টান্দুৰ নান

টান্দূৰ নান() হৈছে মধ্য এছিয়াৰ এবিধ জনপ্ৰিয় ৰুটি, যিবোৰ এটি উলম্ব মাটিৰ চৌকা বা টান্দূৰ বা তন্দূৰত তৈয়াৰ কৰা হয়। ই গোলকাৰ আকৃতিৰ আৰু ইষ্টৰ সহযোগত ফুলাই তৈয়াৰ কৰা হয়, সাধাৰণতে উত্তাপত ইয়াৰ পৃষ্ঠভাগ সোণালী আৰু খচখচীয়া হয়। ৰুটিবোৰ বিশেষ আকৃতিৰ সাজত দি আকাৰ দিয়া হয় আৰু ইয়াক আকৰ্ষণীয় আৰু সোৱাদ কৰিবলৈ তাৰ ওপৰত তিল, কালজিৰা বা পাতলকৈ কটা পিঁয়াজ আদি যোগ কৰা হয়।

প্ৰস্তুত প্ৰণালী
সাধাৰণতে নান তৈয়াৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা ডাঙৰ টান্দূৰ ঘৰৰ বাহিৰত স্থাপন কৰা থাকে, ইয়াত মাংস ৰান্ধিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা। ভাৰতীয় টান্দূৰ বিপৰীতে, মধ্য এছিয়াত টান্দুৰক উলম্ব বা অনুভূমিক অৱস্থানত সাজি লোৱা হয় যদিও উলম্ব টান্দূৰত হে সদায় নান বা ৰুটি বেক কৰা হয়। ইয়াত ৰুটিখন অভেনৰ ভিতৰৰ বেৰত এৰি নপৰাকৈ লগাই আবদ্ধ কৰি ৰখা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে টেঙা পিঠাগুৰিৰ ষ্টাৰ্টাৰৰপৰা বা ব্ৰুয়াৰ ঈষ্টৰপৰা খমিৰ উৎপন্ন কৰিব পাৰি। ৰুটিৰ কেইবাটাও ভিন্নতা আছে, যেনে উইঘুৰ গোছ নান আৰু তুৰ্কমেন আটলি নান। নান বনুৱা লোকসকলক ননভয় (nonvoy) বুলি কোৱা হয়।

নক্সা
নান তৈয়াৰ কৰোঁতে সাধাৰণতে এটা গোলাকাৰ সাজত বিন্দুৰ নক্সা দি সজাই তোলা হয়। এই ডিজাইনটো উজবেকিস্তানত চেকিচ বা তুৰ্কমেনিস্তানত বা জিনজিয়াঙৰ উইঘুৰসকলে দুৰ্টলিক বুলি জনাজাত ডাকটিকটৰ সহায়ত তৈয়াৰ কৰে। প্ৰতিটো বেকাৰীৰ নানক এটা সুকীয়া ডিজাইন দিয়াৰ উপৰি চেকিচে সৃষ্টি কৰা ফুটাবোৰ মাথোঁ নানৰ শোভা বৰ্দ্ধনৰ বাবে নহয়— ই নানটোৰ ভিতৰৰ সমতলত থকা মাখনৰপৰা বাষ্প সঠিকভাৱে ওলোৱাতো সহায় কৰে। চেকিচৰ উপৰি বসমা নামেৰে জনা আন এটা সঁজুলিও ব্যাপকভাবে ব্যৱহাৰ হয়, যাৰ সহায়ত নানৰ ওপৰত ৰশ্মিৰ দৰে (radial) কাঁটনি বা বিন্দুৰ নক্সা সজাই দিয়া হয়। বসমা সাধাৰণতে বাইচকেলৰ শলাকা পুনৰ ব্যৱহাৰ কৰি তৈয়াৰ কৰা দেখা যায়। কিছুমান নান বনোৱা লোকে নানৰ পৃষ্ঠত কেইবাবাৰো চেকিচ ব্যৱহাৰ কৰে। উৎসৱমুখৰ অনুষ্ঠানৰ বাবে নানত অধিক অলংকৰণ বা ৰঙা, হালধীয়া আদি ৰং যোগ কৰি তৈয়াৰ কৰা হয়। বাগদান বা বিবাহ অনুষ্ঠানত খোৱা নানবোৰ আকৌ সাধাৰণতে গোলাপী আৰু হালধীয়া ৰঙেৰে সজোৱা হয়, যাৰ প্ৰতীকি অৰ্থ শুভ আৰু সুখ।

সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য্য
উজবেকিস্তান সংস্কৃতিত নানৰ সাংস্কৃতিক গুৰুত্ব অতি বেছি আৰু জীৱনৰ পৰ্যায়সমূহ চিহ্নিত কৰা বহু অনুষ্ঠানত ইয়াক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নৱজাত শিশুৰ দীৰ্ঘ জীৱনৰ প্ৰাৰ্থনা কৰি শিশুটিৰ মূৰৰ তলত নান ৰাখি থোৱা হয়, আৰু খোজ কাঢ়িবলৈ শিকা শিশুসকলৰ জীৱন-যাত্ৰাত ভগৱানৰ আশীৰ্বাদ লাভ কৰিবলৈ দুয়োটা ভৰিৰ মাজত নান ৰাখি থোৱা হয়। নান বিবাহ অনুষ্ঠানত এক অপৰিহাৰ্য খাদ্য হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বিয়াৰদিনা দৰা-কইনাই পৃথকে পৃথকে একোটাকৈ নানত কামোৰ দিয়ে, আৰু পাছদিনা ৰাতিপুৱা স্বামী-স্ত্ৰী হিচাপে সেই নান শেষ কৰে পুৱাৰ আহাৰৰ সময়ত। পুত্ৰই সামৰিক সেৱালৈ বা বিদেশত কাম কৰিবলৈ বা পঢ়িবলৈ যোৱাৰ সময়তো একেধৰণৰ পৰম্পৰা ৰক্ষা কৰা হয়: পুত্ৰই দুটা নান কামুৰি থব আৰু তেওঁ ঘূৰি নহালৈকে সেই নান শুকুৱাই ঘৰৰ চিলিঙত ওলোমাই থোৱা হয়।

নানক এটা অত্যন্ত পৱিত্ৰ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ বস্তু হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ইয়াক মাটিত ৰাখিব নালাগে বা দা’ৰে কটা নিষিদ্ধ- প্ৰায় হাতেৰে ভাঙি খোৱা হয়। যদি নান ভুলতে মাটিত পৰি যায়, তেন্তে তাক চুবুৰিত থকা কোনো দেৱাল বা গছত আৰি দিয়া হয় যাতে ইয়াক চৰাই-চিৰিকটিয়ে খাব পাৰে আৰু উচ্চস্বৰত ‘আয়ছ আল্লাহ’ (ঈশ্বৰৰ ৰুটি) বুলি বাক্যাংশটো মাতিবলৈ দিয়া হয়।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:খাদ্য