Sidra

La sidra o sidre (del llatín tardíu sicĕra 'bebida embriagadora', ésta del gr. σίκερα síkera, y ésta del exipciu ṯkr.) ye una bebida alcohólica de baxa graduación (4~8º) fecha cola fermentación del zume de la mazana.

Ye una bebida perespardío per tol mundiu. N'Europa alcuéntrase en dellos llugares como: Alemaña, Normandía, Bretaña y País Vascu (Francia), Asturies y País Vascu (España), El Piamonte (Italia), Escocia ya Inglaterra (Reinu Xuníu). N'América, tópase en zones de dellos países, probablemente por influyencia d'inmigración asturiano del sieglu XIX. En Huejotzingo y Zacatlán, nel estáu de Puebla (Méxicu). N'Arxentina nes provincies de Río Negro, San Juan y Santa Fe.

Nel departamentu normandu de Calvados (Francia) fabrícase un brandy de mazana, nesti casu ye por destilación.

Hai dos tipos de sidra bien estremaos, la sidra natural y l'axampanao. Demientres que n'Asturies y País Vascu'l mayor consumu ye de sidra natural, nel restu del mundu prefierse la sidra axampanao.

 Historia 
Dalgunos autores camienten que la sidra yera conocida polos hebreos, los exipcios y los griegos, pero nun pudo probase documentalmente esta circunstancia sacante por escritures posteriores d'autores llatinos como Pliniu'l Vieyu (23-79 d. C.), que mentaba bébores feches con peres y mazanes "e piris malorunque omnibus generibus", y afirma que'l vinu de mazana «ye la bébora típico del territoriu»; Estrabón (64 o 63 e.d.C.-c. 19 o 24 d.C.), afirmó que los ástures tamién usen sidra, pos teníen poco vinu "zytho etiam utuntur, vini parum habent"; o l'agrónomu romanu Paladiu (sieglu IV)La sidra, bebida milenaria.

Acordies con Carmen Fernández Ochoa, catedrática d'Arqueoloxía de la Universidá Autónoma de Madrid, «yá enantes de los romanos, la sidra constituyía bebida común ente los habitantes d'Asturies. Nun hai datos seguros al respeutu, pero la escasez de vinu, emplegáu namái en llacuaes familiares al dicir d'Estrabón, y la escasez de la cebada, según la referencia de Pliniu de mazanes, seríen argumentos a favor de la ellaboración ancestral d'esta bébora típico de la rexón que llega hasta los nuesos díes».

Magar qu'hai referencies específiques anteriores a los pomares d'Asturies, ye nel 904 cuando se menta per primer vegada nuna compraventa entre Sismundo y Mactito onde un "medro de sicera" forma parte del preciu n'especie que se paga por una heredá en Ḷḷena (Asturies). Con posterioridá méntase constantemente en documentos del 908, 931, 949 y 950La historia de la sidra asturianaPerfecto RODRIGUEZ FERNANDEZ 1983 "El léxico de la sidra y el vino en la diplomática medieval asturiana en latín (siglos VIII-XIII)". Boletín del Real Instituto de Estudios Asturianos n.º 109-110

Ente los pueblos atlánticos, yera venerada por venir de la mazana, como lo prueba'l fechu de que na mítica isla d'Ávalon (qu'en celta significa «manzanal») yera la bébora de los héroes, esto ye, de los semidioses.

 Ellaboración de la sidra natural 
Tres aportar al llagar les mazanes, máyense nel duernu y sácase'l mostu, que garra'l nome de "sidra'l duernu" o "sidra dulce". Dempués de formentar un tiempu na pipa, espíchase, y embotéllase, bien pa guardar pal añu o bien pa vendela si'l llagar ye industrial. L'actu la espicha da llugar a una de les mas vieyes costumes asturianes, que ye axuntase tolos collacios alrodiu d'una pipa sidra con delles coses pa xintar (chorizu, tortiella, empanaes, güevos cocíos…) y tar d'alderique y de cancios dica bien tarde. 

 Consumu 
Asturies ye l'únicu sitiu del mundu au la sidra natural bébese y sírvise per aciu del arte d'escanciar. L'escanciáu consiste en char la sidra dende la botella col brazu estiráu dafechu p'arriba nel vasu na mano aviesa espurrida pa baxo algamando la máxima distancia ente la botella y el vasu. El filu de llíquidu tien que frañar cerca'l berbesu del vasu espalmando. L'escanciáu ye relativamente recién. Antaño sirvíase en vasu d'una xarra los dos de madera. El culín o culete bébese d'un tragu ensin dexalu morrer tres l'escanciáu.

Nes espiches nos llagares la sidra espichase dende les pipes de sidra. Los demás tipos de sidra bébense en vasu nos tiempos que a caún-y preste

 Denominación d'Orixe 
La sidra de D.O. Asturies ellabórase con mazanes del llugar, inscrites arriendes nel Conseyu Regulador de la Denominación d'Orixe. Esisten 22 variedaes de mazanesLa sidra, líquido de oro d'Asturies pa la ellaboración de sidra: Blanquina, Carrió, Clara, Collaos, Cloradona, De la Riega, Durona de Tresali, Ernestina, Fuentes, Limón Montes, Meana, Panquerina, Perezosa, Perico, Prieta, Raxao, Regona, San Roqueña, Solarina, Teórica, Verdialona y Xuanina.
Dempués d'abondos años ensin regulación dala, en 2002ORDE APA/224/2003, de 28 de xineru, pola que se ratifica'l Reglamentu de la Denominación d'Orixe Protexíu "Sidra d'Asturies" Variedaes de mazana con D.O.P. Sidra d'Asturies algamóse la Denominación d'Orixe Protexida Sidra d'Asturies, que va facer que la calidá del productu seya muncho mayor, al dixebralo d'otra sidra fecho con mazana d'otres tierres, que nun ye quien a tener el cuerpu y el tastu tradicional.

 Menes de sidra 
 Sidra natural
 Sidra axampanao
 Sidra de nueva espresión
 Sidra dulce
 Sidra del Duernu
 Sidra d'Asturies (Denominación d'Orixe Protexida)

 Otros productos 
 Aguardiente de sidra
 Vinagre de sidra

 Publicaciones asturianes 
En setiembre de 2003 asoleyábase la revista mensual "La Sidra" la primer espublización asturiana sobre la sidra y editada pol Ensame Sidreru. Yá en 2006, en xunu, l'Asociación de Llagareros d'Asturies (ALA) asoleyaba "Sicera" convirtiéndose na segunda revista sidrera d'Asturies. A fines de 2006 Editora del Norte asoleya Vivir la Sidra tamién a fines d'esti añu apaez el primer periodicu mensual de baldre sobre la sidra col nome Sabor de Sidra y tamién proyeutu empresarial.

 Referencies 

 Enllaces esternos 
 Conseyu Regulador denominación d'orixe "Sidra d'Asturies"
 Muséu de la Sidra
 Lasidra.as
 Semeya: 
 Apples, cider and Calvados in Pays d'Auge, Normandymultilingual

*