Mónacu

Mónacu o Mónaco (en monegascu, Munegu; n'occitanu, Mónegue; en francés ya italianu, Monaco), ye una ciudá-estáu del sur d'Europa, arrodiada per Francia y na oriella del mar Mediterraneu.

 Xeografía 

Con malapenes 2 km², Mónacu ye'l segundu país independiente mas pequeñu del mundu, dempués del Vaticanu. 

Allúgase na costa del mar Mediterraneu, a 18 km de Niza, a 12 km de la frontera italiana y ta arrodiáu dafechu por Francia. El so territoriu ta urbanizáu casique enteramente.

El clima ye suave y soleyeru, con temperatures medies ente los 8 °C de xineru y febreru y los 26° de xunetu y agostu.

 Barrios 
Mónacu ta dividíu en 11 barrios:

 Fontvieille, un barriu nuevu construyíu en terrenos ganaos a la mar.
 La Colle
 La Condamine, alredor del puertu y la plaza'l mercáu. Ye'l llugar de salida y de meta del Gran Premiu automóvil de Mónacu.
 La Rousse/Saint Romain
 Larvotto/Bas Moulins, el barriu de les sableres.
 Le Portier
 Les Révoires
 Monaco-Ville, el cascu antiguu de la ciudá, construyíu sobre una elevación rocosa qu'entra nel mar y que se conoz como la roca.
 Moneghetti/Blvd. de Belgique
 Monte Carlo/Spélugues, la principal zona residencial, onde tamién s'alluga'l casinu. Nesti barriu tien llugar la mayor parte del Gran Premiu automóvil de Mónacu y del Rally de Montecarlu.
 Saint Michel

 Demografía 
Amestando-y les ciudaes franceses llenderes (Cap-d'Ail, Beausoleil, Roquebrune-Cap-Martin, La Turbie) o próximes (Menton), Mónacu forma una aglomeración d'alredor de 100.000 habitantes. 

Anque ye una ciudá de talla media, al ser un territoriu tan pequeñu, ye'l país independiente con mayor densidá de población.

Mónacu tien la particularidá de que les persones de nacionalidá monegasca (7.200 en 2004) son minoritaries nel so propiu país. La mayoría de la población ye de nacionalidá francesa (47 %), mientres que monegascos y italianos representen alredor del 16% caún. Los otros 21% repártense ente 125 nacionalidaes diferentes.

La única llingua oficial del estáu ye'l francés, anque'l monegascu enséñase na escuela y ye materia optativa nel bachilleratu. L'inglés y l'italianu son otres llingües abondo falaes en Mónacu.

La tase d'alfabetización de los monegascos ye enforma elevada, el 99%.

El catolicismu ye la relixón oficial, pero la constitución garantiza la llibertá de cultu.

 Historia 

El territoriu de Mónacu, ocupáu dende la prehistoria fue una colonia de la república de Xénova, que construyó una fortaleza en 1215.

En 1297 François Grimaldi, amarutáu de flaire franciscanu, apoderose de la fortaleza y instaló la dinastía de los Grimaldi, que gobierna Mónacu dende entonces. La única esceición fue la dómina 1793-1814 na que Mónacu s'integró en Francia, col nome de Fuerte d'Hércules (Fort d'Hercule).

El Congresu de Viena convirtió a Mónacu nun protectoráu del Reinu de Cerdeña, hasta 1861 enque un tratáu franco-monegascu garantizó la so soberanía. Con ocasión d'esti tratáu, Francia anexonó les ciudaes de Menton y Roquebrune (anguaño Roquebrune-Cap-Martin), que proclamaran la secesión de Mónacu en 1848.

La Constitución de 1911, que llimitó los poderes del Príncipe de Mónacu, convirtió a la ciudá nuna monarquía constitucional. 

En 1918, Mónacu robla un tratáu con Francia per aciu del qu'esti últimu país concede-y una proteición llimitada a cambiu d'alliniase colos sos intereses políticos, militares y económicos.

En 1962 apruébase una constitución que proclama l'abolición de la pena de muerte, reconoz el derechu de votu a les muyeres y crea un Tribunal Supremu que garantiza les llibertaes fundamentales.

En 1993 Mónacu conviértese oficialmente en miembru de les Naciones Xuníes.

En 2002 un tratáu nuevu ente Francia y Mónacu estipula que'l principáu siguirá siendo un estáu independiente anque se dea'l casu que nun haya descendientes de la dinastía.

 Economía 

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Sitiu oficial del conceyu de Mónacu (en francés).
 Libello, portal d'información y servicios monegascu (en francés) 

Categoría:Mónacu