মালৱিকা ৰাজ

মালৱিকা ৰাজ এগৰাকী ভাৰতীয় শিল্পী আৰু ফেশ্বন ডিজাইনাৰ। তেওঁ মধুবনী শিল্প শৈলীত কৰ্মৰত। এগৰাকী দলিত হিচাপে তেওঁ ভাৰতত বিদ্যমান জাতিভিত্তিক বৈষম্যৰ অভিজ্ঞতা নিজৰ শিল্পৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰে। পৰম্পৰাগত কৌশল ব্যৱহাৰ কৰি তেওঁ দলিত পৰিচয় আৰু বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে জড়িত বিষয়সমূহ উপস্থাপন কৰে। 

 জীৱন 
মালৱিকা ৰাজৰ ঘৰ পাটনা, বিহাৰত। তেওঁ পঞ্জাবৰ মোহালিত অৱস্থিত নৰ্দাৰ্ণ ইণ্ডিয়া ইনষ্টিটিউট অৱ ফেশ্বন টেকন'লজীত অধ্যয়ন কৰিছিল। এগৰাকী দলিত পৰিয়ালৰ সদস্যা হিচাপে তেওঁ নিজৰ পৰিয়ালক, বিশেষকৈ পিতৃক, ভাৰতত দলিত নেতৃত্ব, ৰাজনীতি আৰু ইতিহাসৰ বিষয়ে সজাগ কৰি তোলাৰ বাবে কৃতজ্ঞতা জনায়। লগতে তেওঁ বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু দলিত পৰিচয়ৰ মাজত থকা ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰ কথাও উল্লেখ কৰে।

 কৰ্মজীৱন 
ৰাজে আৰম্ভণিতে দিল্লীত এগৰাকী ফেশ্বন ডিজাইনাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল, কিন্তু স্বাস্থ্যজনিত কাৰণত তেওঁ পুনৰ পাটনালৈ ঘূৰি আহে। ঘৰতে আৰোগ্য লাভ কৰাৰ সময়ত তেওঁ শিল্পী অশোক বিশ্বাসৰপৰা মধুবনী শিল্পৰ কৌশলত প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ বিহাৰৰ সমস্তিপুৰলৈ গৈ প্ৰশিক্ষণ অব্যাহত ৰাখে আৰু দলিত মহিলাসকলৰদ্বাৰা ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত মধুবনী নক্সা আৰু চিত্ৰভাষা অধ্যয়ন কৰে।

মালৱিকা ৰাজৰ শিল্পকৰ্ম মূলতঃ মধুবনী শিল্পৰ ওপৰত আধাৰিত, যি বিহাৰ ৰাজ্যত উৎপত্তি হৈছিল আৰু সাধাৰণতে মহিলাসকলে কাঁচা মাটিৰ দেৱালত চাউলৰ গুৰিৰ ৰঙেৰে অংকন কৰিছিল। তেওঁৰ শিল্পকৰ্মত মধুবনী শিল্পৰ ‘কোবৰ’ শৈলীৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়, যাক সাধাৰণতে বিবাহ অনুষ্ঠানত দেৱাল সজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

মধুবনী শিল্প অধ্যয়নৰ সময়ত তেওঁ জাতিভিত্তিক বৈষম্যৰ অভিজ্ঞতাৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰি কৈছিল যে ঐতিহাসিকভাৱে মধুবনী শিল্পৰ তান্ত্ৰিক ধাৰা কেৱল উচ্চবৰ্ণীয় শিল্পীৰ বাবে সংৰক্ষিত আছিল আৰু দলিত হিচাপে তেওঁ এই শৈলী শিকাত বাধাৰ সন্মুখীন হৈছিল।

এই অভিজ্ঞতাবোৰৰ ফলস্বৰূপে তেওঁ হিন্দু পৌৰাণিক বিষয়-বস্তু অংকন কৰাত অনিচ্ছুক হয়। তাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁৰ শিল্পকৰ্মত দলিত ইতিহাস, সামাজিক ন্যায়, বৌদ্ধ ধৰ্ম, আৰু বি. আৰ. আম্বেদকাৰ আৰু সাৱিত্ৰীবাই ফুলেৰ দৰে সমাজ সংস্কাৰকৰ জীৱন প্ৰতিফলিত হয়।

তেওঁৰ শিল্পকৰ্মত সামাজিক ন্যায়, আত্মসম্মান আৰু দমন-বিৰোধী চেতনাৰ স্পষ্ট প্ৰকাশ দেখা যায়, যিয়ে আধুনিক দলিত শিল্পক নতুন দিশ দিয়ে।

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী