বৈদিক কাল

বৈদিক কাল হৈছে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ইতিহাসৰ এটি প্ৰাচীন যুগ, যাৰ সময়সীমা সাধাৰণতে প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৫০০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ লৈ বিস্তৃত বুলি ধৰা হয়। এই সময়ছোৱাত বেদসমূহ ৰচনা আৰু মৌখিকভাৱে সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল, যি বৈদিক সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় চিন্তাধাৰাৰ প্ৰধান উৎস হিচাপে বিবেচিত।Jamison, S. & Brereton, J. (2014). The Rigveda: A Guide. Oxford University Press.

 ঐতিহাসিক পটভূমি 
বৈদিক কালৰ আৰম্ভণি সাধাৰণতে ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ ভাৰত-আৰ্য্য পৰিব্ৰজনৰ সৈতে সংযোগ কৰা হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণৰ আধাৰত ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাভাষী জনগোষ্ঠী উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় সহস্ৰাব্দত প্ৰৱেশ কৰিছিল বুলি ধৰা হয়।Witzel, M. (1995). “Early Sanskritization.” Harvard Oriental Series. এই যুগটো সিন্ধু উপত্যকাৰ সভ্যতাৰ পতনৰ পাছৰ আৰু ভাৰতৰ দ্বিতীয় নগৰায়নৰ আগৰ এক মধ্যৱৰ্তী কাল হিচাপে বিবেচিত।Thapar, R. (2002). Early India: From the Origins to AD 1300. Penguin.

 কালভাগ 
বৈদিক কালক সাধাৰণতে দুটা প্ৰধান ভাগত বিভক্ত কৰা হয়—

প্ৰাৰম্ভিক বৈদিক যুগ (প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৫০০–১০০০): এই সময়ছোৱাত ঋগ্বেদৰ স্তোত্ৰসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। সমাজৰ অৰ্থনীতি মূলতঃ পশুপালনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল আৰু বসতি তুলনামূলকভাৱে চলমান আছিল।Jamison & Brereton (2014).

অন্তিম বৈদিক যুগ (প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০–৬০০): এই পৰ্যায়ত কৃষিৰ বিস্তাৰ ঘটে, স্থায়ী বসতি বৃদ্ধি পায় আৰু বৃহৎ ৰাজনৈতিক একক গঠন হয়।Thapar (2002).

 সামাজিক গঠন 
প্ৰাৰম্ভিক বৈদিক সমাজ গোট-ভিত্তিক আৰু আত্মীয়তামূলক আছিল। অন্তিম বৈদিক যুগত সমাজ অধিক স্তৰবিন্যাসযুক্ত হয় আৰু বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ স্পষ্ট বিকাশ দেখা যায়। এই ব্যৱস্থাত সমাজক ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰ — এই চাৰিটা বৰ্ণত বিভক্ত কৰা হয়।Dumont, L. (1980). Homo Hierarchicus. University of Chicago Press.

 ধৰ্মীয় ধাৰণা 
বৈদিক কালৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাক সাধাৰণতে ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম বুলি জনা যায়। এই ধৰ্মীয় ব্যৱস্থাত যজ্ঞ, দেৱতা পূজা আৰু মন্ত্ৰোচ্চাৰণে কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰিছিল।Gonda, J. (1975). Vedic Literature. Harrassowitz. ইন্দ্ৰ, অগ্নি আৰু বৰুণ আদি দেৱতাই বৈদিক ধৰ্মত বিশেষ স্থান লাভ কৰিছিল।Macdonell, A. (1897). Vedic Mythology. Oxford University Press.
 সাহিত্য 
বৈদিক সাহিত্য মূলতঃ চাৰিখন বেদৰ ওপৰত আধাৰিত— ঋগ্বেদ, যজুৰ্বেদ, সামবেদ আৰু অথৰ্ববেদ।

বেদসমূহ প্ৰাথমিকভাৱে মৌখিক পৰম্পৰাৰ জৰিয়তে সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল আৰু কঠোৰ স্মৃতি-পদ্ধতিৰ সহায়ত প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল।Staal, F. (1986). The Fidelity of Oral Tradition. Oxford University Press.

 ঐতিহাসিক গুৰুত্ব 
বৈদিক কালে ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু দৰ্শনিক চিন্তাধাৰাৰ মৌলিক কাঠামো গঢ়ি তোলে। এই যুগৰ পৰম্পৰাৰ পৰৱৰ্তী বিকাশৰ পৰা উপনিষদ আৰু পাছলৈ হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন ধাৰাৰ উদ্ভৱ ঘটে।Flood, G. (1996). An Introduction to Hinduism. Cambridge University Press.

তথ্য সংগ্ৰহ