পঞ্চৰথ

পঞ্চৰথ (পাঁচ ৰথ বা পাণ্ডৱ ৰথ বা আইন্থনাই কোভিল বুলিও কোৱা হয়)  ভাৰতৰ তামিলনাডু ৰাজ্যৰ চেংগালপট্টু জিলাৰ বংগ উপসাগৰৰ ক'ৰ'মেণ্ডেল উপকূলৰ মহাবলীপুৰমত অৱস্থিত এটা কীৰ্তিচিহ্ন সংকলন। একক ভাৰতীয় শিল কটা স্থাপত্যৰ নিদৰ্শন হৈছে পঞ্চৰথ। প্ৰথমতে এই কমপ্লেক্সটো প্ৰথম ৰজা নৰসিংহবৰ্মান (৬৩০–৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ ৰাজত্বকালত নিৰ্মাণ কৰা বুলি ধাৰণা কৰা হৈছিল। কিন্তু নতুন শিলালিপিৰ আৱিষ্কাৰৰ লগে লগে নাগাস্বামীৰ দৰে ইতিহাসবিদসকলে মহাবলীপুৰমৰ সকলো কীৰ্তিচিহ্ন দ্বিতীয় নৰসিংহবৰ্মান (প্ৰায় ৬৯০ – ৭২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ)ৰ বুলি কয়।
ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ (ASI) ৰ তত্বাৱধানত থকা এই কমপ্লেক্সটো ১৯৮৪ চনত ইউনেস্কোৱে মহাবলীপুৰমৰ কীৰ্তিচিহ্ন গোট হিচাপে লিপিবদ্ধ কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ অংশ।

পঞ্চৰথ কমপ্লেক্সৰ পাঁচটা কীৰ্তিচিহ্ন ৰথৰ দৰে আৰু প্ৰত্যেকটো ওখ গ্ৰেনাইটৰ একক শিলৰ ওপৰত নিৰ্মিত, উত্তৰ-দক্ষিণ দিশত অলপ হেলনীয়া। 
যদিও কেতিয়াবা ভুলতে মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়, প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান মৃত্যুৰ পিছত কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ নোহোৱাৰ বাবে এই অট্টালিকাবোৰ কেতিয়াও পূজাৰ বাবে উৎসৰ্গা কৰা হোৱা নাছিল৷ এই গঠনসমূহৰ নাম মহাভাৰতৰ পৰা বিখ্যাত পঞ্চপাণ্ডৱ আৰু তেওঁলোকৰ পত্নী দ্ৰৌপদীৰ নামেৰে ৰখা হৈছে। আকাৰৰ ক্ৰমত ধৰ্মৰাজ ৰথ, ভীম ৰথ, অৰ্জুন ৰথ, নকুল সহদেৱ ৰথ আৰু দ্ৰৌপদী ৰথ আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
এই একক শিল্পকলাৰ নাম পাণ্ডৱ – অৰ্জুন, ভীম, যুধিষ্ঠিৰ ("ধৰ্মৰাজ"), নকুল আৰু সহদেৱ – আৰু দ্ৰৌপদীৰ নামেৰে ৰখা হৈছে। মহাভাৰত মহাকাব্যৰ বিখ্যাত চৰিত্ৰবোৰৰ লগত গঠনবোৰৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই বাবে এই নামবোৰ ভুল বুলি গণ্য কৰা হয়। ইয়াৰো ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য্য নাই, কিয়নো ইহঁত অসম্পূৰ্ণ আৰু পবিত্ৰ কৰা হোৱা নাই; ৰথৰ গুৰি আৰু ওপৰৰ অকাটা শিলৰ অংশবোৰ এতিয়াও দেখা যায়। এ এছ আইয়ে গাঁথনিসমূহৰ অসম্পূৰ্ণতা নিশ্চিত কৰি বিমান বুলি কোৱাৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। অৱশ্যে পাণ্ডৱ নামটো স্থায়ী হৈ পৰিছে।

ইতিহাস
এ এছ আইয়ে সেই স্থানত প্ৰদৰ্শিত এখন ফলক অনুসৰি পল্লৱ বংশই পূৰ্বৰ কাঠৰ ৰথৰ আৰ্হিৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই গঠনসমূহক শিলৰ কাটি ৰথ হিচাপে পৰিকল্পনা কৰিছিল। প্ৰথম মহেন্দ্ৰবৰ্মান ৰজা আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মানৰ ৰাজত্বকালত পঞ্চৰথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দত নৰসিংহবৰ্মানৰ মৃত্যুৰ পিছত এই পাঁচটা ৰথৰ কাম বন্ধ হৈ পৰিছিল। 
গঠনসমূহ সম্পূৰ্ণ নোহোৱাৰ বাবে তেওঁলোকৰ নিৰ্মাণৰ উদ্দেশ্য জানিব পৰা হোৱা নাই। মহাবলীপুৰমৰ কীৰ্তিচিহ্ন গোটৰ অংশ হিচাপে ১৯৮৪ চনত ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়।

ভূগোল
কাঞ্চীপুৰম জিলাৰ বংগ উপসাগৰৰ কৰ’মেণ্ডেল উপকূলত মহাবলীপুৰম (পূৰ্বতে মমল্লপুৰম নামেৰে জনাজাত)ত অৱস্থিত এই স্থান। ই ৰাজধানী চহৰ চেন্নাই (পূৰ্বতে মাদ্ৰাজ নামেৰে জনাজাত)ৰ পৰা প্ৰায় ৩৫ মাইল (৫৬ কিলোমিটাৰ) দক্ষিণে অৱস্থিত, 
আনহাতে চেংগলপট্টু প্ৰায় ২০ মাইল (৩২ কিলোমিটাৰ) দূৰত। ইয়াত দেখা পোৱা নটা একক শিল কাটি লোৱা গঠনৰ অংশ এই গঠনসমূহ।

লগতে চাওক
 মহাবলীপুৰম স্মাৰকসমূহ
 দ্ৰৌপদী ৰথ

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰত