ঝালমুড়ি

ঝালমুড়ি হৈছে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ পূৰ্বাঞ্চলত উদ্ভৱ হোৱা এটা জনপ্ৰিয় পথ-জলখাবাৰ। ই মূলতঃ মুড়ি (ফুলোৱা চাউল)ৰ সৈতে বিভিন্ন ধৰণৰ মচলা, কেঁচা শাক-পাচলি, চানাচুৰ আৰু সৰিয়হৰ তেল মিহলাই প্ৰস্তুত কৰা হয়। ইয়াৰ স্বাদ সাধাৰণতে ঝাল (জলা) আৰু টেঙা ধৰণৰ হয়। ঝালমুড়ি বাংলাদেশ, পশ্চিমবঙ্গ, বিহাৰ, ওড়িশা, পূৰ্ব উত্তৰ প্ৰদেশ, অসম আৰু ত্ৰিপুৰাত বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়।

 উৎপত্তি আৰু ইতিহাস 
ঝালমুড়িৰ উৎপত্তি বংগ অঞ্চলত হোৱা বুলি ধৰা হয়। ঔপনিবেশিক যুগৰ সময়ত কলকাতা আৰু ঢাকাৰ দৰে নগৰত পথ-বিক্ৰেতাসকলে সস্তীয়া আৰু তৎক্ষণাত প্ৰস্তুত কৰিব পৰা মুখৰচক হিচাপে ইয়াক বিক্ৰী কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সময়ৰ লগে লগে ই জনসাধাৰণৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰে আৰু পূৰ্ব ভাৰতৰ আন ৰাজ্যসমূহলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰে।  

বাংলাদেশত ঝালমুড়িক এক সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ অংশ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। দেশখনৰ নগৰ আৰু গাঁও দুয়ো ঠাইতে ইয়াক সহজে দেখা যায়। বহুতে ইয়াক দেশখনৰ পথ-খাদ্য সংস্কৃতিৰ এটা প্ৰতীক হিচাপে বিবেচনা কৰে।

 উপাদান 
ঝালমুড়িৰ মুখ্য উপাদান হৈছে মুড়ি। ইয়াৰ সৈতে সাধাৰণতে তলত দিয়া উপাদানসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়—
 চানাচুৰ বা মচলাদাৰ ভূজিয়া
 সৰিয়হৰ তেল
 নেমুৰ ৰস
 পিঁয়াজ কুচি
 সেউজীয়া জলকীয়া
 বিলাহী 
 ধনীয়া পাত
 সিদ্ধ আলু বা বুট
 বীট নিমখ আৰু আন মচলা

অঞ্চলভেদে উপাদানত কিছু পাৰ্থক্য দেখা যায়। কিছুমান ঠাইত কেঁচা আম, পদিনা পাত বা ভজা চীনাবাদামো যোগ কৰা হয়।

 প্ৰস্তুত প্ৰণালী 
এটা ডাঙৰ বাটিত মুড়ি লৈ তাৰ সৈতে চানাচুৰ, সিদ্ধ বুট বা আলু মিহলাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত পিঁয়াজ, জলকীয়া, বিলাহী আৰু ধনীয়া পাত যোগ কৰা হয়। ওপৰত সৰিয়হ তেল আৰু নেমুৰ ৰস ছটিয়াই বীট নিমখ ছটিয়াই দিয়া হয়। তাৰ পিছত বাটিটো ভালদৰে জোকাৰি বা চামুচেৰে মিহলাই সকলো উপাদান সমভাৱে মাখি লোৱা হয়। সাধাৰণতে অতি কম সময়ৰ ভিতৰত ইয়াক প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি।

 পৰিৱেশন প্ৰণালী 
ঝালমুড়ি সাধাৰণতে কাগজৰ ঠোঙাত বা সৰু কাগজৰ বাটিত পৰিৱেশন কৰা হয়। পথ-বিক্ৰেতাসকলে গ্ৰাহকৰ সন্মুখতে সকলো উপাদান মিহলাই দিয়ে। কিছুমান ঠাইত বিশেষ ঝালমুড়িত মাংসো যোগ কৰা হয়, যাৰ মূল্য তুলনামূলকভাৱে অধিক হয়।

 আন্তৰ্জাতিক জনপ্ৰিয়তা 
ব্ৰিটিছ ৰান্ধনী এংগাছ ডেনুনে কলকাতাত এই খাদ্যৰ স্বাদ লোৱাৰ পিছত লণ্ডনত ইয়াক বিক্ৰী আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত পশ্চিমীয়া দেশসমূহতো ই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে। নিউয়ৰ্ক চিটিতো বাংলাদেশী প্ৰবাসীসকলৰ জৰিয়তে ঝালমুড়ি পৰিচিতি লাভ কৰিছে।

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:বঙালী ৰন্ধনশৈলী
শ্ৰেণী:বাংলাদেশৰ ৰন্ধনশৈলী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় খাদ্য