দেৱাশীষ ৰায়

দেৱাশিস ৰায় (জন্ম ৯ এপ্ৰিল ১৯৫৯) এগৰাকী বাংলাদেশী ৰাজনীতিজ্ঞ আৰু আইনজীৱী। তেওঁ হৈছে চিত্তাকল হিল ট্ৰাক্টছৰ আদিবাসীসকলৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক বৃহৎ সমষ্টি চাকমা চক্ৰৰ আনুষ্ঠানিক ৰজা। ২০১৪ ৰপৰা ২০১৬ চনলৈকে তেওঁ জাতিসংঘৰ আদিবাসী বিষয়ক স্থায়ী মঞ্চ (United Nations Permanent Forum on Indigenous Issues)ৰ এজন সদস্য আছিল।

 ব্যক্তিগত জীৱন 
ৰায়ৰ প্ৰথম স্ত্ৰী আছিল তাতু ৰায়, যাৰ মৃত্যু ১৯৯৮ চনত হৈছিল। এই দম্পতীৰ দুজন সন্তান জন্ম হয়, জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ ত্ৰিভুবন আৰ্যদেৱ ৰায় আৰু এজনী কন্যা।

৪ জুলাই ২০১৪ তাৰিখে তেওঁ দ্বিতীয়বাৰলৈ বিবাহ কৰে ইয়ান ইয়ানক, যি ৰাখাইন জাতিগত গোষ্ঠীৰ সদস্যা। এই দম্পতীৰ ১৬ এপ্ৰিল ২০১৫ তাৰিখে এটা পুত্ৰসন্তান জন্ম হয়।


 কেৰিয়াৰ 
দেৱশীষ ৰায় এজন চাকমা পৰিয়ালৰ সন্তান। পেচা মতে তেওঁ আইনজীৱী, আৰু ২০০৬–২০০৮ বৰ্ষৰ বাংলাদেশী ৰাজনৈতিক সংকটৰ সময়ত বাংলাদেশৰ চীফ এডভাইজৰ (তাৰ কাৰ্যকালীন চৰকাৰ)ৰ বিশেষ সহায়ক হিচাপে কৰ্মৰত আছিল। সেই সময়ত তেওঁ চিটাগং হিল ট্ৰাক্টছ বিষয়ক মন্ত্ৰ্যালয়ৰ তথা বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্বপূৰ্ণভাৱে কাৰ্য কৰিছিল।

১৯৭১ চনত পাকিস্তানৰপৰা বাংলাদেশৰ স্বাধীনতাৰ পাছত তেওঁৰ পিতা ত্ৰিদেৱ ৰায় পাকিস্তানলৈ বিতাড়িত হোৱাৰ পাছতেই দেৱশীষ ৰায়লৈ চাকমা চক্ৰৰ ৰজাৰ দায়িত্ব আৰোপ কৰা হয়। ১৯৭০ চনৰ জাতীয় নিৰ্বাচনত ত্ৰিদেৱ ৰায় পূৰ্ব পাকিস্তানৰ নিৰ্বাচনত আবামী লীগ প্ৰাৰ্থীৰ ভিতৰৰ অন্যতম আছিল। স্বাধীনতা যুদ্ধৰ অন্ততঃ ত্ৰিদেৱ ৰায় পাকিস্তান পলায়ন কৰিছিল, যদিও ৰাজপত্নী (ৰাণী) আৰু যুৱৰাজসহ অনেককে ৰাঙামাটি প্ৰাসাদত ৰাখি দিয়া হৈছিল। স্বাধীন বাংলাদেশৰ পাছতেই যুবৰাজ দেৱাশিস ৰায়ক অনুপস্থিত পিতৃৰ ঠাইত চাকমা চক্ৰৰ নতুন ৰজা ঘোষণা কৰা হয়।

বৰ্তমানৰ কাৰ্য
দেৱাশীষ ৰায় এজন প্ৰকৃত আইনজীৱী। তেওঁ কমপক্ষে তিনিখন দেশৰ আইন শিক্ষা লাভ কৰিছিল। তেওঁ ১৯৮১ চনত ৰাঙামাটি গবৰ্ণমেণ্ট কলেজৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰে, তাৰপিছত ১৯৮৫ চনত ইউকে’ৰ কেণ্ট বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা আইনত স্নাতক, আৰু ১৯৮৬ চনত লণ্ডনৰ Inns of Court School of Law—ৰপৰা Barrister-at-Law ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ইয়াৰ উপৰি ১৯৯১ চনত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ La Trobe University–ৰপৰা Diploma in Legal Studies–ও লাভ কৰে। 

আইনজীৱী ৰূপে, দেৱাশীষ ৰায় ঢাকাৰ ছুপ্ৰিম কোৰ্টত দীৰ্ঘকাল ধৰি অভিজ্ঞতা সঞ্চয় কৰিছে; লগতে তেওঁ নানা সময়ত স্বাধীনতা, ভূমি-অধিকাৰ, বন-প্ৰকৃতি, জনজাতি অধিকাৰ, সাংস্কৃতিক নিয়ম — এইবোৰৰ ওপৰতো গৱেষণা আৰু লেখনীৰ কামকাজ কৰিছে। 

২০০৬–২০০৮ চনৰ বাংলাদেশী ৰাজনৈতিক সংকটৰ সময়ত, তেওঁ সময়কালীন চৰকাৰত বিশেষ সহায়ক হিচাপে নিযুক্ত আছিল। সেই সময়ত তেওঁ Ministry of Chittagong Hill Tracts Affairs (CHT Affairs) আৰু Ministry of Environment and Forests (বন আৰু পৰিৱেশ মন্ত্ৰী)ৰ দায়িত্ব আগবঢ়াইছিল। 

চাকমা চক্ৰৰ ৰজা হিচাপে, দেৱাশীষ ৰায়ৰ শাসনালয়ত ভূমি–পদক্ষেপ, কৰ সংগ্ৰহ, স্থানীয় প্ৰশাসন, সামাজিক–সাংস্কৃতিক পৰিচালনা আৰু আইন-বিচাৰৰ দায়িত্ব অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, তেওঁৰ শাসনকালত গাঁও আৰু মৌজা স্তৰৰ পৰিচালন খণ্ডৰ দায়িত্ব পালন কৰে। 

বৰ্গ-উন্নয়ন, শিক্ষা, মহিলা-সশক্তি, সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণ — এইবোৰৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁ গুৰুত্ব দিয়ে। ২০১৭ চনৰ তথ্য অনুসৰি, দেৱাশীষ ৰায় মহিলা-অধিকাৰ, অসম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতিকৰণ আৰু শিক্ষাৰ মানোন্নয়নৰদ্বাৰা চাকমা সমাজক উন্নয়নৰ পথত আগবঢ়াবলগীয়া বুলি মন্তব্য কৰিছে। 

২০১৪–২০১৬ চনৰ ভিতৰত, তেওঁ United Nations Permanent Forum on Indigenous Issues (UNPFII)-ৰ সদস্য আছিল, য’ত তিনি বছৰৰ বাবে তেওঁ এছিয়া অঞ্চলৰ অধিবাসীসকলক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল, ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত আদিবাসী অধিকাৰ, জনজাতি সমস্যা আৰু সংস্কৃতিক অব্যাহতিতাৰ বাবে স্বীকৃতি অৰ্জন কৰে। 

২০১৯ চনত তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ভাৰতৰ মিজোৰামস্থিত Chakma Autonomous District Council (CADC) পৰিদৰ্শন কৰে। সেই সময়ত মিজোৰাম আৰু বাংলাদেশত বসবাস কৰা চাকমাসকলৰ মাজত ভাষা, সাহিত্য, পৰিচয়, ঐতিহ্য, শিক্ষা আৰু সামাজিক সংহতি বজাই ৰখাৰ আবেদন কৰে আৰু অঞ্চলীয় সংগঠন, ছাত্ৰ-সংগঠন, নাৰী সংগঠন, বৌদ্ধ সন্থা আদি লগত বৈঠক কৰে। 

বৰ্তমানেও ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আঞ্চলিক প্লেটফৰ্মত ভূমি অধিকাৰ, বন–পৰিৱেশ, মহিলা সুৰক্ষা, শিক্ষা, জনজাতি অধিকাৰ, শান্তি ও সংহতি — এই বিষয়বোৰৰ ওপৰত তেওঁ সক্ৰিয় ভূমিকা পালন কৰি আছে। সদ্য ২০২৫ চনৰ খাগড়াছড়ি জিলাৰ এক নাবালিকাৰ ধৰ্ষণ ঘটনাৰ প্ৰসঙ্গত তেওঁ চৰকাৰক কঠোৰ পদক্ষেপ ল’বলৈ আবেদন জনাইছে।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ইতিহাস
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ব্যক্তি
শ্ৰেণী:চাকমা জনগোষ্ঠী