সচ্চিদানন্দ

সচ্চিদানন্দ (; IAST: Sat-cit-ānanda) হিন্দু দাৰ্শনিক পৰম্পৰাৰ অনেক শাখাত, বিশেষকৈ বেদান্তত, ব্ৰহ্মৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক বৰ্ণনামূলক পদ। 

এই পদটোক বহু ক্ষেত্ৰত অস্তিত্ব, সত্য-চেতন-আনন্দ আদি ৰূপত অনুবাদ কৰা হয়, আৰু ই “পৰম বাস্তৱতা”ৰ একক, বৰ্ণনাতীত স্বৰূপক তিনিমুখী ৰূপকেৰে বুজায়। 

ব্যুৎপত্তি
সচ্চিদানন্দ (সন্ধি-পূৰ্ব ৰূপ সৎ-চিৎ-আনন্দ) তিনিটা সংস্কৃত পদৰ সন্ধি: সৎ, চিত্‌, আৰু আনন্দ। এই তিনিওটা হিন্দুধৰ্মত ব্ৰহ্মৰ স্বভাৱৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্য বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়। 

(১) সৎ শব্দৰ অৰ্থ অস্তিত্ব, "হোৱা", সত্য বা বাস্তৱ আদি।Sir Monier Monier-Williams, Sat, A Sanskrit-English Dictionary, Oxford University Press (Reprinted: Motilal Banarsidass), ISBN 978-8120831056, page 1134 

(২) চিতৰ অৰ্থ চেতনা।Sir Monier Monier-Williams, Cit, A Sanskrit-English Dictionary, Oxford University Press (Reprinted: Motilal Banarsidass), ISBN 978-8120831056, page 395 

(৩) আনন্দৰ অৰ্থ সুখৰ সৈতে কিছু খাপ খায় আৰু বেদান্তত আত্ম বা ব্ৰহ্মৰ এক গুণ-লক্ষণ হিচাপে উল্লেখিত।Sir Monier Monier-Williams, Ananda, A Sanskrit-English Dictionary, Oxford University Press (Reprinted: Motilal Banarsidass), ISBN 978-8120831056, page 139 

দাৰ্শনিক ব্যাখ্যা
বিভিন্ন হিন্দু পৰম্পৰাত এই পদটোক “পৰম বাস্তৱতা”ৰ সৈতে সংগতি ৰাখি বুজোৱা হয়। 

ঈশ্বৰবাদী ধাৰাসমূহত সচ্চিদানন্দ ভগৱানৰ সৈতে একাত্ম বুলি ধৰা হ’ব পাৰে, যেনে বিষ্ণু, শিৱ বা শক্তি-ধাৰাৰ দেৱী।Klaus Klostermair (2007), A Survey of Hinduism, 3rd Edition, SUNY Press, ISBN 978-0791470817, page 246Hilko Wiardo Schomerus and Humphrey Palmer (2000), Śaiva Siddhānta, Motilal Banarsidass, ISBN 978-8120815698, page 44 

অদ্বৈত ধাৰাত, বিশেষকৈ অদ্বৈত বেদান্তৰ ব্যাখ্যাত, সৎ-চিত্‌-আনন্দক নিৰ্গুণ ব্ৰহ্মৰ (গুণহীন বা অলক্ষণ) স্বৰূপৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্য বুলি ধৰা হয়, আৰু আত্ম-ব্ৰহ্মৰ একতাৰ জ্ঞানৰ দ্বাৰাই মোক্ষ লাভ হয় বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।

গ্ৰন্থত উল্লেখ
উপনিষদসমূহত আত্ম, ব্ৰহ্ম, চেতনা আৰু আনন্দ সম্পৰ্কীয় আলোচনা সচ্চিদানন্দ-ধৰণৰ শব্দৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। 

বৃহদাৰণ্যক উপনিষদৰ (প্ৰায় ৮০০–৬০০ খ্ৰী.পূ.) কিছুমান অংশত আত্ম-ব্ৰহ্ম, “চেতনা” আৰু “আনন্দ” সম্পৰ্কীয় আলোচনাৰ উল্লেখ দিয়া আছে।Paul Deussen, Sixty Upanishads of the Veda, Volume 1, Motilal Banarsidass, ISBN 978-8120814684, pages 433-437, 464-475, 484-493Anantanand Rambachan (2006), The Advaita Worldview: God, World, and Humanity, SUNY Press, ISBN 978-0791468517, pages 40-43 

ছান্দোগ্য উপনিষদৰ (প্ৰায় ৮০০–৬০০ খ্ৰী.পূ.) ৩.১৪–৩.১৮ অংশত আত্ম-ব্ৰহ্মক অন্তঃজ্যোতি বা অন্তঃপ্ৰকাশ আদিৰ সৈতে সন্নিবিষ্ট কৰি ব্যাখ্যা কৰা হৈছে।Paul Deussen, Sixty Upanishads of the Veda, Volume 1, Motilal Banarsidass, ISBN 978-8120814684, pages 110-117Klaus Witz (1998), The Supreme Wisdom of the Upaniṣads: An Introduction, Motilal Banarsidass, ISBN 978-8120815735, pages 227-228 

তেজোবিন্দু উপনিষদৰ ৩.১১ শ্লোকত সচ্চিদানন্দ যৌগিক পদৰ আগতীয়া উল্লেখ দেখা যায়।Mircea Eliade (1970), Yoga: Immortality and Freedom, Princeton University Press, ISBN 0-691017646, pages 128-129

বেদান্ত আৰু বৈষ্ণৱ দৃষ্টিভংগী
বেদান্ত দৰ্শনত সচ্চিদানন্দক ব্ৰহ্মৰ তিনিটা মৌলিক লক্ষণৰ সমাৰ্থক হিচাপে ধৰা হয়। একে ধাৰাত ব্ৰহ্মক একক, বৰ্ণনাতীত আৰু আচল বাস্তৱতা বুলি বৰ্ণনা কৰা উৎসও আছে। 

আনহাতে বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাত তুলসীদাসে ৰামক সচ্চিদানন্দ হিচাপে চিহ্নিত কৰিছে কৃষ্ণবাদী দৰ্শনসমূহত প্ৰায় কৃষ্ণক সচ্চিদানন্দ আখ্যা দিয়া হয়।

তথ্য সংগ্ৰহ