হ য ব ৰ ল (বাংলা গ্ৰন্থ)

হ য ব ৰ ল (বাংলা: হ য ব ব় ল), হ'ল সুকুমাৰ ৰায়ৰদ্বাৰা ৰচিত এখন শিশু ৰম্য ৰচনা। হ জ ব ৰ লক বাংলা সাহিত্যৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ননছেন্স (বাংলাত আজেবাজে) গল্প হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰ ধাৰা, কলাত্মক যোগ্যতা আৰু শৈলীক উজ্জ্বল কৰিবলৈ ইয়াক সঘনাই এলিছ ইন ৱাণ্ডাৰলেণ্ডৰ সৈতে তুলনা কৰা হয়। এয়া শিশুসকলৰ বাবে লিখা হ'লেও প্ৰাপ্তবয়স্কসকলেও ইয়াৰ ভিতৰত গাণিতিক, ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক বক্তব্যৰ সন্ধান পায়। গল্পটোৰ প্ৰধান চৰিত্ৰ আৰু সিহঁতৰ কাৰ্যকলাপ বিশৃঙ্খল আৰু অৰ্থহীন, সেয়ে এই শিৰোনামাটো ৰখা হৈছে।

পটভূমি
কাহিনীটোৰ আৰম্ভণিতে এটা শিশু, কথকজনে হঠাতে টোপনিৰপৰা সাৰ পাই গম পায় যে শুই উঠাৰ আগতে সিহঁতে ঠিক কাষতে থৈ দিয়া ৰুমালখন মেকুৰীলৈ পৰিণত হৈছে। শিশুটিয়ে মেকুৰীটোৰ লগত কথা পাতিবলৈ আৰম্ভ কৰে, মেকুৰীটোৱে হেজৰ ওপৰেৰে নোহোৱা হোৱাৰ আগতে ৰুমালৰ বিষয়ে অৰ্থহীনভাৱে কথা কয়। তেতিয়া শিশুৱে কাকেশ্বৰক ফলিত গাণিতিক হিচাপ কৰি থকা দেখিবলৈ পায়, যিটো কথকৰ বাবে অতি অস্বাভাৱিক যেন লাগে। 

ইয়াৰ ভিতৰত বিশুদ্ধভাৱে অযুক্তিকৰ আৰু ভ্ৰান্তিকৰ গুণনও অন্তৰ্ভুক্ত। অংকক লৈ কাজিয়া কৰাৰ পাছত এটা ছাগলী আবিৰ্ভাৱ হৈ কাগজ আৰু অন্যান্য কৃত্ৰিম বস্তু খোৱাৰ বিষয়ে নিজৰ জীৱনৰ বৰ্ণনা কৰে। হিজিবিজবিজ আবিৰ্ভাব হয় আৰু অসম্ভৱ পৰিস্থিতিত হিষ্টেৰিকভাৱে হাঁহি থাকে আৰু পৰিয়ালৰ সদস্যৰ নামক লৈ নিজৰ মন সলনি কৰি থাকে। তাৰ পিছত বহুতো জীৱ-জন্তুৰ আবিৰ্ভাব হয়, আৰু তাৰ ফলত বিভ্ৰান্তিৰ সৃষ্টি হয়। শিশুটিয়ে তেওঁলোকৰ অদ্ভুত সপোনৰপৰা সাৰ পাই মেকুৰীটোক বিচাৰি পায়, যিটোৱে কথা নাপাতে। 

 চৰিত্ৰ 
বেছিভাগ চৰিত্ৰই বাংলা ভাষাত প্ৰবচনমূলক ব্যৱহাৰ বিচাৰি পাইছে, যিটো ৰায়ৰ বহুতো ৰচনাৰ ক্ষেত্ৰত সত্য। 

কিছুমান মুখ্য চৰিত্ৰ হ’ল—

 শ্ৰী কাক্কেশ্বৰ কুচকুচে গণিত কৰি থকা এটা কাউৰী। 

thumb

 গেছোদাদা এটা চৰিত্ৰ, যাক কেৱল মেকুৰীজনীয়ে উদাহৰণস্বৰূপ উল্লেখ কৰে কিন্তু গল্পত কেতিয়াও দেখা নাযায়। তেওঁ সম্পূৰ্ণভাৱে অপ্ৰত্যাশিত, আৰু মেকুৰীৰ মতে সকলোসময়তে তেওঁ অতি জটিল, অযুক্তিক আৰু অসংগঠিত গণিত সমাধান কৰাত নিমগ্ন থাকে, যাৰ ফলাফল গেছোদাদা সেই মুহূৰ্তত ক’ত থাকিব পাৰে সেই সম্ভাৱনাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। 

 হিজিবিজবিজ অতি অপ্ৰত্যাশিত পৰিস্থিতি কল্পনা কৰি তাৰ ওপৰত হাঁহিবলৈ ভালপোৱা এজন ব্যক্তি। 

thumb

 শেয়াল (শিয়াল) ঘঁৰিয়ালৰ বিৰুদ্ধে গোচৰ লোৱা উকীল শিয়াল। 

 ব্যাকৰণ শিং বি.এ., খাদ্যবিশাৰদ এজনী ছাগলী, যি অপ্ৰাকাডেমিক বিষয়ৰ ওপৰত একাডেমিক ধৰণৰ বক্তৃতা দিয়ে, যেনে ছাগলীয়ে কি কি নাখায়। 

thumb

 পেঁচা আদালতৰ বিচাৰক ফেঁচা। 

 উধো আৰু বুধো ক্ষুদ্ৰকায় দুটা চৰিত্ৰ। 

thumb

 শোজাৰু (শাস্তি ভোগ কৰি থকা) অপমানৰ বিৰুদ্ধে আদালতত গোচৰ আগবঢ়োৱা এজন শাস্তি ভোগ কৰি থকা ব্যক্তি। 

 কুমিৰ (ঘোঁৰিয়াল) শোজাৰুৰ উকীল ঘঁৰিয়াল। 

 চন্দ্ৰবিন্দু অযৌক্তিক কথা কোৱা এটা অযৌক্তিক মেকুৰী। 

 নেড়া (তপা) কেশৰহিত এজন ব্যক্তি। অপ্ৰাসঙ্গিক গান গাই অত্যন্ত আনন্দ পায়। 

thumb

 গেছোবৌদি (গেছো নবৌ) গেছোদাদাৰ পত্নী। তেওঁ গল্পত দেখা নাযায়, কিন্তু তেওঁ ৰন্ধা-বঢ়া কৰে বুলি উল্লেখ আছে। 

 মেজোমামা (মাজু মামা) যিয়ে এই সকলো কথাকে আজেবাজে (আংবাং) বুলি ভাবে।

বিষয়বস্তু
কাহিনীটোৰ মূল চৰিত্ৰ আৰু ঘটনাবোৰ যাদৃচ্ছিক আৰু অৰ্থহীন, যাৰ ফলত পাঠকৰ মনত এখন নতুন পৃথিৱীৰ সৃষ্টি হয়। হিজিবজিবজী, ৰামতাডু, বিস্কুট ইত্যাদি সকলো ধৰণৰ অদ্ভুত চৰিত্ৰ।

নামাকৰণ
ইয়াৰ বিষয়বস্তু, চৰিত্ৰ আৰু তেওঁলোকৰ কাৰ্যকলাপ সকলো যাদৃচ্ছিক আৰু অৰ্থহীন হোৱাৰ বাবেই গ্ৰন্থখনৰ নাম হ য ব ৰ ল  দিয়া হৈছে।

তাৎপৰ্য
এয়া কেৱল ধেমেলীয়া কাহিনী নহয়, গভীৰ অৰ্থ আৰু ব্যংগ সন্নিবিষ্ট কৰা কাহিনী এয়া। এশ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি ই পাঠকক মনোৰঞ্জন দি আহিছে।

তথ্যসূত্ৰ

বাহ্যিক সংযোগ
 ৱিকিসংকলন
 “হ য ব ৰ ল”ৰ প্ৰতিলিপি

শ্ৰেণী:বঙালী গ্ৰন্থ
শ্ৰেণী:বঙালী সাহিত্য