মোৰানা (দেৱী)

মোৰানা (চেক, স্লোভেন, ছাৰ্বিয়ান, ক্ৰ'ৱেচিয়ান ভাষাত), মোৰেনা (শ্লোভাক ভাষাত, আৰু মেচিডোনিয়ান ভাষাত: মোপেহা), মোৰা (বুলগেৰিয়ান ভাষাত: মোপা), মাৰা (ইউক্ৰেইনীয় ভাষাত: মাপা), মোৰী (লিথুৱেনিয়ান ভাষাত), মাৰেনা (ৰাছিয়ান ভাষাত: মাপেহা), বা মাৰ্জানা (প’লিছ ভাষাত) হৈছে এক মৃত্যু আৰু প্ৰকৃতিৰ পুনৰ্জন্মৰ ধাৰণাত ভিত্তি কৰি ঋতুভিত্তিক আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ সৈতে জড়িত পৌত্তলিক শ্লাভিক দেৱী। শীতকালৰ মৃত্যু, পুনৰ্জন্ম আৰু সপোনৰ লগত জড়িত এগৰাকী প্ৰাচীন দেৱী। প্ৰাচীন শ্লাভিক আচাৰ-ব্যৱহাৰত শীতকালৰ শেষত দেৱী মোৰানাৰ মৃত্যু বসন্তৰ আগমনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা দেৱী কষ্ট্ৰমা (ৰাছিয়ান), লাডা বা ভেছনাৰ বসন্তৰ পুনৰ্জন্মত পৰিণত হয়।

কিছুমান মধ্যযুগীয় খ্ৰীষ্টান উৎস যেনে চেক ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ মেটাৰ ভাৰব’ৰামে তেওঁক গ্ৰীক দেৱী হেকেটৰ সৈতে তুলনা কৰিছে, তেওঁক যাদুকৰী কাৰ্যৰ সৈতে জড়িত কৰিছে। ১৫ শতিকাৰ পোলেণ্ডৰ বুৰঞ্জীবিদ জান ড্লুগোছে তেওঁৰ এনালেছত তেওঁক ৰোমান কৃষিৰ দেৱী চেৰেছৰ সৈতে তুলনা কৰিছিল (আন এখন স্লাভিক দেৱী ডিজিৱানাৰ সৈতে একেলগে)।

আধুনিক যুগত মাৰ্জানাৰ লগত জড়িত আচাৰ-ব্যৱহাৰবোৰে নিজৰ পবিত্ৰ চৰিত্ৰ হেৰুৱাই পেলাইছে আৰু ই এক খেলা-ধূলা – মজা আৰু বসন্তৰ আৰম্ভণি উদযাপনৰ এক অনুষ্ঠান। এই পৰম্পৰা সাধাৰণতে বসন্ত বিষুৱ (২১ মাৰ্চ)ৰ আশে-পাশে পালন কৰা হয়।
সাধাৰণতে স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু যুৱক-যুৱতীসকলে স্থানীয় লোককথাৰ গোট আৰু অন্যান্য বাসিন্দাসকলৰ সৈতে উদযাপনত অংশগ্ৰহণ কৰে। পুৰুষ, মহিলা আৰু শিশুৰে গঠিত শোভাযাত্ৰাই হাতেৰে বনোৱা মোৰানা (আৰু প্ৰায়ে মোৰানাৰ পুৰুষ সমকক্ষ মাৰ্জানিয়ক পুতলাও) কঢ়িয়াই ওচৰৰ নদী, হ্ৰদ বা পুখুৰীলৈ লৈ যায়। অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে পৰম্পৰাগত গীত গাই মোৰানাৰ প্ৰতিমূৰ্তি পানীত বিসৰ্জন দিয়ে। কেতিয়াবা প্ৰতিমূৰ্তিবোৰত প্ৰথমে জুই লগাই দিয়া হয়, বা কাপোৰ ফাটি যায়। গাঁওলৈ উভতি অহাৰ যাত্ৰাত ফিতা আৰু উৰুৱাই দিয়া কণীৰ খোলাৰে সজোৱা কপছবোৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয়। তেতিয়াও গান গাই শোভাযাত্ৰাটো গাঁৱলৈ উভতি আহে। কিছুমান স্থানত (যেনে ব্ৰিনিকাত – মিয়াষ্টেচকো শ্বলেস্কিৰ এখন জিলাত) বসন্তৰ আৰম্ভণি তাৰ পিছত ভোজৰ সৈতে উদযাপন কৰা হয়।
নাম আৰু ব্যুৎপত্তি
মোৰানাৰ নামটো সম্ভৱতঃ আদি-ইণ্ডো-ইউৰোপীয় মূল *mar-, *mor-ৰ পৰা আহিছে, যিয়ে মৃত্যুক বুজায়। থিয়নিমৰ শ্লোভাক ৰূপ – Ma(r)muriena – ৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে, দেৱীগৰাকী প্ৰথমে ৰোমান যুদ্ধৰ দেৱতা মংগলৰ সৈতে জড়িত আছিল (মাৰ্মৰ, মেমাৰ্ছ আৰু মামুৰিয়াছ ভেটুৰিয়াছকে ধৰি বিভিন্ন নামেৰে জনাজাত)। মংগল গ্ৰহৰ সৈতে এই সংযোগক আন আনসকলৰ লগতে ভ্যাচেছলাভ ইভানভ আৰু ভ্লাদিমিৰ ট'প'ৰভে সমৰ্থন কৰে, যিয়ে প্ৰায় নিশ্চিত কৰে যে তেওঁ প্ৰথমে এজন কৃষি দেৱতা আছিল।Vyacheslav Ivanov, Vladimir Toporov. Indo-European Mythology. / В. В. Иванов, В. Н. Топоров. Индоевропейская мифология. Мифы народов мира, М:Российская энциклопедия, 1994.

আন আন তত্ত্বসমূহে দাবী কৰে যে, তেওঁৰ নামটো লেটিন ম’ৰ্ছ ‘মৃত্যু’ আৰু ৰাছিয়ান ম’ৰ ‘মহামাৰী’ৰ দৰে একেটা ভাৰত-ইউৰোপীয় মূলৰ পৰাই উদ্ভৱ হৈছে। কিছুমান লেখকে তাইক জাৰ্মানিক আৰু শ্লাভিক লোককথাৰ দুষ্ট আত্মা ভেৰাৰ সৈতেও তুলনা কৰিছিল, যিটো দুঃস্বপ্ন আৰু টোপনিৰ পক্ষাঘাতৰ সৈতে জড়িত। বেলাৰুছ, পোলিছ, ইউক্ৰেইনিয়ান আৰু কিছুমান ৰাছিয়ান উপভাষাত ‘মাৰা’ শব্দৰ অৰ্থ সপোন। কিন্তু ভ্লাদিমিৰ ডাহলে কয় যে, ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে 'ফেণ্টম', 'দৃষ্টি', 'হেলুচিনেচন'।Мара (Mara) in Explanatory Dictionary of the Living Great Russian Language by Vladimir Dahl.
তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:দেৱ-দেৱী