টোটো জনগোষ্ঠী

টোটো জনগোষ্ঠী () হৈছে ভাৰত-ভূটান সীমান্তৰ টোটোপাৰা গাঁৱত বাস কৰা টোটো জনগোষ্ঠী বিশ্বৰ অন্যতম ক্ষুদ্ৰ জনসংখ্যা থকা খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী। "Nearly 22 km from Madarihat in Alipurduar district, the Totos of Totopara have been fighting a silent war to keep their language, identity and culture alive." ১৯৫০ চনত টোটো জনগোষ্ঠীটো প্ৰায় বিলুপ্ত হৈ গৈছিল যদিও শেহতীয়াকৈ তেওঁলোকৰ ভূ-খণ্ডক বাহিৰৰ মানুহৰপৰা ৰক্ষা কৰাৰ পদক্ষেপে তেওঁলোকৰ অনন্য ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু জনসংখ্যা বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিছে। ১৯৫১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি টোটোপাৰাৰ টোটোৰ জনসংখ্যা আছিল ৩২১ জন, ৬৯টা ব্যক্তিগত পৰিয়ালত বাস কৰে। ১৯৯১ চনৰ লোকপিয়লত টটোৰ জনসংখ্যা ৯২৬ লৈ বৃদ্ধি পাইছিল, ১৮০টা ব্যক্তিগত পৰিয়ালত বাস কৰিছিল। ২০০১ চনৰ লোকপিয়লত তেওঁলোকৰ সংখ্যা ১১৮৪ লৈ বৃদ্ধি পাইছিল—সকলোৱে টোটোপাৰাত বাস কৰিছিল। 

নৃতত্ত্ববিদসকলে এই কথাত একমত যে টোটো সংস্কৃতি আৰু ভাষা এই জনগোষ্ঠীৰ বাবে সম্পূৰ্ণ অনন্য, আৰু চুবুৰীয়া ৰাজবংশী, কোচ, মেচ, বা ভূটানী শ্বাৰখপ জনগোষ্ঠীৰপৰা পৃথক। 
টোটো সংস্কৃতি
হডগছন আৰু গ্ৰিয়াৰছনৰ শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি টোটো ভাষা উপ-হিমালয় গোটৰ তিব্বত-বৰ্মী পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। একবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে এই ভাষাৰ কোনো লিপি নাছিল।  ২০১৫ চনত ধনীৰাম টোটো নামৰ এজন সম্প্ৰদায়ৰ বয়োজ্যেষ্ঠই ভাষাটোৰ বাবে লিপি প্ৰস্তুত কৰিছিল আৰু সাহিত্য, শিক্ষা, কম্পিউটিঙত ইয়াৰ ব্যৱহাৰ সীমিত যদিও লাহে লাহে বৃদ্ধি পাইছে; এই লিপিটোক এনকোড কৰাৰ প্ৰস্তাৱ ইউনিক'ড কাৰিকৰী সমিতিয়ে ২০১৯ চনৰ ৮ অক্টোবৰত গ্ৰহণ কৰে। ২০২১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত ১৪.০ সংস্কৰণ মুক্তিৰ লগে লগে ইয়াক ইউনিক'ড ষ্টেণ্ডাৰ্ডত যোগ কৰা হয়।  

টটো পৰিয়ালটো পিতৃতান্ত্ৰিক আৰু বেছিভাগেই কেন্দ্ৰীভূত পৰিয়াল। অৱশ্যে যৌথ পৰিয়ালো সাধাৰণ কথা। টোটোসকলৰ মাজত একপত্নী বিবাহৰ সাধাৰণ ৰূপ যদিও বহুবিবাহ নিষিদ্ধ নহয়। পুৰুষৰ পত্নীৰ মৃত্যু হ’লে তেওঁ সৰু ভনীয়েকক বিয়া কৰাব পাৰে, কিন্তু এগৰাকী মহিলাই মৃত স্বামীৰ ভায়েকক বিয়া কৰাব নোৱাৰে। পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছত পুনৰ বিবাহৰ পূৰ্বে পত্নীয়ে বাৰ মাহ অবিবাহিত হৈ থাকিব লাগিব। জীৱন-সংগী বিচাৰিবলৈ কেইবাটাও উপায় আছে, যেনে- (১) আলোচনাৰ জৰিয়তে বিবাহ (থুলবেহোৱা), (২) পলায়ন (চোৰ-বেহোৱা), (৩) বলপূৰ্বক বিবাহ (সম্বেহোৱা), আৰু (৪) প্ৰেমৰ বিবাহ (লামালামী)। টোটোৰ মাজত বিবাহ বিচ্ছেদ প্ৰথা নহয়। 
টোটোসকলে নিজকে প্ৰকৃতিৰ ওচৰত সংজ্ঞায়িত কৰে, তেওঁলোকে মূলতঃ প্ৰকৃতি পূজা কৰে। টোটোসকলৰ দুজন মূল দেৱতা আছে যাক তেওঁলোকে পূজা কৰে:

 ইষ্পা - ভূটানৰ পাহাৰত বাস কৰাৰ কথা, আৰু অসন্তুষ্ট হ'লে বেমাৰৰ সৃষ্টি কৰে। টোটোসকলে তেওঁক পশু বলিদান আৰু ইউ.
 চেইমা - গাঁও আৰু ইয়াৰ মানুহক বিপদ আৰু বেমাৰৰপৰা সুৰক্ষিত ৰাখে। তাইক ভাত, চৰাই আৰু ইউ আগবঢ়াই দিয়া হয়। টোটোসকলৰ পুৰোহিত থাকে, তেওঁলোকৰ পূজা আৰু বলিও নিজাববীয়াকৈ আগবঢ়ায়। ঘৰৰ বাহিৰত মুকলি আকাশৰ তলত ইষ্পা আৰু ঘৰৰ ভিতৰত চেইমাক পূজা কৰা হয়। 

শেহতীয়াকৈ জনগোষ্ঠীটোৰ মাজত কেইজনমান খ্ৰীষ্টান ধৰ্মান্তৰিত লোক আছে, যাৰ মূল কাৰণ খ্ৰীষ্টান মিছনেৰী কাম।

অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপ

টোটো মানুহ খেতিৰ কামত নিয়োজিত। ট’ট’সকল সক্ৰিয় কৃষক নহয় আৰু সেয়েহে কোনো বিশেষ শস্যৰ ব্যাপক খেতি নকৰে। প্ৰতিটো ঘৰতে বাঁহৰ বেৰেৰে আগুৰি থকা পাকঘৰৰ বাগিচা; এই বাৰীবোৰত তেওঁলোকে শাক-পাচলি, আলু, কলৰ খেতি কৰে। বাহিৰৰ জগতৰ ব্যৱসায়ীসকলৰ লগতো মাজে মাজে ব্যৱসায় কৰে। কিছুমান টোটোৱে জীৱিকাৰ বাবে গৰু আৰু গাহৰি পালন কৰে।

ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত ট’ট’সকলে জীৱিকাৰ অৰ্থনীতিৰ পৰা বজাৰ অৰ্থনীতিলৈ গতি কৰিছে। তদুপৰি শেহতীয়াকৈ গাঁওখনত মাটিৰ সম্প্ৰদায়ৰ মালিকীস্বত্বৰ পৰা ব্যক্তিগত মাটিৰ মালিকীস্বত্বলৈ, আৰু বিচ্ছিন্ন জনজাতীয় গোটৰ পৰা বহুজাতিক বসতিলৈ পৰিৱৰ্তন ঘটিছে।

টোটোপাৰাত তামোল বিক্ৰীয়েই হৈছে উপাৰ্জনৰ মূল উৎস। 

টোটোপাৰা: টোটো গাঁও 
টোটোপাৰা নামৰ সমগ্ৰ টোটো দেশৰ অঞ্চলটো ১,৯৯৬.৯৬ একৰ (৮.০৮১৪ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট) বিস্তৃত। জলদাপাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ মাদাৰিহাটৰপৰা ২২ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত অৱস্থিত। গতিকে এই অৰণ্যৰ উত্তৰ প্ৰান্তৰ ওচৰতে টোটো জনগোষ্ঠীৰ বাসস্থান বুলি ধৰি ল’ব পাৰি। গাঁওখনৰ টোটো অঞ্চল ছটা ভাগত বিভক্ত: পঞ্চায়তগাঁও, মণ্ডোলগাঁও, চুববাগাওঁ, মিত্ৰাংগাঁও, পূজাগাঁও, আৰু ডুমছিগাঁও। টোটোপাৰাত নেপালী ভাষী বসতিও আছে। ১৯৯০ চনত গাঁওখনত এখন প্ৰাথমিক বিদ্যালয় মুকলি কৰা হয়। পিছলৈ ১৯৯৫ চনত হোষ্টেলৰ সুবিধা থকা হাইস্কুল এখনো মুকলি কৰা হয়। টোটোপাৰাত প্ৰাথমিক স্বাস্থ্যসেৱা কেন্দ্ৰও আছে।

তথ্যৰ উৎস

 Bibliography
 A.K. Mitra - District Census Handbook, Jalpaiguri 1951, Appendix VIII, Directorate of Census Operations, West Bengal.
 Charu Chandra Sanyal - The Meches and the Totos - Two Sub-Himalayan Tribes of North Bengal. A North Bengal University publication.
 Bimalendu Majumdar (1998) The Totos: Cultural and Economic Transformation of a Small Tribe in the Sub-Himalayan Bengal. Academic Enterprise, Calcutta. .
 Sarit Kumar Chaudhuri (2004) Constraints of Tribal Development, Mittal Publications, New Delhi. , .
 M.K. Chowdhuri (2005) "The Totos", in Sarit Kumar Chaudhuri and Sucheta Sen Chaudhuri (eds) Primitive Tribes in Contemporary India: Concept, Ethnography and Demography, Volume 1, Mittal Publications, Delhi. , .

অধিক পঢ়ক 



 বাহ্যিক সংযোগ 
 Ethnologue profile
 Totos of Totopara - A Primitive Tribal Group of West Bengal

শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ জনগোষ্ঠী