লোমশ মুনি

লোমশ মুনি হিন্দু গ্ৰন্থত উল্লেখ কৰা এজন ঋষি। মহাভাৰতত তেওঁক আটাইতকৈ বেছি উল্লেখ কৰা হৈছে, য'ত তেওঁ পাণ্ডৱসকলক অৰণ্যত নিৰ্বাসনৰ সময়ছোৱাত কেইবাটাও কিম্বদন্তি বৰ্ণনা কৰিছে।
সাহিত্যত
মহাভাৰত
মহাভাৰতত লোমশে ইন্দ্ৰক শ্ৰদ্ধাঞ্জলি জনাবলৈ ইন্দ্ৰলোক ভ্ৰমণ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। তেওঁ তাত দেখিলে যে, দেৱতাৰ সিংহাসনৰ আধাত পাণ্ডৱ অৰ্জুন বহি আছিল। ইন্দ্ৰই ঋষিক বুজাই দিলে যে অৰ্জুন তেওঁৰ পুত্ৰ হোৱাৰ গুণে তেওঁৰ লগত সিংহাসন ভাগ কৰিছিল, আৰু ৰাজকুমাৰৰ জন্ম আৰু পৰিচয়ৰ পৰিস্থিতিৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিছিল। তেওঁ ঋষিক পৃথিবীলৈ, কাম্যকৰ অৰণ্যলৈ উভতি যাবলৈ নিৰ্দেশ দিলে আৰু যুধিষ্ঠিৰক আশ্বাস দিয়ক যে, তেওঁৰ ভাতৃয়ে সৰগীয় অস্ত্ৰ লাভ কৰি তেওঁৰ ওচৰলৈ ঘূৰি আহিব, আৰু তেওঁ বাকী পাণ্ডৱসকলৰ সৈতে তেওঁক তীৰ্থস্থানত স্নান কৰিবলৈ ক’ব। দেৱতাই যুধিষ্ঠিৰক অৰণ্যত বাস কৰা ৰাক্ষসৰ পৰা ৰক্ষা কৰাৰ কথা ক’বলৈও ঋষিক আদেশ দিছিল। সেই অনুসৰি লোমাশে যুধিষ্ঠিৰলৈ গৈ পূৰ্বতে উল্লেখ কৰা ইন্দ্ৰৰ বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰে আৰু তীৰ্থযাত্ৰাৰ সময়ত তেওঁৰ লগত যাবলৈ আগবঢ়ায়। যুধিষ্ঠিৰৰ অধাৰ্মিক শত্ৰুৰ সফলতাৰ অভিযোগ শুনি লোমশে ৰাজকুমাৰক ধৰ্মৰ স্বৰূপ সম্পৰ্কে প্ৰচাৰ কৰিলে। অসুৰৰ ওপৰত দেৱতাৰ শ্ৰেষ্ঠত্বৰ উদাহৰণ দি ঋষিয়ে তেওঁক আশ্বাস দিলে যে যিসকলে ধৰ্ম পালন নকৰে তেওঁলোকৰ ধ্বংস হ'ব। ঋষিয়ে পাণ্ডৱসকলৰ আগত অগস্ত্য, ৰাম, পৰশুৰাম আৰু ঋষ্যশৃংগৰ দৰে কেইবাজনো ব্যক্তিৰ কাহিনী আমোদ দিছিল। নৈমিষাৰণ্য, গয়া, যমুনা নদী আদি কেইবাটাও পবিত্ৰ স্থান ভ্ৰমণৰ সময়ত তেওঁলোকৰ লগত গৈছিল আৰু তেওঁলোকক ইয়াৰ তাৎপৰ্য্য বুজাই দিছিল।

ইন্দ্ৰই বৃত্ৰক বধ কৰাৰ কিম্বদন্তি লোমশে বৰ্ণনা কৰিছে।

পদ্ম পুৰাণ
পদ্মপুৰাণত নাৰদে বৰ্ণনা কৰামতে গন্ধৰ্ব জাতিৰ পাঁচগৰাকী কুমাৰী লোমশ ঋষিৰ পুত্ৰৰ প্ৰেমত পৰিছিল। মুনিপুত্ৰই তেওঁলোকৰ আগ্ৰহক অস্বীকাৰ কৰিলে আৰু যেতিয়া তেওঁলোকে তেওঁক বলপূৰ্বকভাৱে দাবী কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিলে, তেতিয়া তেওঁ সেই পাঁচ কুমাৰীক পিশাচলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিলে আৰু তেওঁলোকেও তেনেদৰে থাকিল। তেওঁলোকৰ দুৰ্দশাৰ প্ৰতি দুখ অনুভৱ কৰি ঋষিয়ে তেওঁলোকক নৰ্মদা নদীৰ পবিত্ৰ পানীত গা ধুবলৈ দিলে, যাৰ ফলত তেওঁলোক তেওঁলোকৰ আদি ৰূপলৈ ঘূৰাই পালে। লোমশই পুত্ৰক পাঁচগৰাকী কুমাৰীকে পত্নী হিচাপে লৈ নদীৰ পাৰত একেলগে থাকিবলৈ পৰামৰ্শ দিলে।

স্কন্দ পুৰাণ
স্কন্দ পুৰাণত লোমশে কেইবাটাও কিম্বদন্তি বৰ্ণনা কৰিছে, যেনে সমুদ্ৰ মন্থন আৰু বিৰোচনৰ নেতৃত্বত অসুৰ আৰু ইন্দ্ৰৰ নেতৃত্বত দেৱসকলৰ মাজত হোৱা সংঘাত।

তুলসী ৰামায়ণ
তুলসী ৰামায়ণত লোমশে এবাৰ ব্ৰাহ্মণৰ সগুণ (যোগ্য নিৰপেক্ষ) পূজাৰ ওপৰত নিৰ্গুণ (অযোগ্য নিৰপেক্ষ) পূজাৰ গুণৰ বিষয়ে বক্তৃতাত লিপ্ত হোৱা বুলি কোৱা হৈছে। ভুশুন্দি ঋষিয়ে এই মতামত গ্ৰহণ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে। ক্ৰোধত লোমশই তেওঁক কাউৰী হ'বলৈ অভিশাপ দিলে, যাৰ ফলত তেওঁৰ নাম কাকভুশুন্দি ৰখা হ'ল।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ঋষি