কিনিচ আহাউ

কিনিচ আহাউ হৈছে ১৬ শতিকাৰ মায়াৰ সূৰ্য দেৱতাৰ ইউকেটেক নাম, যাক ক’ডিচসমূহৰ কথা ক’লে “গড G’’ বুলি চিহ্নিত কৰা হয়।  ক্লাছিক যুগত গড জিক একুইলাইন নাক, ডাঙৰ বৰ্গক্ষেত্ৰৰ চকু, ক্ৰছ চকু আৰু দাঁতৰ ওপৰৰ শাৰীত ফাইলযুক্ত ছিদ্ৰযুক্ত আদবয়সীয়া মানুহ হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। সাধাৰণতে, ক’ইন (‘সূৰ্য’)-ইনফিক্স থাকে, কেতিয়াবা চকুতেই। দক্ষিণৰ লাকাণ্ডনসকলৰ ভিতৰত কিনিচ আহাউৱে বিংশ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধলৈকে আখ্যানত ভূমিকা পালন কৰি থাকিল।
নাম
কিনিচ আহাউ হৈছে সূৰ্য দেৱতাৰ ইউকাটেক আৰু লাকাণ্ডন নাম। সাধাৰণতে ‘সূৰ্য চকুৰ’ বুলি ধৰা kʼinich মৌলটো ক্লাছিক যুগত ৰাজকীয় উপাধি হিচাপে সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা যেন লাগে।  কিনিচ আহাউক আহ ক’ইন বা আহ ক’ইন চোবৰ লগত বিভ্ৰান্ত কৰা উচিত নহয়। আহ Kʼin হৈছে Yucatec ৰ অৰ্থ হৈছে 'দিন(সমূহ)ৰ সৈতে মোকাবিলা কৰা কোনোবা', 'দিন' আৰু 'সূৰ্য'ৰ শব্দটো একে। এই শব্দটোৱে ইউকাটেক কেলেণ্ডাৰৰ পুৰোহিত আৰু সাধাৰণতে পুৰোহিতক বুজায়। 
আহ কেন চোবৰ কথা ক’বলৈ গ’লে, জে.ই.এছ. থম্পছনে এই লেকাণ্ডন দেৱতাৰ নাম (কেন চব আৰু চি চাক চবৰ সৈতে বিকল্পভাৱে) সূৰ্য দেৱতাক বুজাব পাৰে বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছিল,Thompson 1970: 241 কিন্তু আহ কেন চবৰ পৌৰাণিক কাহিনীয়ে এই কথা সহ্য নকৰে।see Boremanse 1986: 113-118, 186-187, 196-197 যদিও চব মৌলটোক 'স্কুইণ্ট-আইড' বুলি অনুবাদ কৰা হৈছে, যিটো ক্লাছিক সূৰ্য দেৱতাৰ এটা আইকন'গ্ৰাফিক বৈশিষ্ট্য, এই অনুবাদৰ একমাত্ৰ উৎস হৈছে ট'জাৰৰ একক বক্তব্য।Tozzer 1907: 95n.1
১৬ শতিকাৰ ইউকাটান
৫২ বছৰীয়া চক্ৰৰ চাৰি বছৰৰ ভিতৰত এটা বছৰৰ পৃষ্ঠপোষক আছিল কিনিচ আহাউ (লাণ্ডা)। এই বছৰ প্ৰৱৰ্তিত অনুষ্ঠানসমূহত যুদ্ধ নৃত্যৰ মৃত্যুদণ্ড দিয়া হৈছিল।Landa, in Tozzer 1941: 144 কিনিচ আহাউক আপাত দৃষ্টিত উচ্চ দেৱতা ইটজামনাৰ এটা দিশ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁ ইজামালৰ পৃষ্ঠপোষক দেৱতা কিনিচ কাকমো ‘অগ্নি কপৌ’ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত হ’ব পাৰে, যিজনে প্ৰসাদ গ্ৰহণৰ বাবে সূৰ্যই শিখৰত থিয় হৈ থকাৰ সময়ত পৃথিৱীলৈ নামি অহাৰ বাতৰি পোৱা গৈছিল (ক’গ’লুডো)।
ধ্ৰুপদী যুগ
ধ্ৰুপদী মায়া শিল্পত গড জিৰ আবিৰ্ভাৱ, হয়তো, পিৰামিড শোভা বঢ়া ডাঙৰ ষ্টাকো মাস্কৰ পৰাই বেছিকৈ জনা যায়। কৃষি উৰ্বৰতাৰ সৈতে জড়িত দেৱতাসকলৰ তুলনাত অৱশ্যে ষ্টাকোৰ বাহিৰে অন্য মাধ্যমত গড জি যথেষ্ট কমেইহে দেখা যায়, আৰু ই আখ্যানমূলক পৰিঘটনাৰ অংশ খুব কমেইহে দেখা যায়। মন কৰিবলগীয়া যে হিৰো টুইনছ, হুনাহপু আৰু এক্সবালাংকেক যদিও সূৰ্য আৰু চন্দ্ৰলৈ সলনি হোৱা বুলি কোৱা হয়, তথাপিও কেতিয়াও গড জিৰ সৈতে মিলি যোৱা দেখা নাযায়।
সূৰ্য্য উদয়ৰ দেশ: পূব স্বৰ্গ
সূৰ্য ঈশ্বৰক জলজ পূব স্বৰ্গৰ সৈতে জড়িত,Taube 2004: 78ff য'ত তেওঁ এটা চাইমেৰিক জল চৰাইৰ আকৃতি ল'ব পাৰে,Hellmuth 1987: figs. 354D, 359 বা ডেকা হিচাপে দেখুৱাব পাৰে, নাওঁত পেডেল মাৰি থকা।Hellmuth 1987: fig. 167 এনে চিত্ৰকল্পই এজটেকে ‘ফুলৰ স্বৰ্গ’ (টাউবে)ৰ আমন্ত্ৰণৰ সৈতে তুলনাযোগ্য গীতিময় ধৰ্মীয় কবিতাৰ ইংগিত দিব পাৰে।
পূৰ্বপুৰুষৰ সৌৰ ৰজা
সূৰ্য দেৱতাক সিংহাসনৰ গাদীত ওখকৈ বহি থকা ৰজা (আজাৱ) হিচাপে দেখুৱাব পাৰি (নাৰঞ্জোৰ বিখ্যাত, আখ্যানমূলক ‘শহাপহুৰ ফুলদানি’ৰ দৰে), বা বাইচেফেলিক ‘আনুষ্ঠানিক বাৰ’ কঢ়িয়াই নিয়া শাসক হিচাপে দেখুৱাব পাৰি। ইয়াৰ বিপৰীতে মায়া ৰজাক বাৰে বাৰে সূৰ্য দেৱতাৰ লগত মিলাই গ্ৰহণ কৰা হয়। আদিম কোপান ৰজাৰ প্ৰতীকী দ্বৈত চৰাই য়াক্স কʼউকʼ মোʼ ‘গ্ৰেট কুৱেটজাল-পেৰ’ট’ই ঠোঁটৰ ভিতৰত সূৰ্য দেৱতাৰ মূৰটো দেখুৱাইছে। সূৰ্য দেৱতাৰ সৈতে আত্মসাৎ হোৱা পূৰ্বপুৰুষৰ মায়া ৰজাসকলক কেতিয়াবা শিখৰৰ পৰা উলম্বভাৱে নামি অহাৰ সময়ত চিত্ৰিত কৰা হৈছিল (যেনে তাকালিক আবাজ ষ্টেলা ২ আৰু টিকল ষ্টেলা ৩১)। বিশেষকৈ য়াক্সচিলানত পূৰ্বপুৰুষৰ ৰজাজন সৌৰ কাৰ্টুচৰ ভিতৰত বহি আছে, তেওঁৰ পত্নীক চন্দ্ৰ অৰ্ধচন্দ্ৰত বহি আছে। ৰজাৰ সৌৰ দিশটোৱে প্ৰায়ে এপথেঅ’ছিছ আৰু মৃত্যুৰ পিছৰ জীৱনৰ ইংগিত দিয়া যেন লাগে।
কেলেণ্ডাৰ
হাইৰ’গ্লিফিকভাৱে সূৰ্য দেৱতা হৈছে দিন-ইউনিটৰ পৃষ্ঠপোষক (kʼin ‘দিন, সূৰ্য্য’), Yaxkʼin মাহ ‘খৰাং ঋতু’ আৰু চাৰি সংখ্যা (দিন আহাউৰ সমান্তৰালভাৱে)।
অন্য দেৱতাৰ সৈতে সংযোগ
আন কেইবাজনো দেৱতাই বিশেষ দৃষ্টি কাঢ়িছে, যেনে গড ডি (ইটজামনা), ছাক (তেওঁৰ ভাতৃ), আৰু বিভিন্ন জাগুয়াৰ দেৱতা।
বৈশিষ্ট্য ভাগ-বতৰা (kʼin infix সহ) মূলতঃ তথাকথিত জাগুয়াৰ গড অৱ দ্য পাতাল আৰু খোলা কাণ, মুখৰ কাষত পাখি আৰু মুখত বলিদানৰ আল থকা মানুহৰ মুখৰ সাগৰীয় দেৱতাৰ সৈতে ঘটে।Hellmuth 1987: 283-286, 292-296  ‘পাতালৰ জাগুয়াৰ দেৱতা’ক পৰম্পৰাগতভাৱে পণ্ডিতসকলে ‘ৰাতিৰ সূৰ্য’ বুলি কয়, অৰ্থাৎ পশ্চিমৰ পৰা পূবলৈ সূৰ্যই ভূগৰ্ভস্থ যাত্ৰাৰ সময়ত লোৱা বুলি কোৱা ৰূপ। এইটো ধাৰণা কৰা হৈছে যে বৈশিষ্ট্যৰ ভাগ-বতৰাৰ লগত জড়িত সদ্য উল্লেখ কৰা তিনিজন দেৱতাই হয়তো সূৰ্যৰ দৈনন্দিন চক্ৰৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিব পাৰে।e.g., Hellmuth 1987: 284
পৌৰাণিক কাহিনী আৰু পৰম্পৰা
শেহতীয়া মায়া পৌৰাণিক কাহিনীবোৰ মূলতঃ সূৰ্যৰ শৈশৱ আৰু তেওঁৰ প্ৰকৃত সৌৰ ৰূপান্তৰৰ আগলৈকে হোৱা সংঘাতৰ সৈতে জড়িত। যদিও সূৰ্যৰ পথৰ বাবে নিৰ্দিষ্ট চিত্ৰকল্প ব্যৱহাৰ কৰা হয় (উদাহৰণস্বৰূপে, সূৰ্য্যক প্ৰভুৰ কান্ধত পাতালৰ মাজেৰে কঢ়িয়াই নিয়া হয়),Thompson 1970: 240 দক্ষিণৰ লেকাণ্ডনসকলৰ বাহিৰে পৰিপক্ক সূৰ্য দেৱতাৰ বিষয়ে কোনো ইতিহাস প্ৰায়েই পোৱা নাযায়। তেওঁলোকৰ মতে উচ্চ দেৱতাৰ জ্যেষ্ঠ ভাতৃ কিনিচ আহাউৱে আকাশৰ পৰা নামি এই জগতখনৰ অন্ত পেলাব আৰু তেওঁৰ জাগুয়াৰবোৰে মানৱ জাতিক গ্ৰাস কৰিব।Boremanse 1986: 279-280 নিৰ্দিষ্ট সৌৰ আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিষয়েও বহুত কমেইহে জনা যায় যদিও ড্ৰেছডেন কোডেক্সত কিনিচ আহাউ নিয়মিতভাৱে পোৱা যায়, যিটো বহুলাংশে আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ বিষয়ৰ সৈতে জড়িত।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:মায়া সভ্যতা
শ্ৰেণী:দেৱ-দেৱী
শ্ৰেণী:ৱিকিপিডিয়াৰ ২৫ বছৰীয়া জন্মদিন উপলক্ষে সৃষ্টি কৰা পৃষ্ঠা