সহযাত্ৰিকা

সহযাত্ৰিকা (ইংৰাজী: Sahayathrika) হৈছে কেৰালা মূলৰ এএফএবি (Assigned Female at Birth) সম্প্ৰদায়ক সেৱা আগবঢ়োৱা এটা স্বেচ্ছাসেৱী সামাজিক সংস্থা। এই নামটো মালয়ালম ভাষাৰ পৰা লোৱা হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে “মহিলা সহযাত্ৰী” বা “মহিলাৰ সহচৰী”। সংস্থাটোৱে মূলতঃ লিংগ আৰু যৌন সংখ্যালঘুৰ ভিতৰত এএফএবি ব্যক্তিসকলৰ অধিকাৰ সুৰক্ষা, মানসিক স্বাস্থ্য সমৰ্থন, পৰামৰ্শ সেৱা, সম্প্ৰদায়-সংগঠন আৰু জীৱন-জীৱিকাৰ ক্ষেত্ৰত সহায় আগবঢ়াই আহিছে। 

সহযাত্ৰিকা বিশেষকৈ লেচবিয়ান, বাইছেক্সুৱেল, কুইয়াৰ আৰু লিংগ-বৈচিত্ৰ্যসম্পন্ন এএফএবি ব্যক্তিসকলৰ সমস্যাসমূহ লৈ কাম কৰা ভাৰতৰ প্ৰথম শাৰীৰ সংগঠনসমূহৰ অন্যতম বুলি বিবেচিত। সংগঠনটোৱে সামাজিক কলংক, পাৰিবাৰিক হিংসা, জোৰপূৰ্বক বিবাহ, আৰু ৰূপান্তৰণ চিকিৎসা (conversion therapy)ৰ দৰে প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে সচেতনতা সৃষ্টিত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

 ইতিহাস 
কেৰালাত এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ছোৱাত লেচবিয়ান মহিলাৰ আত্মহত্যাৰ হাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ পটভূমিত সহযাত্ৰিকাৰ গঠন হয়। ২০০১ চনত কিছুমান কুইয়াৰ কৰ্মী আৰু সামাজিক কৰ্মীৰ মাজত এই বিষয়ত প্ৰাৰম্ভিক আলোচনা আৰম্ভ হয়। এই আলোচনা আৰু সংগঠনৰ সূত্ৰপাতত মুখ্য ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল কানাডাত বাস কৰা মালয়ালম অনুপ্ৰৱেশকাৰী মহিলা দীপা বাসুদেৱনে।

২০০২ চনত সংস্থাটোৱে নিজৰ প্ৰথম প্ৰকল্প আৰম্ভ কৰে, যি মানসিক স্বাস্থ্য সংস্থা FIRM-ৰ সহযোগত চলিছিল। এই প্ৰকল্পৰ মূল লক্ষ্য আছিল লেচবিয়ান আৰু অন্যান্য এএফএবি কুইয়াৰ ব্যক্তিসকলৰ বাবে সুৰক্ষিত পৰিসৰ সৃষ্টি কৰা আৰু মানসিক স্বাস্থ্য সহায় আগবঢ়োৱা। 

২০০৮ চনত সহযাত্ৰিকা এটা স্বতন্ত্ৰ পঞ্জীয়নভুক্ত সংস্থাত পৰিণত হয়। তাৰ পিছত সংগঠনটোৱে নিয়মিতভাৱে সচেতনতা সভা, সমৰ্থন গোট (support group), আইনী সহায়, আৰু সম্প্ৰদায়ভিত্তিক গৱেষণা আদি কাৰ্যসূচী চলাই আহিছে।

 কাৰ্যকলাপ 
সহযাত্ৰিকাই তলত দিয়া ক্ষেত্ৰসমূহত কাম কৰে—
 এএফএবি কুইয়াৰ ব্যক্তিসকলৰ বাবে পৰামৰ্শ আৰু মানসিক স্বাস্থ্য সমৰ্থন
 আত্মহত্যা প্ৰতিৰোধ আৰু সংকটকালীন সহায়
 ৰূপান্তৰণ চিকিৎসা আৰু জোৰপূৰ্বক বিবাহৰ বিৰুদ্ধে অভিযান
 সমাজ আৰু শিক্ষানুষ্ঠানত এলজিবিটিকিউ+ বিষয়ক সচেতনতা-নিৰ্মাণ কাৰ্যসূচী
 আইনী আৰু সামাজিক অধিকাৰ বিষয়ক পৰামৰ্শ

সংস্থাটোৱে বিভিন্ন সামাজিক সংগঠন, মানৱাধিকাৰ গোট আৰু চৰকাৰী সংস্থাৰ সৈতে সহযোগিতাৰে কাম কৰি আহিছে।

 ২০ বছৰীয়া জয়ন্তী 
২০২২ চনত সহযাত্ৰিকাই নিজৰ ২০ বছৰীয়া জয়ন্তী উদযাপন কৰে। এই উপলক্ষে “ইদাম” শীৰ্ষক এক বৃহৎ অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা হয়। অনুষ্ঠানটো উদ্বোধন কৰে কেৰালাৰ উচ্চ শিক্ষা আৰু সামাজিক ন্যায় মন্ত্ৰী আৰ বিন্দুৱে। এই অনুষ্ঠানত অভিনেত্ৰী শকীলাকে ধৰি বহু বিশিষ্ট ব্যক্তি আৰু কুইয়াৰ অধিকাৰ কৰ্মীয়ে অংশগ্ৰহণ কৰে।

এই অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে সংস্থাটোৱে কুইয়াৰ সম্প্ৰদায়ৰ মূলস্ৰোতত অন্তৰ্ভুক্তিকৰণৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

 তথ্যসূত্ৰ