পাহান চাৰ্হে

পাহান চাৰ্হে (দেৱনাগৰী: पाहां चह्रे) বা পাছা চাৰ্হে নেপাল মণ্ডলৰ বছৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ ধৰ্মীয় উৎসৱ। কাঠমাণ্ডুত ইয়াক বিশেষ উৎসাহেৰে উদ্‌যাপন কৰা হয় আৰু ইয়াত পেৰেড, মুখা নৃত্য, ঘোঁৰা দৌৰ আৰু বিভিন্ন ঠাইত তিনিদিন ধৰি অনুষ্ঠিত হোৱা ধৰ্মীয় উপাসনাকে ধৰি বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰে উদ্‌যাপন কৰা হয়। 

নেপাল ভাষাত পাহান মানে "অতিথি" আৰু পাছা মানে "বন্ধু।" চাৰ্হেৰ অৰ্থ হৈছে "চন্দ্ৰ পষেকৰ চতুৰ্দশ দিন" যেতিয়া উৎসৱ আৰম্ভ হয়। চন্দ্ৰ নেপাল যুগৰ পঞ্জিকাৰ পঞ্চম মাহ চিল্লা (चिल्ला)ৰ কৃষ্ণপক্ষৰ ১৪ তাৰিখৰপৰা আৰম্ভ হয়। নিজৰ ঘৰলৈ বন্ধু-বান্ধৱী আৰু আত্মীয়-স্বজনক নিমন্ত্ৰণ কৰি ভোজ-ভাতেৰে সন্মান জনোৱাটো এই উৎসৱৰ অন্যতম আকৰ্ষণ। পাহান চাৰ্হে চন্দ্ৰ পঞ্জিকা অনুসৰি অনুষ্ঠিত হয়, গতিকে তাৰিখ ভিন্ন হ’ব পাৰে। ২০২৫ চনত ২৮-৩০ মাৰ্চলৈ এই উৎসৱ পালন কৰা হৈছিল।

প্ৰথম দিন
উদ্‌যাপনৰ আৰম্ভণিতে সন্ধিয়া লুকু মহাদ্যাহ দেৱতাৰ পূজা কৰা হয়। তেওঁ হিন্দু দেৱতা শিৱৰ অন্যতম ৰূপ। লুকু মহাদ্যাহৰ অৰ্থ হৈছে "ডুব যোৱা মহাদ্যাহ", আৰু তেওঁৰ প্ৰতিমূৰ্তিটো এটা গাঁতত, প্ৰায়ে মাটিৰ আৱৰ্জনা জমা হোৱা চুকত থাকে। গৃহস্থই মাংস আৰু মদকে ধৰি ভোজৰ প্ৰসাদ আগবঢ়াই দেৱতাৰ প্ৰতি নিজৰ ভক্তি সম্পাদন কৰে। সঁৰিয়হ ফুল আৰু মূলা ফুল এই উৎসৱৰ বিশেষ প্ৰসাদ, আৰু ইয়াক ক্ৰমে সোণ আৰু ৰূপৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰা হয়। 

কাঠমাণ্ডুৰ ন্যাটাত ৰাস্তাৰ চুকত থকা শিলৰ মঞ্চত পৱিত্ৰ মুখা পিন্ধা নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ইয়াক ন্যতামাৰু আজিমা প্যাখান বা স্বেতকলি নৃত্য বুলি জনা যায়। বিভিন্ন দেৱতাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি মুখা পিন্ধা অভিনেতাই এই নৃত্য নাটকখন পৰিৱেশন কৰে। সন্ধিয়াৰপৰা আৰম্ভ হোৱা এই নৃত্য গোটেই ৰাতিটো চলি থাকে। ন্যাতাৰ ঐতিহাসিক ওচৰসম্পৰ্কীয়ক নৰদেবী বুলিও কোৱা হয়।
দ্বিতীয় দিন
ঘোড়ে যাত্ৰা, ঘোঁৰা উৎসৱৰ লগত মিল থকা দ্বিতীয় দিনৰ মূল অনুষ্ঠানটো হ’ল কাঠমাণ্ডুৰ টুণ্ডিখেল পেৰেড খেলপথাৰত অনুষ্ঠিত হোৱা দ্যাহ লৱাকেগু অনুষ্ঠান য’ত আজিমা মাতৃদেৱীৰ বহনযোগ্য মন্দিৰসমূহ একত্ৰিত কৰা হয়। ঘোড়ে যাত্ৰাত টুণ্ডিখেলত নেপাল সেনাই আয়োজন কৰা ঘোঁৰা দৌৰ আৰু অন্যান্য কাৰ্যসূচীৰে গঠিত। চুবুৰীয়া চহৰ ললিতপুৰৰ বাল কুমাৰীত এক ঘোঁৰা দৌৰ অনুষ্ঠিত হয়। 

সাতগৰাকী মাতৃ দেৱী লুমাধি আজিমা, কংগা আজিমা, ম্হায়পি আজিমা, তাকাতি আজিমা, ময়তী আজিমা, যতমাৰু আজিমা আৰু বাচলা আজিমাৰ প্ৰতিমূৰ্তি পৰ্টেবল মন্দিৰত স্থাপন কৰি নিজ নিজ স্থানীয় কাঠমাণ্ডুত পেৰেড কৰা হয়। গভীৰ নিশা তেওঁলোকৰ পৰিচাৰকৰ কান্ধত লৈ টুণ্ডিখেলত সংগীতৰ দলৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়। সকলো পালংকিন আহি পোৱাৰ পিছত দ্যাহ লৱাকেগু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয় যেতিয়া তেওঁলোকৰ লগত অহা দলটোৱে দেৱীসকলৰ সাক্ষাৎকাৰৰ প্ৰতীক হিচাপে জ্বলি থকা মশাল বিনিময় কৰে। 
আজিমা দেৱীসকলৰ পালংকিন শোভাযাত্ৰা ৰজা অমৰ মাল্লাই নেপাল সংম্বত ৫৮০ (১৪৬০)ত আৰম্ভ কৰিছিল।
তৃতীয় দিন
সামৰণি অনুষ্ঠানত আছানৰ বজাৰ চৌহদত তিনিগৰাকী আজিমা মাতৃ দেৱী লুমাধি আজিমা, কংগা আজিমা আৰু টেবাহা আজিমাৰ পালংকিনক আন এক দ্যাহ লৱাকেগু অনুষ্ঠানৰ বাবে একত্ৰিত কৰা হয়। অনুষ্ঠানৰ পূৰ্বে কাঠমাণ্ডুৰ ৰাজপথত মিউজিকেল বেণ্ডৰ সহায়ত পৰ্টেবল মন্দিৰসমূহ পেৰেড কৰা হয়। পেলেংকিন বাহক, সংগীতজ্ঞ আৰু অনুগামীসকলে নিজ নিজ চুবুৰীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ৰঙা, নীলা আৰু হালধীয়া ৰঙৰ টুপী পিন্ধে। শোভাযাত্ৰা সঘনাই ৰৈ ভক্তসকলে তেওঁলোকক প্ৰসাদ আগবঢ়াব পাৰে। যেতিয়া পালংকিনবোৰে বিভিন্ন পথেৰে আছান পায়, তেতিয়া দ্যাহ লৱাকেগু অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়।

ডায়াহ লৱাকেগু অনুষ্ঠানৰ সময়ত মন্দিৰসমূহৰ সৈতে যোৱা অংশগ্ৰহণকাৰীসকলে জ্বলি থকা মশালৰ বিনিময় কৰে যেতিয়া দৰ্শকৰ ভিৰ বজাৰ চৌহদত ভৰি পৰে। চৌহদটোৰ চাৰিওফালে থকা ঘৰৰ চালৰ পৰা পালংকিনবোৰত চতনমাৰী (চটামৰি) নামেৰে জনাজাত চাউলৰ সমতল ৰুটি সিঁচৰতি হৈ থাকে। এই উৎসৱত ভগ্নী তিনিগৰাকী আজিমা মাতৃ দেৱীৰ সাক্ষাৎক পুনৰ প্ৰণয়ন কৰা হয়।

বিষাদময় সুৰেৰে এটি ঋতুভিত্তিক গীত হৈছে পাহন চাৰ্হে উদযাপনৰ থিম মিউজিক। মাতৃ দেৱীসকলৰ শোভাযাত্ৰাত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত সংগীতৰ দলসমূহে এই গীতটো বজায়। বিদেশত বাস কৰা নেপালীসকলে গেট-টুগেদাৰ অনুষ্ঠিত কৰি এই উৎসৱ উদযাপন কৰে।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:নেপালৰ সংস্কৃতি