figures magnífiques que fueron surdiendo n'América, a decenes de figures que pasaron d'Europa a América, bien exiliaos, bien ante'l reclamu d'una industria poderoso: Murnau, Sternberg, Lang, Wyler, Ophüls, Curtiz, son exemplos desemeyaos. Dieterle foi unu de los que camudaron el llume, coles sos solombres y los sos contrastes: "el cine adquier una complexidá interna que va muncho más allá de los mecanismos narrativos y los condicionanates téunicos, confiriendo a les imáxenes un sigificado independiente de les infraestructures argumentales"; nacen nueves posibilidaes espresives y simbóliques que s'añader a les idees que tresmiten. Ende tuvo'l so llugar Dieterle, que se aporvecha al máximu de les posibilidaes de la imaxe (en parte pola so esperiencia teatral y cinemetográfica europees: Max Reinhardt, F. W. Murnau, Paul Leni.Joaquín Vallet, "W. Dieterle. Europa nel cine d'Estaos Xuníos", en llibretu de La vida de Y. Zola

Sicasí sigue siendo un autor por afayar, tantu nel so cine mudu como nes distintes etapes de la so filmografía sonora.

 Filmografía 
 The Confession (1965)
 Antigone (1962, telefilme)
 Vergnügen, anständig zu sein, Das (1962, telefilme)
 Gabriel Schillings Flucht (1962, telefilme)
 Die Großy Reise (1961, telefilme)
 Die Herrin der Welt - Teil I (1960)
 Die Fastnachtsbeichte (1960)
 Ich fand Julia Harrington (1960, telefilme)
 Die Herrin der Welt - Teil II (1960)
 Il vendicatore (1959)
 Omar Khayyam (Omar Khayyam, 1957)
 Screen Director's Playhouse (1956, serie de TV)
 Magic Fire (1955)
 Elephant Walk (La sienda de los elefantes, 1954)
 Salome (Salomé, 1953)
 The Turning Point (1952)
 Boots Malone (1952)
 Red Mountain (Solo una bandera, 1951)
 Peking Express (Pekin Express, 1951)
 Dark City (Ciudá en solombres, 1950)
 September Affair (1950)
 Vulcano (1950)
 Paid in Full (1950)
 Rope of Sand (1949)
 The Accused (1949)
 Portrait of Jennie (Jennie, 1948)
 Duel in the Sun (1946)
 The Searching Wind (1946)
 This Love of Ours (1945)
 Love Letters (Cartes a la mio amada, 1945)
 I'll Be Seeing You (Te volveré ver, 1944]])
 Kismet (El príncipe méndigu, 1944)
 Tennessee Johnson (1942)
 Syncopation (1942)
 The Devil and Daniel Webster (The Devil and Daniel Webster, 1941)
 Dr. Ehrlich's Magic Bullet (1940)
 A Dispatch from Reuter's (1940)
 The Hunchback of Notre Dame (1939)
 Juarez (Juárez, 1939)
 Blockade (Bloquéu, 1938)
 The Life of Emile Zola (The Life of Emile Zola, 1937) Another Dawn (1937)
 The Prince and the Pauper (1937)
 The Great O'Malley (1937)
 Satan Met a Lady (1936)
 The White Angel (1936)
 The Story of Louis Pasteur (1935)
 Dr. Socrates (1935)
 A Midsummer Night's Dream (1935)
 The Secret Bride (1934)
 The Firebird (1934)
 Madame Du Barry (1934)
 Dr. Monica (1934)
 Fashions of 1934 (Fashions of 1934, 1934)
 Fog Over Frisco (1934)
 From Headquarters (1933)
 Female (1933)
 The Devil's in Love (1933)
 Adorable (1933)
 Grand Slam (1933)
 Lawyer Man (1933)
 Scarlet Dawn (1932)
 Six Hours to Live (1932)
 The Crash (1932)
 Jewel Robbery (1932)
 Man Wanted (1932)
 Her Majesty, Love (1931)
 The Last Flight (1931)

 Eine Stunde Glück (Una hora de felicidá, 1931)
 Dämon des Meeres (1931)
 Der Tanz geht weiter (1930)
 Ludwig der Zweite, König von Bayern (Lluis II de Baviera, 1930)
 Kismet (1930)
 Die Maske fällt (1930)
 Das Schweigen im Walde (Silenciu nel monte, 1929)
 Frühlingsrauschen (Xuxurios de primavera, 1929)
 Ich liebe für Dich (1929)
 Durchs Brandenburger Tor. Solang noch Untern Linden... (1929)
 Die Heilige und ihr Narr (El santu y el so llocu, 1928)
 Geschlecht in Fesseln (1928)
 Das Geheimnis des Abbe X (1927)
 Der Mensch am Wege (1923)

 Referencies 


 Joaquín Vallet, "W. Dieterle. Europa nel cine d'Estaos Xuníos", en llibretu de La vida de Y. Zola, DVD, Notorius, 2012.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 William Dieterle na Bibliothèque du Film; en francés.

 William Dieterle  nel sitio del Deutsches Filminstitut; n'alemán.

Categoría:Actores y actrices de cine d'Alemaña
Categoría:Direutores de cine d'Alemaña
Categoría:Direutores de cine d'Estaos Xuníos