বিজয় গিৰি

ৰাজা বিজয় গিৰি আছিল চাকমা চক্ৰৰ ১৫সংখ্যক চাকমা ৰজা। তেওঁৰ পিতৃ ১৪ নং চাকমা ৰজা সম্বুদ্ধই কৈশোৰ অৱস্থাতহে তেওঁক যুৱৰাজ (মুকুট ৰাজকুমাৰ) হিচাপে মনোনীত কৰি ৰাজকৰ্ম আৰু সামৰিক পৰিচালনাৰ প্ৰাথমিক শিক্ষা দিয়াইছিল। বিজয় গিৰিৰ এজন সৰু ভক্তিশীল ভাই আছিল — ৰাজকুমাৰ উদয় গিৰি — যিয়ে আগলৈ গৈ সিংহাসন অধিকাৰ কৰিবলৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। চাকমা মৌখিক ঐতিহ্য অনুসৰি সেই সময়ছোৱাত ৰাজ্যখন সামাজিক আৰু ভৌগোলিকভাৱে সম্প্ৰসাৰণৰ সন্ধিক্ষণত আছিল, আৰু বিজয় গিৰিকেই সেই পৰিৱৰ্তনৰে মুখ্য মুখ হিচাপে ধৰি দেখা হয়। 

ঐতিহাসিক অনুমাণিকতা অনুসৰি বিজয় গিৰিয়ে খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাৰ সময়ছোৱাত জীৱন-যাপন কৰিছিল। ৰাজকীয় সামৰিক অভিযানেৰে নিজৰ সক্ষমতা প্ৰতিষ্ঠাৰ উদ্দেশ্যে তেওঁ তেৱা নদী পাৰ হৈ সাতটা চামু বা প্ৰায় ২৬,০০০ সৈন্যৰ সৈতে জলপথেৰে ছয় দিন যাত্ৰা কৰি কলাবাঘা অঞ্চলত প্ৰৱেশ কৰিছিল। এই বৃহৎ অভিযানৰ নেতৃত্বত আছিল চাকমা ৰাষ্ট্ৰীয় সেনাবাহিনীৰ প্ৰধান সেনাধ্যক্ষ জেনেৰেল ৰাধা মোহন খিছাই, যিয়ে নিজেই যুদ্ধক্ষেত্ৰত সৈন্যসকলে আগুৱাই লৈ গৈছিল। কয়েকদিনীয়া যুদ্ধৰ ফলত তেওঁলোক টেকনাফ, ইণ্ডাং পাহাৰ আৰু কৃন্দাং পাহাৰ অঞ্চল দখল কৰিবলৈ সক্ষম হয়। এই বিজয়ক চাকমা চক্ৰৰ সামৰিক ইতিহাসত উল্লেখযোগ্য মাইলফলক হিচাপে গণ্য কৰা হয়। লগতে এই অভিযানই সেই সময়ৰ স্থানীয় আঞ্চলিক ৰাজনৈতিক সমীকৰণো সলনি কৰি চাকমা শাসনৰ প্ৰভাৱ দক্ষিণ-পূৱ দিশলৈ বিস্তৃত কৰি তোলে। 

অভিযান চলি থাকোঁতেই বিজয় গিৰিয়ে সংবাদ পায় যে ৰাজা সম্বুদ্ধৰ মৃত্যু ঘটিছে আৰু উদয় গিৰীয়ে সিংহাসন দখল কৰিছে। ঘৰুৱা সংঘাত আৰু সম্ভাৱ্য ৰক্তক্ষয় এড়াবৰ বাবে তেওঁ নিজ ৰাজ্যলৈ উভতি নাযায় আৰু সদ্য-বিজয়ী ভূ-খণ্ডতেই থকাৰ সিদ্ধান্ত লয়। তেওঁৰ সৈতে থকা সৈন্যবাহিনীৰ উল্লেখযোগ্য অংশেও নিজৰ আনুগত্য দেখুৱাই তাতেই স্থায়ী হয়। বৰ্তমানৰ আৰাকান বা ৰাখাইন এলেকাৰ “আৰি” মহিলাসকলক বিবাহ কৰি তেওঁলোক সমাজ-সংস্কৃতিত মিলি পৰে। বহু গৱেষকৰ মতে এই অভিবাসন আৰু মিশ্ৰণৰ ফলস্বৰূপেই তানচাংয়া আৰু দৈংনেট জাতিগোষ্ঠীৰ জন্ম হয়, যিয়ে নিজক উদয় গিৰি আৰু চম্পকনগৰ-কেন্দ্ৰিক প্ৰাচীন চাকমা ৰাজবংশৰ বংশধৰ বুলি মানে। সাম্প্ৰতিক নৃতাত্ত্বিক গৱেষণাতো এই মিশ্ৰণৰ ভাষাগত আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱৰ উল্লেখ পোৱা যায়। 

বিজয় গিৰিক লৈ ৰেয়াং জনগোষ্ঠী আৰু চাকমাৰ মাজত এক প্ৰাচীন মতভেদো আছে। ৰেয়াং উপাখ্যান অনুসৰি বিজয় গিৰি মাণিক্য বংশৰ শৌৰ্য্যশালী সেনাপতি আছিল আৰু তেওঁৰ যুদ্ধ কুকি ৰাজ্যৰ বিৰুদ্ধে সংঘটিত হৈছিল। কিন্তু চাকমা পৰম্পৰাগত ইতিহাসৰ মতে বিজয় গিৰি চাকমা ৰাজা সম্বুদ্ধৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ আৰু বৈধ উত্তৰাধিকাৰী আছিল। এই মতভেদক লৈ সাম্প্ৰতিক গৱেষণাতো বিচাৰ-বিবেচনা অব্যাহত আছে। ইতিহাসবিদসকলৰ মতে লিখিত দলিলৰ অভাৱ আৰু মৌখিক ইতিহাসৰ বিভিন্ন ৰূপই এই বিতৰ্কক এতিয়াও অমীমাংসিত কৰি ৰাখিছে। 

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস
শ্ৰেণী:চাকমা জনগোষ্ঠী