আইয়ানাৰ

আইয়ানাৰ () হৈছে দক্ষিণ ভাৰত আৰু শ্ৰীলংকাত পূজা কৰা তামিল লোকদেৱতা। তেওঁৰ পূজা গ্ৰাম্য তামিল লোকসকলৰ মাজত প্ৰচলিত। কিছুমান গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে আইয়ানাৰক হয়তো আগতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দেশসমূহতো পূজা কৰা হৈছিল। তেওঁক মূলতঃ তামিলনাডুৰ অন্যতম গাঁৱৰ দেৱতা হিচাপে পূজা কৰা হয়। 
গ্ৰাম্য অঞ্চলত আইয়ানাৰক উৎসৰ্গিত মন্দিৰসমূহৰ কাষে কাষে সাধাৰণতে তেওঁ আৰু তেওঁৰ সংগীসকলে ঘোঁৰা বা হাতীত উঠি অহা বৃহৎ, ৰঙীন মূৰ্তি থাকে।

ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
তামিল শব্দ আইয়ানাৰ মূল শব্দ আয়াৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো তামিল ভাষাত সন্মানীয় ব্যক্তিক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এটা সন্মানজনক শব্দ।Indrapala, K., The evolution of an ethnic identity: The Tamils in Sri Lanka C. 300 BCE to C. 1200 CE, p.# কিছুমানে প্ৰস্তাৱ কৰে যে আৰিয়ান হ'ব পাৰে তামিল শব্দ আয়্যানৰ সংস্কৃত সংস্কৰণ, যাৰ অৰ্থ একে।Smith, B. L., Religion and Legitimacy of power in South Asia, p.6
কেৰালাৰ এখন গাঁৱত অৱস্থিত সাস্থৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা সুপৰিচিত মন্দিৰ আছে, যাক "আৰ্য্যংকভু" বুলি কোৱা হয়।
আইয়ানাৰৰ আন এটা নাম সাস্থ  একেধৰণৰ বিতৰ্কৰ বিষয়। যদিও সংস্কৃত গ্ৰন্থত তেওঁ সাস্থ হিচাপে দেখা যায়, প্ৰাচীন যদিও সংস্কৃত শাস্ত্ৰত তেওঁ সাস্থ হিচাপে দেখা যায়, প্ৰাচীন তামিল লিপিত তেওঁক চত্তন বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। যদিও আজিকালি আইয়ানাৰক বুজাবলৈ বিশেষভাৱে ব্যৱহৃত শব্দটো, তথাপিও একে নামেৰে আন দুজন দেৱতা জনা যায়। বুদ্ধক সস্থ বুলিও কোৱা হয় আৰু ব্ৰহ্মশাস্ত মুৰুগনৰ আন এটা নাম। সাস্থ হৈছে এজন শিক্ষকৰ বাবে সাধাৰণ সংস্কৃত শব্দ।

উন্নয়ন
আইয়ানাৰৰ উৎপত্তি আৰু বিকাশৰ পুনৰ্গঠন কৰিব পৰাকৈ প্ৰমাণ খুব কমেইহে পোৱা যায়। কিছুমান গৱেষকে ধৰি লৈছে যে চট্টানে বৌদ্ধ ধৰ্মৰ সৈতে তামিল দেশত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে। আইয়ানাৰৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উল্লেখ খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰ তামিলনাডুৰ আৰ্কটৰ চিকাৰ মুখীয়ালৰ নায়ক শিলত পোৱা গৈছিল। শিলালিপিসমূহত থকা বাক্যাংশটোৱে "অয়্যানাপ্পান; চত্তনৰ মন্দিৰ" বুলি অনুবাদ কৰিব পাৰি, এই কথা নিশ্চিত কৰে যে আয়্যান আৰু চত্তন একেটা দেৱতাৰ নাম আছিল। শ্ৰীলংকাৰ ইছুৰুমুনিয়া বৌদ্ধ মন্দিৰত এজন মানুহ আৰু ঘোঁৰাৰ শিলত খোদিত ছবিক আয়নাৰৰ সৈতে চিনাক্ত কৰা হৈছে। 
শ্ৰীলংকাৰ সিংহল বৌদ্ধসকলে এতিয়াও তেওঁক আয়নায়াকে নামৰ লোকদেৱতা হিচাপে পূজা কৰে। 
সংস্কৃতৰ উৎস
ব্ৰহ্মাণ্ড পুৰাণৰ পিছত খ্ৰীষ্টীয় সপ্তম শতিকাৰ পৰা সংস্কৃত উৎসসমূহত সাস্থৰ আবিৰ্ভাৱ হয়। ইয়াত বিষ্ণুৰ নাৰী ৰূপ মোহিনীৰ সৈতে শিৱৰ সংগমৰ সময়ত গাখীৰৰ সাগৰ মন্থন হোৱাৰ পিছত জন্ম হোৱা হৰি আৰু হৰৰ পুত্ৰ হৰিহৰসুতৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰা হৈছে।  পূৰ্বকৰণ, আশুমতভেদ, সুপ্ৰভেদকে ধৰি দক্ষিণ শৈৱ সিদ্ধান্তৰ শিৱগম সংকলনতো সাস্থৰ প্ৰতিমূৰ্তিৰ অসংখ্য উল্লেখ আছে। আন আন হিন্দু শৈৱ গ্ৰন্থ যেনে ঈশান শিৱ গুৰু পদ্ধাতি, কুলালা শাস্ত্ৰগম, শিলপৰত্ন আদিত তেওঁৰ পূজা আৰু প্ৰতিমূৰ্তিৰ বিষয়ে চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
তামিল উৎস
thumb
ফ্ৰেড ক্লথীৰ মতে আইয়ানাৰ হৈছে কেৰেলা আৰু তেতিয়াৰ তামিলকাম তামিলনাডুৰ কিছু অংশ শাসন কৰা আয় মুখীয়ালৰ প্ৰধান দেৱতা আইয়ানৰ তামিল অভিযোজন। তেওঁ লগতে কৈছে যে আয়াৰ অৰ্থাৎ গো পশুপালক আৰু ৰক্ষক শব্দটো আয় মুখীয়াল আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ দেৱতা উভয়ৰে বাবে উপযুক্ত নাম। তামিল সংগম সাহিত্যত প্ৰায়ে চত্তন নামৰ কবি আৰু ব্যৱসায়ীসকলৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়, যিসকলে হয়তো সাস্থক নিজৰ পৰিয়ালৰ দেৱতা হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰিছিল।

প্ৰতিমূৰ্তি
আইয়ানাৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত প্ৰতিচ্ছবিখনত তেওঁক অকলে চিত্ৰিত কৰা হৈছে, তেওঁৰ সোঁহাতত চেণ্টু (বেঁকা লাঠি) লৈ আছে। কেতিয়াবা তেওঁক চাবুক, লাখুটি, তৰোৱাল বা ৰাজদণ্ডো ধৰি থকা দেখা যায়। যেতিয়া তেওঁ কুঁজৰ ভংগীমাত থাকে তেতিয়া তেওঁৰ আঁঠু আৰু কঁকালত যোগপস্তম বা বাগুপাষ্টয় নামেৰে জনাজাত এটা ধ্যান বেল্ট বান্ধি দিয়া হয়।
পিংগলন্তাই নিঘান্তু, কন্দ পুৰাণম আৰু চোলা ব্ৰঞ্জত তেওঁৰ বাহনক বগা হাতী বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ঘোঁৰাটো তেওঁৰ স্থানীয় মন্দিৰত প্ৰচুৰ পৰিমাণে দেখা পোৱা আন এটা পৰ্বত। কিছুমান গ্ৰন্থত নীলা ঘোঁৰা আৰু ম'হক তেওঁৰ মাউণ্ট হিচাপেও উল্লেখ কৰা হৈছে। আয়্যাপ্পান পূজাৰ জনপ্ৰিয়তাৰ পিছত বাঘটোক সাস্থৰ বাহন বুলিও চিনাক্ত কৰা হয়।

আইয়ানাৰৰ বিষয়ে আন আন শিলালিপিত উল্লেখ আছে যে তেওঁৰ লগত পূৰ্ণ আৰু পুষ্কলা নামেৰে জনাজাত দুগৰাকী পত্নী আছিল।  পূৰ্ণা (সোঁফালে) ক'লা ৰঙৰ আৰু সোঁহাতত বৰাদমুদ্ৰ আৰু বাওঁহাতে নীলা পদ্ম। পুষ্কলা (বাওঁফালে) হালধীয়া ৰঙৰ আৰু সোঁহাতত ফান্দ এটা লৈ আছে।শিলপৰত্নে তেওঁক প্ৰভা নামৰ এগৰাকী পত্নী আৰু তেওঁলোকৰ সত্যকন নামেৰে পৰিচিত আঠ বছৰীয়া ল'ৰাটোৰ সৈতে বৰ্ণনা কৰিছে

লোককথাত আইয়ানাৰক হাতী বা ঘোঁৰাত উঠি গাঁৱৰ ৰক্ষক বুলি গণ্য কৰা হয়। ভক্তক ৰক্ষা কৰিবলৈ তেওঁ ধনু-কাঁড় লৈ ফুৰে। পৱদৈৰায়ণ আৰু কৰুপপাছামী তেওঁৰ পৰিচাৰক। গাঁৱত স্থাপন কৰা আইয়ানাৰৰ মূৰ্তিসমূহ সাধাৰণতে বিশাল আৰু সুপ্ৰভেদ আগমত বৰ্ণনা কৰা সাস্থৰ ভূতৰ দৰে প্ৰতিমূৰ্তিৰ সৈতে মিল খায়। গ্ৰাম্য অঞ্চলত আইয়ানাৰক প্ৰায়ে এস্কৰ্টৰ সৈতে চিত্ৰিত কৰা হয়, সাধাৰণতে দেৱতাৰ তলতীয়াসকলে গঠিত, কেতিয়াবা দানৱকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। এই প্ৰথা অনুসৰি টেৰাকোটা ঘোঁৰা সাধাৰণতে মন্দিৰৰ বাহিৰত ৰখা হয়। এইবোৰ দেৱতাক ৰাতিৰ সময়ত ভ্ৰমণৰ বাবে ঘোঁৰা হিচাপে দিয়া হয়।

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী: লোককথা