Asturianu normativu

Col nome d'asturianu normativu conozse a tou aquel escritu fechu nún de los cuatro rexistros de calter normativu: La variedá oriental, la occidental, la central y l'asturianu estándar.

L'Academia de la Llingua Asturiana esmolecida poles estremaes variedaes de la llingua, y col enfotu de que se caltuvieren y siguieren amosando la so bayura terminolóxica y fonética, decidió afitar la diferencia de lo qu'asocede con otres llingües; una normativa pa cadún de los dialeutos del asturianu oriental, occidental y central amás de la normativa pal modelu estándar de llingua

Poro, escribir asturianu normativu, nun ye necesariamente facelo nel estándar, sinón que ye, únicamente, facelo acordies coles regles gramaticales y gráfiques de caduna de les variantes.

Rexistros normativos
Norma, namái qu'hai una, pero ye flexible ya inclúi los estremaos dialeutos.

Rexistru d'asturianu central
La normativa reconoz la metafonía, como principal rasgu del asturianu central y almite formes que seríen incorreutes nun asturianu estándar, como por exemplu ris por res o aforquéu por aforcáu. Tamién reconoz cambeos en dellos determinantes como Isti por Esti. Polo demás, nun suel haber muncha diferencia ente l'asturianu central y l'estándar, ya qu'esti últimu garra'l central como base.

Rexistru d'asturianu oriental
Gráficamente la so particularidá reconocida, ye l'emplegu de la "ḥ" pa pallabres como ḥornu (fornu) o ḥoguera (foguera). Amás destaca l'emplegu de los pronomes personales qu'estremen dativu y acusativu: Diome y diomi envede l'únicu del estándar diome y, dacuando, la desapaición del xéneru neutru.

Rexistru d'asturianu occidental
Gráficamente reconozse la "ḷḷ" y el so emplegu en pallabres que nel rexistru estándar nun taríen almitíes como ḷḷeite por lleche. Amás, reconócense y respétense les diptongaciones decrecientes "ei" y "ou" en pallabres como marchóu o ferreiru por ferreru. Amás del grupu it pa dellos casos que los otros rexistros del asturianu (incluyíu l'estándar) empleguen la ch, como nueite (por nueche). 
Respétase y reconozse tamién l'emplegu de los femeninos finaos n'-as asina como la desapaición del neutru de materia fináu n'-o propiu del estándar y del central.

Rexistru d'asturianu estándar
L'estándar, pola so condición de talu, ye normativu dafechu. Pa más información sobro él mirar esti artículu sobro l'asturianu estándar

Ver tamién
Asturianu estándar
Asturianu cultu
Asturianu popular
Amestáu
Asturianu de clase baxa
Hiperasturianu
Lliteratura n'asturianu occidental

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Academia de la Llingua Asturiana, páxina fecha acordies col estándar

Categoría:Sociollingüística
Categoría:Rexistros del asturianu