উভৌলি

উভৌলি () ভাৰত আৰু লেপালৰ লগতে সমগ্ৰ বিশ্বৰ কিৰাট সম্প্ৰদায়ৰ সুনুৱাৰ, লিম্বু, যক্ষ্খা আৰু ৰায়ৰ কিৰাটী লোকে প্ৰতি বছৰে গ্ৰীষ্মকাল আহিলে পাহাৰীয়া অঞ্চলৰফালে ওপৰলৈ উঠি যোৱাৰ পৰ্যায় চিহ্নিত কৰি উদ্‌যাপন কৰা এক উৎসৱ। ঋতুকালীন আন এক উৎসৱ পাহাৰৰপৰা তললৈ, অৰ্থাৎ কম উচ্চতাৰ অঞ্চললৈ নামি যোৱাক উধৌলি (তললৈ) বোলা হয়, যিটো এই সম্প্ৰদায়সমূহৰ আন এক বাৰ্ষিক উৎসৱ। ছাকেলা হৈছে উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা নৃত্য। এই উভৌলি উৎসৱৰ দিনটোত কিৰাট মানুহে সেই বছৰত উভৈনদী শস্য পাবলৈ আৰু প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰপৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ প্ৰকৃতি মাতৃৰ ওচৰত প্ৰাৰ্থনা কৰে।
আচাৰ-নীতি
প্ৰতিবছৰে ব’হাগৰ পূৰ্ণিমাৰ দিনৰ পৰা এই জাতিবিলাকে উভৌলী উৎসৱৰ ৰীতি-নীতি অনুসৰি ভূমি পূজা উদযাপন কৰে। যিহেতু কিৰাটীসকল প্ৰকৃতি পূজাৰী, প্ৰতি বছৰে প্ৰকৃতিক সন্তুষ্ট কৰাৰ স্বাৰ্থত শস্য চপোৱাৰ বতৰ অৰ্থাৎ বুদ্ধ জয়ন্তী অৰ্থাৎ ব’হাগী পূৰ্ণিমা উদযাপন কৰে আৰু শস্য চপোৱাৰ পিছত বিশেষ আনন্দৰে উভৌলি মূল উৎসৱ হিচাপে পালন কৰে। কিৰাটী খাম্বু-ৰাইসকলে নিজৰ পূৰ্বপুৰুষ আৰু প্ৰকৃতিক পূজা কৰে। তেওঁলোকে বছৰত দুবাৰকৈ ঋতু পৰিবৰ্তনৰ লগে লগে তেওঁলোকৰ বিশেষ উৎসৱ ছাকেলা ছাকেনৱা উদযাপন কৰে। উভৌলি আৰু উধৌলিৰ ৰূপত শস্য ৰোপণ আৰু মজুতকৰণ উপলক্ষে এই উৎসৱ পালন কৰা হয়। উৎসৱত এই কামনা কৰা হয়, যাতে শস্যবোৰ ৰোগৰ প্ৰভাৱত নপৰে, বানপানী, ভূমিস্খলনৰ দৰে প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ পৰা ৰক্ষা পাব, লগতে সুমনিমা আৰু সৰুহাঙে সমগ্ৰ সৃষ্টিক সুৰক্ষা দিব। দিনবোৰ দীঘল হ’বলৈ আৰম্ভ কৰা দিনা অৰ্থাৎ পূৰ্ণিমাৰ দিনটোৰ পৰা এই উৎসৱ আৰম্ভ হয়। মুকলি আকাশৰ তলত ছাকেলা ছাকেনৱাই একেলগে গান গাই নাচি আনন্দ কৰে। শিশুৰ পৰা বয়োজ্যেষ্ঠলৈ সকলোৱে এই নৃত্যত ভাগ লয়। ছাকেলা ছাকেনৱাত ঢোল আৰু জংঘলৰ তালত হাত-ভৰি লৰচৰ কৰি একেৰাহে জীৱ-জন্তুৰ অনুকৰণ কৰি দলীয় নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়। কিৰাট খাম্বু ৰায়ে ছাকেলা ছাকেনৱা নৃত্য কৰাৰ সময়ত কৰা শৰীৰৰ গতিবিধি আৰু কৰ্মই গাঁত খন্দা, শস্য ৰোপণ, অপতৃণ কাটি, শস্য চপোৱা আদি কৃষি কামৰ প্ৰদৰ্শন কৰে।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:নেপালৰ সংস্কৃতি