Castros d'Asturies

Tipoloxía de los castros
Si miramos la orografía de la zona ú s'asienten, podemos dividir los castros en:
 Castros d'interior. Son los más abondosos. El pobláu apaez nuna llomba o nun altu, pero de pocu altor. De planta circular o ovalada, tán arrodiaos d'una o más muries y fosos.
 Castros de monte. S'asitien nuna de les fasteres de montes de más altor,ocupando davezu la parte alta d'un picu. Ellí aprovechen lo arispiu del terrén pa una meyor defensa. Los más d'ellos son de fundación romana, y se rellacionen cola esplotación de mines.
 Castros costeros. Considérense, na obra de referencia de Jorge Camino, costeros a aquellos que llenden direutamente cola mar, y qu'aprovechen pa la so defensa, amás de les muries y cárcavos avezaos nesti tipu de poblaos, los cantiles de la zona.

Rellación de castros n'Asturies
Na catalogación de José Manuel González, a finales de la década de 1960, enumerábense 93 castros. Anguaño'l númberu d'estructures identificaes como posibles castros nes cartes arqueolóxiques de los diferentes conceyos d'Asturies supera los 400. D'ellos Alfonso Fanjul Peraza (Los castros de Asturias. Una revisión territorial y funcional, 2004) identifica positivamente como tales a 246 d'ellos, que son los que recoyemos nel cuadru que vien darréu.

CastruAllugamientuCoordenaes xeográfiques (llonxitú, llatitú, altor sobro'l nivel de la mar y orientación)Dimensiones y formaObservacionesBarrera, LaLa Barrera (Carreño)Llat: 43º32´30´´ Llonx: 5º49´20´´ Alt: 170 m Orientación: N-S70 X 40 mCastru n'espolón que, pola so ubicación, controla la vía natural de comunicación ente la comarca d'Avilés y la de Xixón.Cabo BrancoValdepares (El Franco)Alt: 35 m Orientac.: NE-SO100 X 40 mCastru costeru. Les defenses, que se concentren nel sector suroccidental, inclúin hasta cinco llinies de cárcavos. Campa Torres, LaTorres (Xixón)Llat: 43º34´10´´ Llonx: 5º42´10´´ Alt: 124 m Orientac: SO-NE600 X 300 m AllargadaCastru costeru. Tien distintos espacios d'hábitat, con cronoloxías prerromanes y romanes, y un sistema defensivu compuestu d'una muralla de módulos y un cárcavu con parapetu d'una fondura d'hasta 7 m.Campu de San Lorenzo, ElSanta Gadía (Tapia)Alt: 15 m Orientación: N-S100 X 50 m TriangularCastru costeru mui antropizáu. Entá se caltienen, nostante, dellos restos del cárcavu que lu protexía pel sur.Campón, ElLa Carcabina (Muros)Llat: 43º33´15´´ Llonx: 6º06´35´´ Alt: 106 m Orientación: E-O115 X 65 m TriangularCastru costeru. Cuntaba, pa la so defensa, con dos cárcavos y un torrexón d'unos 5 m d'altor.Campón, ElOlivar (Villaviciosa)Llat: 43º31´15´´ Llonx: 5º21´55´´ Alt: 92 m Orientación: E-O60 X 70 m OvaladaYe un de los meyor conservaos del Oriente d'Asturies. Ta defendíu por dos cárcavos que formen, menos na faza d'accesu al castru, una única estructura defensiva.Canto la Figal, ElNieva (Gozón)Llat: 43º35´48´´ Llonx: 5º55´30´´ Alt: 73 m70 X 50 mCastru costeru en corona que mira pa la ría d'Avilés y del que nun queden más restos d'estructures defensives qu'un terremplén que llenda lo que yera l'ária habitada del castru.Cantu l'Arbeyal, ElSerandi (Proaza)Llat: 43º15´30´´ Llonx: 6º00´05´´ Alt: 392 m Orientación: E-O Vixilaba tol valle de Proaza, y taba defendíu por dos muries de diferente envergadura y por dos cárcavos con contrafosu ente ellos.Cantu Riba, El (y El Cantu Baxo)Rozadieḷḷa (Mieres)Llat: 43º12´26´´ Llonx: 5º44´37´´ Alt: 401 m Orientación: N 80 X 40 m (entrambos)Les dos cotarielles taben ocupaes polo que llamaben El Castrillón. Entrambes tán habitaes anguaño, y malpenes pueden vese dellos restos de la muria que pudo tener el pobláu.Cantu San Pedro, ElLlugo (Llanera)Alt: 170 m Orientación: E-O60 X 40 m OvaladaEstrozáu dafechu pel ferrocarril y pola edificación de delles viviendes, nun queden anguaño güelgues d'estructures defensives. Los restos que s'atoparon n'élli suxeren una cronoloxía romana y medieval.Cascayal, ElBerció (Grau)Llat: 43º21´55´´ Llonx: 5º58´55´´ Alt: 184 m Orientación: N-S80 X 40 mD'accesu abegosu por tar nuna propiedá privada, malpenes queden n'élli restos d'una muria. Seique tuvo cárcavos, pero ye lluendio d'afitar.Castello, ElEl Villar de San Pedro (Bual)Alt: 350 m Orientación: N-S80 X 60 mEl so recintu, nel que queden restos d'una muria, ta ocupáu por una ermita. Quiciás había cárcavos tamién, pero tán tomaos pol monte y ye lluendio afitar la so esistencia.Castello, ElPonticella (Villayón)Alt: 180 m Orientac.: NE-SO20 X 20 mCastru n'espolón. Les dos fasteres accesibles, la meridional y la occidental, tán protexíes por trés cárcavos con dos contrafosos intermedios y por un torruxón cuadrangular.Castelloes, OsSarzol (Eilao)Alt: 604 m Orientación: E-O70 X 40 mCastru n'espolón protexíu por un gran cárcavu caváu na peña y por una muria qu'entá se conserva.Castellón, ElA Caridá (El Franco)Alt: 23 m Orientación: N-S50 X 40 mCastru costeru defendíu namás por dos cárcavos, que protexían l'accesu meridional al pobláu.Castellón, ElMiudes (El Franco)Alt: 55 m Orientac.: NE-SO100 X 33 mCastru costeru defendíu por dos cárcavos paralelos na fastera meridional.Castelo, El (conocíu tamién como Os Castros)Llagar (Castropol)Alt: 174 m Orientac.: SO-NE80 X 40 mLes sos defenses incluyíen un cárcavu y un torruxón.Castelo, ElCecos (Ibias)Llat: 43º01´35´´ Llonx: 6º51´15´´ Alt: 333 m Orientación: N-S30 X 20 m Ta cuasi desaniciáu. Vense namái que dellos esbarrumbes de piedra, seique pertenecientes a la torre de debía defender el xacimientu.Castelo, ElSan Cremente (Ibias)Llat: 42º59´18´´ Llonx: 6º48´05´´ Alt: 616 m Orientación: N-S50 X 50 mCastru n'espolón del que nun se ven más restos que dellos esbarrumbes espardíos pel cumal de la llomba na que s'atopaba'l castru. Castelo, ElSena (Ibias)Llat: 43º03´00´´ Llonx: 6º56´15´´ Alt: 472 m Orientación: E-O90 X 50 m OvaladaCastru n'espolón d'accesu perdifícil. Taba protexíu por una muria circular pergrande.Castelo, ElEl Rondello (Tapia)Alt: 20 m Orientac.: NO-SE150 X 70 mCastru costeru defendíu por un fosu perllargu que, na fastera suroriental, dixebra'n dos (con un contrafosu intermediu). Atopáronse n'élli fragmentos de terra sigillata hispánica.Castelo d'Esteiro, ElEl Esteiro (Tapia)Alt: 22 m Orientac.: NE-SO100 X 160 mCastru costeru protexíu por delles estructures: un conxuntu de trés cárcavos na fastera nororiental y muries na suroccidental, amás d'otru cárcavu que protexe l'acrópolis del xacimientu.Castelón de Cuaña, El (conocíu tamién como Castru de Cuaña)Cuaña (Cuaña)Llat: 43º30´39´´ Llonx: 6º44´59´´Alt: 91 m Orientación: N-S150 X 100 m Castru en corona ocupáu dende l'entamu de la romanización hasta la Edá Media. Tien dos recintos concéntricos, arrodiaos cadún d'ellos por dos muries. Nel esterior atópense les viviendes, mentantu que na acrópolis hai namái restos d'un torruxón.Castelón, ElEilao (Eilao)Alt: 401 m Orientac.: NE-SO Aurelio del Llano, que lu descubrió en 1928, atopó tovía d'aquella trés cases nel recintu, y tamién restos de molinos. El sistema defensivu d'esti castru en corona taba formáu por dos muries a distintu altor, qu'entá se conserven.Castelón, ElZadamoño (Eilao)Alt: 347 m Orientación: N-S50 X 50 mTaba protexíu por dos cárcavos con un contrafosu metanes.Castelón, ElSerantes (Tapia)Alt: 29 m Orientac.: SE-NO170 X 100 mLes fasteres meridional y suroriental taben protexíes por un sistema de trés cárcavos con dos contrafosos intermedios.Castelos de Pereira, OsEl Monte (Tapia)Alt: 180 m Orientac.: SE-NO60 X 70 mCastru n'espolón protexíu por trés cárcavos con dos contrafosos intermedios.Castiel, ElSoirana (Navia)Alt: 40 m Orientac.: NE-SO60 X 40 mCastru costeru defendíu por cuatro cárcavos pela fastera meridional, la única accesible per tierra.Castiello de FozanaFozana (Siero)Alt: 400 m120 X 60 mControla la llanada de tola cuenca media del Nora, y taba fortificáu enforma: tenía dos cárcavos con contrafosu na cabecera meridional y otru más na septentrional, amás d'una muria. Atopáronse n'élli vestixos prerromanos, romanos y medievales, lo que ye niciu d'una ocupación continuada por bien de tiempu.Castiello de LladreoLa Villa (Mieres)Llat: 43º14´48´´ Llonx: 5º46´02´´ Alt: 358 m Orientación: O60 X 60 m CircularControlaba toa la vega d'esti tramu del Caudal, y taba protexíu por una muria y dos cárcavos. Afayáronse n'élli dellos restos (monedes, teyes...) que suxeren que a lo menos tuvo habitáu na dómina de los romanos.Castiellos, LosPiñeira (Navia)Alt. 84 m Orientac.: NO-SE180 X 100 mEstrozáu pola actividá humana, malpenes queden restos d'ún fosu de 3 m de fondura na fastera noroccidental del xacimientu.Castieḷḷo, ElSorribas (Ḷḷena)Llat: 43º08´05´´ Llonx: 5º49´30´´ Alt: 450 m Orientación: NO80 X 50 mLa ilesia parroquial de Santa María y el cementeriu que ta a la so vera tán dientro de lo que foi'l recintu del castru.Castieḷḷo, ElSarabia (Mieres) Llat: 43º12´27´´ Llonx: 5º45´48´´ Alt: 407 m Orientación: N Estrozáu pola actividá minera, namái se conserven dellos restos d'ún de los dos fosos que tenía.Castieḷḷos, LosLa Polavieya (Ayer)Llat: 43º07´12´´ Llonx: 5º31´43´´ Alt: 754 m Orientación: S50 X 60 mMalpenes queden restos de les sos defenses. L'afayamientu de monedes nél indica que tuvo ocupáu, a lo menos, na dómina de los romanos.Castieḷḷos, LosEl Pueblu (Cangas del Narcea)Llat: 43º00´23´´ Llonx: 6º37´32´´ Alt: 1.014 m Orientación: E-O40 X 25 m OvaladaLes defenses, que se concentren na fastera occidental, son perimportantes y tán bien conservaes. Caltiénense los restos de los dos fosos (ún con un desnivel de 15 m) y de la muralla que los complementaba.Castieḷḷos, LosVaḷḷau (Cangas del Narcea)Llat: 43º03´50´´ Llonx: 6º27´58´´ Alt: 1.328 m Orientac.: NO-SE70 X 40 m OvaladaHai dos fosos d'unos 5 m de fondura arrodiando'l picu de la llomba na que ta'l pobláu, que foi ocupáu na dómina de los romanos pero tamién na Edá Media.Castiellu, ElLa Mortera (Candamu)Llat: 43º26´40´´ Llonx: 6º05´20´´ Alt: 345 m Orientación: E-O Xacimientu desapaecíu polos estrozos fechos na llomba pa fortificala demientres la Guerra Civil.Castiellu, ElLa Riera (Colunga)Llat: 43º28´33´´ Llonx: 5º16´49´´ Orientación: N-S150 X 75 m AllargadaYe uno de los mayores del Oriente d'Asturies, y tien un sistema defensivu bien complexu que arrodia la acrópolis plana que hai na so parte cimera.Castiellu, ElEl Puirtu (Gozón)Llat: 43º37´37´´ Llonx: 5º54´01´´ Alt: 39 m Orientación: N-S150 X 50 mCastru costeru. Allugáu nun cabu, taba protexíu polos cantiles menos pela parte meridional. Nella hai restos de dos fosos y d'una muralla. Alcontráronse nelli escarrapios de cobre y de cerámica qu'indiquen que tuvo ocupáu, polo menos, na dómina de los romanos.Castiellu, ElCubia (Grau)Llat: 43º19´05´´ Llonx: 6º06´40´´ Alt: 427 m Orientación: E-O50 X 25 mAsitiáu nun llugar d'accesu perdifícil, tien namái qu'una fastera que defender. Ye la oriental, na que s'atopa un fosu cuadráu de cinco metros de fondura y otros cinco d'anchor.Castiellu, ElTarañes (Ponga)Llat: 43º12´18´´ Llonx: 5º11´23´´ Alt: 616 m Orientación: E-O Castru en corona que, amás de les defenses naturales (terremplenes, desbentíos...), parez que tenía un fosu bastante anchu y fondu y dos llinies de muralla.Castiellu, ElDoriga (Salas)Llat: 43º23´25´´ Llonx: 6º08´50´´ Alt: 252 m Orientación: E-O70 X 30 m AllargadaCastru en corona d'accesu perdifícil. Hai dellos restos pétreos que suxeren que taba defendíu por una muria y quiciás por una torre.Castiellu, ElAcéu (Sariegu)Llat: 43º24´17´´ Llonx: 5º30´42´´40 X 60 m CircularPola so ubicación domina tou el valle de Sariegu.Castiellu, ElCellagú (Uviéu)Llat: 43º19´49´´ Llonx: 5º54´05´´ Orientación: E-O170 X 75 m AllargadaOcupáu a lo menos dende'l sieglu VI e.C., foi estrozáu aposta pa evitar que la so escavación parara l'avance d'una cantera. A resultes d'ello, los escasos restos que quedaben foron treslladaos, polo que el castru yá nun esiste. Taba arrodiáu per dellos fosos y por una gran muralla con torre, seique de la dómina de los romanos.Castiellu, ElVillaperi (Uviéu)Llat: 43º24´33´´ Llonx: 5º50´37´´ Alt: 202 m Orientación: N-S Completamente desaparecíu (tragolu la cantera del Naranco), yera de medianu tamañu.Castiellu, ElEl Pasquín (Xixón)Llat: 43º30´58´´ Llonx: 5º47´30´´ Alt: 260 m Orientación: E-O30 X 60 mTaba defendíu por 2-3 fosos y una muralla d'unos 30 m de llargor.Castieḷḷu, ElCarcéu (Allande)Alt: 600 m Orientación: S-N35 X 28 m OvaladaCastru-torre que, na so fastera meridional -la única que nun ta protexida polos desbentíos del terrenu-, presenta un conxuntu de cinco fosos qu'arrodien la zona habitada, na que había una torre.Castieḷḷu, ElPradieḷḷa (Allande)Alt: 677 m Orientac.: NO-SE70 X 50 mCastru n'espolón pertresformáu pola actividá agrícola. Na zona sureste taba defendíu por un fosu.Castieḷḷu, ElFelechosa (Ayer)Llat: 43º06´17´´ Llonx: 5º31´43´´ Alt: 758 m Orientación: S60 X 50 mTaba defendíu por un gran fosu y una muralla.Castieḷḷu, ElCourias (Cangas del Narcea)Llat: 43º11´33´´ Llonx: 6º32´22´´ Alt: 502 m Orientación: E-O85 X 60 m AllargadaLa so fastera oriental taba protexida por dos fosos anchos (hasta 10 m) y un contrafosu central.Castieḷḷu, ElNaviegu (Cangas del Narcea)Llat: 43º03´56´´ Llonx: 6º32´35´´ Alt: 687 m50 X 50 mCastru n'espolón protexíu por trés fosos (ún de 12 m d'anchor por 15 m de fondura) y trés contrafosos. Ye posible que fora reutilizáu na dómina medieval.Castieḷḷu, ElPixán (Cangas del Narcea)Llat: 43º08´24´´ Llonx: 6º31´55´´ Alt: 633 m Orientación: N-S70 X 40 m AllargadaAnque enforma alteriáu pola actividá agrícola, vense tovía los dos fosos que protexíen la so fastera meridional.Castieḷḷu, ElTebongu (Cangas del Narcea)Llat: 43º14´22´´ Llonx: 6 30´10´´ Alt: 480 m Orientación: N-S70 X 60 m OvaladaTa mui antropizáu, porque queda a la vera mesma del pueblu. Namái que s'aldovinen restos d'un fosu.Castieḷḷu, ElValcabu (Cangas del Narcea)Llat: 43º12´54´´ Llonx: 6º25´18´´ Alt: 822 m Orientación: N-S90 X 35 m OvaladaAnque ta tomáu pol monte, pueden vese los dos fosos que lu arrodiaben.Castieḷḷu, ElTresdelcastru (Somiedo)Alt: 1.200 m Orientación: N-S80 X 50 m AllargadaTaba defendíu por un sistema de dos fosos con contrafosu, y tamién por un bastión na fastera d'accesu al pobláu. Atopose nelli una pulsera de bronce, polo que se piensa que pudo tar habitáu primero de la dómina de los romanos.Castieḷḷu, ElBustieḷḷu (Tinéu)Alt: 265 m Orientac.: SO-NE30 X 30 mCastru-torre protexíu polos desbentíos del terrenu y, na so fastera occidental, por un conxuntu de cuatro fosos y trés contrafosos; los mayores d'ellos son los dos más interiores. Hai tamién restos d'un bastión na parte más alta del xacimientu.Castieḷḷu, El (tamién El Castru)Ḷḷuciernas (Tinéu)Llat: 43º22´18´´ Llonx: 6º30´14´´ Alt: 447 m Orientación: N-S120 X 80 m OvaladaAmás de polos desbentíos del terrenu, hai restos de delles estructures defensives: un conxuntu de cuatro fosos y una muria con bastión.Castieḷḷu, ElVeiga (Tinéu)Llat: 43º24´22´´ Llonx: 6º30´28´´ Alt: 305 m Orientac.: SE-NO25 X 30 mCastru-torre n'espolón protexíu, na so fastera meridional, por un conxuntu de dos fosos con contrafosu.Castieḷḷu, ElVeneiru (Tinéu)Llat: 43º24´57´´ Llonx: 6º28´37´´ Alt: 300 m Orientac.: NO-SE35 X 20 mAmás d'un fosu nel sector SE de 12 m d'anchor y 7 de fondura, consérvense entá cinco módulos de la so muria primitiva.Castieḷḷu, ElLa Calea (Valdés)Llat: 43º33´15´´ Llonx: 6º35´20´´ Alt: 43 m Orientac.: SO-NE80 X 40 m AllargadaCastru marítimTaba protexíu, amás de polos desbentíos del terrenu, por un complexu defensivu formáu por trés fosos y un bastión o muria.Castieḷḷu, ElZreizal (Valdés)Llat: 43º30´20´´ Llonx: 6º35´46´´ Alt: 279 m Orientación: N-S70 X 60 mLa zona habitable, anguaño tapada pol monte, taba protexida, na fastera meridional, por un conxuntu de dos fosos de 4 m de fondura separtaos por un contrafosu con un altor de 5 m. Nes otres fasteres el fanascu fai de defensa natural.Castiellu d'ArribaCastiellu (Colunga)Llat: 43º30´01´´ Llonx: 5º20´10´´ Orientación: E-O120 X 80 m AllargadaMui alteráu pola actividá forestal. Sicasí, puede aldovinase la presencia d'un fosu defensivu. Castiellu de SalesPolanava (Nava)Llat: 43º21´33´´ Llonx: 5º29´23´´ Alt: 273 m70 X 60 mMui alteráu nes caberes décades pola actividá humana.Castiellu el PedréuCabruñana (Grau)Llat: 43º24´05´´ Llonx: 6º06´30´´ Alt: 350 m Orientación: N-S45 X 25 mTaba defendíu por una gran torre o conxuntu de bastiones y tamién por trés fosos colos correspondientes contrafosos. La so zona habitada ye perpequeña, lo que sofita la teoría de que foi fechu ellí pa controlar el pasu pol altu la Cabruñana.Castiellu el PeñónBarbechu (Sariegu) Llat: 43º24´53´´ Llonx: 5º 34´48´´ Orientación: E-O30 X 30 mAtopáronse nél dellos restos que faen aventurar la posibilidá de que tuviera ocupáu na dómina medieval.Castiellu la Garita, ElOuviñana (Cuideiru)Alt: 100 m Orientación: NO-SE50 X 20 mCastru costeru. Taba defendíu namái que por un fosu d'unos 2 m de fondura y 6 d'anchor, que protexía la so entrada meridional.Castiellu los Vallaos, ElPaladín (Les Regueres)Llat: 43º23´58´´ Llonx: 6º00´30´´ Alt: 134 m Orientación: E-O50 X 40 mCastru, posiblemente de cronoloxía romana, con un sistema defensivu percomplexu formáu por trés fosos con dos contrafosos ente ellos y una muralla.Castieḷḷu de Manxelón, ElNaraval (Tinéu)Alt: 510 m Orientac.: NE-SO70 X 40 mPese a asentase nun terrenu mui pindiu, taba protexíu por dos fosos completos con contrafosu y seique tamién por una muria.Castieḷḷu los Moros, ElAugüera de Carriles (Tinéu)Llat: 43º15´08´´ Llonx: 6º30´53´´ Orientac.: NE-SO50 X 30 mTa tapecíu pol monte, polo que malpenes se ven nelli restos d'un fosu.Castiiḷḷu las Coronas, ElTiós (Ḷḷena)Llat: 43º05´55´´ Llonx: 5º50´40´´ Alt: 700 m Orientación: NE65 X 40 m AllargadaTa defendíu por dos fosos.Castiellu, ElCamoca (Villaviciosa)Llat: 43º27´40´´ Llonx: 5º28´43´´ Alt: 153 m Orientac.: SO-NE120 X 80 m AllargadaLes escavaciones amosaron trés niveles d'ocupación dende'l sieglu VI e.C.. Taba defendíu por una muralla.Castillu de Samartín, ElEl Castillu (Sotu'l Barcu)Llat: 43º32´30´´ Llonx: 6º04´20´´ Alt: 46 m Orientación: E-O120 X 100 mCastru en corona ocupáu, polo menos, dende'l sieglu III e.C. hasta la época medieval. Dende ella hai, sobro'l castru, un castiellu que, anque mui reformáu, entá puede vese nel llugar.Castreda, AValmorto (Tapia)Alt: 35 m Orientación: N-S90 X 24 m OvaladaCastru costeru protexíu por un fosu perllargu. Atopose nelli un bronce de la dómina d'Adrianu.Castrillón, ElAndés (Navia)Alt: 20 m Orientación: N80 X 50 mCastru costeru. Taba defendíu por trés fosos.Castrillón, ElA Veigadouria (Bual)Alt: 650 m Orientación: N-S130 X 90 mCastru n'espolón que concentra les sos defenses na fastera meridional. Anguaño son visibles dos fosos (ún d'éllos reaprovecháu anguaño como camín) y una muria.Castrillón, ElEl Castrillón (Llaviana)Alt: 500 m60 X 60 m CircularL'aldea homónima, que mira dende lo alto pa la capital del conceyu, ocupa lo que yera'l territoriu habitáu del castru. Aldovínense na zona restos d'ún o dos fosos.Castrín, ElSan Andrés (Sobrescobiu)Llat: 43º12´41´´ Llonx: 5º27´24´´ Orientación: N-S90 X 45 mTien, nel centru, una acrópolis arrodiada por un fosu; alredor d'ella hai una llanada arrodiada por otru fosu más. El conxuntu parez que se completaba con un cierru fecho de maderos llantaos en suelu.Castro, ElSamartín (Allande)Alt: 484 m Orientac.: SO-NE70 X 35 mLa so estructura, rellacionada cola esplotación del oru na dómina de los romanos, taba protexida con bastiones nos dos estremos y por un conxuntu de trés canales mineros que facíen, amás, les veces de fosos defensivos. Castro, ElA Escrita (Bual)Alt: 411 m Orientac.: NO-SE90 X 50 mCastru en corona que caltién restos de les viviendes qu'había nelli, y del que se sacaron bien de restos materiales dataos dende la Edá del Fierro hasta la dómina de los romanos. Taba defendíu, na fastera oriental, por dos fosos (quiciás trés en delles zones) y por una muria.Castro, ElOs Mazos (Bual)Alt: 331 m Orientación: N-S60 X 50 m OvaladaTaba defendíu por un sistema de trés fosos y dos contrafosos, y por una muria na parte más alta de la llomba na que s'asitia.Castro, ElPendia (Bual)Alt: 169 m Orientación: S110 X 40 mLes defenses d'esti pobláu con restos de les dómines prerromana y romana inclúin dos fosos (ún escaváu na peña) y un contrafosu, amás de dos zones amurallaes y protexíes por torres o bastiones. Nel so recintu entá se conserven delles viviendes.Castro, ElValabilleiro (Grandas de Salime)Alt: 600 m Orientación: SO140 X 100 mCastru en corona protexíu por dos fosos escavaos na peña.Castro, ElVeiga (Navia)Alt: 15 m Orientación: SE 60 X 40 mCastru costeru que taba protexíu por dos fosos.Castro, ElVillanueva (Navia)Alt: 39 m Orientación: NE70 X 50 m RectangularTaba defendíu por dos fosos bien fondos con contrafosu central, y seique tamién por una muria cuya configuración foi peralteriada pola actividá humana.Castro, ElPezós (Pezós)Alt: 460 m Orientación: E-O90 X 40 mCastru n'espolón defendíu por trés fosos. El más interior d'ellos ye, colos sos 15 m d'anchor y 9 de fondura, el más monumental.Castro, ElDeilán (Samartín d'Ozcos)Alt: 696 m80 X 60 mCastru en corona protexíu polos desbentíos del terreno y por dos regatos nes fasteres meridional y oriental, y por dellos aterrazamientos nes otres.Castro, ElLiñeiras (Santalla d'Ozcos)Alt: 600 m Orientación: E-O70 X 40 mD'accesu abegosu, malpenes se ven los restos d'un gran fosu.Castro, OO Castro (Taramundi)Alt: 300 m Orientación: E-O70 X 60 mMalpenes queden restos de dellos aterrazamientos que dexen aldovinar la esistencia de posibles estructures de defensa.Castro, ElIyaso (Villayón)Alt: 221 m Orientación: E-O50 X 40 mCastru n'espolón defendíu por un fosu mui fondu y por una muria.Castro PiqueirosTremao (Allande)Alt: 440 m Orientac.: NO-SE100 X 40 m OvaladaAnguaño ta tapecíu pol monte, y ello fai que seya perdifícil columbrar les estructures que lu defendíen. Sicasí, parez que taba arrodiáu a lo menos por un fosu de tamañu perimportante (hasta 20 m d'anchor y 7 de fondura).CastrofabeiroVigaña (Grau)Llat: 43º18´04´´ Llonx: 6º10´20´´ Alt: 512 m Orientación: E-O90 X 60 m OvaladaCastru en corona defendíu polos desbentíos del terrenu y por una muralla o torre. Ta a 400 m d'ú taba la torre medieval de Vigaña, y controla tou el valle homónimu.Castrón, ElAndía (El Franco)Alt: 242 m Orientac.: NE-SO40 X 50 mTaba defendíu namái que por un fosu, cuasi desapaecíu anguaño.Castrón, ElBarréu (Tinéu)Llat: 43º18´55´´ Llonx: 6º26´54´´ Alt: 530 m Orientac.: NO-SE180 X 80 mEntá se conserven l'antecastru, con restos d'un torruxón, y el recintu castreñu, protexíu polos desbentíos del terrenu y por trés fosos colos correspondientes contrafosos intermedios.Castros, LosRidera (Cangas del Narcea)Llat: 43º10´11´´ Llonx: 6º23´20´´ Alt: 1.055 m Orientac.: SO-NE180 X 50 m AllargadaCastru en corona que domina'l valle del regueru Los Cadavales, de gran tamañu y protexíu por dos fosos con contrafosos pergrandes (hasta 15 m d'anchor y 7 d'altor). Hai tamién restos d'una torre o bastión.Castros, LosTremáu Carbachu (Cangas del Narcea)  Tenía una muralla, y tamién un fosu que val, en parte del so trazáu, como pista forestal.Castros, LosViḷḷar de los Indianos (Cangas del Narcea)Llat: 43º04´13´´ Llonx: 6º26´11´´ Alt: 833 m Orientación: E-O50 X 30 m AllargadaAmás d'un torruxón, había un sistema defensivu de trés fosos y cuatro contrafosos qu'arrodiaben un espaciu habitable perpequeñu.Castros, OsA Bouza (Castropol)Alt: 150 m Orientac.: SE-NO90 X 80 mTaba defendíu por un sistema de cuatro fosos.Castros, OsBrul (Castropol)Alt: 650 m Orientac.: SO-NE140 X 80 mCastru en corona que, primeru de ser estrozáu pola concentración parcelaria nos años 90, taba defendíu por dos o cuatro fosos nes distintes fasteres del xacimientu. Nelli s'alcontraron restos de molinos y fornos.Castros, OsEl Castro (Castropol)Alt: 40 m Orientación: N-S90 X 80 mL'aición humana estrozolu enforma. A resultes d'ello queden namái que los restos d'un fosu na fastera suroriental del xacimientu.Castros, OsSantalla (Castropol)Alt: 180 m Orientac.: SO-NE60 X 50 mLes sos defenses incluyíen cuatro fosos paralelos con trés contrafosos intermedios.Castros, OsSiares (Castropol)Alt: 142 m Orientac.: NE-SO45 X 40 mTaba protexíu por dos fosos con contrafosu, y por una turria na fastera suroccidental.Castros, OsVilavedeye (Castropol)Alt: 38 m Orientación: N-S100 X 52 mCastru en corona protexíu por dellos aterrazamientos y, quiciás, por dos fosos na fastera meridional.Castros, LosDegaña (Degaña)Llat: 42º56´35´´ Llonx: 6º33´35´´ Alt: 993 m Orientación: N-S50 X 40 mTa de monte; poro, namái que s'aldovinen los elementos defensivos que lu protexíen, que yeren un fosu grande y una torre o bastión na fastera meridional. Castros, OsFerreira (Santalla d'Ozcos)Alt: 481 m Orientación: E-O40 X 40 mCaltiénense restos de dos fosos na fastera occidental, y d'un torruxón y una muria.Castros, OsSalcido (San Tiso d'Abres)Alt: 87 m Orientación: E-O140 X 80 m OvaladaAnque anguaño ta replantáu d'ocalitos, entá se ven los restos de dos fosos (ún de 5 m) escavaos na peña. Dellos autores consideran que nelli se tresformaba'l fierro que se sacaba del castru d'As Croas d'Eilale.Castros, OsTaramundi (Taramundi)Alt: 250 m120 X 90 mCastru n'espolón que s'alluga a la vera la capital del conceyu y que ta, por ello, estrozáu en parte por delles cases y por una carretera. Foi escaváu nos primeros años del sieglu XXI por tener encontráose nelli restos de la Edá del Bronce y de la dómina de los romanos.Castros, OsA Pruída (A Veiga)Alt: 180 m Orientación: N-S70 X 40 mCastru n'espolón estrozáu en parte por delles edificaciones. Vense, nostante, restos d'un fosu na fastera septentrional.Castru, El (tamién El Coturuyón)Collada (Allande)Alt: 650 m30 X 20 mCastru-torre protexíu por un conxuntu de trés fosos escavaos na peña con dos contrafosos de bon tamañu ente ellos. Hai tamién restos d'una torre o bastión.Castru, El (tamién El Palaciu)Figueras (Allande)Alt: 575 m70 X 30 mCastru n'espolón que caltién restos de los cinco fosos (el interior d'ellos de 8 m de fondura) que protexían el so accesu oriental. Nelli atopáronse abondos restos de la dómina de los romanos, que se rellacionen cola esplotación d'un xacimientu d'oru próximu.Castru, ElAciu (Cangas del Narcea)Llat: 43º08´13´´ Llonx: 6º34´30´´ Alt: 516 m Orientación: E-O90 X 40 m OvaladaTenía un par de fosos con contrafosu, pero tán perdestrozaos pola actividá agrícola. Los esbarrumbes de la parte oriental del pobláu permiten aldovinar tamién que tenía un bastión o torre.Castru, ElḶḷanu (Cangas del Narcea)Llat: 43º09´50´´ Llonx: 6º33´55´´ Ált: 550 m Orientación: E-O70 X 40 m OvaladaTa tapáu pol monte, que dexa ver los restos d'un fosu na fastera occidental y piedres esbarrumbaes qu'amuesen qu'ellí hubo un torruxón defensivu.Castru, ElḶḷarón (Cangas del Narcea)Llat: 42º59´22´´ Llonx: 6º37´29´´ Alt: 948 m Orientación: E-OOvalada-triangularTaba defendíu por cinco fosos y contrafosos y por una muria. Les escavaciones, fechas na década de los 80 del sieglu pasáu, suxeren que tuvo ocupáu nos primeros sieglos de la ocupación romana.Castru, ElPousada de Rengos (Cangas del Narcea)Llat: 43º03´04´´ Llonx: 6º36´50´´ Alt: 568 m Orientación: E-O60 X 50 m OvaladaQueden restos d'una muria defensiva, y tamién d'un sistema de cuatro fosos pocu fondos con dos contrafosos.Castru, ElTrones (Cangas del Narcea)Llat: 43º10´42´´ Llonx: 6º36´16´´ Alt: 575 m Orientación: N-S55 X 50 m CircularEl so sistema defensivu ta formáu por trés fosos, con dos contrafosos, de gran tamañu.Castru, ElGüerno (Carreño)Llat: 43º31´15´´ Llonx: 5º48´40´´ Alt: 218 m100 X 50 mCastru n'espolón que taba defendíu por una muralla.Castru, ElCuideiru (Cuideiru)Llat: 43º33´25´´ Llonx: 6º08´45´´ Alt: 84 m Orientación: N-S La construcción de delles viviendas na llomba fizo desapaecer tolos restos del xacimientu.Castru, ElOndes (Miranda)Llat: 43º15´17´´ Llonx: 6º13´05´´ Alt: 680 m Orientación: N-S40 X 50 m OvaladaTaba defendíu polos desbentíos del terrenu y por dos fosos con contrafosu.Castru, ElVigaña (Miranda)Llat: 43º15´05´´ Llonx: 6º14´35´´ Alt: 540 m Orientación: E-O25 X 20 mCastru-torre defendíu por un sistema de dos fosos. Hai tamién restos d'una torre na cimera del xacimientu.Castru, ElAlava (Salas)Llat: 43º21´28´ Llonx: 6º11´58´´ Alt: 207 m70 X 50 mTaba defendíu pela única fastera accesible, la septentrional, por dellos aterrazamientos y un fosu, y hai restos que suxeren la presencia d'una muralla. Alcontráronse nelli dellos aperios de bronce qu'indiquen una posible ocupación prerromana del xacimientu.Castru, ElFreisnéu (Tinéu)Alt: 345 m Orientación: E-O70 X 30 mCastru n'espolón atapáu pol monte, que nun dexa más qu'adivinar el fosu de 6 m d'anchor y la muria que lu protexíen.Castru, ElFreisnu (Tinéu)AlT: 552 M Orientac.: NO-SE70 X 40 mCastru n'espolón que concentraba, na so fastera noroccidental, les estructures que lu protexíen: cuatro fosos de fondura estremada con trés contrafosos ente ellos.Castru, ElEl Peligru (Tinéu)Llat: 43º18´06´´ Llonx: 6º28´52´´ Alt: 530 m Orientac.: NE-SO90 X 30 mCastru tapecíu pol monte, que malpenes mos dexa ver el conxuntu de seis fosos y la muria que lu protexíen.Castru, El (tamién El Picu'l Castru)Tinéu (Tinéu)Alt: 602 m Orientación: E-O80 X 50 m CircularAllugáu a la vera'l cementeriu nuevu de la villa, malpenes queden restos que permitan adivinar les estructures que lu defendíen.Castru, El (tamién Picu Rendión)Truébanu (Tinéu)Llat: 43º19´34´´ Llonx: 6º23´35´´ Alt: 539 m Orientac.: SE-NE45 X 30 mEl xacimientu ta alteriáu enforma pola actividá minera, pero entá pueden vese'l recintu fortificáu del picu y el fosu que lu protexía.Castru, ElViḷḷatresmil (Tinéu)Llat: 43º23´06´´ Llonx: 6º26´50´´ Alt: 450 m Orientación: E-O70 X 40 m OvaladaAmás de pol fanascu qu'arrodia el xacimientu peles sos fasteres septentrional y meridional, hai un fosu de 5-6 m de fondura y restos d'un torruxón na parte oriental. Consérvase tamién un bon cachu de fosu qu'entá caltién el so revestimientu interior de piedra.Castru, ElPriañes (Uviéu)Alt: 95 m Orientación: E-O110 X 45 mCastru n'espolón defendíu, amás de polos grandes cantiles que caen al ríu Nora, por una gran muralla y un fosu.Castru, ElOure (Valdés)Alt: 334 m Orientac.: SE-NO70 X 40 mPosible castru, catalogáu como tal en 1964 por J.M. González. El llugar ta tomáu pol monte y nun tan bones de ver les posibles estructures defensives.Castru de Trichamuela, ElPorḷḷei (Cangas del Narcea)Alt: 650 mOvaladaTien un sistema defensivu formáu por una combinación de fosos y contrafosos de númberu y forma variable nes distintes fasteres.Castru VilledaSan Xuan (Colunga)Llat: 43º29´42´´ Llonx: 5º15´23´´ Orientación: E-O90 X 80 m OvaladaMui alteráu pola actividá forestal, parez tar arrodiáu de d'un par de fosos y dellos taludes.Cavona, LaLlamuñu (Cuideiru)Alt: 95 m Orientación: N-S80 X 30 m OvaladaCastru costeru. Ta defendíu na fastera meridional, la única que nun taba arrodiada por cantiles, por un antecastru y dos fosos, de 2-3 metros de fondura y anchor desemeyáu (3 m el primeru y 6 el segundu), col so correspondiente contrafosu.Cercas, AsCastrobaseye (Tapia)Alt: 165 m Orientac.: NO-SE63 X 30 mPrimero de que lu estrozaren taba protexíu a lo menos por un fosu.Cercu, ElLa Pumará (Llaviana)Alt: 699 m Orientación: NO100 X 50 mYe unu de los más importantes del centru d'Asturies, asemeyáu por tamañu y polo imponentes de les sos estructures defensives a los del Occidente asturianu. Ta defendíu por dos muralles o cercos escalonaos y por dos fosos.Cercu la Barquerona, ElArgüeru (Villaviciosa)Llat: 43º32´53´´ Llonx: 5º27´16´´ Alt: 104 m Orientación: E-O60 X 40 m OvaladaCastru costeru. Ta protexíu por dos fosos con contrafosu central.Cercu los Moros, El La Ḷḷamieḷḷa (Valdés)Llat: 43º28´15´´ Llonx: 6º28´05´´ Alt: 305 m Orientación: E-O40 X 30 m CircularCastru en corona protexíu por un par de fosos concéntricos y a distinta cota.Chao SamartínCastro (Grandas de Salime)Llat: 43º11´53´´ Llonx: 6º55´33´´ Alt: 657 m Orientación: N-S130 X 70 mCastru en corona. Ocupáu dende'l final de la Edá del Bronce hasta la Edá Media, taba defendíu por una muria na fastera occidental y por un sistema de trés fosos, con dos contrafosos intermedios, nes otres.Cogolla, LaSeveries (Llanera)Alt: 340 m Orientación: E-O100 X 60 m OvaladaCastru en corona mui deterioráu; malpenes queden restos del fosu que lu protexía.Cogolla (y La Cogollina), LaCastru (Teberga)Llat: 43º11´05´´ Llonx: 6º07´40´´ Alt: 700 m Conxuntu castreñu formáu por un castru (La Cogolla) y una pequeña torre de vixilancia a mayor altura, La Cogollina. Nésta pueden vese entá dos fosos y el que ye'l contrafosu mayor del centru d'Asturies. El castru taba amuralláu enforma, y tenía viviendes a dos altures distintes.Cogolla, LaFitoria (Uviéu)Llat: 43º22´55´´ Llonx: 5º50´38´´ Alt: 270 m Orientación: N-S Allugáu nel cumal que hai enriba de la fonte que hai a la vera la pista finlandesa de Fitoria, ye un castru-torre, bastante estropiáu pola actividá antrópica, nel qu'entá pueden vese un fosu y restos d'argayaes que suxeren la presencia d'una muralla. Atopáronse cerca d'elli monedes de la dómina de los romanos.Cogoḷḷa, LaCaneiru (Valdés)Llat: 43º32´35´´ Llonx: 6º26´55´´ Alt: 87 m Orientación: N-S80 X 50 mNel xacimientu, atapáu pol monte, malpenes se ven los restos de dos fosos con contrafosu ente ellos.Cogollas, LasLas Campas d'Arriba (Llinares) (Salas)Llat: 43º26´45´´ Llonx: 6º13´15´´ Alt: 331 m Orientación: E-O170 X 70 mTa arrodiáu per un fosu monumental, de 10 m d'anchor y otros 10 de fondura, escaváu na peña. Hai restos tamién de trés bastiones defensivos. Cogollu, ElEl Calieiru (Pravia)Llat: 43º28´49´´ Llonx: 6º09´05´´ Alt: 208 m Orientación: N-S70 X 60 mTa tapáu pol monte, polo que malpenes se ven los fosos reforzaos por muries de piedra qu'alcontraron los que ficieron la carta arqueolóxica del conceyu. Dellos restos, y tamién la mención que fai d'elli el Padre Carvallo nel sieglu XVII, suxeren que foi reutilizáu como fortaleza na Edá Media.Coḷḷao CastroViḷḷamarcel (Quirós)Llat: 43º07´49´´ Llonx: 5º58´45´´ Alt: 1.059 m Orientación: E-O150 X 40 m AllargadaYe'l mayor de tou el valle del Trubia, y taba defendíu por un fosu y un recintu amuralláu. Esti últimu foi reutilizáu na Edá Media.Colláu Castiellu - El Picu los CastiellosEl Campu (Casu)Llat: 43º11´19´´ Llonx: 5º23´40´´60 X 40 mNa so rodiada s'alcontró un hachu prehistóricu de bronce, el hachu de Casu.Corcovón, ElAcebedo (Tapia)Alt: 290 m Orientac.: NE-SO140 X 80 mTaba defendíu por un conxuntu de fosos (trés na fastera oriental y cuatro na occidental) colos sos respeutivos contrafosos.Corno, ElViyadún (Castropol)Alt: 23 m Orientac.: SO-NE220 X 80 mCastru costeru defendíu por dos fosos de gran llargor y bastante separtaos. Corolla, LaAmbás (Villaviciosa)Llat: 43º27´15´´ Llonx: 5º29´20´´ Alt: 142 m Orientación: N-S60 X 60 m CircularCorolo, ElLantoira (Castropol)Alt: 129 m Orientac.: SE-NO70 X 70 mLa fastera meridional, la única accesible, taba defendida por dos fosos con contrafosu y por delles turries.Corón, ElL'Aldea (Llaviana)Llat: 43º14´25´´ Llonx: 5º29´55´´ Alt: 500 m Ye un conxuntu de trés altos con delles señales de tener sío habitaes. El más baxu d'ellos ye'l que caltién los restos más importantes, con dos taludes qu'amuesen que'l llugar foi fortificáu adrede.Corona, AEiramola (Castropol) Alt: 44 m Orienac.: SO-NE50 X 50 mCastru en corona defendíu, na fastera norte, por un fosu sodividíu internamente en dos más pequeños con un contrafosu ente ellos y por una turria que precede l'espaciu habitáu.Corona, AArancedo (El Franco)Alt: 200 m Orientación: N-S70 X 40 mTaba defendíu polos desbentíos del terrenu y, na fastera meridional, por un fosu y una muria. Nelli s'atopó un garapiellu de monedes de los años 2-19 d.C.Corona, ASan Xuan (El Franco)Alt: 125 m Orientación: N-S60 X 65 mTa cuasimente desapaecíu pola aición humana, y namái que puede aldovinase la presencia d'un fosu na fastera meridional.Corona, LaAreñes (Llanera)Alt: 369 m Orientación: N-S70 X 50 m OvaladaControlaba, pola so ubicación, les llanaes de Corvera y Castrillón, y taba protexíu por una muralla.Corona, LaCampiellos (Sobrescobiu)Llat: 43º13´16´´ Llonx: 5º27´08´´ Alt: 567 m Orientación: E-O10 X 15 mYe un castru-torre, perpequeñu y protexíu polos desbentíos del monte y por un fosu.Corona'l Castru, LaIría (Cabranes)Llat: 43º23´26´´ Llonx: 5º25´42´´ Alt: 461 m Orientación: E-O120 X 70 m OvaladaFoi destruyíu nos años 80 pa plantar pinos. Primero d'eso taba defendíu por dos fosos y una muralla.Coronas, AsEl Pico (Tapia)130 m Orientac.: NO-SE90 X 40 mTaba protexíu por dos fosos grandes y un contrafosu intermediu de 3 m d'altor.Corradas, LasL'Outrieḷḷu (Cangas del Narcea)Llat: 43º11´47´´ Llonx: 6º37´38´´ Alt: 482 m Orientación: E-O30 X 20 mEstrozáu dafechu pola aición antrópica, namái queden restos perescasos de lo que quiciás foi'l fosu que lu arrodiaba.Croas, AsEilale (San Tiso d'Abres)Alt: 160 m Orientación: N-S120 X 80 m OvaladaCastru n'espolón protexíu por dellos fosos cuadrangulares, que seique foron primero canales mineros. El xacimientu ta a la vera la mina la Rebolada, y nelli se sacaba, según dellos autores, el mineral de fierro que dempués se procesaba nel castru de Salcido.Croas, AsO Castro (San Tiso d'Abres)Alt: 125 m Orientac.: SO-NE100 X 140 m OvaladaEl pobláu taba protexíu por un fosu simple. Dellos autores-y atribúin una especialización agrícola dientro del complexu formáu polos trés castros del conceyu.Cuernu'l Ḷḷobu, ElSobráu (Tinéu)Alt: 570 m Orientación: N-S40 X 30 m TriangularLo empruno del terrenu fai que namái pudiera entrase nelli pola fastera norte, que taba protexida por un fosu.Cuetu, ElEl Llanu (Cangues d'Onís)Llat: 43º25´50´´ Llonx: 5º07´50´´ Alt: 140 m50 X 60 m CircularTa defendíu por dos fosos con contrafosu.Cuetu, ElCaraviés (Llanera)Alt: 350 m Orientación: N-S70 X 40 m RectangularTaba defendíu por un fosu y, quiciás, por un bastión a la entrada'l castru.Cuetu, ElLlugones (Siero)Llat: 43º23´55´´ Llonx: 5º48´15´´ Alt: 206 m Orientación: E-O50 X 60 mYe uno de los pocos de los que hai noticia na llanura central asturiana. Allugáu nun entornu perantropizáu, ye poco lo que queda d'él. Ta a la vera la villa romana de Paredes, xunto a la vía romana de La Carisa. Cuetu, ElSan Andrés (Xixón)Llat: 43º30´20´´ Llonx: 5º46´33´´ Alt: 96 m Orientación: E-O80 X 30 mNun hai restos de muries o fosos; namái se ven aterrazamientos que llevanten del terrenu circundante la superficie habitable del castru.Cuetu La PilaAlperi (Uviéu)Llat: 43º21´05´´ Llonx: 5º45´30´´ Alt: 466 m Orientación: E-O60 X 35 M OvaladaTaba protexíu, polo menos, por un fosu non mui fondu y por una muralla.Cuitu, ElCastiello (Siero)Alt: 339 m Orientación: N60 X 60 mTaba defendíu por una muria y dos fosos; el más interior tenía 3-4 m d'anchor y cuasi 5 m de fondura.Cuitu Castieḷḷo, ElViḷḷaño (Mieres)Llat: 43º12´39´´´ Llonx: 5º41´52´´ Alt: 539 m Orientación: N30 X 30 m AllargadaPese a tener servío como cantera a los vecinos, entá queden restos de lo que pudo ser una muralla que complementaba'l fosu que tovía ye visible anguaño.Curedo, OA Legúa (Ibias)Alt: 851 m Castru en corona de gran tamaño allugáu na llende ente les provincies d'Asturies y Lugo. Ta de monte, polo que ye difícil aldovinar les estructures defensives que lu protexíen.Curión, ElArancés (Cuideiru)Alt: 104 m Orientación: N-S65 X 30 m OvaladaCastru costeru. Taba arrodiáu per una estructura defensiva complexa, de la qu'entá se conserven restos de dos fosos y un contrafosu.Curuḷḷu, ElReconcos (Ḷḷena)Alt: 836 m Orientación: E-O30 X 30 m AllargadaCastru en corona, arrodiáu d'elementos defensivos importantes (fosu profundu, muralla en tola contorna...). Controla, pola so posición estratéxica, el pasu a la Meseta pel valle'l Güerna.Curuḷḷu, ElTiós (Ḷḷena)Llat: 43º05´58´´ Llonx: 5º49´45´´ Alt: 500 m Orientación: E-O30 X 30 mHai restos de lo que pudo ser un fosu pergrande (10 m de fondura y 8 m d'anchor).FumulínCastañera (Tinéu)Llat: 43º17´58´´ Llonx: 6º26´02´´ Alt: 422 m Orientación: N-S15 X 15 mCastru-torre arrodiáu per dos fosos (ún d'ellos de 6 m de fondura) escavaos na peña.Garabetales, LosLa Granda (Gozón)Alt: 85 m Orientación: N-S90 X 80 mCastru costeru. Ta formáu por tres recintos que tán a distinta altura y tienen sistemes defensivos estremaos (un fosu nún d'ellos, y terremplenes nos otros dos).Garba, LaBerrueñu (Teberga)Llat: 43º09´30´´ Llonx: 6º04´15´´ Alt: 869 m Tenía un sistema defensivu mui complexu, con dos muralles y dellos fosos y contrafosos.Garganta, LaEl Castro (Allande)Alt: 430 m Orientac.: SE-NO15 X 20 mCastru-torre que, amás de la torre, tenía un sistema defensivu formáu por dos fosos.GrandotaLa Grandota (Uviéu)Llat: 43º20´45´´ Llonx: 5º47´03´´ Alt: 509 m Orientación: N-S40 x 50 mEl xacimientu ta estrozáu pola construcción d'una antena y una casa. Pese a ello, entá se caltienen restos d'un fosu y d'una muria que protexíen esti castru.Isla, LaLa Isla (Colunga) Llat: 43º29´06´´ Llonx: 5º13´27´´ Alt: 23 m Orientación: N-S 80 X 60 m OvaladaCastru costeru. Descubiertu por Aurelio del Llano a primeros del sieglu XX, malpenes queden restos d'él. Asítiase nel barriu de L'Atalaya, nun entornu mui antropizáu, y foi datáu por Aurelio del Llano como de la Edá del Fierro; nostante, nes últimes décades alcontráronse na zona abondos restos de la dómina de los romanos.L'AtalayaTazones (Villaviciosa)Llat:43º32´40´´ Llonx: 5º24´10´´ Alt: 119 m Orientac.: SO-NO120 X 50 m OvaladaCastru costeru. Ta protexíu por dos fosos (quiciabes trés na parte oriental) con contrafosu central, y tamién por un antecastru. Ta abondo deterioráu pola aición humana, qu'estrozó'l sistema defensivu de la fastera oriental nos años 80.Ḷḷanu las Coronas, ElCastieḷḷu (Cangas del Narcea)Llat: 43º12´28´´ Llonx: 6 26´48´´ Alt: 504 m65 X 40 m OvaladaProtexíu polos desbentíos del terrenu, concentra les sos defenses (cuatro fosos y trés contrafosos) na fastera meridional.Llomba del Castro, AEl Llombatín (Eilao)Alt: 250 m Orientación: E-O50 X 50 mLos dos fosos que lu protexíen na fastera occidental tán anguaño estrozaos pola construcción de pistes forestales.Llugar, ElXuncéu (Corvera)Llat: 43º30´58´´ Llonx: 5º55´30´´ Alt: 160 m Orientación: N-S40 X 30 mCastru-torre asitiáu a 500 m del castru del Picu Castiellu.MolexónMolexón (A Veiga)Llat: 43º24´06´´ Llat: 6º59´27´´ Alt: 379 m70 X 70 mCastru n'espolón sobro'l ríu Suarón, que taba nel llugar ú s'atopa'l pueblu anguaño. Hai restos d'ún fosu qu'arrodiaba la llomba, na que s'atopó una bruesa de bronce.Monte AltuUviéuLlat: 43º22´30´´ Llonx: 5º52´12´´ Alt: 312 m Orientación: N-S72 X 85 mEstrozáu al ser urbanizada la zona nos años 60 y 70, taba arrodiáu per una muralla y por un fosu non mui fondu. Allugábase a la vera lo que güei ye'l colexu de les Teresianes, na lladera del monte Naranco.Mouguías (tamién El Monte del Castro)Mouguías (Cuaña)Llat: 43º32´58´´ Llonx: 6º44´50´´ Alt: 120 m Orientación: N-S120 X 100 mTaba protexíu polo arispiu del terrenu y por un conxuntu de trés fosos (ún d'ellos en V y escaváu na peña) colos contrafosos intermedios correspondientes. Tuvo ocupáu dende los entamos de la romanización hasta l'alta Edá Media.Mouta, LaViḷḷamiana (Tinéu)Alt: 633 m Orientación: SO-NE130 X 90 m OvaladaTaba defendíu por seis fosos de poca fondura y, tamién, por una torre o bastión qu'había nel so estremu suroccidental.Mueles, LesYanos (Ayer)Llat: 43º07´34´´ Llonx: 5º32´40´´ Alt: 750 m Orientación: S80 X 40 mTaba defendíu por un fosu de 15 m de fondura y hasta 7 m d'anchor.PenagudaBueinás (Miranda)Llat: 43º16´40´´ Llonx: 6º18´50´´ Alt: 503 m Orientación: N-S50 X 60 m OvaladaComo ta asitiáu en terrenos de la mina d'oru de Bueinás, nun se puede visitar esti castru en corona que caltién, como única estructura defensiva, un par de fosos na fastera que mira pal poniente.Pena CaldeiraA Veiguía (Tapia)Alt: 129 m Orientación: N-S65 X 30 mCastru n'espolón defendíu por trés fosos y dos contrafosos.Pena CastielEl Chanu (Valdés)Llat: 43º33´10´´ Llonx: 6º32´20´´ Alt: 60 m Orientac.: SO-NE80 X 30 m SubrectangularCastru costeru defendíu por un complexu de 4 fosos d'unos 5 m de fondura. La zona habitable ta alteriada pola aición antrópica.Pena'l Castieḷḷu, LaOutardexú (Cangas del Narcea)Llat: 43º03´10´´ Llonx: 6º29´39´´ Alt: 913 m Orientac.: SE-NO120 X 40 mAnque la so superficie ta tapecida pol monte, pueden vese entá los cinco fosos escavaos na peña, colos contrafosos correspondientes, que lu protexíen.Pena'l Castieḷḷu, La (y El Questru)Xomezana Riba (Ḷḷena)Llat: 43º03´54´´ Llonx: 5º50´15´´ Alt: 680 m Orientación: N-SAllargadaLa Pena ta defendida namái que por un fosu. Quiciás seya parte d'un complexu castreñu: El Questru, a 300 m d'ella nel llugar ú s'alcuentra'l cementeriu del pueblu, parez que pudiera tener sío otru castru d'unos 70 X 40 m y arrodiáu tamién por un fosu. Pena del Castro, ATrabada (Grandas de Salime)Alt: 715 m70 X 60 mCastru n'espolón, con un antecastru y un sistema defensivu complexu formáu por trés fosos y una muria.Peña ConstancioLes Carangues (Santo Adriano)Llat: 43º18´27´´ Llonx: 5º57´30´´ Alt: 529 mAllargadaCaltién una de les muralles meyor conservaes d'ente les del centru d'Asturies. Hai 35 m d'ella, que tien entá güei un altor de cuasi tres metros y un anchor de 4 m. Atopáronse nelli escarrapios de fierro que rellacionen el xacimientu coles mines qu'había en Llavares y Tuñón.Peña TayaEl Requexéu (Mieres)Llat: 43º14´16´´ Llonx: 5º47´03´´ Alt: 360 m Orientación: NOAllargadaCastru-torre protexíu por dos fosos escavaos na peña.Peñona, LaSan Amaru (Castrillón)Llat: 43º31´15´´ Llonx: 5º59´05´´ Alt: 143 m100 X 50 m OvaladaEl so recintu ta tomáu pel monte. Pese a ello, entá se distinguen restos d'una muralla y quiciás d'un fosu.Pica'l Castru, LaVillar (Candamu)Llat: 43º26´05´´ Llonx: 6º02´25´´ Alt: 259 m Orientación: N-S80 X 40 m AllargadaAnque mui estrozáu pola fortificación de la llomba na Guerra Civil, entá pueden vese los restos d'un gran bastión defensivu.Pica'l Castru, LaAramanti (Sariegu)Llat: 43º24´38´´ Llonx: 5º35´32´´ Orientación: E-O50 X 40 m CircularLa corona'l castru pudo tar arrodiada por dos fosos.Pico Castiello, ElBerducedo (Allande)Alt: 836 m Orientac.: SE-NOCircularNes fasteres que nun taben protexíes pol fanascu (la SE y la N) hai dos aterrazamientos amurallaos. El xacimientu fízose famosu al alcontrase nelli una arracada dorada.Pico da Mina, ElBousoño (Samartín d'Ozcos)Alt: 950 m Orientación: N-S70 X 40 mAmás d'una muria de piedres afincaes, probablemente de cronoloxía prerromana, les sos defenses incluyíen dos fosos poco fondos escavaos na peña y una muria.Pico el Castro, ElArbiales (Allande)Alt: 705 m Orientac.: NE-SO70 X 40 mNamái que se ven restos d'un fosu, y bien de piedres esbarrumbaes que suxeren que tenía tamién una muria alredor d'él.Pico el Castro, ElPelóu (Grandas de Salime)Alt: 700 m Orientación: NE70 X 60 mTaba defendíu namái que por un fosu de 7 m de fondura.Picón, ElEl Picón (Tapia)Alt: 79 m Orientación: N-S100 X 80 mTaba defendíu por dos fosos con contrafosu intermedio, y tamién por una muria.Picona, LaRicao (Quirós)Alt: 798 m Orientación: E-O50 X 25 m AllargadaLos restos atopaos nelli suxeren una ocupación prerromana; hai, tamién, restos medievales. La so estructura defensiva incluyía un fosu en V, una torre y una muralla.Picu, ElLos Campos (Ḷḷena)Llat: 43º09´10´´ Llonx: 5º49´06´´ Alt: 430 m Orientación: O Castru-torre protexíu por dos fosos: unu, de 6 m d'anchor, escaváu na peña; y otru, más pequeñu, escaváu na tierra.Picu, ElCuyences (Uviéu)Llat: 43º23´34´´ Llonx: 5º49´56´´ Alt: 205 m Orientación: E-O70 X 40 mTaba protexíu polos desbentíos del terrén y por un fosu en V na fastera occidental. Atopáronse nelli restos de molinos, y otros dataos na dómina medieval.Picu Castiellu, ElMelendreros (Bimenes)Alt: 715 m Orientación: N60 X 50 m OvaladaArrodiáu per una muralla, hai dientro d'él una llanada de 50 m de llargor ú taríen les viviendas de los sos habitantes.Picu Castiellu, ElXuncéu (Corvera)Llat: 43º30´58´´ Llonx: 5º54´48´´ Alt: 182 m El so recintu ta tomáu pol monte, polo que malpenes son visibles los restos d'una muralla na fastera suroriental. Nelli s'alcontró una estela funeraria romana.Picu Castiellu, ElLa Rionda (Llangréu)Alt: 246 m Orientación: NO80 X 40 mTaba defendíu por una muralla y por un fosu pequeñu. Anguaño ta cubiertu d'arboleda.Picu Castiellu, ElEl Colláu (Riosa)Llat: 43º13´42´´ Llonx: 5º53´10´´ Alt. 550 m Orientación: NO40 X 40 m CircularConsérvense los restos de dos fosos que lu protexíen.Picu Castiellu, ElLa Collá (Siero)Llat: 43º25´15´´ Llonx: 5º36´55´´ Alt: 488 m Orientación: E-O50 X 20 mAlcontráronse nél restos de los sieglos VIII-VII e.C., pero tamién de los sieglos V-IV e.C. y de la dómina medieval.Picu Castiellu, ElMarcenao (Siero)Llat: 43º23´56´´ Llonx: 5º36´57´´ Alt: 435 m Orientación: E-O80 X 50 mNun se conserven anguaño restos visibles de les posibles estructures defensives que debió tener.Picu Castiellu, ElQuintana (Uviéu)Llat: 43º24´15´´ Llonx: 5º51´56´´ Alt: 423 m Orientación: N-S De la metá que nun foi estrozada pola cantera puede discurrise que yera un castru en corona de gran tamañu y con un sistema defensivu simplayu.Picu CastielluMoriyón (Villaviciosa)Llat: 43º29´50´´ Llonx: 5º23´05´´ Alt: 222 m Orientac.: SE-NO100 X 100 mTuvo ocupáu dende'l sieglu IV e.C. hasta mediaos del sieglu III.Picu Castiiḷḷu, ElMalveo (Ḷḷena)Llat: 43º06´30´´ Llonx: 5º48´30´´ Alt: 637 m Orientación: SO60 X 40 mDomina tou el valle de Campumanes.Picu Castillu, ElPumarín (Llangréu)Alt: 304 m Orientación: N40 X 30 m CircularCuasi desapaecíu anguaño, malpenes queden dellos restos de lo que foron el fosu y la muralla que lu protexíen.Picu'l Castiiḷḷu, ElCabezón (Ḷḷena)Llat: 43º03´00´´ Llonx: 5º45´27´´ Alt: 1.009 m Orientación: N-S70 X 50 mFoi estrozáu recientemente pa facer un depósitu d'agua na peña na que taba'l castru.Picu'l Cogollu, ElLas Cuestas (Uviéu)Alt: 380 m Orientación: O-E Bastante deterioráu pola actividá minera, entá se ven los restos d'un fosu de 3 m de fondura que lu protexía. Dende elli se controlaba la parte más baxa del valle del ríu Trubia.Picu'l Coritu, ElPerlín (Uviéu)Llat: 43º19´50´´ Llonx: 5º58´50´´ Alt: 320 m Orientación: N-S120 X 50 m AllargadaControla'l valle interior de Perlín, mui granible, y tenía les cases colocaes en terraces a distintes altures. Taba protexíu por una muralla.Picu el CastruPrau (Caravia)Llat: 43º27´23´´ Llonx: 5º11´30´´ Alt: 375 m Orientación: E-O60 X 40 mCastru en corona arrodiáu per una muralla. Ye'l más célebre del Oriente d'Asturies, y la so datación ye causa de discutiniu dende que lu escavara Aurelio del Llano en 1919.Picu Escucha, ElArmieḷḷo (Mieres)Llat: 43º13´11´´ Llonx: 5º42´04´´ Alt: 632 m Orientación: SOAllargadaProtexíenlu un fosu y los desbentíos del terrén.Picu la Corona, ElCerca de Manzanea (Uviéu), anque en tierres de La RiberaLlat: 43º18´41´´ Llonx: 5º50´15´´ Alt: 445 m Orientación: N60 X 60 m CircularTaba arrodiáu per una muralla de piedra caliar, d'unos 2 m d'altor por otros 2 m d'anchor.Picu la Viña, ElCerca de Santolaya (Uviéu), anque en tierres de La RiberaLlat: 43º19´09´´ Llonx: 5º48´40´´ Alt: 223 m Orientación: S50 X 40 m CircularQueden restos, como única estructura defensiva, d'un fosu, escaváu na peña, de tamañu descomanáu (hasta 6 m d'anchor).Picu Llera, ElPenanes (Morcín)Llat: 43º17´30´´ Llonx: 5º53´14´´ Alt: 529 m Orientación: N70 X 60 mArrodiáu per desbentíos menos pela so fastera occidental, protexíase nella con un fosu, escaváu na peña, de 8 m. d'anchor.Picu los Moros, ElBardulés (Tinéu)Llat: 43º18´06´´ Llonx: 6º30´32´´ Alt: 520 m Orientac.: SE-NO15 X 15 mCastru-torre protexíu por un conxuntu de cuatro fosos y seique tamién por un torreón.Picu Mancobiu, ElLa Castañera (Parres)Llat: 43º23´28´´ Llonx: 5º11´50´´ Alt: 291 m Orientación: E-O150 X 50 mCastru en corona defendíu por un sistema de terremplenes fortificaos, con dellos fosos y contrafosos nel sector occidental.Picu PumardongoPumardongo (Mieres)Llat: 43º16´60´´ Llonx: 5º48´47´´ Alt: 250 m Orientación: OOvaladaCastru-torre arrodiáu per un gran fosu (10 m de fondura) en V.Picu Ruedes, ElValsera (Les Regueres)Llat: 43º24´30´´ Llonx: 5º57´35´´ Alt: 213 m Orientación: N-S90 X 50 m CircularTaba defendíu polos desbentíos del terrenu, y tamién por una muralla na so fastera meridional.Picu San Ḷḷuis, ElSamartín de Beduléu (Allande)Llat: 43º13´50´´ Llonx: 6º35´35´´ Alt: 781 m Orientación: N-S120 X 120 m TriangularLes defenses, que se concentren na zona suroccidental, incluíen un conxuntu de fosos y una muralla de módulos. Los restos que s'alcontraron nun indiquen ocupación primero de la dómina de los romanos, que s'asentaron ellí pa esplotar l'oru de la zona.Picu San Roque, ElPerḷḷuces (Tinéu)Llat:43º17´59´´ Llonx: 6º29´15´´ Alt: 399 m Orientación: E-O140 X 50 mLa carretera de Tinéu a La Puela estrozó parte d'esti pobláu que taba defendíu por un conxuntu de cuatro fosos con pequeños contrafosos ente ellos.Picu Sieiru, ElLa Ḷḷinde (Cangas del Narcea)Llat: 43º04´45´´ Llonx: 6º32´03´´ Alt: 1.500 m Orientación: N-S25 X 15 mCastru-torre con un complexu conxuntu defensivu (cuatro fosos escavaos na peña y una torre defensiva)que suxeren el so calter fronterizu.Plaza los Mouros, LaCueiras (Cangas del Narcea)Llat: 43º09´09´´ Llonx: 6º33´40´´ Alt: 520 m Orientación: N-S35 X 40 mTaba defendíu por trés fosos escavaos na peña, con dos contrafosos intermedios.Porida, LaFixuecas (Valdés)Llat: 43º31´25´´ Llonx: 6º26´40´´ Alt: 119 m Orientación: E-O60 X 60 mTaba defendíu namái que por una muria de pizarra.Pranadera, LaSan Cloyo (Uviéu)Llat: 43º22´10´´ Llonx: 5º56´47´´ Alt: 210 m Orientación: E-O120 X 70 m AllargadaTaba arrodiáu per una muralla. Ta estrozáu enforma, pues l'altu nel que taba foi fortificáu na Guerra Civil. Alcontrose nelli una moneda, lo que suxere que tuvo ocupáu a lo menos na dómina de los romanos.Punta da FigueiraMedal (Cuaña)Alt: 65 m Orientación: N-S142 X 45 mCastru costeru protexíu polos cantiles y, na fastera meridional, por dos fosos con contrafosu ente ellos.Punta la Torre, LaLlanes (Llanes)Llat: 43º25´49´´ Llonx: 4º45´55´´ Alt: 57 m Orientación: N-S Descubiertu en 2003, diba ser, de confirmase ensin dubia que lo ye (hai restos medievales), el castru más oriental d'Asturies. D'estructura simple, ta arrodiáu de cantiles y, na fastera más occidental, por un fosu non mui fondu.Questru, ElMorea (Ayer)Llat: 43º10´12´´ Llonx: 5º44´52´´ Alt: 450 m Orientación: N100 X 50 mCuasi desapaecíu pola aición humana, queda namái qu'un gran fosu cuadrangular qu'arrodiaba'l xacimientu.Questru, ElPalaciós (Ḷḷena)Llat: 43º08´56´´ Llonx: 5º50´35´´ Alt: 625 m Orientación: E100 X 55 mTaba defendíu a lo menos por un fosu de gran tamañu.RecastieḷḷuGaḷḷegos (Mieres)Llat: 43º13´31´´ Llonx: 5º49´05´´ Alt: 396 m Orientación: NO60 X 50 m AllargadaTenía, como elementos de proteición, una muralla y quiciás un fosu.San IsidroBrañaveya (Pezós)Alt: 1.032 m Orientación: N-S90 X 60 m CircularCastru en corona, rellacionáu a lo que parez cola actividá minera, que taba protexíu por un sistema de varios fosos y una llinia de llousas de pizarra llantaes en suelu.San XuanChanuces (Quirós)Llat: 43º09´06´´ Llonx: 5º55´30´´ Alt: 854 m Foi reutilizáu na Edá Media y mui alteráu nos sieglos posteriores pola actividá minera. Poro,ye difícil saber de cuándo son los restos que se conserven. Tien una torre, seique medieval.Santa Olaya, LaVillanueva (Navia)Alt: 81 m Orientación: NE90 X 100 mTa protexíu polos desbentíos del terrenu. Namái tien una entrada, na fastera occidental, que ta defendida por cuatro fosos colos respeutivos contrafosos.Tesu la Coḷḷada, ElBimeda (Cangas del Narcea)Llat: 43º05´32´´ Llonx: 6º31´49´´ Alt: 554 m Orientación: E-O50 X 50 m AllargadaLa mayoría del so contornu taba protexíu polos desbentíos del terrenu, polo que les sos defenses, con cuatro fosos, tán concentraes na so fastera oriental. Nelli s'atoparon delles monedes romanes del sieglu IV.Tesu los Castros, ElViḷḷar de Pousada (Cangas del Narcea)Llat: 43º02´40´´ Llonx: 6º35´32´´ Alt: 699 m Orientación: E-O35 X25 m OvaladaCastru-torre arrodiáu per un complexu defensivu con un númberu variable de fosos (dos nunes fasteres y trés notres).Torres, LasVeiga'l Castru (Cangas del Narcea)Llat: 43º05´54´´ Llonx: 6º35´17´´ Alt: 551 m Orientación: E-O50 X 50 mLa so fastera oriental, la más llana, taba protexida por un conxuntu de trés fosos grandes (hasta 7 m d'anchor y 10 de fondura nel primeru d'ellos) con dos contrafosos intermedios. Torres, Las (tamién Los Castros)Ricastieḷḷu (Tinéu)Alt: 529 m Orientac.: NE-SO170 X 50 mEstropiáu enforma pola aición humana, tien una pequeña corona fortificada y, alredor d'ella, delles terraces fortificaes. Había tamién un fosu.Toxal, ElTapia (Tapia)Alt: 26 m Orientac.: SO-NE60 X 50 m CuadrangularCastru costeru. Taba defendíu por dos fosos, ún na fastera Norte y otru na suroriental.Yana'l RebuyuEl Coḷḷéu (Mieres)Llat: 43º12´42´´ Llonx: 5º40´28´´ Alt: 626 m Orientación: O55 X 40 mTaba defendíu por dos muralles concéntriques.

Ver tamién:
Cultura castreña
Castros de Lleón
Castros de Cantabria
Castros de Galicia

Bibliografía
 Camino Mayor, Jorge. Los castros marítimos en Asturias. Uviéu, RIDEA, 1995.
 Fanjul Peraza, Alfonso. Los castros de Asturias. Una revisión territorial y funcional. Teberga, Ayuntamientu de Teberga, 2005.

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Páxina web oficial del Castru y el Muséu del Chao Samartín

Categoría:Historia d'Asturies
Categoría:Historia antigua d'Asturies
Categoría:Arqueoloxía
*