বিধু বিনোদ চোপ্ৰা

বিধু বিনোদ চোপ্ৰা () এজন ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, প্ৰযোজক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু সম্পাদক। চোপ্ৰাই পাঁচটা ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা আৰু দহটা ফিল্মফেয়াৰ বঁটাকে ধৰি কেইবাটাও প্ৰশংসা লাভ কৰিছে। ক্ৰাইম নাটক পৰিন্দা (১৯৮৯), দেশপ্ৰেমমূলক ৰোমান্টিক নাটক ১৯৪২: এ লাভ ষ্ট’ৰী (১৯৯৪), একচন নাটক মিছন কাশ্মীৰ (২০০০) আৰু জীৱনীমূলক নাটক ১২থ ফেইল (২০২৩) আদি ছবি পৰিচালনাৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত। বিনোদ চোপ্ৰা ফিল্মছৰ বেনাৰত মুন্না ভাইৰ চলচ্চিত্ৰ ধাৰাবাহিক ৩ ইডিয়টছ (২০০৯), পি কে (২০১৪), আৰু সঞ্জু (২০১৮) প্ৰযোজনা কৰাৰ বাবেও তেওঁ পৰিচিত।

প্ৰাথমিক জীৱন
চোপ্ৰাৰ জন্ম আৰু ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল ভাৰতৰ জম্মু-কাশ্মীৰৰ শ্ৰীনগৰৰ এটা পাঞ্জাবী হিন্দু পৰিয়ালত। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম ডি.এন.চোপ্ৰা আৰু প্ৰবীণ চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৰামানন্দ সাগৰ তেওঁৰ সতীয়া ভাতৃ।  তেওঁৰ ভাতৃ বীৰ কে চোপ্ৰা ভাৰতীয় ৰাজনীতিৰ পণ্ডিত আছিল আৰু প্ৰযোজক হিচাপে কাম কৰিছিল।  তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃ মূলতঃ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ পেছাৱৰৰ বাসিন্দা আছিল।  ১৯৯০ চনত কাশ্মীৰ সংঘাতৰ সময়ত তেওঁৰ মাতৃ শান্তি দেৱী মহালক্ষ্মীয়ে কাশ্মীৰ এৰি গুছি গৈছিল ।একে কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰত নিৰ্মিত তেওঁৰ ছবি শিকাৰা মাতৃৰ নামত উৎসৰ্গা কৰিছিল। তেওঁ পুনেৰ ফিল্ম এণ্ড টেলিভিছন ইনষ্টিটিউট অৱ ইণ্ডিয়াত চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে।

কৰ্ম জীৱন
চোপ্ৰাই ছাত্ৰ অৱস্থাত নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথমখন চুটি ছবি মাৰ্ডাৰ এট মাংকি হিল (১৯৭৬)-এ শ্ৰেষ্ঠ চুটি পৰীক্ষামূলক চলচ্চিত্ৰৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা আৰু শ্ৰেষ্ঠ ছাত্ৰ চলচ্চিত্ৰৰ বাবে গুৰু দত্ত সোঁৱৰণী বঁটা লাভ কৰে।

ইয়াৰ পিছত ভাৰতৰ নিঃস্ব শিশুসকলৰ দুৰ্দশাৰ ওপৰত আলোকপাত কৰা এখন চুটি তথ্যচিত্ৰ প্ৰকাশ পায়, যাৰ নাম আছিল এণ এনকাউণ্টাৰ উইথ ফেচছ (১৯৭৬) যিখন ১৯৭৯ চনত শ্ৰেষ্ঠ তথ্যচিত্ৰ চুটি ছবিৰ একাডেমী বঁটাৰ বাবে মনোনীত হয়।১৯৮০ চনত টাম্পেৰে চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত এই চুটি তথ্যচিত্ৰ খনে গ্ৰেণ্ড প্ৰিক্স লাভ কৰে।

তেওঁৰ প্ৰথমখন পূৰ্ণদৈৰ্ঘ্য বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ছবি ছাজায়ে মাউট আছিল তেওঁৰ পূৰ্বৰ চুটি ছবি মাৰ্ডাৰ এট মাংকি হিলৰ অভিযোজন। ইয়াত অভিনয় কৰিছিল নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ, ৰাধা ছালুজা আৰু দিলীপ ধাৱনে। বনৰাজ ভাটিয়াই ছবিখনৰ সংগীত ৰচনা কৰিছিল।

১৯৮৫ চনত তেওঁ নিজাকৈ প্ৰডাকচন কোম্পানী বিনোদ চোপ্ৰা ফিল্মছ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।তেতিয়াৰ পৰা কোম্পানীটোৱে বলীউডৰ ডাঙৰ ডাঙৰ ছবি নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আগবাঢ়িছে, আৰু বৰ্তমান ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু সফল চলচ্চিত্ৰ প্ৰডাকচন হাউচ।

তেওঁৰ পৰৱৰ্তী পৰিচালনাৰ উদ্যোগ খামোছৰ বাবে চোপ্ৰাই ভাৰতৰ কিছুমান উন্নত অভিনয় প্ৰতিভাক লৈ এক অভিনেতা-অভিনেত্ৰী একত্ৰিত কৰিছিল। শ্বাবানা আজমী, আমোল পালেকাৰ, নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ আৰু পংকজ কাপুৰ আদিয়ে বিশিষ্ট চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। কাশ্মীৰত পৰিৱেশিত এখন উদ্ভাৱনীমূলক মেটা থ্ৰিলাৰ খামোছ এই ধাৰাটোৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য ভাৰতীয় ছবিৰ ময্যদা ৰক্ষা কৰি আছে।

তেওঁৰ পৰৱৰ্তী পৰিচালক ক্ৰাইম নাটক পৰিন্দা (১৯৮৯) হিন্দী চিনেমাৰ এক ল্যাণ্ডমাৰ্ক চিনেমা হিচাপে প্ৰমাণিত হয়। ই অপৰাধ নাটকৰ কক্ষপথ আৰু হিন্দী ছবিত ব্যৱহৃত ছবিৰ শব্দভাণ্ডাৰ সম্প্ৰসাৰিত কৰাৰ লগতে সমালোচকৰ ব্যাপক প্ৰশংসা আৰু অসংখ্য বঁটা লাভ কৰে। 

চোপ্ৰাৰ পৰৱৰ্তী ছবি ১৯৪২: এ লাভ ষ্ট’ৰী (১৯৯৪) ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অৱনতিৰ সময়ত পৰিৱেশিত এখন দেশপ্ৰেমমূলক ৰোমান্টিক নাটক আছিল। অনিল কাপুৰ আৰু মনীষা কয়ইৰালাৰ মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল। কিংবদন্তি আৰ ডি বৰ্মনে সংগীত ৰচনা কৰা এইখন আছিল তেখেতৰ শেষ ছবি য’ত বৰ্মনে শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰাৰ লগতে ছবিখনে ৪০ সংখ্যক ফিল্মফেয়াৰ বঁটাত মুঠ ৯টা বঁটা লাভ কৰে।

ইয়াৰ পিছত চোপ্ৰাই চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা ৰাজকুমাৰ হিৰানীৰ সৈতে মিলি ৫খন ছবি নিৰ্মাণ কৰে: মুন্না ভাই এম বি বি এছ, লাগে ৰাহো মুন্না ভাই, ৩ ইডিয়টছ, পি কে, আৰু সঞ্জু। প্ৰথম ৩খন, যিবোৰ চোপ্ৰাইও সহযোগীভাৱে লিখিছিল, প্ৰত্যেকেই শ্ৰেষ্ঠ জনপ্ৰিয় ছবি প্ৰদান কৰা স্বাস্থ্যকৰ মনোৰঞ্জনৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে, আৰু লাগে ৰাহো মুন্না ভাইয়ে শ্ৰেষ্ঠ চিত্ৰনাট্যৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটাও লাভ কৰে। এই সকলোবোৰ ব্যৱসায়িকভাৱেও অতি সফল হৈছিল, ৩ ইডিয়টছ আৰু পি কে ভাৰত আৰু বিশ্বৰ সৰ্বকালৰ সৰ্বাধিক উপাৰ্জনকাৰী ভাৰতীয় ছবি হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল, পূব এছিয়াৰ বজাৰতো প্ৰৱেশ কৰিছিল। পৰিনীতা, ফেৰাৰী কি সাৱাৰী, ৱাজিৰ আদিও লিখিছিল আৰু প্ৰযোজনা কৰিছিল।

কিন্তু ২০০০ চনৰ পিছত চোপ্ৰাৰ পৰিচালিত পৰৱৰ্তী ছবি ইমান সফল নহ’ল; এই বোৰ ক্ৰমে, ২০০৭ চনত তেওঁৰ ছবি একলব্য: দ্য ৰয়েল গাৰ্ড, ২০১৫ চনত তেওঁৰ নিজা ছবি পৰিন্দাৰ পুনৰ্নিৰ্মাণ ব্ৰকেন হৰ্চেছ,   ২০২০ চনত কাশ্মীৰী হিন্দুৰ পলায়নৰ ওপৰত মুক্তি পোৱা ৰোমান্টিক নাটক শিকাৰা, আৰু খামোছ।

ইয়াৰ পিছত চোপ্ৰাই ২০২৩ চনত মুক্তি পোৱা বায়’পিক ১২থ ফেইলৰ জৰিয়তে পুনৰ সফলতালৈ ঘূৰি আহিছিল। উৎকৃষ্ট সমালোচনা আৰু মুখে-মুখে কৰা প্ৰশংসাৰ বাবে ছবিখনে শেষত আৰ্থিক সফলতা লাভ কৰে য’ত ২০ কোটিৰ বাজেটত নিৰ্মিত এই ছবিখনে ৭০ কোটি টকা উপাৰ্জন কৰে।এই ছবিৰ জৰিয়তে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ ছবি, পৰিচালক, চিত্ৰনাট্য, সম্পাদনাকে ধৰি ৫টা ফিল্মফেয়াৰ বঁটা লাভ কৰে।

ব্যক্তিগত জীৱন
বিধু বিনোদ চোপ্ৰাৰ তিনিবাৰ বিবাহ সম্পন্ন হৈছেিল, তেওঁৰ প্ৰথম পত্নী আছিল বিখ্যাত সম্পাদক ৰেণু ছালুজা (মৃত্যু ১৯৭৬–১৯৮৩), তাৰ পিছত তেওঁৰ বিবাহ হৈছিল ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ বিভাগৰ তথ্যচিত্ৰৰ সুপৰিচিত পৰিচালক এছ সুখদেৱ (১৯৩৩–১৯৭৯)ৰ কন্যা চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা শ্ববনম সুখদেৱ (মৃত্যু ১৯৮৫–১৯৮৯)ৰ সৈতে। শ্ববনমৰ সৈতে তেওঁৰ সাংসাৰিক জীৱনৰ এগৰাকী কন্যা ঈশা চোপ্ৰা আছে, যিয়ে নৃত্য প্ৰশিক্ষক আৰু নৃত্য পৰিচালিকা হিচাপে কাম কৰি আছে।Watch: A documentary revisits S. Sukhdev's life and career. Scroll.in.

ইয়াৰ পিছত তেওঁৰ বিবাহ সম্পন্ন হয় ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ সমালোচক অনুপমা চোপ্ৰাৰ সৈতে ১৯৯০ চনৰ ১ জুনত । তেওঁলোকৰ দুটা সন্তান আছে, এজন পুত্ৰ অগ্নি আৰু আনগৰাকী কন্যা জুনি চোপ্ৰা।

তথ্য় সূত্ৰ