শ্বেৰিং ডৰ্জে

শ্বেৰিং ডৰ্জে ()(এপ্ৰিল ১৯৩৬ – ১৩ নৱেম্বৰ, ২০২০; বানান চেৰিং ডৰ্জে আৰু চেৰিং ডৰ্জে) ভাৰতৰ হিমাচল প্ৰদেশৰ এজন সাংস্কৃতিক ইতিহাসবিদ। লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ লগতে কাষৰীয়া কিছু অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা আৰু ইতিহাসৰ বিশেষজ্ঞ হিচাপে তেওঁক গণ্য কৰা হৈছিল। ৯.০২ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ উচ্চ উচ্চতাৰ অটল সুৰংগ নিৰ্মাণতো তেওঁ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। 
 জীৱনী 
ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ পঞ্জাৱ প্ৰদেশৰ কাংগৰা জিলাৰ কুল্লু তহচিল লাহাউলৰ গহাৰ উপত্যকাৰ গুস্কিয়াৰ গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল – যিটো পিছলৈ হিমাচল প্ৰদেশ ৰাজ্যৰ লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ অংশ হৈ পৰিছিল। তেওঁৰ পৰিয়ালটো তিব্বতী বৌদ্ধ ধৰ্মাৱলম্বী আৰু খেতি আৰু পশুপালনৰ কামত নিয়োজিত আছিল। তেওঁ কীলঙত উৰ্দু মাধ্যমত স্কুলীয়া শিক্ষা লাভ কৰিছিল। তাৰ পিছত পাৰিবাৰিক পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰি ডৰ্জে লামা হিচাপে প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ তিব্বতলৈ যায়। তেওঁ প্ৰথমে পশ্চিম তিব্বতৰ থোলিং মঠত তিব্বতী ভাষা আৰু মহামুদ্ৰা অধ্যয়ন কৰিছিল, আৰু তাৰ পিছত মধ্য তিব্বতৰ ছা-ংগাগ-চোলিং মঠলৈ গৈ কাগ্যু শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল। কিন্তু চীন গণৰাজ্যই তিব্বত দখল কৰাৰ বাবে তিব্বতত ৰাজনৈতিক অশান্তিৰ বাবে তেওঁ লাহাউললৈ উভতি যাবলৈ বাধ্য হয়, যাৰ ফলত তেওঁৰ পঢ়া-শুনা আধৰুৱা হৈ পৰে। ১৯৬০ চনত লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ সৃষ্টি হোৱাৰ পিছত ডৰ্জে কীলঙত জিলাখনৰ উপ-সংগ্ৰাহকৰ কাৰ্যালয়ত ভোটি (তিব্বতী) শিক্ষক হিচাপে চাকৰি লাভ কৰে। যৌৱনত তেওঁ ৰাছিয়াৰ তিব্বতবিজ্ঞানী জৰ্জ ৰ’ৰিচক লগ পায়, যিয়ে তেওঁৰ বৈজ্ঞানিক আৰু সৃষ্টিশীল কামক গঢ় দিয়াত উল্লেখযোগ্য ভূমিকা পালন কৰিছিল। কেইবাবছৰৰ পাছত ডৰ্জে জিলা জনসংযোগ বিষয়াৰ পদলৈ পদোন্নতি লাভ কৰে। অৱসৰৰ পিছত তেওঁ নিজৰ জন্ম গাঁও গুস্কিয়াৰ আৰু কুল্লুৰ মাজত সময় অতিবাহিত কৰিছিল। 
১৩ নৱেম্বৰ, ২০২০ তাৰিখে মাণ্ডীৰ নেৰচৌক মেডিকেল কলেজত ক’ভিড-১৯ত আক্ৰান্ত হৈ ডৰ্জেৰ মৃত্যু হয়।

 প্ৰভাৱ 

 গৱেষণা আৰু বৃত্তি 
সীমিত আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ সত্ত্বেও ডৰ্জে লাডাখ, লাহাউল, স্পিটি আৰু কিন্নৌৰকে ধৰি পশ্চিম আৰু হিমালয়ৰ অতিক্ৰমণ অঞ্চলৰ বিস্তৃত জ্ঞানৰ বাবে পৰিচিত হৈছিল। লাহাউল আৰু স্পিটি জিলা আৰু চুবুৰীয়া অঞ্চলত তেওঁক ‘হিমালয়ৰ বিশ্বকোষ’ বুলি বহুলভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছিল।  তেওঁক তিব্বতী ভাষাৰ বিশেষজ্ঞ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল; তিব্বতী বৌদ্ধ শাস্ত্ৰ; লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ বৌদ্ধ, বন আৰু হিন্দু সাংস্কৃতিক পৰম্পৰা; তিব্বতৰ বৌদ্ধ আৰু প্ৰাক-বৌদ্ধ ইতিহাস; আৰু পশ্চিম হিমালয়, তিব্বত আৰু মধ্য এছিয়াৰ মাজৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক সংযোগ। ডৰ্জে ঝাং ঝুং ভাষাৰ ওপৰতো কিছু গৱেষণা কৰিছিল।  তেওঁ হিমালয়ত খোজেৰে বহু যাত্ৰা কৰিছিল। 

ডৰ্জে কেইবা দশক ধৰি নগৰৰ ইণ্টাৰনেশ্যনেল ৰ’ৰিচ মেম’ৰিয়েল ট্ৰাষ্টৰ সৈতে জড়িত আছিল। ১৯৮০ চনৰপৰা তেওঁ ৰাছিয়ান ইণ্ড’লজিষ্ট আৰু ৰ’ৰিচৰ পণ্ডিত লিউডমিলা শ্বাপোছনিকোভাৰ সৈতে বিভিন্ন গৱেষণা প্ৰকল্পত সহযোগিতা কৰি আহিছে। ২০০৬ চনত ডৰ্জে লাহাউলত ৰ’ৰিচ ছ’চাইটি প্ৰতিষ্ঠা কৰে। ২০১৭ চনৰপৰা তেওঁ বিখ্যাত ৰাছিয়ান প্ৰাচ্যবিদ, দাৰ্শনিক, চিত্ৰশিল্পী, আৰু অভিযাত্ৰী নিকোলাছ ৰ’ৰিচৰ কিয়লংত (মূলতঃ ১৯৩০-৩২ চনত নিৰ্মিত আৰু ২০১২ চনত তুষাৰপাতৰ ফলত ধ্বংস কৰা) গ্ৰীষ্মকালীন অধ্যয়নৰ পুনৰ্গঠনত মূল ভূমিকা পালন কৰিছিল। 

ডৰ্জে হিন্দী আৰু তিব্বতী ভাষাত কেইবাটাও প্ৰবন্ধ লিখিছিল।  বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁ কুল্লু আৰু লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাত গৱেষণা কৰা অসংখ্য গৱেষকক পথ প্ৰদৰ্শন কৰিছিল এই তালিকাত অন্যান্যসকলৰ লগতে তিব্বতবিদ জন ভিনচেণ্ট বেলেজা আৰু টাছি চেৰিং  আৰু নৃতত্ত্ববিদ হিমিকা ভট্টাচাৰ্যৰ নাম উল্লেখ কৰিব পাৰি।  তেওঁ বহু বিদ্বান আৰু সাহিত্য আলোচনা-চক্ৰত আৰু কুল্লুৰ অন্যান্য সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ভাষণ দিছিল। কুল্লু উপত্যকাৰ সাম্প্ৰতিক পৰিস্থিতিৰ ওপৰত মন্তব্যৰ বাবেও তেওঁক সংবাদ মাধ্যমে বিচাৰিছিল 

২০১২ চনত ডৰ্জে হিমাচল প্ৰদেশৰ ভাৰতীয় ইতিহাস সংকলন সমিতিৰ উপ-সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল 

২০১৮ চনত ডৰ্জে হিমাচল প্ৰদেশ একাডেমীৰ সাধাৰণ পৰিষদত লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ প্ৰতিনিধি হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে। 

 অটল সুৰংগ নিৰ্মাণত ভূমিকা 
১৯৯৯-২০০০ চনৰ ভিতৰত সহযোগী লাহাউলী তাছি দাৱা (উৰ্ধ্বতন ‘গোপাল অৰ্জুন’)ৰ সৈতে শ্বেৰিং দৰ্জেই তেতিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী অটল বিহাৰী বাজপেয়ীক ৰোহটাং পাছৰ তলত সুৰংগ নিৰ্মাণৰ ধাৰণা প্ৰস্তাৱ কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ইয়াৰদ্বাৰা বছৰজুৰি লাহাউল উপত্যকালৈ পথ সংযোগ সম্ভৱ হ’লহেঁতেন, যিটো উপত্যকাত প্ৰতি বছৰে ৰোহটাং পাছ তুষাৰপাতৰ বাবে বন্ধ হৈ থকাৰ সময়ত ছমাহৰ বাবে বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছিল। ডাৱা আৰু ডৰ্জে হিমাচল প্ৰদেশৰ চাৰিজনীয়া প্ৰতিনিধি দলৰ অংশ আছিল যিয়ে দুবছৰৰ ভিতৰত কেইবাবাৰো প্ৰধানমন্ত্ৰী বাজপেয়ীৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰি পাছৰ তলত সুৰংগ নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়াই নিছিল। শেষত ইয়াৰ ফলত অটল সুৰংগ নিৰ্মাণ হয়, যিটো ২০২০ চনৰ অক্টোবৰ মাহত উদ্বোধন কৰা হয়। 

অন্যান্য 

 ১৯৬০ চনৰ আৰম্ভণিতে দৰ্জে ভোটি শিক্ষক আৰু মনোহৰ সিং গিলৰ ঘনিষ্ঠ সহায়ক হিচাপে কাম কৰিছিল, যেতিয়া পিছৰজনে লাহাউল আৰু স্পিটি জিলাৰ উপাযুক্ত হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। গিলে স্বীকাৰ কৰে যে ডৰ্জে তেওঁৰ গ্ৰন্থ হিমালয়ান ৱণ্ডাৰলেণ্ড গঢ় দিয়াত কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰিছিল। দশক দশক ধৰি ডৰ্জে আৰু এম. গিল ঘনিষ্ঠ বন্ধু হৈ পৰিল। 
 ১৯৬০ চনৰ মাজভাগৰপৰা ডৰ্জে বৌদ্ধ ভিক্ষুনী টেনজিন পালমোৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু আছিল। কেভ ইন দ্য স্নো নামৰ কিতাপখনত কোৱাৰ দৰে তেওঁ তিনিবছৰীয়া কঠোৰ ধ্যান ৰিট্ৰিটত থকাৰ সময়তে ছমাহৰ মূৰে মূৰে এবাৰ লাহাউলৰ ওপৰত থকা তেওঁৰ গুহাটোলৈ সামগ্ৰী আনিছিল। 
 ডৰ্জে ১৪ নং দালাই লামাৰ ঘনিষ্ঠ বুলিও জনা গৈছিল। 
 লণ্ডনৰ ব্ৰিটিছ মিউজিয়ামত লাহাউলত থকা শ্বেৰিং ডৰ্জেৰ ঘৰৰ ফটো আছে, যিখন ১৯৭৪ চনত ক্ৰীষ্টিনা নোবেলে তুলিছিল 
 ডৰ্জে ২০১১ চনত ট্ৰাইচাইকেল আলোচনীৰ এটা প্ৰবন্ধত উল্লেখ কৰিছে, যিটো আমেৰিকাৰ দাৰ্শনিক ডেন উইক্লাৰৰ হিমালয় ভ্ৰমণৰ সৈতে জড়িত এটা উপাখ্যানৰ সৈতে জড়িত। 

 গ্ৰন্থতালিকা 

 Dorje, Tshering. (2005). 'Punan ki boli mein ek geet'. Kunzom Magazine, Volume 1 (pp.  35–36). 
 Dorje, Tshering. (2017). 'Roerich in Lahoul (Lahul)'.

 তথ্যৰ উৎস 

শ্ৰেণী:হিমাচল প্ৰদেশৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:মৃত ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ইতিহাসবিদ
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ব্যক্তি