Riosa

Riosa ye un conceyu d'Asturies y la única parroquia del mesmu. El conceyu allúgase nel monte central asturianu, y llenda al norte con Morcín, al este con Mieres, al sur con Ḷḷena y Quirós y al oeste de nuevo con Quirós. La cabeza'l conceyu ye La Vega.

 Xeografía 
El conceyu de Riosa ta formáu pola única parroquia de Riosa, tien un relieve peraccidentáu, rescamplando nel oeste la Sierra del Aramu colos picos del Barriscal (1.734 metros), el Xistras (1.773 metros) y sobre manera'l Gamonal, asitiáu en L'Angliru.

El so ríu principal ye'l Llamu, llamáu tamién Riosa, que naz nes pendientes del Aramu d'onde remanez una bayura de regatos que baxen de los sos montes. Sigue una orientación sur-norte y conflúi colos ríos Xuncar y Grandiella cerca de La Vega. Sigue'l so cursu en Morcín y desemboca nel ríu Caudal.

 Mediu físicu 

La unidá de Riosa y Morcín compónenla una riestra de valles arrodiaos de montes; la Sierra del Aramu (oeste), el cordal del Monte Llisoriu (este) y ente dambos conceyos el Monsacru. Mientres zarren La Cardosa-La Utra y el ríu Caudal (norte) y el cordal de Les Segaes (sur).

Perteneciente a la Conca Central d'Asturies, la so formación xeolóxica data del Carboníferu (360-286 m.a.) periodu que correspuende al gran espardimientu de plantes terrestres (equisetos, felechos y ximnospermes primitives).

Nel hulleru aprovecháu en La Foz de Morcín surden potentes conglomeraos que tán basaos na presencia de pudingues, roques formaes por cantos rodaos de cuarcita embebíes nuna matriz arenosa. Estas pudingues son caracterizaes pola interestratificación de niveles de pizarra, arenisques y dellos carbones esplotables.

 Llocalidaes 

 Flora y fauna 
Nesti conceyu pue alcontrase la bayura de la fauna montés asturiana:
 Mamíferos: llobu, llebre, xabaril, corzu, xineta, melandru, llóndriga, algaire y esguil.
 Aves: aigla, utre, ferre, frangüesu, branín, tordu, pinzón, graya, calandra, andarón, perdiz. 
 Reptiles: llancierta/llagartesa...


La bayura d'ecosistemes va dende les vegues y riberes del ríu, hasta montes calizos penriba de los 1.700m, lo qu'apuerta una gran variedá d'especies, bien conservaes pola ausencia d'impautos medioambientales y la vixencia de moos de vida tradicionales. Ello convirtió a esti territoriu en llugar frecuentáu por botánicos yá nel sieglu XIX, a la gueta de plantes pa usu medicinal.

Son perfrecuentes los topónimos de pueblos venceyaos cola foresta: La Figar, Figares, Les Texeres, Texeo, Ablaneo, Fresneo, La Carbayosa, La Pumar, La Mostayal, Prunadiella…

Nesti conceyu alcuéntrense especies asociaes a:
 Arboláu: faya, carbayu, castañal, ablanu, abeduriu, tilar, texu, acebu, fresnu, pládanu, alisu…
 Matos: ganzu, mostayu, espinera, miruéndanu, sanxuán, beleñu, cádaba…
 Flores: cardeña, zapatinos de la virxe y cardu madalenu.
 Plantes melecinales: té, tila, abeyera, xanzana, romeru, tomillu, manzanilla, ortiga, roderu, tarriellu, oriéganu...

 Política 
Nel conceyu de Riosa, dende 1979, l'únicu partíu qu'algamó l'alcaldía ye FSA-PSOE. L'alcalde actual ye José Antonio Muñiz Álvarez, que gobierna dende 1991 (Ver Llista d'alcaldes de Riosa).

Eleiciones de conceyu Partíu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015 FSA-PSOE 6 8 9 7 6 6 5 5 6 5 PCE / IX-BA 2 1 1 3 2 2 3 4 4 5 CD / AP / PP  2 1 1 2 1 1 2 1 0 FAC   1 UCD / CDS 1  0 0      URAS      1 1   AA     1 1 1 0  Independientes 2         Total 11 11 11 11 11 11 11 11 11 11
Fontes: Ministeriu del Interior d'España  y Federación Asturiana de Conceyos

 Historia 
El so allugamientu nel monte central asturianu na conca del ríu Caudal determinó les carauterístiques d'esti conceyu a lo llargo de tola so historia dende'l Neolíticu (6000 - 3000 e. C.).

 Economía 

+Emplegaos nos diversos sectores económicos (añu 2010)Númberu de trabayadoresTantu por cientuTOTAL295100Agricultura, ganadería y pesca5819,66Industria124,07Construcción165,42Servicios20970,85* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2011, SADEI

+Usos del suelu del conceyu (añu 2010)UsuSuperficie (km²)Tierres de llabrantíu0,12Praderíes23,86Terrenu forestal16,91Otros usos (industrial, residencial, tierra ermo...)5,60* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2011, SADEI

+Carauterístiques del sector primariu (añu 2010)Ganaderíes de bovín160Cabeces de ganáu bovín1.558Cabeces de ganáu ovín132Cabeces de ganáu cabrín0Ganaderos con cuota llechera0Quilos de cuota llechera0Metros cúbicos de madera valtao 295* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2011, SADEI

 Ver tamién 
 Llista d'alcaldes de Riosa

 Referencies 

 Enllaces esternos 

 Web del Ayuntamientu
 Federación Asturiana de Conceyos
 Visites virtuales del Consorciu de la Montaña Central d'Asturies


Categoría:Riosa
Categoría:Parroquies de Riosa