স্বৰভানু

স্বৰভানু (সংস্কৃত: स्वर्भानु) বৈদিক পৌৰাণিক কাহিনীত পৰম্পৰাগতভাৱে সূৰ্যগ্ৰহণ আৰু চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ বাবে দায়ী বুলি গণ্য কৰা এক অসুৰ। এই নামটো পৌৰাণিক কাহিনীত ৰাহু আৰু কেতুৰ বৈশিষ্ট্য হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিসকল সূৰ্যগ্ৰহণ আৰু চন্দ্ৰগ্ৰহণৰ সৈতেও জড়িত।

কিম্বদন্তি
ৰাহু
ঋগবেদৰ ধাৰাৰ পুথিত স্বৰভানুক দুবাৰকৈ অসুৰ হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্বৰভানুৱে সূৰ্যক আঘাত কৰি সূৰ্য্যক আন্ধাৰেৰে ছাঁ পেলোৱাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।Mitchiner 1982, p. 258 ষ্টেলা ক্ৰামৰিচে এই কাৰ্যক স্বৰভানুক সূৰ্যতকৈও ডাঙৰ দেৱতা হিচাপে চিত্ৰিত কৰা বুলি গণ্য কৰে। ইয়াৰ পিছত ঋগবেদত আৰু কোৱা হৈছে যে স্বৰ্গৰজা - ইন্দ্ৰই স্বৰভানুক আঘাত কৰিছিল আৰু অত্ৰিয়ে লুকাই থকা সূৰ্যক বিচাৰি পাই তাৰ ঠাইত আকাশত ৰাখিছিল। স্বৰভানু পুনৰ যজুৰ্বেদ আৰু ব্ৰাহ্মণত প্ৰকাশ পাইছে। ব্ৰাহ্মণসকলৰ মতে স্বৰভানুৱে অন্ধকাৰেৰে আদিত্য (সূৰ্য) ঢাকিছিল, যাক অৱশ্যে দেৱতাসকলে স্বৰ (উচ্চাৰণ) দ্বাৰা মুক্ত কৰিছিল।Jaiminīya Brāhmaṇa 2:386; Maitrāyaṇi Brāhmaṇa 4:5:2

শুক্ৰৰ (শুক্ৰাচাৰ্য) সহায়ক স্বৰভানু অসুৰৰ গুৰুও আছিল। তেওঁ প্ৰতাৰণা কৰি মোহিনীয়ে আগবঢ়োৱা অমৃতক গলাধঃকৰণ কৰিলে, যাৰ ফলত তাৰ লগে লগে মূৰ কাটি পেলোৱাৰ পিছতো দুটা সত্ত্বা হিচাপে অমৰত্ব লাভ কৰিলে: তেওঁৰ মূৰ ৰাহু আৰু শৰীৰক কেতু হিচাপে জনা গ’ল।Chander 2000, p. 2

মহাভাৰতৰ মতে সূৰ্য দেৱতা সূৰ্যকো "স্বৰভানুৰ শত্ৰু" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। স্বৰভানুৱে সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰ উভয়কে কাঁড়েৰে আঘাত কৰে বুলি কোৱা হয়, স্বৰ্গৰ পদাৰ্থবোৰক ঋগবেদৰ দৰে অত্ৰিৰ দ্বাৰা পুনৰুজ্জীৱিত কৰা হয়।

হৰিবংশ গ্ৰন্থ অনুসৰি,1:47:52 স্বৰভানুৱে কালনেমিক তাৰকাৰাজ্যৰ মাজেৰে লৈ যায়। এখন পুৰাণত স্বৰভানুক দেৱী সিংহিকা(মাৰ্জাৰ বা মেকুৰী) ('সৰু সিংহনী')ৰ পুত্ৰ বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:অসুৰ