কলিংগ (অঞ্চল)

কলিংগ ভাৰতৰ এক ঐতিহাসিক অঞ্চল। ইয়াক সাধাৰণতে গংগা আৰু গোদাৱৰী নদীৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয় যদিও ইয়াৰ সীমা শাসকসকলৰ ভূখণ্ডৰ লগত উঠা-নমা কৰি আহিছে। কলিংগাৰ মূল ভূখণ্ডই এতিয়া সমগ্ৰ ওড়িশা আৰু উত্তৰ অন্ধ্ৰপ্ৰদেশৰ কিছু অংশ সামৰি লৈছে। ইয়াৰ বহল পৰিসৰত কলিংগ অঞ্চলে বৰ্তমানৰ ছত্তীশগড়ৰ কিছু অংশও সামৰি লৈছিল, যি পশ্চিমে অমৰকান্তকলৈকে বিস্তৃত আছিল। প্ৰাচীন কালত ই গংগা নদীৰ পাৰলৈকে বিস্তৃত আছিল।

কিংবদন্তি মহাভাৰতত কলিংগসকলক এটা প্ৰধান জনগোষ্ঠী হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩য় শতিকাত কলিংগ যুদ্ধৰ ফলত এই অঞ্চলটো মৌৰ্যৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ আহে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক কেইবাটাও আঞ্চলিক বংশই শাসন কৰিছিল যাৰ শাসকসকলে কলিংগাধিপতি ("কলিংগৰ প্ৰভু") উপাধি বহন কৰিছিল; এই বংশসমূহৰ ভিতৰত আছিল মহামঘাবাহন, বশিষ্ঠ, মথাৰা, পিতৰ্ভক্ত, শৈলোদ্ভৱ, ভৌমকৰ, সোমবংশী, আৰু পূব গংগ। কলিং অঞ্চলত শাসন কৰিবলৈ মধ্যযুগীয় যুগৰ শাসকসকল আছিল সূৰ্য্যবংশ গজাপতি, ভোই বংশ, পৰলাখেমুণ্ডি গংগা  আৰু গঞ্জাম আৰু বিজাগপতমৰ জমিদাৰীসকল।

পৰিসৰ
কলিংগ অঞ্চলক সাধাৰণতে গংগা আৰু গোদাবৰী নদীৰ মাজৰ পূব উপকূলীয় অঞ্চল বুলি সংজ্ঞায়িত কৰা হয়। কিন্তু ইয়াৰ সঠিক সীমা ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত উঠা-নমা কৰি আহিছে। ৰাজনীতি বিজ্ঞানী সুদামা মিশ্ৰৰ মতে, কলিং জনপদ প্ৰথমে পুৰী আৰু গঞ্জাম জিলাই সামৰি লোৱা অঞ্চলটোক সামৰি লৈছিল। গংগা নদীলৈকে অস্তিত্ব নিশ্চিত কৰিবলৈ ডি কে গাংগুলীয়ে প্লিনি আৰু মহাভাৰতৰ বিৱৰণীৰ পৰা উল্লেখ ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

তেওঁ লিখিছে " প্লিনিয়ে স্পষ্টভাৱে অপ্ৰয়োজনীয় ডুপ্লিকেচন কৰিছে। দুৰ্ভাগ্যজনকভাৱে এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ চিনাক্তকৰণ আৰু ইয়াৰ অৱস্থান বৰ্ণনাৰ প্ৰকৃতিৰ বাবে কঠিন হৈ পৰিছে যিটো ভুল আৰু বিভ্ৰান্তিকৰ যেন লাগে। প্লিনিয়ে এটাতকৈ অধিক কলিংগ বসতিৰ অস্তিত্বৰ বিষয়ে তেওঁৰ ধাৰণাটোৰ দ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল যাৰ পৰা ভাৰতীয় লেখকসকলো সম্পূৰ্ণৰূপে মুক্ত নহয়। কিন্তু প্লিনিৰ ওপৰৰ বিৱৰণীটো গুৰুত্বপূৰ্ণ ইয়াৰ পৰা দেখা যায় যে কলিংগ উত্তৰ-পূব দিশত গংগালৈকে বিস্তৃত আছিল।গংগাৰ পৰা আগলৈ কলিংগৰ ভূখণ্ড যে বিস্তৃত আছিল, সেই কথা বাণপৰ্বমৰ ত্ৰিত্যত্ৰ খণ্ডৰ তলৰ অংশসমূহে সমৰ্থন কৰা যেন লাগে।" আৰ চি মজুমদাৰৰ দৰে পণ্ডিতসকলে কলিংগৰ কথা উল্লেখ কৰিছে যে মহানদীৰ পৰা গোদাবৰীলৈকে আছিল। অৱশ্যে ওপৰত কোৱাৰ দৰে প্লিনিয়ে গংগাৰ উত্তৰ সীমা হিচাপে গংগাৰ সৰল উল্লেখ আৰু মহাভাৰতে কোৱাৰ দৰে মহানদীৰ উত্তৰত অৱস্থিত আৰু এটা সময়ত ওড়িশা আৰু ঝাৰখণ্ডৰ সীমাৰেখাৰে আবদ্ধ হৈ ওড়িশাৰ ভদ্ৰক জিলাৰ বংগ উপসাগৰত পৰি কলিংগাৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা বৈতাৰাণী নদীখনে এই দাবী বাতিল কৰে।

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:ভাৰত