বুয়াংগী চাইলো

বুয়াংগী চাইলো ( ) মিজোৰামৰ এগৰাকী ভাৰতীয় লেখিকা, কবি, আৰু সুৰকাৰ, মিজো সাহিত্য, শিক্ষা, আৰু মিজো ইতিহাস আৰু সংস্কৃতিৰ নথিপত্ৰৰ বাবে তেওঁৰ অৱদানৰ বাবে পৰিচিত। ২০১১ চনত ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা পদ্মশ্ৰী আৰু ২০০৯ চনত স্ত্ৰী শক্তিপুৰস্কাৰ লাভ কৰে।
ব্যক্তিগত জীৱন
চাইলো মিজোৰামৰ ৰাজধানী আইজলৰ টুইকুৱাল উত্তৰৰ স্থানীয় অঞ্চলত বাস কৰিছিল। তেওঁৰ গীতৰ পুথি জোৰাম ৰোজ পাৰ ২০০০ চনত মৃত্যু হোৱা তেওঁৰ কনিষ্ঠ কন্যা মাৰিয়া জোৰেম্মাৱি (যাক নাউটেই নামেৰেও জনাজাত)ৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত কৰা হৈছিল।

চাইলো উপাধিটো মিজোৰামৰ পৰা অহা আন কেইবাজনো পদ্ম বঁটা লাভ কৰা ব্যক্তিৰ সৈতে জড়িত, য’ত কেপ্তেইন এল.জে. চাইলো আৰু ব্ৰিগেডিয়াৰ থেনফুংগা চাইলো আছে। বুয়াংগি চাইলোৱে বিশেষভাৱে চাইলো বংশৰ ইতিহাসৰ ওপৰত এখন গ্ৰন্থ লিখিছিল। ২০১২ চনৰ ১৮ জুনত মিজোৰামৰ আইজলত থকা বাসগৃহত ৮২ বছৰ বয়সত বুয়াংগী চাইলোৰ মৃত্যু হয়।
কেৰিয়াৰ আৰু অৱদান
ছাইলোৰ ৰচনাত ঐতিহাসিক লেখা আৰু কবিতা সামৰি লোৱা হৈছে, মূলতঃ মিজো ভাষাত (ৰোমান লিপি ব্যৱহাৰ কৰি লুছাই উপভাষা)।

সাহিত্য আৰু ইতিহাস
২০১১ চনত চাইলোৱে চাইলো থলাহ চোৱাং কাহিনী (ছাইলোৰ বংশধৰ/বংশৰ ইতিহাস) প্ৰকাশ কৰে। লুছাই ভাষাত লিখা আৰু আইজলত প্ৰকাশিত এই গ্ৰন্থখনত জীৱনীমূলক তথ্য আৰু মিজো জনজাতি প্ৰধানসকলৰ কালক্ৰম সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে, য’ত বিশেষভাৱে চাইলো বংশৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। মিজো নুনহলুই লেহ টুনলাই (মিজো অতীত আৰু বৰ্তমান) নামৰ আন এখন গ্ৰন্থও তেওঁৰ বুলি কোৱা হয়।

সংগীত আৰু কবিতা
চাইলো এগৰাকী সুৰকাৰ হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। ২০১১ চনৰ জুলাই মাহত আইজলত মুকলি কৰা তেওঁৰ গীতগ্ৰন্থ জোৰাম ৰোজ পাৰত তেওঁৰ দ্বাৰা ৰচিত ১৫৫টা গীত সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে।  ইয়াৰ আগৰ এখন ৰচনা, সম্ভৱতঃ কবিতা বা গীতৰ সংকলন, যাৰ শিৰোনাম ঙিলহ্লোহ্না নুয়াইথাংপাৰ (মোটামুটিভাৱে ‘অবিস্মৰণীয় অসংখ্য ফুল’লৈ অনুবাদ কৰা হৈছে)ও তেওঁৰ বাবেই বুলি কোৱা হয়।

তেওঁৰ এটা বিখ্যাত ব্যক্তিগত গীত হৈছে "ডি হ্মেলথা"। এই গীতটো আন মিজো শিল্পীসকলেও পৰিবেশন কৰিছে আৰু শিক্ষানুষ্ঠানসমূহৰ পাঠ্যক্ৰম বা পঠন সামগ্ৰীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

শিক্ষা আৰু সামাজিক কাম
ছাইলোৱে "সাহিত্য আৰু শিক্ষা"ৰ বাবে পদ্মশ্ৰী বঁটা লাভ কৰে। তেওঁৰ ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক লেখাৰ লগতে তেওঁৰ গীতৰ ব্যৱহাৰ শৈক্ষিক পৰিৱেশত তেওঁৰ কৰ্মৰ এই দিশত অৰিহণা যোগায়। সামাজিক কামত অৱদান আগবঢ়োৱাৰ বাবেও তেওঁক স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। এটা দৃষ্টান্তত মিজোৰামত হিন্দী ভাষাৰ প্ৰচাৰৰ অনুষ্ঠানৰ সময়ত তেওঁ ইউনিভাৰ্চেল হিন্দী যোগাযোগ কেন্দ্ৰ (ইউএইচচিচি)ৰ হৈ বঁটা প্ৰদান কৰে।
বঁটা আৰু স্বীকৃতি
স্ত্ৰী শক্তি বঁটা (২০০৭): ভাৰত চৰকাৰৰ মহিলা আৰু শিশু উন্নয়ন মন্ত্ৰালয়ৰ দ্বাৰা প্ৰদান কৰা হয়। ২০০৯ চনৰ ২৮ ফেব্ৰুৱাৰীত নতুন দিল্লীত আয়োজিত এক অনুষ্ঠানত ৰাণী গাইডিনলিউ জেলিয়াং শাখাত এই বঁটা লাভ কৰে চাইলোৱে।
পদ্মশ্ৰী (২০১১): সাহিত্য আৰু শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত অৱদানৰ বাবে ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা সন্মানিত।
কৰ্মৰাজি
চাইলো বংশধৰ (গ্ৰন্থ, ২০১১)
জোৰাম ৰোজ পাৰ (গীতপুথি, ২০১১)
পাহৰণিৰ ফুল (কবিতা/গীত সংকলন, প্ৰায় ২০০৩)
মিজো লাইফ এণ্ড দ্য প্ৰেজেণ্ট (গ্ৰন্থ, ২০০১)
ৰচনাৱলী 
উত্‍স:
সিহঁত ধুনীয়া
মেমথ
তথ্যসুত্ৰ