নকুল সহদেৱ ৰথ

নকুল সহদেৱ ৰথ  ভাৰতৰ তামিলনাডু ৰাজ্যৰ কাঞ্চীপুৰম জিলাৰ বংগ উপসাগৰৰ ক’ৰ’মেণ্ডেল উপকূলৰ মহাবলীপুৰমত পঞ্চৰথ কমপ্লেক্সত অৱস্থিত  এক কীৰ্তিচিহ্ন। ই একক ভাৰতীয় শিল কাটি স্থাপত্যৰ উদাহৰণ।
সপ্তম শতিকাৰ শেষৰ ফালৰ পৰা পল্লৱ ৰাজ্যৰ ৰজা প্ৰথম মহেন্দ্ৰবৰ্মান আৰু তেওঁৰ পুত্ৰ প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান (৬৩০–৬৮০ খ্ৰীষ্টাব্দ; ইয়াক মমল্ল বা "মহাযোদ্ধা" বুলিও কোৱা হয়) ৰাজত্বকালৰ বুলি কোৱা হয়। সমগ্ৰ কমপ্লেক্সটো ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ (ASI)ৰ তত্বাৱধানত আছে আৰু ১৯৮৪ চনৰ পৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা মহাবলীপুৰমৰ স্মৃতিসৌধৰ গোটসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।

ৰথৰ দৰে মন্দিৰটো গোলাপী গ্ৰেনাইটৰ একক একক শিলৰ পৰা খোদিত কৰা হৈছে।  
যদিও কেতিয়াবা ভুলতে মন্দিৰ বুলিও কোৱা হয়, তথাপিও এই গঠনটো পবিত্ৰ কৰা হোৱা নাছিল, কিয়নো ই প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মানৰ মৃত্যুৰ পিছলৈকে অপবিত্ৰ হৈ আছিল।  
মহাভাৰত মহাকাব্যৰ পৰা পাঁচজন পাণ্ডৱৰ শেষৰ দুজন ভাতৃৰ নামেৰে এই গঠনৰ নামকৰণ কৰা হৈছে, 
যদিও এই নামকৰণ ঐতিহাসিকভাৱে সমৰ্থিত নহয়।:File:Infoboard board of Pancha Rathas.jpg এই সৰু, অসমাপ্ত গঠনটো ইন্দ্ৰ দেৱতাক উৎসৰ্গিত।
ভূগোল
কাঞ্চীপুৰম জিলাৰ ভাৰত মহাসাগৰৰ বংগ উপসাগৰৰ কৰ’মেণ্ডেল উপকূলৰ মহাবলীপুৰম (পূৰ্বতে মমল্লপুৰম নামেৰে জনাজাত)ত অৱস্থিত এই গঠন। ই ৰাজধানী চহৰ চেন্নাই (পূৰ্বতে মাদ্ৰাজ নামেৰে জনাজাত)ৰ পৰা প্ৰায় ৩৫ মাইল (৫৬ কিলোমিটাৰ) দক্ষিণে অৱস্থিত, 
আনহাতে চেংগলপট্টু প্ৰায় ২০ মাইল (৩২ কিলোমিটাৰ) দূৰত।

তীৰৰেখাৰ ওচৰতে অৱস্থিত এই ৰথ কমপ্লেক্স। যদিও নকুলা-সহদেৱ ৰথ পঞ্চৰথৰ অংশ, তথাপিও ই আন চাৰিটাৰ পৰা পৃথক। নকুল-সহদেৱ ৰথ দক্ষিণমুখী, আনহাতে ধৰ্মৰাজ, ভীম, অৰ্জুন আৰু দ্ৰৌপদী ৰথ পশ্চিমমুখী।  ৰথৰ বাহিৰৰ অংশ বৌদ্ধ মন্দিৰৰ চৈত্য হলৰ দৰে যদিও সৰু পৰিসৰত।
ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
যদিও ইয়াক একক মন্দিৰ বুলি গণ্য কৰা হয়, তথাপিও "মন্দিৰ" নামটো ভুল নামকৰণ কাৰণ পাঁচটা ৰথ কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ হোৱা নাছিল,  যাৰ প্ৰমাণ শিখৰত থকা খোদিত নোহোৱা শিলে। সেয়ে ৰথবোৰ পবিত্ৰ কৰা নাছিল, পূজাও কৰা হোৱা নাছিল। মহাকাব্য মহাভাৰত খ্যাতিৰ পাঁচজন পাণ্ডৱ ভাতৃৰ ভিতৰত শেষৰ দুজন নকুল আৰু সহদেৱৰ নামেৰে এই গঠনৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। নকুল আৰু সহদেৱক "গজপৃষ্ঠকৰ" বুলিও কোৱা হয়,
যিটো সংস্কৃতত হাতীৰ পিঠিৰ কাৰিকৰী নাম।

ইতিহাস

এই ৰথ আৰু বাকী চাৰিটাৰ বৈশিষ্ট্যক প্ৰাচীন ভাৰতীয় স্থাপত্যৰ কোনো অনুৰূপ নিৰ্মাণৰ সৈতে নিৰ্দিষ্টভাৱে জড়িত কৰিব নোৱাৰি। কিন্তু এই পাঁচ ৰথয়ে ভাৰতীয় মন্দিৰ স্থাপত্যৰ বিকাশৰ পূৰ্বসূৰী বা আৰ্হি হিচাপে কাম কৰিছিল। আন চাৰিটা পঞ্চৰথৰ দৰেই এই শিলৰ ভৱনটোও ইয়াৰ পূৰ্বৰ কাঠৰ সংস্কৰণৰ প্ৰতিৰূপ।
যদিও ইয়াক একক মন্দিৰ বুলি গণ্য কৰা হয়, "মন্দিৰ" এটা ভুল নাম কাৰণ পাঁচটা ৰথ কেতিয়াও সম্পূৰ্ণ হোৱা নাছিল, 
যাৰ প্ৰমাণ শিখৰত থকা খোদিত নোহোৱা শিলে। সেয়ে ৰথবোৰ পবিত্ৰ কৰা নাছিল, পূজাও কৰা হোৱা নাছিল। ৬৬৮ খ্ৰীষ্টাব্দত প্ৰথম নৰসিংহবৰ্মান ৰজাৰ মৃত্যুৰ বাবেই পাঁচোটা ৰাথৰ অৱস্থা অসম্পূৰ্ণ হোৱাৰ কাৰণ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
আনকি পাণ্ডৱৰ লগত জড়িত মহাকাব্যৰ নামটোও ইতিহাসে সমৰ্থন নকৰে। আন কেইবাটাও কীৰ্তিচিহ্নৰ লগতে এই ৰাথে ১৯৮৪ চনত "মহাবলীপুৰমৰ কীৰ্তিচিহ্ন গোট"ৰ অংশ হিচাপে ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰৰ মৰ্যাদা লাভ কৰে।

লগতে চাওক
 পঞ্চৰথ
 ধৰ্মৰাজ ৰথ
 দ্ৰৌপদী ৰথ
 গংগাৰ অৱতৰণ
 অৰ্জুন ৰথ
 ভীম ৰথ

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰত
শ্ৰেণী:তামিলনাডু