ছিছোদিয়া বংশ

ছিছোদিয়া বংশ ভাৰতৰ ৰাজস্থানৰ মেৱাৰ অঞ্চলৰ মেৱাৰ ৰাজ্যত শাসন কৰা বংশৰ অন্তৰ্গত এটা ৰাজপুত বংশ। ছিছোদিয়াসকল গুহিলা বংশৰ এটা শাখা আৰু তেওঁলোকে নিজকে সূৰ্যবংশ (সৌৰ বংশ)ৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰে। এই বংশৰ নামটো ঠায়ে ঠায়ে ছেছোদিয়া, শিশোদিয়া, শ্বিশোদিয়া, ছিছ’দিয়া, চিচ’দিয়া, চিচোদিয়া, চিচদিয়া বুলিও লিখা হৈছে।
উৎপত্তি
ছিছোদিয়া বংশৰ বংশলতা দ্বাদশ শতিকাৰ গুহিলা ৰজা ৰাণাসিংহৰ পুত্ৰ ৰহাপাৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছিল। তেওঁ আধুনিক ৰাজাসামন্দ জিলাৰ ছিছোদা গাঁওখন নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যাৰ নামেৰে তেওঁৰ বংশধৰসকলক ছিছোদিয়া বুলি কোৱা হৈছিল। চিত্তোৰগড় অৱৰুদ্ধ(১৩০৩)ত খিলজী বংশৰ বিৰুদ্ধে পৰাজয়ৰ ফলত গুহিলা বংশৰ মূল শাখাৰ অন্ত পৰে। ১৩২৬ চনত ছিছোদিয়া শাখাৰ অন্তৰ্গত ৰাণা হাম্মীৰে বাৰুজী সৌদা আৰু তেওঁৰ চৰণ মিত্ৰসকলৰ সহায়ত এই অঞ্চলৰ নিয়ন্ত্ৰণ পুনৰ লাভ কৰি বংশটো পুনৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে আৰু লগতে গুহিলা বংশৰ এটা শাখা ছিছোদিয়া বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হয়, যাৰ অন্তৰ্গত পৰৱৰ্তী প্ৰতিজন মহাৰাণাই মেৱাৰ আৰু ছিছোদিয়াসকল পূৰ্বৰ গুহিলাৰ ৰাজধানী চিত্তোৰৰ ওপৰত পুনৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে।The Rajputs of Rajputana: a glimpse of medieval Rajasthan by M. S. Naravane  মালৱা, নগৰ, গুজৰাট আৰু দিল্লীৰ চুলতানসকলৰ বিৰুদ্ধে ছিছোদিয়াসকলে একাধিক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। দিল্লী চুলতানীকে ধৰি কাষৰীয়া চুলতান ৰাজ্যসমূহ দুৰ্বল হোৱাৰ এক উল্লেখযোগ্য কাৰণ আছিল।

ৰাজপ্ৰশস্তিৰ বংশাৱলী অনুসৰি ইয়াৰে এজন – ৰাণা সমৰ – পৃথ্বীৰাজ চৌহানৰ ভগ্নী পৃথিক বিয়া কৰাইছিল। তেওঁৰ নাতি ৰহাপাই ৰাণা (ৰজা) উপাধি গ্ৰহণ কৰে। ৰাহাপাৰ বংশধৰসকলে কিছু সময় ছিছোদা নামৰ ঠাইত কটায়, আৰু সেয়েহে, তেওঁলোক "ছিছোদিয়া" নামেৰে জনাজাত হ’ল।
ইতিহাস
আটাইতকৈ উল্লেখযোগ্য ছিছোদিয়া শাসকসকল আছিল ৰাণা হাম্মীৰ সিংহ(ৰাজত্ব ১৩২৬–১৩৬৪), কুম্ভ সিংহ (ৰাজত্ব ১৪৩৩–১৪৬৮), ৰাণা ছাংগা (ৰাজত্ব ১৫০৮–১৫২৮) আৰু মহাৰাণা প্ৰতাপ (ৰাজত্ব ১৫৭২–১৫৯৭)। মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ভোঁছলে বংশৰ শিৱাজী, তেওঁলোকেও ৰাজকীয় ছিছোদিয়া পৰিয়ালৰ এটা শাখাৰ পৰা বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল। নেইন্সিয়ে তেওঁৰ গ্ৰন্থত শ্বাহজী ৰাণা লখাৰ পুত্ৰ চাচাৰ বংশধৰ বুলি উল্লেখ কৰিছে।Rajasthan Oriental Research Institute, 1960, Muhnot Nainsi Ri Khyat, Part 1, page 15 একেদৰে নেপালৰ ৰাণা বংশয়ো মেৱাৰৰ ৰাণাৰ বংশধৰ বুলি দাবী কৰিছিল।

ছিছোদিয়া ক্ৰনিকলছৰ মতে, ১৩০৩ চনত যেতিয়া দিল্লীৰ চুলতান আলাউদ্দিন খিলজীয়ে চিত্তোৰগড়ত আক্ৰমণ কৰিছিল, তেতিয়া ছিছোদিয়া পুৰুষসকলে সাকা (মৃত্যু পৰ্যন্ত যুঁজ) কৰিছিল, আনহাতে তেওঁলোকৰ মহিলাসকলে জৌহৰ (শত্ৰুৰ হাতত বন্দী হোৱাতকৈ আত্মদহন) কৰিছিল। এই কথা দুবাৰকৈ পুনৰাবৃত্তি কৰা হৈছিল: ১৫৩৫ চনত গুজৰাটৰ বাহাদুৰ শ্বাহে চিত্তোৰগড় ঘেৰাও কৰিছিল আৰু ১৫৬৭ চনত মোগল সম্ৰাট আকবৰে ইয়াক জয় কৰিছিল।

মোগলৰ সৈতে সঘনাই হোৱা সংঘৰ্ষৰ ফলত ছিছোদিয়াৰ ক্ষমতা আৰু তেওঁলোকৰ ৰাজ্যৰ আকাৰ বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পায়। ছিছোদিয়াই শেষত মোগলৰ আধিপত্য গ্ৰহণ কৰে, আনকি কিছুমানে মোগল সেনাবাহিনীতো যুদ্ধ কৰে। কিন্তু পৰৱৰ্তী ছিছোদিয়া শাসকসকলে নিৰ্দেশ দিয়া শিল্প আৰু সাহিত্যিক ৰচনাসমূহে তেওঁলোকৰ প্ৰাক-মোগল অতীতৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল। ছিছোদিয়াসকল আছিল মোগলৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰা শেষ ৰাজপুত বংশ আৰু অন্যান্য ৰাজপুত বংশৰ দৰে তেওঁলোকে কেতিয়াও মোগল সাম্ৰাজ্যবাদী পৰিয়ালৰ সৈতে আন্তঃবিবাহ কৰা নাছিল। ছিছোদিয়াসকলে তেওঁলোকৰ দ্বাৰা নিৰ্দেশিত কাব্যিক কিংবদন্তি, প্ৰশংসা আৰু দৃশ্য কলাৰ জৰিয়তে অন্যান্য ৰাজপুত বংশৰ পৰা পৃথক এক অভিজাত পৰিচয় গঢ়ি তুলিছিল। ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ এজন বিষয়া জেমছ টডে তেওঁৰ গ্ৰন্থ Annals and Antiquities of Rajasthan বা ভাৰতৰ মধ্য আৰু পশ্চিম ৰাজপুট ৰাজ্য (১৮২৯–১৮৩২)ৰ বাবে এই গ্ৰন্থসমূহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল। তেওঁৰ বহুলভাৱে পঢ়া গ্ৰন্থই ঔপনিৱেশিক আৰু উত্তৰ-ঔপনিৱেশিক ভাৰতত ছিছোদিয়াসকলক উচ্চ ৰাজপুত বংশ হিচাপে মতামত বিয়পাই দিয়াত আৰু অধিক সহায় কৰিছিল।

শাসকসকলৰ তালিকা
ৰাণা হাম্মীৰ সিংহই (১৩২৬–১৩৬৪) ছিছোদিয়া বংশ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল
ৰাণা ক্ষেত্ৰ সিংহ(১৩৬৪–১৩৮২)
ৰাণা লখা সিংহ (১৩৮২–১৪২১)
ৰাণা মোকল সিংহ(১৪২১–১৪৩৩)
কুম্ভ সিংহ(১৪৩৩–১৪৬৮)
ৰাণা প্ৰথম উদয় সিংহ (১৪৬৮–১৪৭৩)
ৰায়মল সিংহ (১৪৭৩–১৫০৮)
ৰাণা ছাংগা(১৫০৮–১৫২৭), তেওঁৰ শাসনকালত মেৱাৰে ক্ষমতা আৰু সমৃদ্ধিৰ শিখৰত উপনীত হয়। 
দ্বিতীয় ৰাণা ৰতন সিং (১৫২৮–১৫৩১)
বিক্ৰমাদিত্য সিং (১৫৩১–১৫৩৬)
বনবীৰ সিং(১৫৩৬–১৫৪০)
দ্বিতীয় উদয় সিংহ (১৫৪০–১৫৭২)
মহাৰাণা প্ৰতাপ, মোগলৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক প্ৰতিৰোধৰ বাবে উল্লেখযোগ্য মেৱাৰৰ ত্ৰয়োদশ ৰজা (১৫৭২–১৫৯৭)।
অমৰ সিংহ প্ৰথম (১৫৯৭–১৬২০)
কৰণ সিংহ দ্বিতীয় (১৬২০–১৬২৮)
জগত সিংহ প্ৰথম (১৬২৮–১৬৫২)
ৰাজ সিংহ (১৬৫২–১৬৮০)
জয় সিংহ (১৬৮০–১৬৯৮)
অমৰ সিংহ দ্বিতীয় (১৬৯৮–১৭১০)
দ্বিতীয় সংগ্ৰাম সিংহ (১৭১০–১৭৩৪)
জগত সিংহ দ্বিতীয় (১৭৩৪–১৭৫১)
প্ৰতাপ সিংহ দ্বিতীয় (১৭৫১–১৭৫৪)
দ্বিতীয় ৰাজ সিংহ (১৭৫৪–১৭৬২)
দ্বিতীয় অৰি সিংহ (১৭৬২–১৭৭২)
হাম্মীৰ সিংহ দ্বিতীয় (১৭৭২–১৭৭৮)
ভীম সিংহ (১৭৭৮–১৮২৮)
জৱান সিংহ (১৮২৮–১৮৩৮)
চৰ্দাৰ সিংহ (১৮৩৮–১৮৪২)
স্বৰূপ সিংহ (১৮৪২–১৮৬১)
শম্ভূ সিংহ (১৮৬১–১৮৭৪)
সজ্জন সিংহ (১৮৭৪–১৮৮৪)
ফটেহ সিংহ (১৮৮৪–১৯৩০)
ৰাণা ভূপাল সিংহ(১৯৩০–১৯৪৭)
টিটুলাৰ মহাৰাণা
ৰাণা ভূপাল সিংহ (১৯৪৭–১৯৫৫)
ভাগৱত সিং মেৱাৰ (১৯৫৫–১৯৮৪)
মহেন্দ্ৰ সিং মেৱাৰ (১৯৮৪–২০২৪)
বিশ্বৰাজ সিং মেৱাৰ (২০২৪ - )

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ছিছোদিয়া বংশ
শ্ৰেণী:ৰাজস্থানৰ ইতিহাস