Castañéu (Miranda)

Castañéu ye una aldea y parroquia del conceyu asturianu de Miranda. 

Tien una superficie de Ajuste del mapa de parroquias. Mapa de entidades colectivas de población. Uviéu, SADEI, 2012. Actualizáu'l 1 de febreru de 2024., na qu'habiten un total de Nomenclátor del INE: Población del padrón continuo por unidad poblacional. (Institutu Nacional d'Estadística)., toes elles na mesma población, nos barrios de Castañéu de Baxu, Castañéu del Mediu y Castañéu de Riba.

 Xeografía 
L'aldea alcuéntrase a unos 120 metros sobre'l nivel del mar, a la vera'l ríu Narcea, al pía'l monte Couríu y llenda al norte col ríu Narcea, al sur cola parroquia de Lleiguarda, al este cola parroquia de Samartín de Llodón y al oeste cola parroquia de Soutu los Infantes, conceyu de Salas. Ta a unos 12,7 quilómetros de Balmonte capital del conceyu. Llégase a Castañéu pela carretera AS-15, direición Corniana a Cangas del Narcea au se cueye un ramal de 1,5 km a la so izquierda, una vez pasamos el llugar de Villanueva, aproximao nel Km 11. 

Nel ríu Narcea, qu'atraviesa'l pueblu d'oeste a este, hai dellos pozos salmoneros; L'Arenón, Veigaxú, La Peñina, L'Arroxu, La Ponte y ya en Tabláu frente a la Veiga de Castañéu; el Fuerte de la Casona.

 Barrios 
 Castañéu de Riba - 16 hab.
 Castañéu del Mediu - 8 hab.
 Castañéu de Baxu - 15 hab.

 Historia 
Castañéu ye un poblamiento bien antiguu, al parecer yá na dómina romana. Aparez nomao por primer vegada na documentación fundacional del monesteriu de Curniana; sieglu IX. Nel añu 1469 aparez con un documentu d'arrendamientu de un molín de escanda por parte del arzobispau d'Uviéu.
A mediaos del sieglu XVII aparez nos testos dominicos (arch.B.Nacional) nos que queda recoyíu un gran argayu qu'arroya dende el monte Couríu sepultando la so ilesia y 13 cases mas. La ilesia reconstruyóse enriba la primitiva (románica) a finales del sieglu XVII.
Hasta'l sieglu XIX pertenecíen tamién a la so parroquia los pueblos de Bárzana de Castañéu y La Veiga Castañéu, qu'anguañu formen parte les parroquies d'Alava y Soutu los Infantes, en Salas.
Castañéu de Miranda atraviésalu l'antiguu Camín Real de Salas a Balmonte (Miranda) que dexó de ser transitáu a mediaos del sieglu XIX nel que'l ríu Narcea llevó-y la ponte que lo xunía a La Veiga Castañéu. Per munchos años siguió cruciandose un pocu más abaxo de la ponte esaparecía, per mediu d'una barca (consérvase entovía güei el topónimu d'embarcadoriu), anguaño la carretera xeneral va pel otru llau del ríu Narcea y crucia esti a l'altor de Bárzana (Salas) y Villanueva (Miranda).

Ente 1846 y 1850 Pascual Madoz recoyó na so obra Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar la siguiente reseña de Castañéu:

 Arte 
La so ilesia, Santa María de Castañéu, ye de mediaos del sieglu XVII nel que foi reconstruyida tres el so esfaimientu col restu'l pueblu por una gran fana o argayu del monte Couriu. Esti argayu sepultó 13 cases y la ilesia nel añu 1645. Celebren les fiestes del Sacramentu o Sacramental (domingu de Corpus) y de la Virxe del Rosariu'l primer domingu d'ochobre. Ye un llugar pintorescu na vega'l ríu Narcea, llongu y dispersu ente castañales. Les sos cases son típiques del país y tien bayura de horros y paneres.

 Toponimia de les cases 
N'Asturies les cases nos pueblos conócense pol so nome, esti puede ser el nome del que fundó la casa o el llugar nel que s'atopa llevantada. Les cases del llugar de Castañéu tienen los siguientes nomes: Ca Xabiel o Jabiel, Ca Martín, Ca'l Dosal, Ca Valerio, Ca Dionisia, Ca Salvador, Ca Rifo, Ca la Fontarona, Ca la Vera'l riu, Ca Gonzalo, Ca Pachu, Ca José Antonio, Ca Celistra, Ca Polinario, Ca'l Rocao, Ca'l Cura, Ca Pepa Xuana, Ca la Peña, Ca'l Ferreiru, Ca la Llera, Ca'l Xastre, Ca'l Gallegu, Ca Ramoncín, C'Anxelón, Ca Fonsu, Ca'l Zapateiru, Ca Pendás, Ca'l Caldereiru, Ca Pedro, Ca Roque, Ca Rufo, Ca la Moral, Ca Pepitas, Ca Giromo, Ca Tiadoro, Ca Barreiru, Ca Manulón, Ca Mañín, Ca la Lina, Ca Gregoria, Ca Fina.

 Mitoloxía 
En Castañéu conservense delles hestories antigües y nomes de llugares mitolóxicos. Asina la peña'l Cuelebre nel monte Couriu, la fonte Las Xanas llegando pel monte a Lleiguarda, La Madrona'l ríu; ser mitolóxicu qu'habita nel ríu y lleva a los neños que van solos al Narcea; el Güercu, la Güestia, Les Xanes, hestories d'ayalgues, el Sumiciu, bruxes, el Trasgu, el probe'l untu, etc..

 Llingua 
En Castañéu como en toa Miranda la baxa, fálase la variante occidental o asturianu occidental de la llingua asturiana.

 Fiestes 
Castañéu celebra les sos fiestes en dos feches distintes, nel comienzu del branu y nel comienzu de la seronda. A principios del branu celebráse la fiesta d'El Sacramentu, a finales de mayu o comencipiando xunu, dependiendo del calendariu. Nesta fiesta faen romeríes y verbenes durante 3 díes, coincidentes col fin de selmana del Corpus. El domingu na ilesia parroquial ye la misa sacramental acompañada de gaita y cantada a la vieya usanza.

Na seronda celebráse la Virxe del Rosariu, nel primer domingu d'ochobre.

 Referencies 

 Enllaces esternos 

Categoría:Parroquies de Miranda
Categoría:Llocalidaes de Miranda
Categoría:Wikipedia:Mantenimientu:Parroquies d'Asturies ensin plantía "llista de sitios"