Cristianismu

El cristianismu (del llatín christianismus, y esti del griegu χριστιανισμός) o relixón cristiana ye una relixón basada na doctrina, preceutos ya idees de Xesucristu.

Ye la relixón más espardida pel mundu y una de les trés grandes relixones monoteístes xunto col xudaísmu y ' islam, colos que tienen en comuña ciertos rasgos básicos.

El cristianismu considera como llibros sagraos el Vieyu Testamentu (los xudíos nómenlu "Torá") y el Nuevu Testamentu, ú se recueyen les enseñances de Xesucristu.

 Historia 

 Orixe y espardimientu 
El cristianismu tien el so orixe históricu nel xudaísmu del Segundu Templu d'empiezos de la era actual. Magar Xesús de Nazaré se autoidentificó siempres como un xudíu devotu, na so doctrina y les sos enseñances, Él mesmu identificóse como'l camín al Padre Celestial:Auguste Nicolás (1851), "Estudios filosóficos sobro'l cristianismu", 2a ed., Madrid, Universdidad Complutense, pág 542Yo soi'l camín, y la verdá, y la vida; naide vien al Padre, sinón por mi. 

Xuan 14:6Nos evanxelios hai amplia evidencia de que Xesucristu aseguró ser l'únicu camín a Dios, lo que sería enseñao asina mesmo polos sos primeros siguidores, incluyendo a los apóstoles Simón Pedro y Pablo de Tarsu.William A. Dembski, Michael R. Licona; (2010), "Evidence for God: 50 Arguments for Faith from the Bible, History, Philosophy ans Science", pág 190

miniaturadeimagen|Simón Pedro y Pablo de Tarsu, nun cuadru del Greco

Nun se conoz con precisión el númberu de siguidores que pudo algamar el cristianismu en vida de Xesús de Nazaré, nin cuántos siguíen dientro de la comunidá cristiana por él fundada tres la so muerte, axusticiáu poles autoridaes seculares. Pocos años dempués de la so muerte, Pablo de Tarsu, un xudíu que —nel dicir de los Fechos de los Apóstoles— tenía la ciudadanía romana, tuvo un papel destacáu predicando y poniendo en contactu a diversos grupos cristianos del Oriente Próximu.Bornkamm, Günther (2002). Pablo de Tarso. Barcelona: Ediciones Sígueme. p. 89. ISBN 84-301-0775-4. El calter misioneru de Pablo de Tarsu y otres figures del cristianismu primitivu influyó de forma decisiva en tola historia posterior del cristianismu.Brown, Raymond E. (2002). Introducción al Nuevo Testamento. II. Cartas y otros escritos. Madrid: Editorial Trotta. p. 557. ISBN 84-8164-539-7.

miniaturadeimagen|derecha|Xuan Evanxelista, quien encarnó'l llamáu cristianismu joánico 

A la fin del sieglu I, yá se constituyeren los cuatro corrientes básiques del cristianismu primitivu que terminaron per integrar el canon bíblicu, y que podríen esquematizarse escriturísticamente en: (1) el cristianismu paulino, integráu pol corpus de cartes escrites por Pablo de Tarsu y la so escuelaVidal García, Senén (2007). Pablo. De Tarso a Roma. Santander: Editorial Sal terrae. p. 208. ; (2) el xudeocristianismu, representáu polos escritos derivaos de les postures de Santiago'l Xustu y de Simón Pedro; (3) el complexu cristianismu sinópticu (que toma dende'l xudeocristianismo del Evanxeliu de Matéu hasta'l paganu-cristianismu del Evanxeliu de Lucas y de los Fechos de los Apóstoles), y (4) el cristianismu joánico.Theissen, Gerd (2002). La religión de los primeros cristianos. Salamanca: Ediciones Sígueme. páxs. 300-309. ISBN 84-301-1465-3.

La xera d'estos primeros cristianos llevó a la formación de comunidaes cristianes en numberosos llugares del Imperiu Romanu, especialmente na so parte oriental. El sociólogu Rodney Stark, quien estudió diverses fontes históriques pal so llibru La puxanza del cristianismu, concluyó qu'escontra l'añu 300 d. C., el cristianismu taba espublizáu tantu ente les clases populares como nun númberu de persones riques ya influyentes de la sociedá romana, y aventuróse a asitiar la cifra de cristianos ente'l 10 y el 25 % de la población del Imperiu.Stark, Rodney (1996). The Rise of Christianity: A Sociologist Reconsiders History Col edictu de tolerancia del emperador Constantín I el Grande, el cristianismu convirtióse en relixón llegal y progresivamente na relixón favorecida pol estáu. Sicasí nun foi hasta l'Edictu de Tesalónica, promulgáu pol emperador Teodosio, que'l cristianismu convirtióse na relixón oficial. Nes ciudaes el númberu de cristianos siempres fuera mayor, y hacia'l sieglu V la población non cristiana del imperiu concentrábase masivamente en zones rurales (pagi), polo que la relixón olímpica acabó llamándose paganismu por ser importante solo neses zones.

Una vegada convertida en relixón mayoritaria del Imperiu, el cristianismu espandir a toa Europa. Los pueblos xermánicos fuéronse cristianizando progresivamente ente los sieglos IV ya IX. Cirilu y Metodiu predicaron a los eslavos nel sieglu X. El cristianismu llegara a les isles britániques nel sieglu V, cuando Patriciu d'Irlanda taba activu na rexón. A partir del sieglu VII les potencies cristianes d'Europa anduvieron a la tema coles potencies islámiques. Nel sur y centru d'Europa, cola esceición de les zones so alministración musulmana, el cristianismu foi la principal relixón dende antes del sieglu IX hasta l'actualidá. La espansión al norte d'Europa y Europa oriental foi más tardía, pero tamién neses rexones dende va sieglos el cristianismu foi históricamente la relixón mayoritaria. Cola espansión europea n'América hubo un esfuerzu apostáu por imponer yá sía pacíficamente, yá sía por aciu coacciones, el cristianismu a les poblaciones d'orixe americanu. Dende'l sieglu XVI les portugueses fixeron esfuerzos tamién por llevar el cristianismu a ciertes árees d'África y Asia, que taben sol so dominiu. La puxanza del colonialismu européu n'África, Asia y Oceanía aumentó'l númberu de cristianos en tol mundu. 

Según un estudiu de 2011, habría nel mundu más de 2180 millones de cristianos, o cerca d'un terciu de la población mundial, siendo la relixón con más siguidores del mundu.

 Ilesies cristianes 
Equí namás s'alcuentren les ilesies cristianes mayores:
 Ilesia arriana
 Ilesia Católica
 Ilesia ortodoxa
 Ilesies evanxéliques
 Ilesia luterana
 Ilesia anglicana
 Ilesia calvinista
 Ilesia bautista
 Ilesia Adventista del Séptimu Día
 Ilesia metodista
 Ilesia pentecostalista
 La Verdadera Ilesia de Xesús
 Otres ilesies o "sectes" cristianes
 Testigos de Xehová
 Ilesia de Xesucristu de los Santos de los Últimos Díes

 Referencies 

 Enllaces esternos 

*