Joaquin Phoenix

Joaquin Rafael Phoenix  ye un actor d'Estaos Xuníos, nacíu en Puertu Ricu. Cuenta con tres nominaciones al Óscar, y ganó un Globu d'Oru y un Grammy.

 Biografía 
 Primeros años 
Joaquin Rafael Bottom, conocíu como Joaquin Phoenix, nació en San Xuan (Puertu Ricu) el 28 d'ochobre de 1974 nuna familia d'artistes conocida principalmente pol so hermanu, River Phoenix.

Ye'l terceru de cinco hermanos: River (23 d'agostu de 1970 en Metolius, Oregón), Rain (31 de marzu de 1973) y les sos hermanes menores Liberty (5 de xunetu de 1976 en Caraques, Venezuela) y Summer (10 d'avientu de 1978 en Winter Park, Florida). 

El so padre, John Bottom, d'orixe irlandés-español, nació'l 14 de xunu de 1947,y morrió'l 2 de febreru de 2010 en Fontana, California, y la so madre Arlyn Sharon Dunetz, nacida nel Bronx, Nueva York, el 31 d'avientu de 1944, de familia con tradición puramente xudía. Casáronse'l 13 de setiembre de 1969, nuna ceremonia improvisada, y tiempu dempués xuniéronse al cultu de Los Neños de Dios y convirtiéronse en misioneros, viaxando al traviés de Suramérica.

Joaquin, que nació en Puertu Ricu, vivió na mentada islla hasta que tuvo tres años. En 1978 dexa'l cultu y torna a los Estaos Xuníos, onde la familia camuda'l so apellíu por Phoenix. John y Arlyn decidieron animar a los sos fíos por que desenvolvieren los sos instintos creativos. Por cuenta de que los sos hermanos teníen nomes relativos a la naturaleza como “River” (Ríu), “Rain” (Agua) o “Liberty Butterfly” (Caparina de la Llibertá), Joaquin decide camudar el so nome a “Leaf” (Fueya).

La familia treslladóse a Los Angeles dende Puertu Ricu. La so madre empezó a trabayar como secretaria na NBC y el so padre convertir n'arquiteutu paisaxista. Los sos padres contrataron a un axente que, finalmente, introdució a los hermanos nel mundu de la interpretación.

Los primeros trabayos de Joaquin como actor fueron en campañes publicitaries y curties apaiciones en dos shows de televisión nos que se presentó col so hermanu River: “Seven Brides for Seven Brothers” en 1982 y “Backwards: The Riddle of Dislexa” en 1984. Fixo'l so gran debú na pantalla grande na película Space Camp, filmada en 1986, y el so primer papel como protagonista llegó gracies al filme Russkies, en 1987.

Llueu se confirmó como una estrella infantil gracies a Parenthood en 1989, enantes de decidir retirase del mundu de l'actuación mientres un curtiu espaciu de tiempu (dos años) y treslladase a vivir a Méxicu y Cuba col so padre.

Joaquin tornó a la vida pública so tráxiques circunstancies, yá que foi la persona que marcó'l 911 cuando'l so hermanu River Phoenix sufrió una sobredosis de drogues pela rodiada d'un club nocherniegu de Hollywood llamáu The Viper Room. Tres aquella traxedia, Joaquin yera ronciegu a volver al mundu de la interpretación, pero finalmente facer gracies a la insistencia de los sos amigos. Foi entós cuando de nuevu volvió camudar el so nome “Leaf” por Joaquin. Interpretó a un problemáticu adolescente na película de Gus Van Sant: To Die For, interpretación que-y valió escelentes crítiques. Dempués vendría El secretu de los Abbott na que conocería a Liv Tyler y cola que diría vivir como pareya mientres tres años.
L'añu 2000 marcaría un enantes y un dempués na so carrera. Esi añu interpretó al Emperador Commodus en Gladiador, papel que-y supunxo una nominación al Óscar y al Globu d'Oru como meyor actor de repartu. Dempués vendríen diverses collaboraciones col direutor de The Sixth Sense, M. Night Shyamalan, Joaquin participó en Signs xunto a Mel Gibson y The Village, onde interpretó al xentil Lucius Hunt.

Participó na película Hotel Rwanda ónde interpreta a un cámara que filma el xenocidiu de Rwanda.

En 2005 llegó'l so papel de la lleenda del country Johnny Cash na película Na cuerda fluexa, xunto a Reese Witherspoon, qu'interpretó a June Carter, la esposa d'ésti. Centrada na vida d'una de les grandes figures de la música americana, esta película supunxo la consagración del actor como una de les estrelles más prometedores del mundu cinematográficu. Ganó'l Globu d'Oru al meyor actor, amás foi nomáu al Óscar al meyor actor principal.

Nel añu 2007, participa en dos roles estelares nuevamente pa James Gray en "We own the night", película policial ambientada nos años ochenta y "Reservation Road" so les órdenes de Terry George. En 2008 participa nel rol estelar del filme "Two Lovers", una vegada más empobináu por James Gray, papel que-y valió crítiques llargamente positives.

El 27 d'ochobre de 2008, Phoenix da un golpe mediáticu anunciando la so retirada definitiva del cine pa dedicase a la música como intérprete. El so aspeutu físicu camudó notablemente, decisión que foi llargamente espublizada arriendes de una entrevista qu'ufiertó pa "The Late Show" presentáu por David Letterman, onde s'amosó espurechu y distante. Un añu dempués presentó nel Festival de Venecia, xunto a Casey Affleck, un falsu documental empobináu por esti últimu sobre esti xiru na so vida, tituláu "I'm Still Here" y que xeneró una fuerte reacción nel públicu. Phoenix volvió al programa de Letterman onde esplicó que la película yera una esploración de les celebridaes nos medios y el so consumu masivu, una suerte de deconstrucción de la so alter ego nel enfotu de buscar nueves formes espresives.

 La muerte del so hermanu River 
La nueche del 30 d'ochobre de 1993, Joaquin Phoenix allegó al club nocherniegu The Viper Room, el llocal de moda d'aquel entós, parte d'él propiedá del actor Johnny Depp, xunto colos sos hermanos Rain y River y la novia d'ésti, l'actriz Samantha Mathis. Aquella nueche, River esperaba poder tocar cola so banda Aleka's Attic pero'l so amigu Flea, baxista de los Red Hot Chili Peppers, dio-y la mala noticia de que nun podríen faelo porque había demasiada xente sobre l'escenariu.

Aproximao a la una de la mañana, River Phoenix salió del Viper Room, nun estáu llamentable. Esbarrumbar na sienda de Sunset Strip y tuvo sopelexes productu d'un escesu na ingesta d'alcohol y estupefacientes. Yeren cerca de les 00:45h cuando Joaquin, de 19 años, corrió a una cabina telefónica a llamar a los servicios médicos d'urxencia 911 mientres la so hermana Rain trataba de face-y la reanimación boca a boca. Según pallabres del propiu Joaquin, naquel momentu yá nun se sabía si alendaba o non.

River foi treslladáu n'ambulancia acompañáu por Flea (de Red Hot Chili Peppers), llegando al Cedars-Sinai Medical Center sobre les 1:34 con un ataque al corazón. A la 1:51 del 31 d'ochobre de 1993 River Phoenix foi declaráu muertu.

El 12 de payares del mesmu añu faía públicu l'informe forense, nel que se dexaba al descubiertu que River morrió víctima d'una sobredosis, dempués d'inxerir importantes cantidaes de cocaína y heroína. Tamién se-y toparon restos de mariguana y valium. La noticia causó una gran conmoción en Hollywood.

El so cuerpu foi incineráu y les cenices espardíes nel ranchu de la familia. Nel so funeral pudo tráte-y llevando la camiseta del so grupu, Aleka's Attic.

Los sos padres divorciáronse al poco tiempu del fallecimientu de River. La so madre Arlyn, al divorciase, camudóse'l nome a Heart y xunióse a John Robbins, directivu de la NBC, quien arrenunció a la so fortuna pa volvese un promotor de campañes p'ameyorar el mediu ambiente y promover la paz. El so padre finó nel añu 2010. La so hermana menor Summer, ta casada col actor Casey Affleck, hermanu de Ben Affleck, vive en Gainesville col so maríu y fíos. La so hermana Liberty ta divorciada y tien 2 fíos, colos que vive en Florida. Rain Phoenix, hermana mayor de Joaquin, ta divorciada, tien un fíu de nome Jonas y tien una banda llamada Papercranes.

 Vida privada 

La so primer novia foi una moza de nome Fernanda Vindiola, ex-integrante de la banda del so hermanu River (Aleka's Attic), en 1994. En 1995, mientres filmaba la película "Inventing the Abbotts" conoz a l'actriz Liv Tyler (fía de Steven Tyler, vocalista del grupu de rock Aerosmith), cola qu'empecipia una rellación de tres años (1995-1998). A principios de 1999 va a Londres a rodar la película Gladiador y vencéyase-y sentimentalmente cola modelu Jessica Joffe.

Nel branu de 2001 caltién una rellación cola ex Miss Noruega y modelu Inger Lise Ebeltoft. Ente los años 2002-2005 empecipia una rellación cola modelu sudafricana Topaz Page-Green fundadora del Fondu Lunchbox (organización ensin fines d'arriquecimientu qu'aprove comida pa los estudiantes africanos) del cual Joaquin ye miembru del Conseyu Alministrativu. En 2006 foi tamién venceyáu con Katie Parfet, Lindsay Lohan, Eva Mendes. Mientres el 2007 al 2008 foi noviu de la modelu griega Teuta Memedi. En 2009 empezó una rellación cola cantante francesa Aria Crescendo, que la so rellación duró hasta principios de 2013. A finales de 2013 salió a la lluz que caltenía una rellación cola adolescente Allie Teilz.

 Activismu social 
Al igual que tolos sos hermanos, ye veganu y activista polos derechos de los animales. Foi voceru de PETA y sofitó causes como'l caltenimientu del ambiente, los derechos de los animales y el veganismu, según Amnistía Internacional. Tamién participó como narrador de la cinta Earthlings o Terrícoles, un documental que rellaciona la naturaleza, los animales y la humanidá. 

En 2005, participó nel documental I'm Still Here Real, diarios de los mozos que sobrevivieron mientres l'Holocaustu. Nel añu 2007, Joaquin implicar na demanda de AFIPA, una asociación francesa pa la proteición de los animales, demandando al comisariu européu de la materia que ponga fin a les deplorables condiciones de tresporte, comerciu y muerte que la importación y esportación de perros y gatos presenta y ante la cual la Xunión Europea nun intervién con nengún tipu de llexislación.

vióse-y tamién en llabores humanitarios, protagonizando campañes p'Amnistía Internacional, nos últimos tiempos denunciando la situación en Darfur. Y collaborando en munchos otros proyeutos solidarios: por casu l'añu pasáu participó pal "Aspen filmfest's summer charity auction" col fin de recaldar fondos.

Joaquin pertenez dende va tiempu a l'asociación The Peace Alliance Campaign to Establish, que pide la creación n'Estaos Xuníos d'un departamentu d'Estáu pa la Paz. Ye miembru de la xunta de direutores d'El Fondu Lunchbox, organización benéfica qu'ufierta xintes a neños n'edá escolar n'África del Sur.

El 21 de xineru de 2010 participó nun video con Miley Cyrus para TWLOHA, una campaña antisuicidio. N'abril de 2010 fixo un videu por que les persones tomaren conciencia y nun usen accesorios de reptiles. El videu foi tresmitíu por PETA y YouTube.

 Filmografía 
 Actor 
 2015 Irrational Man de Woody Allen
 2014 Inherent Vice de Paul Thomas Anderson
 2013 The Immigrant de James Gray.
 2013 Her de Spike Jonze.
 2012 The Master de Paul Thomas Anderson. Interpretó a: Freddie Quell.
 2010 I'm Still Here de Casey Affleck. Falsu documental. Interpretar a sigo mesmu.
 2008 Two Lovers de James Gray. Interpretó a: Leonard Kraditor.
 2007 Reservation Road de Terry George. Interpretó a: Ethan Learner.
 2007 We Own the Night de James Gray. Interpretó a: Bobby Green.
 2005 Walk the line  de James Mangold. Interpretó a: Johnny Cash.
 2005 Earthlings de Shaun Monson. Documental, ye'l narrador.
 2004 The Village de M. Night Shyamalan. Interpretó a: Lucius Hunt.
 2004 Ladder 49  de Jay Russell. Interpretó a: Jack Morrison.
 2003 Hotel Rwanda  de Terry George. Interpretó a: Jack Daglish.
 2003 Brother Bear  d'Aaron Blaise y Robert Walker. Dobló'l personaxe de: Kenai.
 2002 It's All About Love de Thomas Vinterberg. Interpretó a: John.
 2002 Signs de M. Night Shyamalan. Interpretó a: Merrill Hess.
 2001 Buffalo soldiers de Gregor Jordan. Interpretó a: Ray Elwood.
 2000 Quills de Philip Kaufman. Interpretó a: el Abbe du Coulmier.
 2000 Gladiator de Ridley Scott. Interpretó a: Emperador Cómodu.
 2000 The Yards de James Gray. Interpretó a: Willie Gutierrez.
 1998 8mm  de Joel Schumacher. Interpretó a: Max California.
 1998 Return to Paradise de Joseph Ruben. Interpretó a: Lewis McBride.
 1998 Clay Pigeons de David Dobkin. Interpretó a: Clay Bidwell.
 1997 Inventing the Abbotts  (El Secretu de los Abbotts) de Pat O'Connor. Interpretó a: Doug Holt.
 1997 O Turn  d'Oliver Stone. Interpretó a: Toby N. Tucker.
 1995 To Die For de Gus Van Sant. Interpretó a: Jimmy Emmett.
 1989 Parenthood de Ron Howard. Interpretó a: Garry Buckman-Lampkin.
 1987 Russkies  de Rick Rosenthal. Interpretó a: Danny.
 1986 SpaceCamp de Harry Winer. Interpretó a: Max.

 Guionista 
 2010 I'm Still Here de Casey Affleck. Falsu documental.

 Direutor de Videoclips 
 "Tired of Being Sorry" para Ringside
 "If You Talk Too Much (my head will explode)" para Peopleinplanes
 "Tear You Apart" para She Wants Revenge
 "I'll Stick Around" para Arckid
 "In transit" para Albert Hammond Jr.
 "Little Lover's So Polite" para Silversun Pickups. Interés: unu de los neños qu'apaez ye sobrín del actor.

 Productor 
 Earthlings (2005) Documental (executive producer)
 "4Real" n'asociación cola National Geographic y la MTV Canadá Productores 
executivos: Joaquin Phoenix, Chris y Laura Eglefino Lightbown.
 4Real City of God (2007)
 4Real Ciudá de Dios (2007))
 4Real Kenya (2007)
 4Real Liberia (2007)
 4Real Yawanawa (2007)
 4Real Haiti (2007)
 We Own the Night (2007) Cine (productor executivu)

 Narrador 
 2010 Documental I'm Still Here: Documental Esperimental alrodiu del so "vida" onde amuesa los escesos y l'esquiciadura de "la so vida" ensin control.
 2005 Documental Earthlings sobre'l maltratu y derechos violaos a los animales

 Premios 
 Premios Óscar 
 Añu  Categoría  Película  Resultáu 2012Meyor actorThe MasterCandidatu 2005Meyor actorWalk the LineCandidatu 2000Meyor actor de repartuGladiatorCandidatu 

 Premios Globos d'Oru 
 Añu  Categoría  Película  Resultáu 2014Meyor actor - Comedia o musicalInherent ViceCandidatu 2013Meyor actor - Comedia o musicalHerCandidatu 2012Meyor actor - DramaThe MasterCandidatu 2005Meyor actor - Comedia o musicalWalk the LineGanador2000Meyor actor de repartuGladiatorCandidatu 

 Premios BAFTA 
 Añu  Categoría  Película  Resultáu 2012Meyor actorThe MasterCandidatu 2005Meyor actorWalk the LineCandidatu 2000Meyor actor de repartuGladiatorCandidatu 

 Premios SAG 
 Añu  Categoría  Película  Resultáu 2006Meyor actorWalk the LineCandidatu 2000Meyor repartuGladiatorCandidatu 2000Meyor actor de repartuGladiatorCandidatu  el wn morrió güei día

 Premios Satellite 
 Añu  Categoría  Película  Resultáu 2005Meyor actor - Comedia/MusicalWalk the LineCandidatu 

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 DiscoveringJoaquin , un sitiu bien completu n'inglés
 Videoclips dirixíos por Joaquin Phoenix(n'Inglés)
 Foru con datos alrodiu de Joaquin Phoenix de delles fontes 
 Entrada de Wikipedia n'Inglés sobre Joaquin Phoenix

Categoría:Ganadores del Globu d'Oru al meyor actor de comedia o musical
Categoría:Ganadores del premiu Grammy
Categoría:Direutores de videos musicales
Categoría:Activistes polos derechos de los animales
Categoría:Actores y actrices de Puertu Ricu
Categoría:Wikipedia:Páxines con enllaces interllingüísticos
Categoría:Persones de San Xuan