ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ

ঐতিহাসিক চহৰ আহমদাবাদ  বা পুৰণি আহমেদাবাদ ভাৰতৰ এখন দেৱালযুক্ত চহৰ, ১৪১১ চনত গুজৰাট চুলতানীৰ প্ৰথম আহমদ শ্বাহে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ই ছয় শতিকাজুৰি গুজৰাট ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হিচাপে কাম কৰি পিছলৈ গুজৰাটৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। আজিও ই জনবহুল আৰু জৰাজীৰ্ণ হোৱাৰ পিছতো মহানগৰ আহমেদাবাদৰ প্ৰতীকী হৃদপিণ্ড হিচাপে কাম কৰি আছে। ২০১৭ চনৰ জুলাই মাহত ইয়াক ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য নগৰ হিচাপে সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছিল।

ইতিহাস
প্ৰাচীন বসতিসমূহ বৰ্তমানৰ পুৰণি চহৰখনৰ দক্ষিণে আৰু সাবৰমতী নদীৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। ইয়াক আশাৱল বা আশাপল্লী বুলি জনা গৈছিল। একাদশ শতিকাত চাউলুক্য বংশৰ কৰ্ণে এই চহৰখনক নিজৰ ৰাজধানী কৰি কৰ্ণৱতী (কৰ্ণৰ নগৰ), শ্ৰীনগৰ (সমৃদ্ধিশালী চহৰ), আৰু ৰাজনগৰ (ৰজাৰ নগৰ) নামেৰে নামাকৰণ কৰে।

প্ৰথম আহমদ শ্বাহে ১৪১১ চনত মহানগৰীৰ প্ৰথম দুৰ্গ মানেক বুৰ্জৰ ভেটি স্থাপন কৰিছিল আৰু তাৰ পিছত ১৪১৩ চনত সম্পূৰ্ণ হোৱা ভদ্ৰা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।তেওঁ চহৰৰ প্ৰথম চৌহদ মানেক চকও নিৰ্মাণ কৰিছিল, যি দুয়োটা হিন্দু সাধু মানেকনাথৰ কাহিনীৰ সৈতে জড়িত। ১৪৮৪ চনলৈকে তেওঁৰ গুজৰাট চুলতানে (১৪১১–১৫৭৩) এই চহৰৰ পৰা শাসন কৰিছিল।তেওঁৰ নাতি মাহমুদ বেগাদাই ১৪৮৪ চনৰ পৰা ১৫৩৫ চনলৈ ৰাজধানী আহমেদাবাদৰ পৰা মুহাম্মাবাদলৈ স্থানান্তৰিত কৰিছিল যদিও চহৰখন পুনৰ দুৰ্গম কৰি তুলিছিল। পিছলৈ আহমেদাবাদ পুনৰ চুলতান ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হৈ পৰে যেতিয়ালৈকে ১৫৭৩ চনত মোগলৰ হাতত নপৰে।মোগল শাসনৰ সময়ত (১৫৭২–১৭০৭) ভদ্ৰা দুৰ্গ গুজৰাটৰ ৰাজ্যপালৰ আসন হিচাপে কাম কৰিছিল। চহৰখনৰ ভিতৰত আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে কেইবাটাও বসতি সংযোজন কৰি চহৰখন গঢ়ি উঠিছিল। চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ কোনো হিচাপ পোৱা হোৱা নাই।
চহৰখনৰ আকাৰৰ কিছু ধাৰণা সমসাময়িক গ্ৰন্থসমূহত পোৱা যায়: ফেৰিষ্টা, আইন-ই-আকবাৰী, আৰু মিৰাত-ই-আহমদী। আইন-ই-আকবাৰী (১৫৮০)ৰ মতে ৩৬০ টা পুৰ আছিল, ইয়াৰে সেই সময়ত মাত্ৰ চৌৰাশীটাহে গঢ়ি উঠিছিল; ফেৰিষ্টৰ মতে ১৬০০ চনত ৩৬০ টা মহল্লা আছিল, প্ৰত্যেককে দেৱালেৰে আগুৰি আছিল; মিৰাত-ই-আহমদীৰ এটা অংশত কোৱা হৈছে যে এটা সময়ত ই ইমানেই জনবহুল আছিল যে ইয়াত ৩৮০ টা পুৰ আছিল, প্ৰত্যেকৰে এটা বৃহৎ অঞ্চল আছিল যিটো প্ৰায় চহৰৰ দৰে আছিল; আন এটা খণ্ডত তেওঁ চহৰৰ ভিতৰৰ বাৰটা ৱাৰ্ড আৰু বাহিৰৰ আন আন ৱাৰ্ডৰ বৰ্ণনা কৰিছে আৰু চহৰখনৰ বিশদ বৰ্ণনাত তেওঁ ১১০টা উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ নাম উল্লেখ কৰিছে, ইয়াৰে ১৯টা মোগল শাসনৰ সময়ত বসবাস কৰিছিল। জাৰ্মান ভ্ৰমণকাৰী মেণ্ডেলছলোৱে (১৬৩৮) ৰিপ'ৰ্ট কৰিছে যে উপকণ্ঠ অঞ্চল আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা গাঁওসমূহ প্ৰায় সাত লীগ এলেকাত বিস্তৃত। 
মোগল আৰু মাৰাঠা চহৰখন নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে হোৱা সংগ্ৰামৰ সময়ত (১৭০৭–১৭৫৩) চহৰখনৰ ক্ষতিসাধন হয় আৰু বহু উপকণ্ঠ অঞ্চলৰ জনবসতিহীন হৈ পৰে। এই যুদ্ধত নগৰৰ দেৱাল ভাঙি ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ ক্ষতিসাধন হয়। মহানগৰীৰ ৰাজহ মোগল আৰু মাৰাঠা শাসকৰ মাজত ভাগ কৰা হৈছিল। পিছলৈ মাৰাঠা শাসনৰ সময়ত (১৭৫৮–১৮১৭) চহৰখনৰ ৰাজহ পেশ্বৱা আৰু গেকৱাডৰ মাজত বিভক্ত কৰা হয়।এইবোৰে অধিক কৰ আৰোপ কৰিছিল, যাৰ ফলত চহৰখনৰ অৰ্থনীতিৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰিছিল। ১৮১৭ চনত আহমেদাবাদ ব্ৰিটিছ কোম্পানী শাসনৰ অধীনলৈ আহে, যাৰ ফলত চহৰখন ৰাজনৈতিকভাৱে সুস্থিৰ হৈ পৰে আৰু বাণিজ্যৰ উন্নতি ঘটে। ১৮১৭ চনত জনসংখ্যা ৮০,০০০ৰ পৰা ১৮২৪ চনত প্ৰায় ৮৮,০০০লৈ বৃদ্ধি পায়।পৰৱৰ্তী আঠ বছৰত ঘিউ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰ ওপৰত বিশেষ চেছ আৰোপ কৰা হয় আৰু চহৰৰ দেৱাল মেৰামতি কৰা হয় আৰু ২৫,০০০ পাউণ্ড (২৫০,০০০ টকা) খৰচ হয়। প্ৰায় একে সময়তে চহৰৰ উত্তৰ দিশৰ এটা ঠাইত এটা কেণ্টনমেণ্ট স্থাপন কৰা হৈছিল। জনসংখ্যা প্ৰায় ৯৫,০০০ (১৮১৬) লৈ বৃদ্ধি পায়। দেৱাল নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পিছত বাকী থকা ৰাজহুৱা ধন পৌৰসভাৰ কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মহাত্মা গান্ধীৰ নেতৃত্বত ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়তো পুৰণি চহৰখন ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হৈয়েই থাকিল।

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
শ্ৰেণী:ভাৰত
শ্ৰেণী:গুজৰাট