Angela Lansbury

Angela Brigid Lansbury  foi una actriz y cantante inglesa, candidata al Óscar en trés causes y al Premiu Emmy en dieciocho. Ganadora d'un Premiu Óscar honoríficu, seis premios Globu d'Oru y de cinco Tony, foi xunto a Julie Harris la única en ser tantes vegaes gallardoniada col máximu premiu del teatru de Broadway.

Apaeció en numberoses películes y series, incluyendo la película de Disney Bedknobs and Broomsticks (como "Eglantine Price") y The Long, Hot Summer. A edá madura especializar en papeles en producciones d'intriga, como los filmes Death on the Nile y The Mirror Crack'd, y la llonxeva serie de televisión Murder, She Wrote. Amás, punxo la voz a la señora Potts en Beauty and the Beast.

 Biografía y carrera 

 Oríxenes 
Nieta del candidatu a Primer Ministru Llaborista George Lansbury, Angela Lansbury nació en Londres el 16 d'ochobre de 1925. Ye fía de l'actriz irlandesa Moyna MacGill (1895-1975). N'habiendo estudiáu drama na Webber Douglas Academy of Dramatic Arts, el so padre morrió cuando tenía nueve años.

En 1939 la so hermanasca Isolde Denham (fía del actor Reginald Denham) casóse con Peter Ustinov, y mientres la fiesta de bodes la so madre tramitó la posibilidá d'abandonar el Reinu Xuníu pol españíu de la Segunda Guerra Mundial, a bordu del últimu buque que travesó'l Atlánticu. En 1941, Moyna, Angela y los sos dos hermanos mellizos (Bruce y Edgar, nacíos en 1930) instalar n'Estaos Xuníos. Según la mesma Angela el rodar la película Bedknobs and Broomsticks (onde se faía cargu de trés neños sacupaos de los bombarderos de Londres) recordólu descomanadamente a la so infancia.

 Primeros años 
Los primeros años de Angela n'Estaos Xuníos trescurrieron en Nueva York; el so estrenu tuvo llugar a los 16 años en Canadá nel xéneru del music hall. Depués la familia camudar a Los Angeles onde la so madre y ella trabayaron en tiendes como caxeres y vendedores. Ellí aceptó papeles de repartu en delles películes d'ésitu que llueu-y daríen fama. En National Velvet (1944) encarnó a la hermana d'Elizabeth Taylor. En Gaslight (George Cukor 1944) interpretó a l'ama de llaves d'Ingrid Bergman, papel que-y valió'l so primer candidatura a los Óscar. Al añu siguiente repitiría la fazaña al ponese na piel d'una nueva actriz que se suicidaba en abandonándola el so noviu en La semeya de Dorian Gray, basada na novela homónima de Óscar Wilde, onde trabayó tamién la so madre.

Esi mesmu añu casóse con Richard Cromwell, de quien se divorciaría un añu dempués. Llueu contraería segundes nupcies en 1949 col productor Peter Shaw (1918-2003).

No profesional caltenía un contratu cola Metro Goldwyn Mayer, compañía so la cual rodó L'estáu de la Unión (na qu'encarnó a una muyer amargurida pola alcordanza del so padre difuntu), Samson and Delilah (Cecil B. DeMille, 1949), onde interpretó a Semadar, la hermana mayor de Dalila; y Los trés mosqueteros (George Sidney, 1948), onde apaeció afatiada como Ana d'Austria.

Dos años más tarde llogró la nacionalidá d'Estaos Xuníos.

 Cine y consagración en Broadway 
La nacencia del so fíu Anthony Shaw en 1952 alloñar del cine mientres esa década na qu'intervieno en poques películes: la esbarriada El bufón del rei (1955) con Danny Kaye, Basil Rathbone y Glynis Johns; Ma complícanos la vida (Vincente Minnelli, 1957), y The Long, Hot Summer, onde interpretó a l'amiga alcohólica d'Orson Welles.

En 1962 producióse'l so regresu con The Manchurian Candidate (John Frankenheimer). El so papel de madre posesiva, fervosa anticomunista, cuasi-y apurre un Óscar a la meyor actriz de repartu qu'a últimu momentu recayó en Patty Duke.

Cola popularidá cinematográfica recuperada, Angela Lansbury volvió al teatru onde protagonizó'l mayor ésitu de Broadway de les temporaes 1966-1969: el musical Mame que la consagra como estrella absoluta y pol que gana'l Premiu Tony como la meyor actriz nun musical mientres espacia les sos intervenciones cinematográfiques, ente elles la llevada a cabu en La historia más grande enxamás contada (1965).

L'ésitu de Mame nun se repitió con Dear World, un musical basáu na pieza teatral La Lloca de Chaillot de Jean Giraudoux; pero Lansbury recibió escelentes crítiques y finalmente un Premiu Tony a meyor actriz del añu como la Condesa Aurelia.

Los años setenta arrincaron col estrenu de Bedknobs and Broomsticks (Robert Stevenson, 1971), cinta de la Disney na que Lansbury interpretó a la Señorita Price, una solterona qu'emplega les sos conocencies de bruxería pa combatir ―cola ayuda d'unos neños güérfanos qu'acueye na so casa― a les tropes nazis que asuelan Reinu Xuníu. Doce meses dempués recibía una candidatura a los Globos d'Oru.

En 1973 torna al musical con Gypsy, estrenáu en Londres con gran ésitu y depués lleváu a Broadway; va ser la so penúltima creación pa un papel de musical. Gana'l so tercer Premiu Tony como meyor actriz del añu en Broadway.

 Death on the Nile 
En 1978 reverdeció lloreos nel cine al encarnar a Salomé Otterbourne en Death on the Nile (John Guillermin), protagonizada pol so ex cuñáu Peter Ustinov, David Niven y un repartu d'estrelles. Les condiciones precaries de rodaxe n'Exiptu —l'actriz tuvo que compartir camerín con Maggie Smith y Bette Davis— llueu se vieron compensaes: el so papel d'escritora de noveles erótiques alcoholizada y que tenía qu'encarar una posible demanda de bilordiu llevó-y a les puertes de los Premios BAFTA. Pela so parte la National Board of Review proclamar la meyor actriz de repartu del añu. La crítica incidió na preferencia de Angela Lansbury polos papeles con mayor edá a la suya.

Los productores de Death on the Nile, John Brabourne y Richard Goodwin, taben tan satisfechos col so trabayu que-y ufiertaron la posibilidá d'interpretar a Mrs. Marple en The Mirror Crack'd (1980), tamién basada nun rellatu d'Agatha Christie, onde compartió cartelu con una llarga llista d'estrelles veteranes: Tony Curtis, Elizabeth Taylor, Kim Novak, Rock Hudson, Geraldine Chaplin y Edward Fox. A partir d'entós consolidóse la so imaxe de señora mayor, rebosante de sabiduría y humanidá, capaz d'entender los problemes de los demás d'un solu golpe de vista y mengualos a base de bonos conseyos, vitalidá, serenidá, humor, paciencia y ciñu.

Neso años tamién fixo cine, como la participación como la Pirata Ruth na versión filmada de la opereta de Gilbert y Sullivan, Los pirates de Penzance con Linda Ronstadt y Kevin Kline (1983)
y nuna participación na grabación de The Beggar's Opera (La ópera del méndigu) xunto a Joan Sutherland y Kiri Te Kanawa.

 Murder, She Wrote 

La so imaxe de señora mayor, sabia y daqué cacipladora, acuñada en Death on the Nile, acentuóse cuando'l so home Peter Shaw empecipió la producción de la serie Murder, She Wrote (Murder, She Wrote), de la que se grabaríen múltiples temporaes na década 1984-94. El so papel de Jessica Fletcher, escritora de noveles policiaques aficionada a resolver asesinatos, apurrió-y una notable flecha que se tradució con múltiples candidatures a los Premios Emmy ―magar nenguna traducida nuna estauína― según dellos Globos d'Oru.

En plenu ésitu profesional, Neil Jordan llamar pa encarnar a Angela Carter na película de cultu The Company of Wolves. A pesar d'ello decidió avanzar na so carrera televisiva compaxinando'l so trabayu na serie con dalgún telefilme como Mrs. Harris goes to Paris, xunto a Omar Sharif, el doblaxe de películes d'animación (Beauty and the Beast, Anastasia) y delles apaiciones públiques como la que llevó a cabu en 1993 cuando apurrió'l Premiu Jean Hershoft a Elizabeth Taylor pol so llabor humanitariu.

En 1995 remató les grabaciones de Murder, She Wrote, entornándose na enseñanza del oficiu d'actor. Ente los sos alumnos podemos destacar a Matthew Goode. Coles mesmes tuvo qu'atender a dellos problemes familiares.

 Últimos trabayos 
En 2003 finó'l so home. Pa sobrollevar la perda, Angela Lansbury retomó la so carrera, protagonizando más telefilmes sobre Jessica Fletcher y tornando a la gran pantalla con La neñera máxica (Kirk Jones), sobre un guión d'Emma Thompson. Pero un frayatu de la rodía torgó-y participar na adautación de The Last Unicorn. Tamién participó en doblaxe de xuegos como Kingdom Hearts 2.

Dempués de venticinco años, en 2007 tornó a Broadway na obra Deuce de Terence McNally recibiendo una nominación pa un premiu Tony. En marzu de 2009, retornó como Madame Arcati en Espíritu traviesu (Blithe Spirit) de Noel Coward.

Pel branu de 2011 torna a la gran pantalla protagonizando la comedia The Popper's Penguins (Los pingüinos del sr. Popper) xunto col actor Jim Carrey. La película foi estrenada n'Estaos Xuníos el 17 de xunu.

En setiembre de 2013, la Xunta de Gobernadores de l'Academia de Hollywood concedió-y el Óscar honoríficu n'honor a les sos trayectories nel mundu del cine, rindiendo "tributu a individuos que fixeron contribuciones indelebles nos sos respeutivos campos".

 Vida personal 
Casóse en primeres nupcies con Richard Crownell, col que duró namái un añu. Depués con Peter Shaw (1918-2003) quien finó a los 85 años y con quien tuvo dos fíos: l'actor Anthony Pullen Shaw y Deirdre Angela Shaw.

Los sos hermanos Edgar y Bruce fueron productores de cine y televisión y axentes teatrales. Edgar ye'l padre del direutor y actor James Lansbury y David Lansbury, tamién actor.

 Teatru 
 Hotel Paradiso (Abr. - Jul. 1957).
 A Taste of Honey (Oct. 1960 - Sep. 1961).
 Anyone Can Whistle (bpr. 1964).
 Mame (May 1966 - Ene. 1970).
 Dear World (Feb. - May 1969).
 Gypsy (Sep. 1974 - Ene. 1975).
 The King and I (May 1977 - Dec. 1978).
 Sweeney Todd (Mar. 1979 - Jun. 1980).
 A Little Family Business (Die. 1982).
 Mame (Jul. - Ago. 1983).
 Short Talks on the Universe (Nov. 2002).
 Deuce (2007, Broadway).
 Blithe Spirit (2008, Broadway).
 A Little Night Music (2009)
 A Little Night Music (2012)
 Driving Miss Daisy (2013)
 Blithe Spirit (2014-2015).


 Cine 

 Filmografía 
 Añu  Película  Direutor 1944  National Velvet  Clarence Brown 1944  Gaslight  George Cukor 1945  La semeya de Dorian Gray  Albert Lewin 1948  L'estáu de la Unión  Frank Capra 1948  Los trés mosqueteros  George Sydney 1949  Samson and Delilah Cecil B. DeMille 1952  Motín Edward Dmytryk 1955  Una cai ensin llei Joseph H. Lewis 1956  El bufón de la corte Melvin Frank 1958  Ma complícanos la vida  Vincente Minnelli 1958  The Long, Hot Summer Martin Ritt 1961  Blue Hawaii Norman Taurog 1962  The Manchurian Candidate  John Frankenheimer 1965  La historia más grande enxamás contada  George Stevens 1965  The Amorous Adventures of Moll Flanders  Terence Young 1970  Something for Everyone  Harold Prince 1971  Bedknobs and Broomsticks  Robert Stevenson 1978  Death on the Nile  John Guillermin 1979  La dama del espresu  Anthony Page 1980  The Mirror Crack'd  Guy Hamilton 1983  The Pirates of Penzance  Wilford Leach 1984  The Company of Wolves  Neil Jordan 1990  A Green Journey  Josephh Sargent 1996  Mrs. Santa Claus  Terry Hughes 1999  The Unexpected Mrs. Pollifax  Anthony Pullen Shaw 1999  Fantasía 2000  Direutor de cine Varios Direutores 2005  Nanny McPhee Kirk Jones 2011  Mr. Popper's Penguins Mark Waters

 Actriz de voz 
 Añu  Película 1982  L'últimu unicorniu 1991  Beauty and the Beast 1997  Anastasia 2006  Kingdom Hearts 2

 Televisión 
 Murder, She Wrote (1984-1994)
 Lace (1984) Miniserie 
 Lace II (1985) Miniserie

 Telefilmes 
 Mrs Harris goes to Paris (1992).

 Bibliografía 
 1987 - Angela Lansbury: A Biography de Margaret W. Bonanno
 1990 - Angela Lansbury's Positive Moves de Angela Lansbury con Mimi Avins
 1996 - Angela Lansbury: A Life on Stage and Screen de Rob Edelman y Audrey Y. Kupferberg
 1997 - The Unofficial Murder, She Wrote Casebook de James Robert Parish
 1999 - Balancing Act - The Authorized Biography of Angela Lansbury de Martin Gottfried

 Premios y Honores 

 Premiu Óscar 
 Añu Categoría Trabayu Nomáu Resultáu1945Meyor Actriz de repartuGaslight 1946La semeya de Dorian Gray 1963The Manchurian Candidate 2013Óscar honoríficu 

 Premios BAFTA 
 Añu Categoría Trabayu Nomáu Resultáu1978Meyor Actriz de repartuDeath on the Nile 

 Premios Globu d'Oru 
 Añu Categoría Trabayu Nomáu Resultáu1946Meyor Actriz de repartuLa semeya de Dorian Gray 1963The Manchurian Candidate 1971Meyor Actriz - Comedia o musicalSomething for Everyone 1972Bedknobs and Broomsticks 1984Meyor Actriz de repartu - Serie, Miniserie o TelefilmeThe Gift of Love: A Christmas Story 1985Meyor Actriz - Serie dramáticaMurder, She Wrote 1986 1987 1988 19891990 1991 1992 1993 1995 

 Premios Emmy 
 Añu Categoría Trabayu Nomáu Resultáu1983Meyor actriz - Miniserie o telefilmeLittle Gloria... Happy at Last 1985Primetime Emmy a la meyor performance individual nun programa musical o de variedaes Meyor performance individual - Programa musical o de variedaesSweeney Todd Meyor actriz - Serie dramáticaMurder, She Wrote 1986 1987 Primetime Emmy a la meyor performance individual nun programa musical o de variedaes Meyor performance individual - Programa musical o de variedaesPremios Tony de 1987 1988Meyor actriz - Serie dramáticaMurder, She Wrote 1989 1990 Primetime Emmy a la meyor performance individual nun programa musical o de variedaes Meyor performance individual - Programa musical o de variedaesPremios Tony de 1989 1991Meyor actriz - Serie dramáticaMurder, She Wrote 1992 1993 1994 1995 1996 2004Meyor actriz de reparto - Miniserie o telefilmeThe Blackwater Lightship 2005Meyor actriz convidada - Serie dramáticaLaw & Order 

 Premios SAG 
 Añu Categoría Trabayu Nomáu Resultáu1995Meyor actriz - Serie dramáticaMurder, She Wrote 1996Premiu d'Honor del Sindicatu d'Actores 

 Premios Tony 
 Añu Categoría Trabayu Nomáu Resultáu1966Meyor actriz principal nun musicalMame 1969Dear World 1975Gypsy 1979Sweeney Todd 2007Premiu Tony a la meyor actriz principal nuna obra de teatru Meyor actriz principalDeuce 2009Premiu Tony a la meyor actriz de repartu nuna obra de teatru Meyor actriz de repartuBlithe Spirit 2010Meyor actriz de repartu nun musicalA Little Night Music 

 Otres reconocencies 
 Medaya Nacional de les Artes del National Endowment for the Arts, Washington, 1997
 1994 Condecorada pola Reina Sabela II como Dame Commander of the British Empire
 1995 Disney Legend
 2000 Kennedy Center Honors
 2008 Doctor Honoris Causa, Universidá de Miami
 2015 Premiu Laurence Olivier a meyor actriz de repartu

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Actores y actrices d'Inglaterra
Categoría:Actores y actrices d'Estaos Xuníos
Categoría:Cantantes del Reinu Xuníu
Categoría:Comendadores de la Orde del Imperiu Británicu
Categoría:Ganadores del Globu d'Oru a la meyor actriz de repartu
Categoría:Ganadores del Globu d'Oru a la meyor actriz dramática (televisión)
Categoría:Ganadores del premiu Tony
Categoría:Ganadores del Premiu Kennedy
Categoría:Persones de Londres
Categoría:Ganadores del premiu Óscar honoríficu