আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ (ভাৰত)

আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ () (PCA) হৈছে এটা সংস্থা যিয়ে ভুল বা তদন্তৰ কেণা লগা, এফআইআৰ পঞ্জীয়ন কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা, জিম্মাত লোৱা নিৰ্যাতন  আৰু আৰক্ষীৰ বিৰুদ্ধে উচ্চ হাতৰ অভিযোগৰ ওপৰত বিচাৰ কৰে।  কিন্তু ইয়াৰ পৰামৰ্শসমূহ উচ্চ কৰ্তৃপক্ষ আৰু ৰাজ্য চৰকাৰে ভুল কৰা আৰক্ষী কৰ্মীৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ অধীনত থাকে। সোতৰখন ৰাজ্যই ৰাজ্যিক আৰক্ষী আইনৰ জৰিয়তে পিচিএ স্থাপন কৰাৰ বিপৰীতে দহখন ৰাজ্যই কাৰ্যবাহী আদেশৰ জৰিয়তে পিচিএ স্থাপন কৰিছে। পিচিএৰ দীৰ্ঘম্যাদী লক্ষ্য হৈছে পুলিচিং সংস্কৃতিক ৰূপান্তৰিত কৰা আৰু ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে পেছাদাৰী কৰি তোলা। 
ইতিহাস
২০০৬ চনত ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে প্ৰকাশ সিং আৰু অন্যান্য বনাম ভাৰতীয় সংঘ আৰু অন্যান্য AIR 2006 SCC 1 গোচৰত লোৱা সিদ্ধান্তৰ পিছত,  ৰাজ্য আৰু জিলা পৰ্যায়ত আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ স্থাপন কৰা হ'ল। আৰক্ষীৰ বিৰুদ্ধে বৃহৎসংখ্যক অভিযোগ আৰু জবাবদিহিতাৰ অভাৱৰ প্ৰতি সঁহাৰি জনাই এই সিদ্ধান্ত লোৱা হৈছে। 

ৰাজ্য আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণ

ৰাজ্যৰ আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষই ভুল কৰা আৰক্ষী বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে অনুশাসনমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ পৰামৰ্শ চৰকাৰক দিয়ে।
অসম আৰক্ষীৰ জবাবদিহিতা আয়ুক্ত
বি পি কাটাকে এই অসম আৰক্ষী জবাবদিহিতা আয়োগৰ অধ্যক্ষ। ২০১৮ চনত সমগ্ৰ অসমৰ আৰক্ষী কৰ্মীৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন অভিযোগত ২৮৮টা ৰাজহুৱা অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল য’ত ১৪৩টা আৰক্ষীৰ অকৰ্মণ্য বা গাফিলতিৰ অভিযোগ উত্থাপন হৈছিল 

চণ্ডীগড় আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণ

২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত মৌলি জাগৰণ ষ্টেচনৰ প্ৰাক্তন এছ এইচ অ’ পৰিদৰ্শক বলজীত সিঙক চণ্ডীগড়ত আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়া হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।  চণ্ডীগড়ত কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ ভিজিলেন্স বিভাগো আছে। 

দিল্লী আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণ
২০১৯ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰপৰা ন্যায়াধীশ পি.এছ. তেজী (অৱসৰপ্ৰাপ্ত) আৰু আন সদস্যসকল হৈছে নুতন গুহা বিশ্বাস, আই এ এছ (অৱসৰ), পি কামৰাজ, আই পি এছ (অৱসৰ) আৰু টিনু বাজৱা। অভিযোগৰ বাবে অফিচিয়েল ইমেইল হৈছে pca.delhi@nic.in আৰু ৱেবছাইটটো হৈছে pca.delhigovt.nic.in। 

হাৰিয়ানা আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণ
২০১৯ চনলৈকে তিনিজন ব্যক্তিৰ কৰ্মচাৰী শক্তিৰে কৰ্তৃপক্ষই ৬৮১টা অভিযোগ লাভ কৰিছে 

জম্মু আৰু কাশ্মীৰ আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণ

গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়ে দুয়োটা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ বাবে একক আৰক্ষী বাহিনীকে ধৰি বিভিন্ন দিশৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি জম্মু-কাশ্মীৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত আৰু লাডাখৰ কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ বাবে এটা আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ থকাটো বিচাৰিব পাৰে 

কৰ্ণাটক আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণ
ন্যায়াধীশ চি.আৰ.কুমাৰস্বামীক কৰ্ণাটক আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।  উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক আৰু নিম্ন পদবীৰ আৰক্ষী কৰ্মীৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰিবলৈ লোকে ফোন নম্বৰ ০৮২৬২ ২৩০৪০৩ বা dpcackm@karnataka.gov.in ইমেইলত যোগাযোগ কৰিব পাৰে আৰু অধীক্ষক আৰু উচ্চ পদবীৰ বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ দাখিল কৰিবলৈ তেওঁলোকে ফোন নম্বৰ ০৮০ ২২৩৮৬০৬৩ত যোগাযোগ কৰি www.karnataka.gov.in/spca. 

কেৰালা আৰক্ষীৰ অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ
২০১৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত কেৰালা বিধানসভাই কেৰালা আৰক্ষী (সংশোধনী) বিধেয়ক, ২০১৮ গৃহীত কৰি ২০১৭ চনৰ উচ্চ ন্যায়ালয়ে কেপিএৰ অধ্যক্ষ বা কোৰাম নথকা সদস্যই গৃহীত কৰা আদেশ বাতিল বুলি দিয়া ৰায়ক বাতিল কৰে। ইয়াৰ ফলত পিচিএৰ অধ্যক্ষ বা এজন বা ততোধিক সদস্যই ৰাজ্য আৰু জিলা দুয়োটা সংস্থাতে আবেদনৰ সিদ্ধান্ত ল’ব পৰাকৈ ক্ষমতা লাভ কৰিছিল। কেৰেলা আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষৰ নেতৃত্বত আছে ন্যায়াধীশ ভি. মোহনন আৰু অভিযোগৰ তদন্তৰ বাবে তদন্ত শাখা নাই।  জিম্মাত লোৱা হিংসাৰ তদন্তৰ বাবে ২০১৬ চনত মুখ্য তদন্ত বিষয়া (চিআইঅ') পদত অনুমোদন জনোৱা হৈছিল যদিও কোনো অগ্ৰগতি হোৱা নাই। কেৰালাত ৰাজ্যিক আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষৰ বাবে মুখ্য তদন্তকাৰী বিষয়া (চিআইঅ’) নিযুক্তিৰ বাবে তিনিটা চৰকাৰী অধিসূচনা প্ৰকাশ পোৱাৰ পিছতো চিআইঅ’ক এতিয়াও নিযুক্তি দিয়া হোৱা নাই, যিয়ে আমোলাতন্ত্ৰিক বিভ্ৰান্তি আৰু ২০১৬ চনত অধিসূচনা কৰা পদত নিযুক্তি সন্দৰ্ভত ৰাজ্যখনৰ গৃহ বিভাগত স্পষ্টতাৰ অভাৱৰ প্ৰতিফলন ঘটায়। প্ৰকাশিত তিনিখন অধিসূচনাৰ ভিতৰত দ্বিতীয়খন আৰু তৃতীয়খন অধিসূচনা প্ৰথমটো হোৱাৰ সময়ত জাৰি কৰা হৈছিল আৰু দ্বিতীয়খন অধিসূচনা ইতিমধ্যে কাৰ্যকৰী হৈছিল, যিয়ে গৃহ বিভাগৰ ভিতৰত মিশ্ৰণৰ দিশটো আঙুলিয়াই দিছিল। 

মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যিক আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণ

২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহলৈকে কৰ্তৃপক্ষই আৰক্ষীৰ বিৰুদ্ধে ১৪৯০টা অভিযোগ লাভ কৰিছিল।  ২০১৪ চনত ৰাজ্যিক পিচিএ স্থাপনৰ বাবে চৰকাৰী প্ৰস্তাৱ জাৰি কৰা হয়।  ২০২০ চনৰ মাৰ্চ মাহত বম্বে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ (অৱসৰপ্ৰাপ্ত) শ্ৰীহৰি পি ডাভাৰেক মহাৰাষ্ট্ৰ ৰাজ্যিক আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণৰ নতুন অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়াৰ বিপৰীতে আশিস শৈলেশ পাছৱানে ২০২৫ চনত আৰক্ষী অভিযোগ প্ৰাধিকৰণ মহাৰাষ্ট্ৰৰ সঞ্চালকালয় (ৰাজ্য) হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। 

পঞ্জাৱ আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ
২০১৯ চনৰ অক্টোবৰ মাহত চৰকাৰে পঞ্জাৱ আৰক্ষী আইন, ২০০৭ৰ অধীনত ৰাজ্যিক আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ আৰু সংমণ্ডলীয় আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষত নিযুক্তিৰ অনুমোদন জনোৱাৰ লগতে পঞ্জাৱ আৰক্ষী (অধ্যক্ষ আৰু অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষৰ সদস্য নিযুক্তি) নিয়ম, ২০১৯ত অনুমোদন জনায়।  ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত অৱসৰপ্ৰাপ্ত আই এ এছ বিষয়া  (অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ ৰ পৰিৱৰ্তে) এন এছ কালছিক আঠজন আবেদনকাৰীৰ মাজৰপৰা তিনি বছৰৰ বাবে আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।  পঞ্জাৱ ৰাজ্যিক মানৱ অধিকাৰ আয়োগৰ ৰেকৰ্ড অনুসৰি ১৯৯৭ চনৰপৰা ২০১৮ চনৰ আগষ্ট মাহলৈকে ইয়াৰদ্বাৰা লাভ কৰা মুঠ ২.৬৩ লাখ মানৱ অধিকাৰ উলংঘাৰ অভিযোগৰ ভিতৰত ৫৪ শতাংশ (১.৪৪ লাখ) আৰক্ষী বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে আছিল, য’ত ক্ষমতাৰ অপব্যৱহাৰ, ভুৱা প্ৰভাৱ আৰু অবৈধভাৱে আটক কৰাৰ অভিযোগ আছিল। 

তামিলনাডু আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ
তামিলনাডুত ২০১৩ চনৰ তামিলনাডু আৰক্ষী (সংস্কাৰ) আইনৰ চতুৰ্থ অধ্যায় অনুসৰি ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ লগতে জিলা পৰ্যায়ৰ আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষৰ সংবিধানৰ বাবে ২০১৯ চনৰ ১৪ নৱেম্বৰত চৰকাৰী আদেশ জাৰি কৰা হয় 

তেলেংগানা আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ

২০২০ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত তেলেংগানা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ বিচাৰপীঠে ৰাজ্য চৰকাৰক ৬ মাৰ্চৰ ভিতৰত এছ এছ চি আৰু পিচিএৰ সংবিধান সম্পৰ্কীয় নিয়ম আৰু বিধি প্ৰস্তুত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছিল। 

জিলা আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ

জিলা আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ (DPCA) হৈছে আৰক্ষীৰ অসৎ আচৰণৰ বিৰুদ্ধে ৰাজহুৱা অভিযোগ আৰু অভিযোগৰ সমাধানৰ বাবে ভাৰতত জিলা পৰ্যায়ত স্থাপন কৰা স্বতন্ত্ৰ তদাৰকী সংস্থা। উচ্চতম ন্যায়ালয়ে প্ৰকাশ সিং বনাম ভাৰতীয় সংঘ (২০০৬) গোচৰত আৰক্ষীৰ বহল সংস্কাৰৰ অংশ হিচাপে এইবোৰৰ পৰামৰ্শ দিছিল। 

প্ৰতিটো ডিপিচিএ সাধাৰণতে এজন অধ্যক্ষ, সাধাৰণতে এজন অৱসৰপ্ৰাপ্ত জিলা ন্যায়াধীশ আৰু ৰাজহুৱা প্ৰশাসন, নাগৰিক সমাজ বা মানৱ অধিকাৰৰ অভিজ্ঞতা থকা এজন বা দুজন সদস্যৰে গঠিত। 

জিলা কৰ্তৃপক্ষই উপ আৰক্ষী অধীক্ষক (ডি এছ পি) পদবীৰ তলৰ আৰক্ষী বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে অসৎ আচৰণৰ অভিযোগৰ তদন্তৰ ক্ষমতা আছে। এছ পি আৰু তাৰ ওপৰৰ পদবীৰ বিষয়াৰ বিৰুদ্ধে অভিযোগ ৰাজ্যিক আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষৰ (এছ পি চি এ)ৰ অধীনত পৰে। 

সমালোচনা

আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষক বৰ্তমান কৰ্তৃপক্ষৰ দুৰ্বল বিধানৰ বাবে কোনো শক্তি নোহোৱাকৈ দুৰ্বল প্ৰতিষ্ঠান  বুলি গণ্য কৰা হয়। ন্যায়ৰ ক্ষেত্ৰত পলম হোৱাৰ বাবে ইয়াক প্ৰায়ে সমালোচনা কৰা হয়। শেহতীয়া আপডেট ২০২৩ - পুনেৰ বাসিন্দা মনোজ কুমাৱটক শেহতীয়াকৈ জিলা পৰ্যায়ৰ পদৰ বাবে আৰক্ষী অভিযোগ কৰ্তৃপক্ষ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হৈছে। 

তথ্যৰ উৎস

বাহ্যিক সংযোগ
Police Complaints Authority Delhi website 
Police Complaints Authority Goa website
Police Complaints Authority Diu website
Police Complaints Authority Chandigarh website
Police Complaints Authority Odisha website
Police Complaints Authority Gujarat website 

শ্ৰেণী:অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠান
শ্ৰেণী:ভাৰত চৰকাৰ
শ্ৰেণী:ন্যায়
শ্ৰেণী:প্ৰশাসনিক অঞ্চল