মুচুকুণ্ড

মুচুকুণ্ড (সংস্কৃত मुचुकुण्ड) হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত সূৰ্যবংশ (সৌৰ বংশ)ৰ এজন ৰজা। তেওঁ ৰজা মান্ধাতাৰ পুত্ৰ, আৰু অম্বৰীশৰ ভাতৃ।

অসুৰৰ লগত যুদ্ধ
ভাগৱত পুৰাণৰ মতে এসময়ত দেৱতাসকল অসুৰৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল। তেওঁলোকে মহাযোদ্ধা আৰু ধৰ্মপৰায়ণ বুলি বৰ্ণনা কৰা মুচুকুণ্ড নামৰ ৰজাৰ সহায় বিচাৰিছিল। শিৱৰ পুত্ৰ কাৰ্তিকৰ অধীনত দেৱতাসকলৰ সেনাবাহিনী একত্ৰিত নোহোৱালৈকে ৰজা মুচুকুণ্ডই দেৱতাসকলক নিৰাপত্তা দিছিল। তেওঁলোকৰ বিজয়ৰ পিছত তেওঁ পৃথিৱীত নিজৰ ৰাজ্য ত্যাগ কৰি তেওঁলোকক ৰক্ষা কৰিবলৈ স্বৰ্গলৈ যাত্ৰা কৰাৰ বাবে দেৱতা আৰু তেওঁলোকৰ ৰজা ইন্দ্ৰই ৰজাৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰিছিল। তেওঁলোকে তেওঁক জনালে যে পৃথিৱীত এটা সম্পূৰ্ণ যুগ পাৰ হৈ গৈছে, এতিয়া ত্ৰেতা যুগ দ্বাপৰ যুগলৈ পৰিৱৰ্তিত হৈছে। তেওঁলোকে তেওঁক জনাইছিল যে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সকলোৰে মৃত্যু হৈছে। তেওঁলোকে মুচুকুণ্ডক তেওঁৰ সেৱাৰ বাবে তেওঁৰ পছন্দৰ যিকোনো বৰদান আগবঢ়াইছিল, মোক্ষ (মুক্তি)ৰ বাহিৰে, কাৰণ সেয়া তেওঁলোকৰ সামৰ্থ্যৰ বাহিৰত আছিল। পৰিয়ালটো আৰু জীয়াই থকা নাই বুলি জানি দুখত আঘাতপ্ৰাপ্ত হৈ, আৰু বহুদিনীয়া যুদ্ধৰ পিছত ক্লান্ত অনুভৱ কৰি তেওঁ দেৱতাসকলৰ পৰা নিৰৱচ্ছিন্ন নিদ্ৰাৰ বৰ বিচাৰিলে, এই ব্যৱস্থাৰে যে যিয়েই ইয়াক বিঘ্নিত কৰিবলৈ সাহস কৰিব তেওঁ লগে লগে ছাইলৈ পৰিণত হ’ব। এই বৰদান পোৱা গ'ল আৰু ৰজাই এটা গুহাত নিদ্ৰা আৰম্ভ কৰিলে।
কালযৱনৰ মৃত্যু
মহাভাৰতৰ মতে, মহাযৱন যোদ্ধা ৰজা কালযৱন বৰ্বৰোচিত যুদ্ধৰ বাবে অপৰাজিত আৰু অতুলনীয় আছিল। জৰাসন্ধৰ লগত মিত্ৰ হৈ তেওঁ কৃষ্ণৰ ৰাজ্য মথুৰা আক্ৰমণ কৰিবলৈ ৰাওনা হয়। যুদ্ধত দুয়ো সৈন্যৰ মুখামুখি হ’লে কৃষ্ণই ৰথৰ পৰা নামি পিছুৱাই গ’ল, তাৰ পিছত কালযৱন। বহুদিন খেদি খেদি কৃষ্ণৰ পিছে পিছে কালযৱনে এটা অন্ধকাৰ গুহাত প্ৰৱেশ কৰিলে। এইটোৱেই আছিল সেই গুহাটো, যাৰ ভিতৰত মুচুকুণ্ড নিদ্ৰাত মগ্ন আছিল। কালযৱনে ক্ৰোধৰ বশৱৰ্তী হৈ আন্ধাৰত একোকে নমনি মুচুকুণ্ডক কৃষ্ণ বুলি ভুল কৰি আক্ৰমণ কৰিলে। যেতিয়া মুচুকুণ্ডই চকু মেলিলে, তেতিয়া তেওঁৰ দৃষ্টি কালযৱনৰ ওপৰত পৰিল, যিজন লগে লগে জ্বলি ছাই হৈ পৰিল।

সম্বিৎ লাভ কৰাৰ পিছত কৃষ্ণক দেখি ৰজা আনন্দিত হ’ল। কৃষ্ণই তেওঁক তেওঁৰ সঞ্চিত পাপ শুদ্ধ কৰিবলৈ, মোক্ষ (মুক্তি) লাভ কৰিবলৈ তপস্যা কৰিবলৈ উপদেশ দিছিল। দেৱতাৰ লগত সাক্ষাৎ কৰি মুচুকুণ্ড গুহাৰ পৰা ওলাই আহিল। কাহিনীটোত কোৱা হৈছে যে গুহাটোত জিৰণি লৈ থকাৰ সময়ত সময়ৰ লগে লগে সকলো জীৱৰ আকাৰ সংকুচিত হোৱা দেখি তেওঁ আচৰিত হৈছিল, যিয়ে বহু যুগ পাৰ হোৱাৰ ইংগিত দিয়ে। তাৰ পিছত মুচুকুণ্ডই তপস্যা কৰাৰ বাবে গন্ধমাদন পৰ্বতলৈ আৰু তাৰ পৰা বদৰিকাশ্ৰমলৈ যায়।
তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:মহাভাৰতৰ চৰিত্ৰ