Bulgaria

Bulgaria (en búlgaru България, treslliteráu 'Bǎlgariya') oficialmente República de Bulgaria (Република България, tr. Republika Bǎlgariya) , ye un estáu del sureste d'Europa, na Península Balcánica. Llenda con Rumanía al norte, con Serbia y Macedonia del Norte al oeste, con Grecia y Turquía al sur y col mar Negru al este. La so capital y ciudá principal ye Sofía; otres ciudaes importantes son Plovdiv, Varna y Burgas. Ye, colos sos 110.994 km² d'estensión, el 16ᵘ mayor país d'Europa.

Ente les primeres sociedaes qu'ocuparon el solar de l'actual Bulgaria rescampla, nel Neolíticu, la cultura de Karanovo, con cronoloxíes d'hasta 6.500 AP. Ente los sieglos VI y III e.C. la rexón foi campu de batalla ente los tracios, los perses, los celtes y los antiguos macedonios; la estabilidá nun habría llegar hasta la conquista romana, nel añu 45. La rotura del Imperiu romanu en dos dexó Bulgaria dientro la metá oriental, y los bizantinos perdieron parte del territoriu a manes d'una horda de protobúlgaros, qu'aportaron a la zona nel sieglu VII. Estos protobúlgaros fundaron, en 681, el Primer Imperiu búlgaru, que dominó bona parte de los Balcanes ya influenció enforma la cultura de los eslavos al traviés del desarrollu del alfabetu cirílicu. L'imperiu sobrevivió hasta que, a entamos del sieglu XI, l'emperador bizantín Basiliu II conquistolu. Una revuelta de los búlgaros, en 1185, estableció el Segundu Imperiu búlgaru, qu'algamó'l so cumal nel reináu d'Iván Asen II (1218-1251). L'imperiu, bayuroso en lluches feudales internes, desintegrose en 1396 pol puxu del Imperiu otomanu, que habría poner el país na órbita turca por cinco sieglos.

La guerra ruso-turca de 1877-1878 acabó propiciando la formación del actual estáu búlgaru. Muncha población d'etnia búlgara quedó fuera de les llendes pactaes nel tratáu de paz de San Stefano, qu'acabó con esa guerra, y eso traxo inestabilidá a la zona, con engarradielles continues colos países vecinos y l'aliniamientu con Alemaña nes dos guerres mundiales. En 1946 Bulgaria convirtióse nún réxime socialista de partíu únicu, miembru del bloque soviéticu. El Partíu Comunista perdió'l monopoliu del poder nes eleiciones que siguieron a les revueltes de 1989, y de magar el país ta na transición hacia un sistema democráticu d'economía de mercáu. La Constitución de 1991 define'l país como una república parlamentaria xunitaria, con un altu grau de centralización política, alministrativa y económica. La mayoría de la población vive en Sofía y nes capitales de les 27 provincies, de resultes d'un éxodu rural que llevó la decayencia demográfica al campu dende finales de la década de 1980.

Bulgaria ye miembru de la Xunión Europea, la OTAN y el Conseyu d'Europa, ye un miembru fundador de la Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa y tien ocupao trés vegaes un asientu nel Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes. La so economía de mercáu forma parte del Mercáu Únicu Européu, y rescampla nella el sector servicios, siguíu n'importancia pol industrial (especialmente industries mecániques y minería) y l'agrícola. Ún de los mayores problemes del país ye la corrupción, perestendida pola cadarma socioeconómica y política.

 Historia 

Nes llendes del actual estáu de Bulgaria habitaben n'época antigua los tracios, pueblu indoeuropéu de que se caltienen castros y tesoros. Tres la conquista romana, escomenzó la romanización, inda más fuerte baxo l'imperiu romanu d'oriente en sieglos posteriores.

Nos sieglos IV-VI lleguen a Bulgaria clanes eslavos meridionales y pueblen tol país. Los eslavos faen la base étnica del pueblu búlgaru, asina llamáu pol nome d'otra tribu guerrera allugada per eses tierres dos sieglos dempués y procedente d'Asia, los "protobúlgaros".

El primer Estáu búlgaru formóse a final del sieglu VII. Nos sieglos siguientes entró en guerra escontra Bizanciu dos vegaes p'asegurar la so eisistencia. Pero nel sieglu XIV l'imperiu otomanu conquistó'l país. El yugu turcu duró cuatro sieglos. 

Bulgaria independizóse en 1878. Nes guerres d'aniciu del sieglu XX escontra Serbia y Grecia, asina como na primera y na segunda guerres mundiales perdió o sofitó a los perdedores. 

Tres la Segunda Guerra Mundial camudó la so estructura social y política cayendo so la influencia soviética. En 1990 tres la cayida de la muria de fierro n'Europa hebo eleiciones llibres.

En 2004 foi aceutada na OTAN y en 2007 entró xunto con Rumanía na Xunión Europea en 2007.

 Xeografía 

 Organización alministrativa 
Bulgaria ta dividida en 28 rexones o "oblasti" (singular "oblast"):

 Blagoevgrad
 Burgas
 Dobrich
 Gabrovo
 Haskovo
 Kardzhali
 Kyustendil Lovech
 Montana
 Pazardzhik
 Pernik
 Pleven
 Plovdiv
 Razgrad Ruse
 Shumen
 Silistra
 Sliven
 Smolyan
 Sofía
 Sofía Rexón Stara Zagora
 Targovishte
 Varna
 Veliko Tarnovo
 Vidin
 Vratsa
 Yambol

 Economía 

 Demografía 
Grupos étnicos principales
Búlgaros: 83,9%
 Turcos: 9,4%
 Xitanos: 4,7% 

Datos xenerales

Población: 7.450.349 (xunetu 2005)

Estructura d'edá (2005):
 0-14 años: 14,1% 
 15-64 años: 68,7% 
 65 años y más: 17,2% 

 Medra de población (2005): -0,89% 
 Mortalidá infantil: 20,55 muertos por 1000 nacencies
 Esperanza de vida: 72,03 años

 Galería de semeyes 

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Web d'historia y cultura búlgara 
 Antarctic Place-names Commission of Bulgaria 
 Essential History of Bulgaria in Seven Pages

Categoría:Bulgaria
Categoría:OTAN
Categoría:Organización de les Naciones Xuníes
Categoría:Xunión Europea