সিন্ধুদুৰ্গ

সিন্ধুদুৰ্গ দুৰ্গ  হৈছে পশ্চিম ভাৰতৰ মহাৰাষ্ট্ৰৰ কংকন অঞ্চলৰ ওচৰত আৰব সাগৰত অৱস্থিত এটা ঐতিহাসিক সাগৰীয় দুৰ্গ। ছাত্ৰপতি শিৱাজীৰ নিৰ্দেশত এই দুৰ্গটো ১৬৬৪ চনৰ পৰা ১৬৬৭ চনৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। মহাৰাষ্ট্ৰৰ কংকন অঞ্চলৰ সিন্ধুদুৰ্গ জিলাৰ মালভান তালুকৰ পাৰত এই দুৰ্গটো মুম্বাইৰ পৰা ৪৫০ কিলোমিটাৰ (২৮০ মাইল) দক্ষিণে অৱস্থিত। ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপৰ অধীনত ই এক সংৰক্ষিত স্মৃতিসৌধ।

ভাৰতৰ মাৰাঠা মিলিটাৰী লেণ্ডস্কেপৰ ১২টা দুৰ্গৰ ভিতৰত এটা  সিন্ধুদুৰ্গ দুৰ্গ। যিটো ১৭ আৰু ১৯ শতিকাৰ ভিতৰত মাৰাঠা শাসকসকলে দখল কৰি বিকশিত কৰিছিল আৰু বাকী দুৰ্গসমূহৰ সৈতে এই দুৰ্গটোৱে মাৰাঠা শাসনৰ সামৰিক শক্তি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। ২০২৫ চনত ভাৰতৰ মাৰাঠা মিলিটাৰী লেণ্ডস্কেপ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছিল।

ইতিহাস
সিন্ধুদুৰ্গ দ্বীপ-দুৰ্গ মাৰাঠা সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক প্ৰথম শিৱাজীৰ অধীনত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ১৬৬৪ চনৰ ২৫ নৱেম্বৰত দুৰ্গৰ আধাৰশিলা স্থাপন কৰা হয়। নিৰ্মাণৰ কাম হিৰোজী ইণ্ডুলকাৰে তদাৰক কৰিছিল আৰু তেওঁ গোৱাৰ পৰ্তুগীজ অভিযন্তাৰ পৰা সহায় লৈছিল।  এই দুৰ্গৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল কংকন উপকূলত ইংৰাজ, ডাচ, ফৰাচী আৰু পৰ্তুগীজ ব্যৱসায়ীসকলৰ বৰ্ধিত প্ৰভাৱ প্ৰতিহত কৰা আৰু জাঞ্জিৰাৰ সিদ্ধিৰ উত্থান ৰোধ কৰা। খুৰ্টে দ্বীপ নামেৰে জনাজাত এটা সৰু দ্বীপত এই দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।
গাঁথনিগত বিৱৰণ
ছত্ৰপতি শিৱাজী মহাৰাজে এই দুৰ্গ নিৰ্মাণৰ বাবে ২০০ বদ্দেৰা লোকক আনিছিল। ঢালাইত ৪০০০ পাউণ্ডতকৈ অধিক সীহ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু আধাৰশিলা সুদৃঢ়ভাৱে ৰখা হৈছিল। ১৬৬৪ চনৰ ২৫ নৱেম্বৰৰ পৰা নিৰ্মাণ আৰম্ভ হয়।তিনি বছৰৰ (১৬৬৪-১৬৬৭) সময়ছোৱাত নিৰ্মিত এই সাগৰীয় দুৰ্গটো ৪৮ একৰ মাটিত বিস্তৃত, দুমাইল (৩ কিলোমিটাৰ) দীঘল প্ৰাচীৰ আৰু দেৱাল ৩০ ফুট (৯.১ মিটাৰ) ওখ আৰু ১২ ফুট (৩.৭ মিটাৰ) ডাঠ।বিশাল দেৱালবোৰ এনেদৰে ডিজাইন কৰা হৈছিল যাতে ওচৰ চাপি অহা শত্ৰুৰ বাবে আৰু আৰব সাগৰৰ ঢৌ আৰু জোৱাৰ-ভাটাৰ প্ৰতি প্ৰতিৰোধক হিচাপে কাম কৰে। মূল প্ৰৱেশদ্বাৰটো এনেদৰে লুকুৱাই থোৱা আছে যে বাহিৰৰ পৰা কোনেও তাক বিচাৰি উলিয়াব নোৱাৰে।

দুৰ্গটো পৰিত্যক্ত হোৱাৰ পিছৰে পৰা কমি আহিছে স্থায়ী বাসিন্দাৰ সংখ্যা। অধিকাংশ বাসিন্দাই কৰ্মসংস্থাপনৰ অপৰ্যাপ্ত সুযোগৰ বাবে বাহিৰলৈ গুচি গৈছে যদিও কিছুমান পৰিয়াল এতিয়াও আছে। বাৰিষা জোৱাৰৰ বাবে গড়টো পৰ্যটকৰ বাবে বন্ধ হৈ থাকে।

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰত