গাধিকা

গাধিকা (গাড্ডিকা বুলিও লিখা হয়) হৈছে কেৰালাৰ ৱায়ানাড জিলাত বসবাস কৰা আদিয়া বা আদিয়োৰ জনজাতিৰ এটা আচাৰমূলক জনজাতীয় কলা-ৰূপ। আদিয়া সম্প্ৰদায় কেৰালাৰ অনুসূচীত জনজাতিৰ অন্তৰ্গত। গাধিকা মূলতঃ ৰোগ নিৰাময়, দুখ-দুৰ্দশা আৰু কুদৃষ্টি দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত কৰা এক জাদুমূলক আচাৰ। গাধিকাৰ দুটা প্ৰকাৰ আছে — নাত্তু গাধিকা (সৰ্বজনীন প্ৰদৰ্শন) আৰু পূজা গাধিকা (বিশুদ্ধ আচাৰমূলক অনুষ্ঠান)।

 সামগ্ৰিক বিৱৰণ 
আদিয়োৰ সম্প্ৰদায় ৱায়ানাড জিলাৰ আচুকুন্নু, কুপ্পাথোটে, পাইয়াম্পাল্লি আৰু ত্ৰিছিলেৰী আদি গাঁৱত বসবাস কৰে। তেওঁলোকৰ বিশ্বাস অনুসাৰে অসুখ-বিসুখ আৰু দুখ-দুৰ্দশা ঈশ্বৰৰ ক্ৰোধৰ ফল। আদিয়াসকলৰ মাজত যাদু-টোনা আৰু বিভিন্ন আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ প্ৰচলন আছে।

গাধিকা হৈছে এনে এক আচাৰ যাৰ জৰিয়তে ৰোগ নিৰাময়, কুদৃষ্টি দূৰীকৰণ আৰু অশুভ শক্তি বিতাড়নৰ চেষ্টা কৰা হয়। স্থানীয় লোক আৰু পৰিয়ালৰ সদস্যসকলৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পেলোৱা ভূত-প্ৰেত আঁতৰাবলৈও গাধিকা অনুষ্ঠিত কৰা হয়। এই অনুষ্ঠানসমূহ ‘গাধিকাকাৰণ’ নামৰ মুখ্য পুৰোহিতৰ নেতৃত্বত অনুষ্ঠিত হয়। এই আচাৰটোক শুভ শক্তিৰ আগমনৰ সূচক বুলিও ধৰা হয়।

 প্ৰকাৰ 
গাধিকাৰ দুটা মুখ্য ৰূপ আছে — নাত্তু গাধিকা আৰু পূজা গাধিকা। 

পূজা গাধিকা সম্পূৰ্ণ আচাৰমূলক অনুষ্ঠান। ইয়াক ৰোগ নিৰাময়, দুখ-দুৰ্দশা আৰু কুদৃষ্টি দূৰ কৰা আৰু সন্তানোৎপত্তিৰ সময়ত সুৰক্ষা লাভৰ উদ্দেশ্যে অনুষ্ঠিত কৰা হয়।

নাত্তু গাধিকাত দলসমূহে বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে বিভিন্ন স্থানত ঘূৰি ফুৰে। এই অনুষ্ঠান বছৰত এবাৰ দেশৰ মংগল কামনাৰে সাত দিন ধৰি অনুষ্ঠিত হয়। লোকসকলে নিজৰ দুখ-কষ্ট গাধিকাকাৰণৰ আগত ব্যক্ত কৰে আৰু তেওঁ আশীৰ্বাদ প্ৰদান কৰে।

 আচাৰ 
গাধিকা সাধাৰণতে বছৰত এবাৰ মালয়ালম পঞ্জিকাৰ মিথুনম মাহত (জুন/জুলাই) অনুষ্ঠিত হয়। অনুষ্ঠানটো সম্পন্ন কৰিবলৈ চাউল, নাৰিকল আৰু ৰাগী (মাণ্ডিয়া) প্ৰয়োজন হয়।

অনুষ্ঠান আৰম্ভ কৰাৰ আগতে এটা ‘মুৰাম’ (তালপাতৰ তৈয়াৰী পৰম্পৰাগত ৰন্ধন-সঁজুলি) স্থাপন কৰা হয় আৰু তাৰ ওচৰত এটা দীঘল বাঁহৰ লাঠি ৰখা হয়। তাৰ পিছত ধন অৰ্পণ কৰা হয়। গাধিকা অনুষ্ঠিত কৰাৰ পূৰ্বে ভগৱান শিৱৰ অনুমতি বিচাৰাৰো আচাৰ আছে।

অনুষ্ঠান চলাকালত আদিয়োৰ লোকসকলে নিজৰ দেৱ-দেৱীৰ স্তুতি গায়। চুভানি, সিদ্ধাপ্পন আৰু মালাকাৰী আদি দেৱতাৰ নামত গীত গোৱা হয়। গীত গোৱাৰ সময়ত গাধিকাকাৰণে উচ্চ শক্তিৰে নৃত্য কৰে। অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত ভাষা কন্নড় আৰু তুলুৰ মিশ্ৰ ৰূপ।

 অ-আচাৰমূলক ৰূপ 
আদিয়োৰ মূপ্পন (জনজাতীয় প্ৰধান) আৰু ৰাজনীতিবিদ পি. কে. কালনৰ নেতৃত্বত গাধিকা, যি পূৰ্বতে কেৱল আচাৰ হিচাপে সীমাবদ্ধ আছিল, সেয়া নিজৰ শিল্পমূল্য অক্ষুণ্ণ ৰাখি কেৰালাৰ ভিতৰ আৰু বাহিৰৰ মঞ্চতো প্ৰদৰ্শিত হ’বলৈ আৰম্ভ কৰে। পি. কে. কাৰিয়ানেও এই জনজাতীয় কলাক সামাজিক সংস্কাৰৰ হাতিয়াৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

 জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত 
কেৰালা ৰাজ্যৰ অনুসূচীত জনজাতি উন্নয়ন বিভাগে আয়োজন কৰা জনজাতীয় শিল্প মেলাৰ নাম ‘গাধিকা’। ৰাজ্য চৰকাৰে প্ৰতি বছৰে কেৰালাৰ বিভিন্ন স্থানত দুবাৰকৈ এই মেলা আয়োজন কৰে।

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য