ৰুথ মনোৰমা

ৰুথ মনোৰমা (জন্ম: ৩০ মে’ ১৯৫২) এগৰাকী ভাৰতীয় দলিত সামাজিক কৰ্মী। তেওঁ বেংগালুৰু, ভাৰতৰ বাসিন্দা আৰু দলিত মহিলাৰ অধিকাৰ, গৃহকৰ্মী তথা অসংগঠিত শ্ৰম ক্ষেত্ৰৰ শ্ৰমিকৰ অধিকাৰ আৰু নগৰীয়া বস্তিবাসীৰ অধিকাৰৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰি আহিছে। ২০০৬ চনত তেওঁ ৰাইট লাইভলিহুড এৱাৰ্ড লাভ কৰে।

 প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা 
ৰুথ মনোৰমাৰ জন্ম ১৯৫২ চনৰ ৩০ মে’ তাৰিখে ডৰোথি ধনৰাজ আৰু পল ধনৰাজৰ ঘৰত হয়। তেওঁ পাঁচজনী ভগ্নী আৰু তিনিজন ভাতৃৰ ভিতৰত জ্যেষ্ঠ কন্যা আছিল। তেওঁৰ মাতৃ ডৰোথি ধনৰাজ এগৰাকী শিক্ষয়িত্ৰী আছিল আৰু পিতৃ পল ধনৰাজ ডাক বিভাগৰ কৰ্মচাৰী আছিল। জাতিভিত্তিক দমন-পীড়নৰ পৰা ৰক্ষা পাবলৈ তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।

মনোৰমাই শৈশৱকালৰ পৰা পিতৃ-মাতৃক সামাজিক কামত সক্ৰিয়ভাৱে জড়িত হোৱা দেখিছিল। তেওঁৰ মাতৃ ডৰোথিয়ে নাৰীৰ শিক্ষা অধিকাৰৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে কাম কৰিছিল। তেওঁ পণ্ডিতা ৰামাবাইৰ দ্বাৰা গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত হৈছিল আৰু ৰামাবাইৰ দ্বিতীয় কন্যাৰ নাম অনুসৰি নিজৰ কন্যাৰ নাম মনোৰমা ৰাখিছিল।

তেওঁৰ পিতৃ পল ধনৰাজে আশেপাশৰ গাঁওসমূহৰ আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা লোকসকলক সংগঠিত কৰি বহু প্ৰজন্ম ধৰি বসবাস কৰি অহা ভূমিৰ অধিকাৰৰ বাবে সংগ্ৰাম চলাইছিল।

মনোৰমাই চেন্নাইৰ উইমেন্‌ছ খ্ৰীষ্টিয়ান কলেজৰ পৰা বিজ্ঞান বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯৭৫ চনত তেওঁ মাদ্ৰাজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সমাজকৰ্মত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। ২০০১ চনত সমাজ আৰু গীৰ্জাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদানৰ বাবে তেওঁক সন্মানীয় ডক্টৰেট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়।

তেওঁ শ্ৰমিক নেতা এন. পি. সামীৰ সৈতে বিবাহিত। সামী ন্যাশনেল চেণ্টাৰ ফৰ লেবাৰৰ সাধাৰণ সম্পাদক। এই দম্পতীৰ দুজনী কন্যা আছে।

 কৰ্মজীৱন 
ৰুথ মনোৰমাই জীৱনৰ সৰহভাগ সময় জাতি, লিংগ আৰু শ্ৰেণীভিত্তিক দমন-পীড়নৰ বিৰুদ্ধে সংগ্ৰামত উৎসৰ্গা কৰিছে। তেওঁ গৃহকৰ্মী, অসংগঠিত শ্ৰম ক্ষেত্ৰৰ শ্ৰমিক, বস্তিবাসী, দলিত আৰু প্ৰান্তীয় মহিলাৰ অধিকাৰৰ বাবে কাম কৰি আহিছে। তেওঁ স্থানীয় স্তৰত সংগঠন গঢ়াৰ লগতে ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত গণসংগঠন আৰু নীতি-অভিযানত সক্ৰিয়।

 ধাৰণ কৰা পদসমূহ 
মনোৰমা দলিত, মহিলা, বস্তিবাসী আৰু অসংগঠিত শ্ৰম ক্ষেত্ৰৰ অধিকাৰৰ বাবে কাম কৰা বহু সংগঠনৰ সৈতে জড়িত। তাৰ ভিতৰত কিছুমান হ’ল—
 সাধাৰণ সম্পাদক, ৱিমেন্‌ছ ভইচ কৰ্ণাটক – ১৯৮৫ চনত স্থাপিত এই সংগঠনে বস্তিবাসী মহিলা আৰু অসংগঠিত শ্ৰম ক্ষেত্ৰৰ অধিকাৰৰ বাবে কাম কৰে।
 সভাপতি, ন্যাশনেল এলায়েন্স অৱ উইমেন
 যুগ্ম সম্পাদক, খ্ৰীষ্টিয়ান দলিত লিবাৰেচন মুভমেণ্ট
 সম্পাদক, কৰ্ণাটক ষ্টেট স্লাম ড্ৱেলাৰ্ছ ফেডাৰেচন
 সম্পাদক (সংগঠন গঠন), ন্যাশনেল চেণ্টাৰ ফৰ লেবাৰ
 সভাপতি, ন্যাশনেল ফেডাৰেচন অৱ দলিত উইমেন (এনএফডিডব্লিউ)

তেওঁ এছিয়ান উইমেন্‌ছ হিউমেন ৰাইটছ কাউন্সিল, ইণ্টাৰনেশ্যনেল উইমেন্‌ছ ৰাইটছ একশ্যন ৱাচ (এছিয়া পেচিফিক) আৰু ইণ্টাৰনেশ্যনেল ল’বী এণ্ড এডভ’কেচি ফৰ দলিত হিউমেন ৰাইটছৰ সৈতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰতো জড়িত।

 সক্ৰিয়তা 
১৯৮০ আৰু ১৯৯০ দশকত মনোৰমাই কৰ্ণাটক চৰকাৰৰ জোৰপূৰ্বক উচ্ছেদ অভিযান ‘‘অপাৰেচন ডেম’লিচন’’ৰ বিৰুদ্ধে এক লাখ পঞ্চাশ হাজাৰৰো অধিক লোকক সংগঠিত কৰি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিছিল। এই সন্দৰ্ভত তেওঁ উচ্চ ন্যায়ালয় আৰু ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়তো গোচৰ ৰুজু কৰিছিল।

১৯৮৭ চনত তেওঁ বেংগালুৰুত গৃহকৰ্মীৰ বাবে দেশৰ প্ৰথমটো শ্ৰমিক সংঘ গঢ়ি তোলে আৰু ন্যূনতম মজুৰিৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে সংগ্ৰাম কৰে।

 ৰাজনীতি 
মনোৰমাই সদায়ে মহিলাৰ ৰাজনৈতিক অংশগ্ৰহণ বৃদ্ধি কৰাৰ পক্ষে মত প্ৰকাশ কৰি আহিছে। ২০০৪ চনত তেওঁ স্বতন্ত্ৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে ভাৰতী নগৰ সমষ্টিৰ পৰা নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল। ২০১৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত তেওঁ জনতা দল (ছেকুলাৰ)ৰ পৰা বেংগালুৰু দক্ষিণ লোকসভা সমষ্টিৰ প্ৰাৰ্থী আছিল।

 সন্মান আৰু বঁটা 
২০০৬ চনত দলিত মহিলাৰ সমতা আৰু অধিকাৰৰ বাবে দীঘলীয়া সংগ্ৰামৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে তেওঁ ৰাইট লাইভলিহুড এৱাৰ্ড লাভ কৰে। এই বঁটাক প্ৰায়েই “বিকল্প নোবেল বঁটা” বুলিও কোৱা হয়।

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সমাজকৰ্মী