ভাৰতৰ ভূতাত্ত্বিক জৰীপ সংস্থা

ভাৰতৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপ () (GSI) ভাৰতৰ এক বৈজ্ঞানিক সংস্থা। ১৮৫১ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ খনি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অধীনত এটা সংগঠন হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। ভাৰতৰ জৰীপ (১৭৬৭ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা)ৰ পিছত ই বিশ্বৰ ভিতৰতে আটাইতকৈ পুৰণি এনে সংগঠনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু ভাৰতৰ ভিতৰতে দ্বিতীয় পুৰণি। ইয়াৰ দায়িত্ব হৈছে ভাৰতৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপ আৰু অধ্যয়ন চলোৱা, চৰকাৰ, উদ্যোগ, আৰু সাধাৰণ জনতাক পৃথিৱী বিজ্ঞানৰ মৌলিক তথ্য প্ৰদান কৰা, আৰু তীখা, কয়লা, ধাতু, চিমেণ্ট, আৰু শক্তি উদ্যোগত আনুষ্ঠানিকভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰা, আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-বিজ্ঞান মঞ্চত অংশগ্ৰহণ কৰা। 
 ইতিহাস

এই সংস্থাটো ১৮৫১ চনত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে গঠন কৰিছিল। ইয়াৰ শিপা ১৮৩৬ চনত ভাৰতৰ পূব অংশত কয়লাৰ উপলব্ধতা অধ্যয়ন আৰু নিৰ্ণয়ৰ বাবে "কয়লা সমিতি" গঠন কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত এনে কেইবাখনো সমিতি গঠন কৰা হৈছিল। ব্ৰিটিছ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপৰ অন্যতম প্ৰথম জৰীপকাৰী ডেভিদ হিৰাম উইলিয়ামছক ১৮৪৫ চনৰ ৩ ডিচেম্বৰত 'বংগৰ কয়লা জিলাৰ জৰীপকাৰী আৰু কয়লা কামৰ অধীক্ষক' নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু পিছৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ভাৰতত উপস্থিত হয়।  "ভাৰতৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপ" শব্দটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৮৪৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁৰ দামোদা আৰু আজী মহান কয়লা ক্ষেত্ৰৰ মানচিত্ৰত Damoodah and Adji Great Coal Field Map , Bavarian State Library. মানচিত্ৰখনৰ অনুভূমিক GSI Map of horizontal sections 1 & 2 , Bavarian State Library.GSI Map of horizontal sections 3 & 4 , Bavarian State Library. আৰু উলম্ব অংশৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। GSI Map of vertical section 5 , Bavarian State Library. ১৮৪৮ চনৰ ৪ ফেব্ৰুৱাৰীত তেওঁক "ভাৰতীয় ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপকাৰী" নিযুক্তি দিয়া হয়, কিন্তু তেওঁৰ হাতীৰপৰা পতিত হয় আৰু অতি সোনকালেই তেওঁৰ পিছত তেওঁৰ সহায়ক এফ. 

১৮৫২ চনলৈকে ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপৰ গুৰুত্ব আছিল মূলতঃ কয়লা অন্বেষণৰ ওপৰত, বিশেষকৈ ভাপ পৰিবহণ, তেলৰ মজুত আৰু অক্সিজেনৰ আৱৰ্জনাৰ শক্তি প্ৰদানৰ বাবে। সেই সময়ত ৰিচাৰ্ড ডিক্সন অলধামৰ পিতৃ ছাৰ থমাছ অলধামে ভাৰতৰ ভূ-তাত্ত্বিক মানচিত্ৰ অবিহনে কয়লা অন্বেষণ অসম্ভৱ বুলি চৰকাৰৰ আগত যুক্তি দি ভাৰতৰ ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপ সংস্থাৰ কামৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰিছিল। এইদৰে ভূ-তাত্ত্বিক জৰীপে শিলৰ প্ৰকাৰ, ভূ-তাত্ত্বিক গঠন আৰু বিভিন্ন শিলৰপ্ৰকাৰৰ আপেক্ষিক বয়সৰ মেপিং আৰম্ভ কৰে। শিলৰ স্তৰৰ বয়স সূচকাংক জীৱাশ্মৰ উপস্থিতিৰদ্বাৰা অনুমান কৰা হৈছিল, যাৰ বাবে এই সূচকাংক জীৱাশ্মসমূহৰ স্থান নিৰ্ণয় কৰিবলৈ ভূ-তত্ত্ববিদসকলৰ যথেষ্ট প্ৰচেষ্টাৰ প্ৰয়োজন হৈছিল, কিয়নো শিলৰ স্তৰৰ বয়স অনুমান কৰাৰ বাবে ৰেডিঅ’মেট্ৰিক ডেটিং পদ্ধতি এতিয়াও বিকশিত হোৱা নাছিল।  
১৮৬৯ চনত ফ্ৰেডেৰিক ৰিচাৰ্ড মেলেটে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৰামগড় ক্ৰেটাৰ ভ্ৰমণ কৰিছিল।Mallet, F. R., 1869, Memoir, Geological Survey of India, vol 7, page 129.BALASUNDARAM, M., DUBE, A. Ramgarh, 1973, "Structure, India", Nature (journal), 242, 40 doi:10.1038/242040a0. পিছত আৰ্থাৰ লেনক্স ক’লছনে ইয়াৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰে। এই কোম্পানীটোৱেই শেষত ভাৰতৰ ধন-সম্পত্তি সোণ, ক্ষমতা ইত্যাদি লুণ্ঠন আৰম্ভ কৰিছিল। 
১৯ শতিকাত জি এছ আয়ে কেইবাটাও জৰীপ চলাইছিল, য'ত গ্ৰেট ট্ৰাইগন'মেট্ৰিক জৰীপ, ১৮৬৯ চনৰ কৈলাস-মানছাৰোভাৰ অভিযান, ১৮৭১–১৮৭২ চনৰ শ্বিগাটচে-লাছা অভিযান, ১৮৭৩–১৮৭৪ চনৰ ইয়াৰকাণ্ড-কাশগাৰ অভিযান, ছাৰ থমাছ ডগলাছ ফৰছিথে এই অঞ্চললৈ কৰা দ্বিতীয় অভিযান, দ্য... ১৮৭৮–১৮৮২ চনৰ দাৰ্জিলিং-লাছা-মংগোলিয়া অভিযান ইত্যাদি। Clements R. Markham, 1878, "A Memoir on The Indian Surveys", 2nd Ed., W H Allen & Co., London, p.189.Charles E. D. Black, 1891, "A Memoir on The Indian Surveys (1875-90)", London, p.168.Derek J. Waller, 2004, "The Pundits: British Exploration of Tibet and Central Asia," University Press of Kentucky.Account of the Pundit's Journey in Great Tibet - Capt. H. Trotter, The Journal of the Royal Geographical Society (1877). থলুৱা জৰীপকাৰীসকলক পণ্ডিত বুলি কোৱা হৈছিল, কিছুমান উল্লেখযোগ্যৰ ভিতৰত খুলশালীয়েক নৈন সিং ৰাৱট আৰু কৃষ্ণ সিং ৰাৱট অন্যতম আছিল। Peter Hopkirk, 1982, "Trespassers on the Roof of the World: The Race for Lhasa", Oxford University Press.

১৯ শতিকাৰ আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে জি এছ আয়ে ভাৰতীয় অসংখ্য ভূমিকম্পৰ অধ্যয়ন আৰু বিশদ প্ৰতিৱেদনৰ জৰিয়তে ভূমিকম্প বিজ্ঞানত উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছিল। পিতৃৰ দৰে জি এছ আইৰ বাবেও কাম কৰা ৰিচাৰ্ড ডিক্সন অলধামে প্ৰথমে p- আৰু s-তৰংগ সঠিকভাৱে চিনাক্ত কৰিছিল, আৰু পৃথিৱীৰ গভীৰতাৰ ব্যাস অনুমান আৰু গণনা কৰিছিল। 

২০১৭ চনৰ ৮ এপ্ৰিলত জি এছ আয়ে এটা পাইলট প্ৰজেক্ট আৰম্ভ কৰে য’ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে খনিজ মজুতৰ আকাশী জৰীপ চলায়। উদ্দেশ্য আছিল বিশেষভাৱে ডিজাইন কৰা বিমান ব্যৱহাৰ কৰি ২০ কিলোমিটাৰ গভীৰতালৈকে খনিজ মজুতৰ মানচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা। 

জিএছআইক পাঁচটা মিছনত পুনৰ গঠন কৰা হৈছিল, যথা "ভিত্তিৰেখা জৰীপ"; "খনিজ সম্পদৰ মূল্যায়ন"; "ভূ-তথ্যবিজ্ঞান"; "বহু-অনুশাসনমূলক ভূ-বিজ্ঞান"; আৰু "ট্ৰেইনিং এণ্ড কেপাচিটি বিল্ডিং।" ভাৰত চৰকাৰৰ খনি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ অতিৰিক্ত সচিব এছ বিজয় কুমাৰৰ নেতৃত্বত গঠিত এখন উচ্চ পৰ্যায়ৰ সমিতিৰ প্ৰতিৱেদনৰ ভিত্তিত এই কথা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল। 

জি এছ আয়ে ২০২৫ চনত জি আৰ এছ ইৰপৰা দুখন উপকূলীয় গৱেষণা জাহাজৰ অৰ্ডাৰ দিছিল। 

 অধীক্ষক আৰু পৰিচালকসকল 
 ক্ৰমিক নং নাম কাৰ্য্যকাল দেশ1.ড° থমাছ অলধাম, অধীক্ষক ১৮৫১–১৮৭৬ চন ডাবলিন, আয়াৰলেণ্ড গণৰাজ্য2.এইচ বি মেডলিকট, অধীক্ষক ১৮৭৬–১৮৮৫ল'ফ্ৰিয়া, কাউন্টি গলৱে, আয়াৰলেণ্ড3.এইচ বি মেডলিকট, অধীক্ষক ১৮৮৫–১৮৮৭ল'ফ্ৰিয়া, কাউন্টি গলৱে, আয়াৰলেণ্ড4.উইলিয়াম কিং ১৮৮৭–১৮৯৪আয়াৰলেণ্ড; এংলো আইৰিছ5.কাৰ্ল লুডলফ গ্ৰীছবাক ১৮৯৪–১৯০৩ভিয়েনা, অষ্ট্ৰিয়া6.থমাছ হেনৰী হলণ্ড ১৯০৩–১৯১০হেলষ্টন, কৰ্ণৱাল, ইংলেণ্ড 7.হেনৰী হুবাৰ্ট হেডেন ১৯১০–১৯২১দেৰি ,আয়াৰলেণ্ড8.ছাৰ এডউইন হল পাস্কো ১৯২১–২৯৩২ইংলেণ্ড9.লুইচ লি ফাৰ্মৰ1932–1935পেকহাম , ইংলেণ্ড10.আলেকজেণ্ডাৰ হেৰন 1935–1939 ব্ৰিটিছ, ডাডিংষ্টন, এডিনবাৰ্গ, স্কটলেণ্ড  11.চাইৰিল এছ ফক্স 1939–1943-12.এডৱাৰ্ড লেচলি গিলবাৰ্ট ক্লেগ১৯৪৩–১৯৪৪মানচেষ্টাৰ, ইংলেণ্ড13.হেনৰী ক্ৰুকশ্বেংক ১৯৪৪–১৯৪৫-14.জে.এ. ডান ১৯৪৫-15.উইলিয়াম ডিক্সন ৱেষ্ট ১৯৪৫–১৯৫১ইংলেণ্ডৰ বৰ্ণমাউথ16.এম এছ কৃষ্ণন (ভূতত্ত্ববিদ),প্ৰথম ভাৰতীয় সঞ্চালক ১৯৫১–১৯৫৫থাঞ্জাভুৰ , তামিলনাডু17.ভি পি সোন্ধী১৯৫৫–১৯৫৮-18.বি চি ৰয়১৯৫৮–১৯৬৪-

তথ্যৰ উৎস

বাহ্যিক সংযোগ

শ্ৰেণী:অনুষ্ঠান প্ৰতিষ্ঠান
শ্ৰেণী:ভাৰত চৰকাৰ