তেহেলকা

তেহেলকা হৈছে অনুসন্ধানমূলক সাংবাদিকতা আৰু ষ্টিং অপাৰেচনৰ বাবে জনাজাত এখন ভাৰতীয় বাতৰি-আলোচনী। ব্ৰিটিছ কাকত দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্টৰ মতে, তেহেলকা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল তৰুণ তেজপাল, অনিৰুদ্ধ বাহাল আৰু তেওঁলোকৰ অন্য এজন সহকৰ্মীয়ে, যিয়ে আউতলুক আলোচনীত একেলগে কাম কৰিছিল, কাৰণ “যথেষ্ট ধনবান এগৰাকী বিনিয়োগকাৰীয়ে” তেওঁলোকৰ ষ্টাৰ্টআপৰ ব্যয় আণ্ডাৰৰাইট কৰিবলৈ সন্মত হৈছিল।

২০০৫ চনত বাহালে তেহেলকা এৰি আন এটা ভাৰতীয় বাতৰি ৱেবছাইট "কোব্ৰাপোষ্ট" আৰম্ভ কৰে। তাৰ পিছত ২০১৩ চনলৈকে তেহেলকা তেজপালে পৰিচালনা কৰিছিল। ২০১৩ চনৰ আগলৈকে তেহেলকাৰ সঞ্চিত লোকচান প্ৰায় ₹৬৬ কোটি (৭.৮ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ) হৈছিল। আনহাতে আলোচনা-গোটটোৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠ মালিকানা আৰু বিত্তীয় সহায় আগবঢ়াইছিল উদ্যোগপতি আৰু ৰাজ্যসভাৰ সদস্য কনোৱাৰ দীপ সিঙে।

২০০৪ চনত আলোচনীটোৱে টেবলয়ড ফৰ্মেটৰ বাতৰি-কাকত ৰূপত প্ৰকাশ আৰম্ভ কৰে আৰু ২০০৭ চনত সম্পূৰ্ণ আলোচনী ৰূপ লৈছিল। ২০০০ চনত তেহেলকাৰ প্ৰথম ষ্টিং অপাৰেচন আছিল ক্ৰিকেট মেচ-ফিক্সিং কেলেংকাৰীৰ ওপৰত। ২০০১ চনৰ এই আণ্ডাৰকাভাৰ অভিযানত চৰকাৰী বিষয়াসকলে ভুৱা অস্ত্ৰ চুক্তিত উৎকোচ আৰু পতিতা গ্ৰহণ কৰাৰ দৃশ্য ভিডিওত সংৰক্ষণ কৰি সদৰি কৰা হৈছিল। ঘটনাটো অনুসৰি তৎকালীন প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰীসহ শাসক দলৰ দুজন সভাপতীয়ে পদত্যাগ কৰিছিল।

২০০৭ চনত, তেহেলকাই বজৰং দলৰ সদস্যসকলৰ বিৰুদ্ধে আৰু নৰোদা পাটিয়া হত্যাকাণ্ড (২০০২ গুজৰাট হিংসাৰ অংশ)ত তেওঁলোকৰ ভূমিকা উন্মোচন কৰি ‘‘দ্য ট্ৰুথ: গুজৰাট ২০০২’’ নামৰ এক বিশদ অনুসন্ধানমূলক প্ৰতিৱেদন প্ৰকাশ কৰে। ছমাহজুৰি চলা ষ্টিং অপাৰেচনত সদস্যসকলৰ স্বীকাৰোক্তিসহ ভিডিঅ' ফুটেজ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ২০১০ আৰু ২০১১ চনত এই প্ৰতিৱেদনটোৱে আই পি আই ভাৰত বঁটা লাভ কৰে।

 ইতিহাস 
তৰুণ তেজপাল, অনিৰুদ্ধ বাহল আৰু এজন সহকৰ্মীয়ে আউতলুক আলোচনীৰ চাকৰি এৰি ২০০০ চনত নতুন দিল্লীত তেহেলকা ৱেবছাইট হিচাপে আৰম্ভ কৰে।

২০০૧ চনত অনিৰুদ্ধ বাহল আৰু মেথিউ চেমুৱেলে ষ্টিং – "অপাৰেচন ৱেষ্ট এণ্ড"ৰ জৰিয়তে ভুৱা অস্ত্ৰ চুক্তিত হোৱা দুৰ্নীতিৰ বিষয়ে আণ্ডাৰকাভাৰ ভিডিঅ’টেপ সম্পূৰ্ণ কৰি প্ৰকাশ কৰাৰ পাছত তেহেলকাই ৰাষ্ট্ৰীয় খ্যাতি লাভ কৰে। তেহেলকাৰ প্ৰতিৱেদনে চৰকাৰী তদন্তৰ সূচনা কৰে। এই উন্মোচনত সমতা পাৰ্টি, ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টি আদিৰ জ্যেষ্ঠ প্ৰতিৰক্ষা কৰ্মী আৰু ৰাজনীতিবিদসকলে ভুৱা প্ৰতিৰক্ষা সামগ্ৰী আগবঢ়োৱা ভুৱা কোম্পানী এটাৰপৰা উৎকোচ গ্ৰহণ কৰা দেখা যায়। এই কেলেংকাৰী আৰু পৰৱৰ্তী তদন্তৰ ফলত ভাৰতৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰীকে ধৰি বহু লোকে পদত্যাগ কৰে।

বিভিন্ন দলৰ ৰাজনীতিবিদসকলে তেহেলকা সাংবাদিকসকলৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা ল’বলৈ আহ্বান জনায়, কাৰণ ইয়াৰ আণ্ডাৰকাভাৰ ষ্টিংৰ বাবে বেশ্যা ক্ৰয় আৰু যোগান ধৰাৰ দৰে অনৈতিক পদ্ধতি। নৱদীপ ধৰিৱালৰ মতে, তেহেলকাৰ কৰ্মচাৰীসকলে চৰকাৰী তদন্তক তেওঁলোকৰ ওপৰত প্ৰত্যক্ষ আক্ৰমণ বুলি ভাবে।

২০০৩ চনৰ ভিতৰত তেহেলকাৰ কৰ্মচাৰী ১২০ৰপৰা ৩লৈ হ্ৰাস পায় আৰু ঋণৰ বাবে ৱেবছাইটটো বন্ধ হৈ পৰে। বাহালে একে বছৰতে তেহেলকা এৰি কয় যে চৰকাৰে “আমাক বহুত আইনী আজে বাজে কথাৰে ডুবাই ৰাখিছে” আৰু তাৰ পিছত কোব্ৰাপোষ্ট ডট কম প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

২০০৪ চনত ২০০ৰো অধিক লেখক, অধিবক্তা, ব্যৱসায়ী আৰু কৰ্মী প্ৰতিষ্থাপক-গ্ৰাহক হোৱাৰ পিছত তেহেলকাক টেবলয়ড ফৰ্মেটত পাঠকৰ বিত্তীয় সাহায্যযুক্ত সাপ্তাহিক কাকত হিচাপে পুনৰ মুকলি কৰা হয়। সমৰ্থকসকলৰ ভিতৰত আছিল কৰ্মী অৰুন্ধতী ৰায়, শশী থাৰুৰ আৰু নোবেল বিজয়ী ভি. এছ. নাইপল। ই নিজকে “জনতাৰ কাগজ’’ বুলি আখ্যা দিছিল আৰু সাংবাদিকসকলে দেশৰ বিভিন্ন ঠাই ভ্ৰমণ কৰি “মুক্ত, ন্যায়সংগত আৰু নিৰ্ভীক” সাংবাদিকতাৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল।

২০০৭ চনৰ নৰোদা পাটিয়া ষ্টিং অপাৰেচনৰ পিছত প্ৰতি সপ্তাহত ইয়াৰ প্ৰায় ৭৫,০০০–৯০,০০০ কঁপি বিক্ৰী হৈছিল। কিন্তু আলোচনীখন কম বিজ্ঞাপনৰ বাবে বিশাল অৰ্থিক লোকচানত পৰে আৰু ২০০৮ চনলৈকে মূলতঃ গ্ৰাহক আৰু বিক্ৰী হোৱা কপিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰিছিল।

তেহেলকাৰ ২০১৩ চনলৈকে সঞ্চিত লোকচান আছিল ₹৬৬ কোটি, আৰু সংখ্যাগৰিষ্ঠ মালিক আছিল উদ্যোগপতি তথা ৰাজনীতিবিদ কানোৱাৰ দীপ সিং।

২০০৭ চনত তেজপালে অধিক বিজ্ঞাপন আকৰ্ষণ কৰিবলৈ তেহেলকাক টেবলয়ডৰপৰা আলোচনীলৈ সলনি কৰে। পাছতেই হিন্দী ৱেবছাইট আৰু হিন্দী নিউজ আলোচনী আৰম্ভ কৰে। সঞ্জয় ডুবে হিন্দী আলোচনীৰ কাৰ্যবাহী সম্পাদক আছিল। প্ৰথম বছৰবোৰত তেজপালে তেওঁৰ শ্বেল কোম্পানী Agni Mediaৰ জৰিয়তে তেহেলকাৰ সৰ্ববৃহৎ শ্বেয়াৰহোল্ডাৰ আছিল।

‘‘THiNK Fest’’ ২০১১ চনত বাৰ্ষিক সাহিত্য উৎসৱ হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল, যদিও ই Thinkworks Pvt. Ltd–এ পৰিচালনা কৰিছিল — যাৰ মালিক আছিল তেজপাল, তেওঁৰ ভগ্নী Nina আৰু সম্পাদক Shoma Chaudhury। ইয়াত বলীউড অভিনেতা, বিশ্ববিদ্বান আৰু প্ৰযুক্তি–বিশ্লেষকৰ অধিৱেশন হৈছিল।

২০১৩ চনৰ নৱেম্বৰত ‘‘THiNK Fest’’ৰ সময়ত তেহেলকাৰ এজন মহিলা কৰ্মচাৰীয়ে তেজপালৰ বিৰুদ্ধে ধৰ্ষণ আৰু যৌন নিৰ্যাতনৰ অভিযোগ তোলে। তাৰ পিছত গোৱা আৰক্ষীয়ে তেজপালক গ্ৰেপ্তাৰ কৰে আৰু তেওঁ সম্পাদক পদৰপৰা আঁতৰি যায়। তেওঁৰ সহযোগী শোমা চৌধুৰীয়ে ২৮ নৱেম্বৰত পদত্যাগ কৰে।

২০১৪ চনত মেথিউ চেমুৱেল তেহেলকাৰ পৰিচালন সম্পাদক হয়। ২০১৬ চনৰ মাৰ্চত চৰণজিৎ আহুজা সম্পাদক পদত যোগ দেয়।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতত প্ৰকাশিত আলোচনী
শ্ৰেণী:হিন্দী আলোচনী