মাধৱ (বিষ্ণু)

মাধৱ (সংস্কৃত: माधव) বিষ্ণু বা কৃষ্ণৰ অন্যতম প্ৰাথমিক উপনাম। সংস্কৃতত মাধৱ শব্দটো মধু (সংস্কৃত: मधु) শব্দৰ ব্যুৎপত্তি হৈছে, যাৰ অৰ্থ মৌ। তেওঁৰ বংশক 'মধু বংশৰ আবিৰ্ভাৱ হোৱা' বুলি উল্লেখ কৰি ই কৃষ্ণৰ উপাধি।

ভাগৱতত অৰ্জুনে কৃষ্ণক মাধৱ বুলি সম্বোধন কৰিছে (অৰ্থাৎ "ভাগ্যৰ অধিপতি"; গৌণ নাম মধুসুদন, যাৰ অৰ্থ "মধু অসুৰ হত্যাকাৰী"ৰ সৈতে বিভ্ৰান্ত নহ'ব।)Maharishi Mahesh Yogi on the Bhagavad-Gita, a New Translation and Commentary, Chapter 1-6. Penguin Books, 1969, p 37 (v 14)

বিষ্ণু সহস্ৰনাম আৰু নাৰদ পঞ্চৰাত্ৰৰ ওপৰত আদি শংকৰৰ টীকা অনুসৰি মাধৱ মানে মাতৃ (মা)ৰ পত্নী (ধৱ) , লক্ষ্মীক বুজায়, যি দেৱীক ‘ব্ৰহ্মাণ্ডৰ মাতৃ’ বুলি কোৱা হয়। নতুবা ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল 'মধু-বিদ্যাৰ দ্বাৰা জনাজাত হোৱাজন' বা 'মা বা জ্ঞানৰ প্ৰভু'।
সাহিত্যত
স্কন্দ পুৰাণত শিৱই মাধৱক বিষ্ণুৰ উপনাম হিচাপে উল্লেখ কৰিছে, যাক শংখ, চক্ৰ আৰু গদা ধাৰণ কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

গৰুড় পুৰাণত মাৰ্কণ্ডেয়ই ৰচনা কৰা বিষ্ণুৰ গীতত "মই মাধৱ আৰু জনাৰ্দনৰ কৃপা লাভ কৰোঁ, মৃত্যুৱে মোক কি কৰিব?"

হৰিবংশ পুৰাণত ৰাজকুমাৰী ৰুক্মিণীৰ সৈতে কৃষ্ণৰ পলায়নৰ খণ্ডৰ সময়ত ৰুক্মিৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ যুদ্ধৰ সময়ত এই উপনামৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে:

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:দেৱ-দেৱী
শ্ৰেণী:বিষ্ণুৰ অৱতাৰ