Llangréu

Llangréu o Llangreo (forma llocal) ye un conceyu d'Asturies. Llenda al norte con Siero, al oeste con Uviéu, al sur con Mieres y al este con Samartín del Rei Aurelio.

 Topónimu 
Magar que'l nome oficial del conceyu seya "Llangréu", dellos llingüistes caltienen qu'esti ye un hiperasturianismu y que "Llangreo" ye más correcto, d'alcuerdu cola fonética del asturianu central (nesta zona la "-u" en final de pallabra altera la vocal tónica y, polo tanto, si tuviera "-u" final, el nome habría ser *"Llangríu"). "Llangreo" ye, per otru llau, la única forma llingüísticamente asturiana recoyida na tradición oral del conceyu; caltiénse güei de manera relicta ente los llangreanos de más edá.

 Etimoloxía 
La raíz celta lanka, langa pue tar nel orixe del topónimu. Significa pliegue del tarrén, valle y n'Asturies da llugar a una llarga serie de topónimos:
 Lanca y Lancia (Asturies), Láncara (Lugo, con sufixu prerrománicu átonu), Langa (Zaragoza, Ávila, Soria), Langreo >> LlangréuLos topónimos: sus blasones y trofeos (la toponimia mítica). Alvaro Galmés de Fuentes. ISBN 84-89512-79-5

 Xeografía 
miniatura|Ortofotomapa de Llangréu

El conceyu ta formáu pola ciudá de Llangréu, onde viven 40.039 persones (INE 2009), formada dende 1983 coles antigües poblaciones de La Felguera, Sama, Ciañu, Riañu, Lada y Barros (anguaño nomaes distritos), y otros 200 llugares habitaos (pueblos y aldees) que s'alluguen na fastera rural del conceyu (destacando ente elles Tiuya, pueblu natal del famosu futbolista David Villa).

Los 82 quilómetros cuadraos del municipiu tán tamién dixebraos ente'l nucleu la ciudá (unos 7 km d'usu urbanu ya industrial) y l'ámbitu campesín (75 km de praos, viesques, mayaos y tierres de llabor).

 Parroquies 
Alministrativamente, el conceyu de Llangréu ta organizáu nes siguientes parroquies:

 Historia 
Les traces más antigües de Llangréu correspuenden a la cultura los castros: El Picu'l Castillu, en Ciañu, y el Castillu, en Riañu.

Dende la Edá Media yá nun esisten testimonios históricos terminantes. Nel añu 857, Ordoñu I fai una donación (a la ilesia de S. Salvador d'Uviéu) coles ermites de Sta. Olaya y S. Cosme y S. Damián, toes elles del territoriu de Llangréu. En 1075, Alfonsu VI entama otra donación a la ilesia d'Uviéu de territorios del valle de Llangréu; cola confirmación posterior la reina Urraca, tol territoriu de lo que güei ye'l conceyu pasó a propiedá la ilesia d'Uviéu. 
Los infanzones llangreanos pleitiaron cola corona por tar en desalcuerdu cola dominación episcopal. El fallu foi-yos desfavoratible, lo cual marcó el carauter el conceyu: nel so escudu apaecen 10 yelmos, imaxe los infanzones que refugaran dende entós el poder real. Nun foi xera cenciella la del gobiernu d'estes tierres por parte del obispáu, polo que-y foi concedíu'l fueru de Benavente por pidición popular en 1338. 

Nel reináu de Felipe II, en 1581, el Términu pasa d'obispalía a realengu, por merca de los sos moradores al monarca, a la gueta de dineru pa caltener les guerres pol mundu. El conceyu de Llangréu miéntase yá nes actes les xuntes del Principáu en 1596. Nesta dómina, la importancia social y económica del conceyu taba afitada nos nucleos de Riañu y Ciañu.

Na guerra d'Independencia (entamos del sieglu XIX) rexístrense nel tarrén de Llangréu delles lluches, xeneralmente menores y ensin importancia, coles tropes napoleóniques. 

Les guerres carlistes afayen tamién desendolque so'l territoriu llangreanu. En xunetu de 1874, los carlistes ataquen Sama de Llangréu, desapaeciendo nel fueu l'archivu'l Conceyu (y, per ende, el pergamín el fueru).

A finales del XIX, el conceyu conoz el desendolque mineru ya industrial. En 1917, Llangréu ye parte importante na gran güelga xeneral revolucionaria qu'afeutó a tola nación, col resultáu de graves incidentes y munchos muertos y firíos. Na dictadura de Primo de Rivera vivió Llangréu un momentu económicu bonu abondo.

El periodu la II República foi permovíu. La depresión xeneral truxo paru y llaceria pa la clase obrera y el proletariáu llangreanu manifestóse repetíes vegaes escontra'l réxime republicanu, ente otres razones pola oposición de la C.N.T (sindicatu anarquista) al socialismu gubernamental. La revolución d'ochobre de 1934 foi una dómina pertráxica en Llangréu, con numberosos muertos.

Na guerra civil, el conceyu foi mui activu na fastera'l frente popular.

Dende'l periodu de l'autarquía prodúxose'l puxu de la minería y la industria llangreana, con un incrementu demográficu perimportante, absorbíu pol espardimientu de barriaes obreres y el desendolque urbanu'l conceyu. Nel entamu los años 60, la UNESCO nomó a Llangréu, en documentu oficial, "el quilómetru más cultu d'Europa", afitándose nos peraltos procentaxes d'escolarización ya alfabetización los habitantes (casi el cien por cientu).

 Política 

 Resultaos nes eleiciones municipales 
PSOE
IX-BA
PP
FAC
FDLI
Somos
Cs
Total
2003

8
7
6
-
-
-
-
21
2007
10
5
6
-
-
-
-
21
2011
7
4
4
4
2
-
-
21
2015
6
6
3
-
-
5
1
21
</div>

 Demografía 
Magar que'l conceyu seya billingüe casi enteru, l'asturianu nun se tien desendolcao abondo; l'éxodu de población, deriváu del mal momentu económicu, influye apriesa na so perda.

 Economía 
La minería y la siderurxa son, históricamente, les mayores fontes d'emplegu en Llangréu, pero les dos tán en crisis anguaño.

+Emplegaos nos diversos sectores económicos (añu 2009)Númberu de trabayadoresTantu por cientuTOTAL13.924100Agricultura, ganadería y pesca650,47Industria3.86127,73Construcción1.0067,22Servicios8.99264,58* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2009, SADEI

+Usos del suelu del conceyu (añu 2009)UsuSuperficie (km²)Tierres de llabrantíu0,76Praderíes27,79Terrenu forestal35,71Otros usos (industrial, residencial, tierra ermo...)18,20* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2009, SADEI

+Carauterístiques del sector primariu (añu 2009)Ganaderíes de bovín273Cabeces de ganáu bovín1.881Cabeces de ganáu ovín1.361Cabeces de ganáu cabrín265Ganaderos con cuota llechera1Quilos de cuota llechera67.126Metros cúbicos de madera valtao 1.035* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2009, SADEI

 Galería de semeyes 

 Referencies 

 Enllaces esternos 

*