ৰাজ সিংহ

মহাৰাণা ৰাজ সিংহ প্ৰথম (২৪ ছেপ্টেম্বৰ ১৬২৯ – ২২ অক্টোবৰ ১৬৮০) মেৱাৰ ৰাজ্যৰ মহাৰাণা আছিল (ৰাজত্ব ১৬৫২–১৬৮০), তেওঁ মহাৰাণা জগত সিংহৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ। তেওঁ মোগল সাম্ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে যুঁজি বহুতো মোগল ভূ-খণ্ড নিজৰ অধীনলৈ আনে। তেওঁ ৰাজপুত-মোগল যুদ্ধত (১৬৭৯–১৭০৭) অংশ লৈ মোগলক পৰাস্ত কৰে।
প্ৰাৰম্ভিক অভিযান
মোগলৰ উত্তৰাধিকাৰ যুদ্ধ ১৬৫৮-৫৯ৰ সময়ত ঔৰংজেবকে ধৰি সকলো মোগল ৰাজকুমাৰে তেওঁক তেওঁলোকৰ সমৰ্থনত দল পঠিয়াবলৈ অনুৰোধ কৰিছিল যদিও মহাৰাণা আঁতৰি আছিল। ৰাজ সিঙে ঔৰংজেবৰ পৰা বাৰে বাৰে সহায়ৰ দাবীক আওকাণ কৰিছিল।
বৰঞ্চ তেওঁ পৰম্পৰাগতভাৱে শত্ৰুৰ দেশত লোৱা আনুষ্ঠানিক "টিকাদৌৰ"ত ভাগ লৈ নিজৰ অভিযানত নামি পৰে।

১৬৫৮ চনৰ মে’ মাহত মহাৰাণাই বিভিন্ন মোগল চকীত আক্ৰমণ চলায়। তেতিয়া মোগলৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা মণ্ডল, বেনেৰা, শ্বাহপুৰা, চাৱাৰ, জাহাজপুৰ, ফুলিয়া আদিৰ দৰে চকী আৰু ট্ৰেক্টৰ ওপৰত লেভি আৰোপ কৰা হৈছিল আৰু কিছুমান অঞ্চল সংযুক্ত কৰা হৈছিল।
ইয়াৰ পিছত তেওঁ মালপুৰা, টংক, চাক্ষু, লালসোত আৰু সম্ভাৰৰ পৰগনা আক্ৰমণ কৰে। তেওঁ এই অঞ্চলবোৰ লুটপাত কৰি বিজয়ীভাৱে লুটপাতৰসামগ্ৰী লৈ উদয়পুৰলৈ উভতি আহিল।

১৬৫৯ চনত ৰাজ সিংহই প্ৰথমে মেৱাৰ শাসনৰ অধীনত থকা যদিও পিছলৈ মোগলৰ আধিপত্যৰ অধীনত স্বাধীন ৰাজ্যত পৰিণত হোৱা ডুংগৰপুৰ, বনশ্বৰা আৰু দেৱলিয়াক আক্ৰমণ কৰে। এই শাসকসকলে মেৱাৰৰ আধিপত্য গ্ৰহণ কৰিছিল।.  ৰাজ সিঙে মোগলৰ মালৱা আৰু গুজৰাট ভূখণ্ডতো অভিযান চলাইছিল। ৰাজকুমাৰ ভীম সিঙে ইদাৰ দখল কৰি বদনগৰ, বিশালনগৰ আৰু আহমদাবাদৰ মোগল চকী লুটপাত কৰে।

জিজিয়াৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদ
ঔৰংজেৱে আৰোপ কৰা জিজিয়া কৰৰ বিৰুদ্ধে ৰাজ সিংহই প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰে। ৰাজ সিংহই একাধিকবাৰ ঔৰংজেৱৰ বিৰোধিতা কৰিছিল, এবাৰ কিষানগড়ৰ ৰাজকুমাৰী চাৰুমতীক মোগলৰ পৰা ৰক্ষা কৰিবলৈ আৰু এবাৰ ঔৰংজেবে আৰোপ কৰা জিজিয়া কৰক গৰিহণা দি। ছত্ৰপতি শিৱাজীয়ে এবাৰ ঔৰংজেৱক নিৰস্ত্ৰ নাগৰিকক আতংকিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে হিন্দুসকলৰ মুৰব্বী মেৱাৰৰ ৰাণাক জিজিয়া বিচাৰিবলৈ প্ৰত্যাহ্বান জনাই চিঠিৰ জৰিয়তে ঠাট্টা কৰিছিল।Maharana Raj Singh and His Times
By Sri Ram Sharma
ৰাজপুত যুদ্ধ (১৬৭৯–১৭০৭)
ৰাজপুত যুদ্ধৰ সময়ত (১৬৭৯–১৭০৭) ৰাণাই দুৰ্গাদাস ৰাথোৰক সাহায্য দিছিল আৰু মৰোৱাৰৰ অজিত সিংহৰ আত্মীয় হোৱাৰ বাবে ঔৰংজেৱৰ বিৰুদ্ধে বহু যুদ্ধ কৰিছিল, মাৰৱাৰৰ উত্তৰাধিকাৰীত্বত ঔৰংজেৱে হস্তক্ষেপ কৰাৰ চেষ্টাৰ বাবে মাৰোৱাৰৰ যশৱন্ত সিংহৰ মৃত্যুৰ পিছত সংঘাত আৰম্ভ হৈছিল। মোগলৰ হস্তক্ষেপৰ প্ৰতিৰোধ মূলতঃ দুৰ্গাদাস ৰাথোৰৰ অধীনত ৰাজপুত সম্ভ্ৰান্ত লোকসকলে আৰম্ভ কৰিছিল আৰু ৰাণা ৰাজ সিংহৰ সমৰ্থিত মোগল সাম্ৰাজ্য আৰু মাৰৱাৰৰ ৰাজপুতৰ মাজত সৰ্বাত্মক যুদ্ধৰ সূচনা হৈছিল। প্ৰায় ত্ৰিশ বছৰ ধৰি চলিছিল। ১৭০৭ চনৰ ৩ মাৰ্চত ঔৰংজেৱৰ মৃত্যু আৰু ১৭০৭ চনৰ ১২ মাৰ্চত ৰাথোৰসকলে যোধপুৰ দখল কৰাৰ পিছত এই বিদ্ৰোহৰ শিখৰত উপনীত হয়।John F. Richards. The New Cambridge History of India: The Mughal Empire (New York: Cambridge University Press, 1993) pp. 181–184

সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপ
ৰাণা ৰাজ সিংহ হিন্দু পুৰোহিত আৰু মথুৰাৰ শ্ৰীনাথজী মূৰ্তিক মোগলৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়াৰ বাবেও পৰিচিত; তেওঁ নাথদ্বাৰত ৰাখিছিল। মহাৰাণা জীৱনকালত এজন মহান প্ৰশাসক, সক্ষম সামৰিক সেনাপতি আৰু শিল্প, সংগীত আৰু স্থাপত্যৰ পৃষ্ঠপোষক হৈ পৰিছিল।
ৰাজসামন্দ হ্ৰদ
ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পূৰ্বে সাগৰীয় বিমানে অৱতৰণ কৰা কাংকৰ’লিত ১৬৭৬ চনত তেওঁ বিখ্যাত ৰাজসামন্দ হ্ৰদটোও নিৰ্মাণ কৰিছিল।
তেওঁ ৰাজপ্ৰশস্তিৰ গ্ৰন্থৰ দায়িত্ব দিছিল, যিটো পিছলৈ হ্ৰদটোৰ চাৰিওফালে থকা স্তম্ভবোৰত লিখা হৈছিল। ৰাজ সিংহই নিৰ্মাণ কৰা এই হ্ৰদটোক ৰাজসমুদ্ৰ বুলিও কোৱা হয়।

এই হ্ৰদটোৱে কৃষকসকলক পৰ্যাপ্ত পানী প্ৰদান কৰিছিল যাৰ ফলত উৎপাদন বৃদ্ধি পাইছিল আৰু দুৰ্ভিক্ষত আক্ৰান্ত অঞ্চলসমূহক সকাহ পাইছিল।
মৃত্যু আৰু উত্তৰাধিকাৰ
thumb |Cenotaph_of_Maharana_Raj_Singh_I_at_Oda_village
অৱশেষত মোগল সম্ৰাট ঔৰংজেৱে নিযুক্ত কৰা ৰাণাৰ নিজৰ লোকে ৰাণাক বিষ দিয়ে। ১৬৮০ চনৰ ২২ অক্টোবৰত ৰাজসামন্দৰ ওদা গাঁৱত তেওঁৰ মৃত্যু হয়। মোগল দৰবাৰৰ প্ৰভাৱত কিছুমান সম্ভ্ৰান্ত লোকে তেওঁক বিষ পান কৰাইছিল। তেওঁৰ লগতে তেওঁৰ নিষ্ঠাবান আত্মবিশ্বাসী তথা যোদ্ধা-কবি চৰণ আস্কাৰন দধিবাদী(খেমৰাজৰ পুত্ৰ) যি ওড়াৰ জাগীৰদাৰ আছিল, তেওঁও বিষাক্ত খাদ্য সেৱন কৰি মহাৰাণাৰ কাষতে মৃত্যুবৰণ কৰে। এওঁলোকৰ স্মৃতিসৌধ (ছাত্ৰিছ) এতিয়াও ওদা গাঁৱত অৱস্থিত। তেওঁৰ পিছত তেওঁৰ পুত্ৰ জয় সিংহ ৰাজপাটত বহে

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ছিছোদিয়া বংশ