2013

2013 (MMXIII) foi un añu común entamáu en martes nel calendariu gregorianu. Tamién foi'l primer añu en tener los sos cuatro díxitos estremaos dende 1987.

Ye tamién el númberu 2013 del anno Domini o la designación de dómina cristiana, amás del decimoterceru del tercer mileniu y el cuartu de la década de los 2010.

L'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes declaró'l 2013 como Añu Internacional de la Cooperación na Esfera de l'Agua y el Añu internacional de les Matemátiques del planeta Tierra cuenta col sofitu de la UNESCO). Ye l'añu internacional de la quinoa pola FAO y l'añu de la serpiente según l'horóscopu chinu.


 Fechos 
 Créase la Reserva de la Biosfera de las Mariñas Coruñesas e Terras do Mandeo.
 Créase la Reserva de la Biosfera de las Terres de l'Ebre.
 Créase la Reserva de la Biosfera del Sitio real de San Ildefonso-El Espinar. 

Asturies
 28 de febreru: Entama n'Uviéu la Copa del Rei de Ḥoquei sobre patinos.
 8 de mayu: La Xunta Xeneral conmemora'l 30 aniversariu de les primeres eleiciones a presidente d'Asturies, que ganó Pedro de SilvaSe cumplen 30 años de las primeras elecciones autonómicas en Asturias  RTPA.es. Consultao'l 26.10.2013
 24 d'ochobre: Preséntase nel Antiguu Institutu de Xixón la edición en llingua asturiana d'Astérix na tierra los pictosBruño nun descarta qu'Astérix fale asturianu n’otres histories previes tres visitar la ‘tierra los pictos’  A la gueta los sueños. consultao'l 28.10.2013
 10 d'avientu: La Universidá d'Uviéu anueva la so pertenencia al sellu de calidá Campus d'Escelencia Internacional.La Universidad revalida el sello del Campus de Excelencia  ElComercio.es Consultao'l 11.12.2013
 10 d'avientu: El Conseyu de Patrimoniu Cultural d'Asturies entama los trámites pa declarar Bien d'Interés Cultural de Calter Inmaterial la tonada, tamién va declarar como BIC, cola categoría de Vía Histórica, el tramu del Camín de Santiagu pel conceyu de Noreña y, amás, analizó la solicitú presentada pol conceyu d'Uviéu pa qu'entame los trámites pa retirar a la Plaza de gües de Buenavista del nivel de proteición BIC.Patrimonio inicia los trámites para declarar Bien de Interés Cultural la tonada asturiana  LNE.es Consultao'l 11.12.2013
 16 d'avientu: El pueblu de Vilarquille xúntase dafechu nel conceyu de Samartín d'Ozcos.El pueblo de Villarquille se unifica en el concejo de San Martín de Oscos  ElComercio.es Consultao'l 17.12.2013
 20 d'avientu: Asturies entra en prórroga presupuestaria.La Cámara devuelve al Gobiernu'l proyeutu presupuestariu que lleva a Asturies a la prórroga  EuropaPress Consultao'l 20.12.2013
 27 d'avientu: Emítese per primer vegada una película doblada al asturianu na TPA: El rostru impenetrable.'El rostru impenetrable', primer llargumetraxe n'asturianu en TPA  Queyeho! Consultao'l 30.12.2013
 28 d'avientu: los conceyos de Xixón, Siero, Llangréu, Mieres y Castrillón nun llogren apautar Presupuestos pal 2014 entrando en prórroga presupuestaria.Gijón, Siero, Langreo, Mieres y Castrillón iniciarán 2014 con prórroga presupuestaria  RTPA.es Consultao'l 28.12.2013
 3 d'avientu: entamen los llabores de torna del videoxuegu Minecraft, el terceru más vendíu de tola historia pa PC.

Mundu
 11 de xineru: L'exércitu francés entama'l quintu mes d'intervención nel Conflictu nel norte de Mali (2012-2013), empobinaes al grupu islamista Ansar Dine group.France army in key Mali withdrawal  consultao'l 7 d'avientu de 2013}}
 17–20 de xineru: Trenta y nueve trabayadores internacionales y un guardia de seguridá son secuestraos na Crisis de los rehenes n'In Amenas nuna instalación de gas natural cerca d'In Amenas, Arxelia.Islamists take foreign hostages in attack on Algerian oil field (CNN) | consultao'l 7 d'avientu de 2013
 27 de xineru: La seleición española de balonmano proclamóse campeona mundial, cola participación de dos asturianos: Alberto Entrerríos y Carlos RuesgaLa Nueva España: Hispanos de Oro  consultao'l 28 de xineru de 2013
 8 de febreru: El papa Benitu XVI anuncia la so dimisión y dexará'l so pontificáu'l 28 de febreruEl Papa anuncia su dimisión  Público.es. Consultao'l 08.02.2013
 13 de marzu: El Papa Franciscu ye elixíu, convirtiéndose nel primer pontífiz americanu.
 30 d'abril: Abdicación de la reina Beatriz I de los Países Baxos, y ascensión al tronu del so herederu, Guillermu-Alexandru.
 18 de mayu: Apruébase en Francia la llei qu'autoriza'l matrimoniu ente persones del mesmu sexu.
 24 de xunetu: Escarrila un tren Alvia a unos 3 km de la Estación de Santiago de Compostela, causando 79 muertos y decenes de firíos. Trátase del segundu mayor accidente ferroviariu na historia d'España.
 3 d'agostu: Hasan Rouhani asume la presidencia d'Irán, depués de ganar les eleiciones entamaes en xunu.
 15 de setiembre: Chris Horner, corredor norteamericanu ganó la Vuelta Ciclista a EspañaEl norteamericanu Chris Horner gana la vuelta con cuasi 42 años . Público. Consultao'l 16.09.13


 Nacencies 

10 de mayu: Auckland, Nueva Zelanda: Taufaʻahau Manumataongo, miembru de la realeza de Tonga, segundu na llinia de socesión al tronu.New Tongan heir, Prince Taufa'ahau Manumataongo born May 10 in Auckland  (n'inglés) Consultao'l 26.10.13
22 de xunetu: Londres, Inglaterra: Xurde, Príncipe de Cambridge, fíu primoxénitu de Guillermu de Cambridge y Kate Middleton.Nace el primer hijo de los Cambridge, tercero en la línea socesoria al trono de los Windsor  . Abc.es Consultao'l 26.10.13


 Muertes 

Asturies
 24 de marzu: Gerardo Herrero Montes, Fiscal Xeneral d'Asturies.Gerardo Herrero muere de un infarto  Elcomercio.es, consultao'l 26.10.2013
 30 de marzu: Luis Martínez Noval, ex-Secretariu Xeneral de la FSA y ex-Ministru de Trabayu d'España.Fallece Luis Martínez Noval, ministro asturiano del Gobierno de Felipe González  Lne.es, consultao'l 26.10.2013
 11 de xunu: Fernando Poblet, Ferpo, periodista y escritor xixonésFallece a los 77 años el periodista y escritor gijonés Fernando Poblet . La Nueva España, contultao'l 13.06.12
 9 d'agostu: José Manuel Riesco Morán, ex-presidente del Conseyu de Comunidaes Asturianes nel gobiernu de Sergio Marqués.La emigración pierde a un caballero  Lne.es, consultao'l 26.10.2013
 10 d'agostu: Pilar de la Fuente Penaos, hermana d'Aida de la Fuente muerre en Xixón.Muere en Gijón Pilar de la Fuente Penaos  Periodistas-es.com, consultao'l 26.10.2013
 3 de setiembre: Aquilino Gómez Fernández, guerrilleru republicanu y militante del Partíu Comunista d'España, muerre en Burgos a los 98 años.Muere el último maquis del malogrado desembarco comunista en Asturias  Publico.es, consultao'l 26.10.2013
 21 d'ochobre: Antonio Suárez, pintor xixonésFallece el pintor Antonio Suárez  La Nueva España, consultao'l 21.10.2013
 22 d'ochobre: Luis Redondo, sindicalista asturianu, fundador de la Corriente Sindical d'IzquierdaFallece el sindicalista Luis Redondo  El Comercio, consultao'l 22.10.13
 22 d'ochobre: Víctor Alperi, escritor asturianuFallece Víctor Alperi, escritor sin pausa  La Nueva España, consultao'l 23.10.2013
 1 d'avientu: José Cosmen Adelaida, empresariu asturianuMuere José Cosmen, gran emprendedor  La Nueva España. Consultao'l 02.12.2013
 9 d'avientu: Kely Méndez Riestra, una de les artistes plástiques asturianes de mayor proyeición internacional.Fallece Kely Méndez Riestra, la artista asturiana que "reinventó" la pintura  La Nueva España. Consultao'l 10.12.2013

Mundu
 15 de xineru: Nagisa Oshima, direutor de cine y guionista xaponés
 10 de febreru: Eugenio Trías, filósofu catalánEugenio Trías, el filósofo de las antenas poéticas  El País, consultao'l 11.02.2013
 27 de febreru: María Asquerino, actriz española
 27 de febreru: Stéphane Hessel, diplomáticu, escritor y ideólogu francés
 3 de marzu: Pepe Sancho, actor españolMuere el actor Pepe Sancho  La Nueva España. Consultao'l 04.03.2013
 3 de marzu: Tony Ronald, cantante y productor musical holandés. 
 5 de marzu: Hugo Chávez, presidente de VenezuelaMuere Hugo Chávez  El Comercio. Consultao'l 06.03.2013.
 21 de marzu: Pietro Mennea, velocista italianu, especialista nos 100 y 200 metros lisos.
 22 de marzu: Bebo Valdés, pianista cubanuMueres Bebo Valdés, el mago de los ritmos cubanos  El País, consultao'l 22.03.2013.
 6 d'abril: Bigas Luna, direutor y guionista de cine españolFallece el direutor Bigas Luna La Nueva España, consultao'l 06.04.2013.
 6 d'abril: Miguel Pobley, ciclista y primer español en vistir el maillot mariellu del Tour de Francia.
 7 d'abril: José Luis Sampedro, escritor y economista españolMuere el escritor y economista José Luis Sampedro  El País. Consultao'l 09.04.2013
 8 d'abril: Sara Montiel, cantante y actriz españolaFallece la actriz Sara Montiel  El País. Consultao'l 08.04.2013
 8 d'abril: Margaret Thatcher, ex-primer ministra británicaFallece Margaret Thatcher  La Nueva España, consultao'l 08.04.2013.
 9 de mayu: Alfredo Landa, actor españolMuere el actor Alfredo Landa, mito del cine español  El País, consultao'l 10.05.2013.
 23 de mayu: Georges Moustaki, cantautor francés d'aniciu grieguFallece el cantautor francés Georges Moustaki a los 79 años  Público, consultao'l 23.05.2013
 6 de xunu: Esther Williams, nadadora y actriz norteamericanaEsther Williams, la sirena de Hollywood, fallece a los 91 años  Público, consultao'l 07.06.2013.
 17 de setiembre: Eduardo García de Enterría, xurista español y Premiu Príncipe d'Asturies de Ciencies SocialesMuere el gran jurista de la Transición.  El Comercio, consultao'l 18.09.13
 22 de setiembre: Álvaro Mutis, escritor colombianuAdios al escritor colombiano Álvaro Mutis  El Diario, consultao'l 23.09.2013
 2 d'ochobre: Juan José Linz, sociólogu español y Premiu Príncipe d'Asturies de Ciencies SocialesFallece Juan José Linz, Premiu Príncipe de Asturias de Ciencias Sociales en 1987  La Nueva España, consultao'l 02.10.2013
 23 d'ochobre: Anthony Caro, escultor británicu.
 27 d'ochobre: Lou Reed, músicu y cantante de rock norteamericanuLou Reed: muere el poeta llétrico  El País, consultao'l 28.10.2013
 7 de payares: Amparo Rivelles, actriz española.
 17 de payares: Doris Lessing, escritora británicaLa muerte de Doris Lessing nos priva de un alma literaria esceicional  Público, consultao'l 18.11.2013
 5 d'avientu: Nelson Mandela, ex-Presidente de Sudáfrica, Premiu Príncipe d'Asturies de Cooperación Internacional nel añu 1992 y Premiu Nobel de la Paz en 1993 (n. 1918)
 14 d'avientu: Peter O'Toole, actor irlandésMuere Peter O'Toole, la mirada de Lawrence de Arabia , El País, consultao'l 16.12.2013
 15 d'avientu: Joan Fontaine, actriz norteamericanaFallece Joan Fontaine, uno de los últimos eslabones con el Hollywood dorado  El País, consultao'l 16.12.2013

 Efemérides 
 22 de mayu: bicentenariu del nacimientu del compositor saxón Richard Wagner.
 20 de xunetu: 110° cabudañu de la muerte del Papa Lleón XIII.
 25 de setiembre: quintu centenariu del descubrimientu del Océanu Pacíficu por Vasco Núñez de Balboa.
 10 d'ochobre: bicentenariu del nacimientu del compositor italianu Giuseppe Verdi.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:2013
Categoría:Sieglu XXI