ফতেহ সিং ৰাথোৰ

ফতেহ সিং ৰাথোৰ (;১০ আগষ্ট ১৯৩৮ - ১ মাৰ্চ ০১১) এগৰাকী ভাৰতীয় বাঘ সংৰক্ষণবিদ। ফতেহ সিঙে ১৯৬০ চনত ভাৰতীয় বন সেৱাত যোগদান কৰিছিল আৰু প্ৰথম প্ৰজেক্ট টাইগাৰ দলৰ অংশ আছিল। ডাঙৰ মেকুৰীৰ বিষয়ে তেওঁৰ কিংবদন্তি জ্ঞানৰ বাবে তেওঁক বাঘ গুৰু হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছিল। তেওঁ বন্যপ্ৰাণী সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত পঞ্চাছ বছৰৰো অধিক কাল কাম কৰিছিল। ১৯৭৩–৭৫ চনত ৰন্থাম্ভূৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ ভিতৰৰপৰা গাঁওসমূহ স্থানান্তৰিত কৰাৰ বাবে ৰাথোৰ বিখ্যাত হৈছিল। মূলতঃ মিষ্টাৰ ৰাথোৰৰ বাবেই "ৰন্তম্ভূৰ হৈ পৰিল সেই ঠাই যিয়ে বাঘক বিশ্বৰ মানুহৰ চেতনালৈ লৈ আহিল। ।" 

 প্ৰাৰম্ভিক জীৱন 
ফতেহ সিং ৰাথোৰৰ জন্ম ৰাজস্থানৰ যোধপুৰ জিলাৰ চোৰাদিয়া গাঁৱত। ৬ জন ল'ৰা আৰু ৫জনী ছোৱালীৰ পৰিয়ালত তেওঁ আছিল ডাঙৰ পুত্ৰ। তেওঁৰ ককাক লক্ষ্মণ সিং ৰাথোৰ সেনাবাহিনীত মেজৰ আছিল। ৰাথোৰৰ পিতৃ সগত সিং লক্ষ্মণ সিংহৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁ এজন আৰক্ষী বিষয়া আছিল আৰু যোধপুৰৰ ওচৰৰ তেওঁলোকৰ গাঁৱৰ পৰিয়ালটোৰ মাটি-সম্পত্তি পৰিচালনা কৰিছিল। ২০১০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেওঁৰ মাতৃৰ মৃত্যু হয়। 

ৰাথোৰৰ খুড়াকহঁতে, এজন সেনাবাহিনী সৈনিক আৰু আনজন উকীলে তেওঁক ডাঙৰ-দীঘল কৰাত সহায় কৰিছিল। তেওঁক ডেৰাডুনৰ বৰ্ডিং স্কুল কৰ্ণেল ব্ৰাউন কেম্ব্ৰিজ স্কুললৈ পঠিওৱা হৈছিল আৰু পিছলৈ কলেজীয়া ছাত্ৰ হৈ থাকোঁতে এজন খুড়াকৰ লগত আছিল। খুড়াকে তেওঁক উকীল হোৱাটো বিচাৰিলেও পঢ়া-শুনাৰ প্ৰতি তেওঁৰ আগ্ৰহ নাছিল। ৰাথোৰে ১৯৬০ চনত ৰাজপুতনা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ষ্ট’ৰ কেৰাণী হিচাপে কাম কৰি কয়লা বিক্ৰী কৰাৰ পাছত ৰাজস্থানৰ বন বিভাগৰ উপ-মন্ত্ৰী হোৱা এজন খুড়াকে‍ তেওঁক পাৰ্ক ৰেঞ্জাৰৰ চাকৰিৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল।

 সংৰক্ষণৰ কাম 
খুড়াকৰ পৰামৰ্শ মতে ৰাথোৰে ৰাজস্থান বন সেৱাত যোগদান কৰে। তেওঁৰ প্ৰথম কামবোৰৰ ভিতৰত এটা আছিল ১৯৬১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত দ্বিতীয় ৰাণী এলিজাবেথ আৰু এডিনবাৰ্গৰ ড্যুকৰ ভ্ৰমণৰ সময়ত এই অঞ্চলত বাঘ চিকাৰৰ দিহা কৰা। তেওঁ দেখা প্ৰথম বাঘটো আছিল ড্যুকৰ এটা গুলীত ঢলি পৰা বাঘ, তেওঁ স্মৰণ কৰি কৈছে,"সেই সময়ত মই বাঘটোৰ প্ৰেমত নাছিলোঁ। আমি সফল হোৱাত আমি অতি সুখী হৈছিলো।" 

তেওঁ বন সেৱা ভাল পাইছিল, আৰু সংৰক্ষণৰ প্ৰতি অতি আগ্ৰহী হৈ পৰিছিল। ছাৰিক্সাত তেতিয়া বাঘ থকাৰ সময়ত তেওঁক গেম ৱাৰ্ডেন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। ১৯৬৩ চনৰপৰা ১৯৭০ চনৰ ভিতৰত মাউণ্ট আবু গেম ৰিজাৰ্ভত কাম কৰিছিল। ১৯৭১ চনত ৰাথোৰক ৰণথাম্ভূৰত গেম ৱাৰ্ডেন হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। আৰ এন পিৰ অঞ্চলটোৰ যদিও অৱনতি ঘটিছিল, তথাপি জয়পুৰৰ ৰাজপৰিয়ালৰ গেম ৰিজাৰ্ভ হোৱাৰ বাবে অৰণ্য হিচাপে ই বৰ্তি আছিল। তেওঁক ভাৰতৰ বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠানলৈ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে পঠিওৱা হয়, ১৯৬৯ চনত তাত প্ৰশিক্ষণ লোৱা প্ৰথমটো গোটৰ তেওঁ বন বিষয়া আছিল। তাত থকাৰ সময়ত তেওঁ ক্ষেত্ৰভিত্তিক কামৰ প্ৰতি অধিক আগ্ৰহ দেখুৱাইছিল, তত্ত্বৰ প্ৰতি বেছি আগ্ৰহী নাছিল। তাত তেওঁৰ ফলাফল ভাল আছিল আৰু তেওঁৰ গুৰু এছ আৰ চৌধুৰীয়ে তেওঁৰ সম্ভাৱনাক চিনি পাইছিল। 

 তথ্যসূত্ৰ