জলবায়ু পৰিৱৰ্তন

বৰ্তমান সময়ত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন ()ৰ ভিতৰত গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি ()—গোলকীয় গড় উষ্ণতা ক্ৰমাগত বৃদ্ধি—আৰু পৃথিৱীৰ জলবায়ু তন্ত্ৰত ইয়াৰ বহল প্ৰভাৱ দুয়োটাই অন্তৰ্ভুক্ত। বহল অৰ্থত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ভিতৰত পৃথিৱীৰ জলবায়ুৰ পূৰ্বৰ দীৰ্ঘম্যাদী পৰিৱৰ্তনসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত। আধুনিক যুগৰ বিশ্বৰ উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ কাৰণ হৈছে মানুহৰ কাৰ্যকলাপ, বিশেষকৈ শিল্প বিপ্লৱৰ পিছৰ পৰা জীৱাশ্ম ইন্ধন (কয়লা, তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ)ৰ দহন।: "The indicators show that, for the 2014–2023 decade average, observed warming was 1.19 [1.06 to 1.30] °C, of which 1.19 [1.0 to 1.4] °C was human-induced." জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ, বনাঞ্চল ধ্বংস, আৰু কিছুমান কৃষি আৰু ঔদ্যোগিক পদ্ধতিৰ দ্বাৰা সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত হয়। এই গেছবোৰে সূৰ্যৰ পোহৰৰ পৰা পৃথিৱীয়ে উষ্ণ হোৱাৰ পিছত বিকিৰণ কৰা তাপৰ কিছু অংশ শোষণ কৰি নিম্ন বায়ুমণ্ডল উষ্ণ কৰি তোলে। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ প্ৰধান কাৰক কাৰ্বন ডাই অক্সাইড গেছৰ ঘনত্ব প্ৰাক-ঔদ্যোগিক যুগৰ পৰা প্ৰায় ৫০% বৃদ্ধি পাই লাখ লাখ বছৰ ধৰি দেখা নোপোৱা মাত্ৰাত উপনীত হৈছে।: "Concentrations of , methane (), and nitrous oxide () have increased to levels unprecedented in at least 800,000 years, and there is high confidence that current  concentrations have not been experienced for at least 2 million years."

জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে পৰিৱেশৰ ওপৰত ক্ৰমান্বয়ে বৃহৎ প্ৰভাৱ পেলায়। মৰুভূমিৰ প্ৰসাৰ ঘটিছে, আনহাতে তাপ প্ৰবাহ আৰু বনজুই অধিক সাধাৰণ হৈ পৰিছে। : "Since the pre-industrial period, the land surface air temperature has risen nearly twice as much as the global average temperature (high confidence). Climate change... contributed to desertification and land degradation in many regions (high confidence)."
 : "Observed increases in areas burned by wildfires have been attributed to human-induced climate change in some regions (medium to high confidence)" আৰ্কটিকত বৃদ্ধি পোৱা উষ্ণতাই পাৰ্মাফ্ৰষ্ট গলি যোৱা, হিমবাহৰ পিছুৱাই যোৱা আৰু সাগৰীয় বৰফৰ হ্ৰাসত অৰিহণা যোগাইছে।: "Over the last decades, global warming has led to widespread shrinking of the cryosphere, with mass loss from ice sheets and glaciers (very high confidence), reductions in snow cover (high confidence) and Arctic sea ice extent and thickness (very high confidence), and increased permafrost temperature (very high confidence)." অধিক উষ্ণতাৰ বাবেও অধিক তীব্ৰ ধুমুহা, খৰাং আৰু অন্যান্য বতৰৰ চৰম পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছে। পৰ্বত, প্ৰবাল প্ৰাচীৰ আৰু উত্তৰ মেৰু অঞ্চলৰ দ্ৰুত পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তনে বহু প্ৰজাতি স্থানান্তৰিত হ’বলৈ বা বিলুপ্ত হ’বলৈ বাধ্য কৰাইছে। ভৱিষ্যতে উষ্ণতা কম কৰাৰ প্ৰচেষ্টা সফল হ’লেও কিছুমান প্ৰভাৱ শতিকাজুৰি চলি থাকিব। ইয়াৰ ভিতৰত সাগৰৰ উত্তাপ, সাগৰৰ অম্লীয়কৰণ আৰু সাগৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি।: "Sustained net zero anthropogenic emissions of  and declining net anthropogenic non- radiative forcing over a multi-decade period would halt anthropogenic global warming over that period, although it would not halt sea level rise or many other aspects of climate system adjustment."

জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে মানুহক বানপানী বৃদ্ধি, অতি উত্তাপ, খাদ্য আৰু পানীৰ অভাৱ বৃদ্ধি, অধিক ৰোগ আৰু অৰ্থনৈতিক ক্ষতিৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে। মানৱ প্ৰব্ৰজন আৰু সংঘৰ্ষও ইয়াৰ পৰিণতি হʼব পাৰে। বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই জলবায়ু পৰিৱৰ্তনক একবিংশ শতিকাৰ বিশ্ব স্বাস্থ্যৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ ভাবুকি বুলি অভিহিত কৰিছে। উষ্ণতা সীমিত কৰাৰ কোনো ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাকৈ সমাজ আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰই অধিক ভয়াৱহ বিপদৰ সন্মুখীন হ’ব। বান নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা বা খৰাং প্ৰতিৰোধী শস্যৰ দৰে প্ৰচেষ্টাৰ জৰিয়তে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ লগত খাপ খুৱাই লোৱাটোৱে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ আশংকা আংশিকভাৱে হ্ৰাস কৰে যদিও ইতিমধ্যে অভিযোজনৰ কিছু সীমাত উপনীত হৈছে। 

 : "Effectiveness15 of adaptation in reducing climate risks16 is documented for specific contexts, sectors and regions (high confidence) ... Soft limits to adaptation are currently being experienced by small-scale farmers and households along some low-lying coastal areas (medium confidence) resulting from financial, governance, institutional and policy constraints (high confidence). Some tropical, coastal, polar and mountain ecosystems have reached hard adaptation limits (high confidence). Adaptation does not prevent all losses and damages, even with effective adaptation and before reaching soft and hard limits (high confidence)." বিশ্বৰ নিৰ্গমনৰ সামান্য অংশৰ বাবে দৰিদ্ৰ সম্প্ৰদায়সমূহ দায়ী, তথাপিও তেওঁলোকৰ খাপ খুৱাব পৰা ক্ষমতা কম আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতি অতি দুৰ্বল।

একবিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ বহুতো প্ৰভাৱ দেখা গৈছে, ১৮৫০ চনত নিয়মীয়া অনুসৰণ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত ২০২৪ চনত +১.৬০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (২.৮৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ত সৰ্বাধিক উষ্ণতা দেখা গৈছে। অতিৰিক্ত উষ্ণতাই এই প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিব আৰু টিপিং পইণ্টৰ সূচনা কৰিব পাৰে, যেনে গ্ৰীনলেণ্ডৰ সকলো বৰফৰ তৰপ গলি যোৱা। ২০১৫ চনৰ পেৰিছ চুক্তিৰ অধীনত ৰাষ্ট্ৰসমূহে সামূহিকভাৱে উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰি ৰাখিবলৈ সন্মত হয় "২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ বহু তলত"। কিন্তু চুক্তিখনৰ অধীনত দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিৰ ফলত শতিকাৰ শেষলৈকে গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিয়ে প্ৰায় ২.৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫.০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) পৰ্যন্ত হ’ব।: "The full implementation and continuation of the level of mitigation effort implied by unconditional or conditional NDC scenarios lower these projections to 2.8 °C (range: 1.9–3.7) and 2.6 °C (range: 1.9–3.6), respectively. All with at least a 66 per cent chance." 

জলবায়ু সম্পৰ্কীয় ব্যৱস্থাৰ প্ৰতি বিশ্বজুৰি ব্যাপক সমৰ্থন আছে, আৰু বেছিভাগ দেশেই কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নিৰ্গমন বন্ধ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।: "As at 1 June 2024, 101 parties representing 107 countries and covering approximately 82 per cent of global GHG emissions had adopted net-zero pledges either in law (28 parties), in a policy document such as an NDC or a long-term strategy (56 parties), or in an announcement by a high-level government official (17 parties)." জীৱাশ্ম ইন্ধনক ৰাজসাহায্য দিয়া বন্ধ কৰি, শক্তি সংৰক্ষণ কৰি আৰু বিশেষ কাৰ্বন প্ৰদূষণ উৎপন্ন নকৰা শক্তিৰ উৎসলৈ সলনি কৰি পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰিব পাৰি। এই শক্তিৰ উৎসসমূহৰ ভিতৰত বতাহ, সৌৰ, জল আৰু পাৰমাণৱিক শক্তি আদি অন্তৰ্ভুক্ত। 

  পৰিষ্কাৰভাৱে উৎপাদিত বিদ্যুতে পৰিবহণ, অট্টালিকা গৰম কৰা আৰু ঔদ্যোগিক প্ৰক্ৰিয়া চলোৱাৰ বাবে জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ঠাই লʼব পাৰে।: "Stringent emissions reductions at the level required for 2°C or 1.5°C are achieved through the increased electrification of buildings, transport, and industry, consequently all pathways entail increased electricity generation (high confidence)." বায়ুমণ্ডলৰ পৰাও কাৰ্বন আঁতৰাব পাৰি, উদাহৰণস্বৰূপে বনাঞ্চলৰ আৱৰণ বৃদ্ধি কৰি আৰু মাটিত কাৰ্বন জমা কৰা পদ্ধতিৰে খেতি কৰিব পাৰি। 



 তথ্য সংগ্ৰহ 

 উৎস 

 IPCC reports 

Fourth Assessment Report














Fifth Assessment report
 . AR5 Climate Change 2013: The Physical Science Basis – IPCC








 . Chapters 1–20, SPM, and Technical Summary.



 . Chapters 21–30, Annexes, and Index.










Special Report: Global Warming of 1.5 °C
  Global Warming of 1.5 °C –.













Special Report: Climate change and Land








Special Report: The Ocean and Cryosphere in a Changing Climate








Sixth Assessment Report





















 Other peer-reviewed sources 





































































































 Books, reports and legal documents 







 Dessler, Andrew E. and Edward A. Parson, eds. The science and politics of global climate change: A guide to the debate (Cambridge University Press, 2019).





































































 Non-technical sources 

 Associated Press

 BBC


 Bulletin of the Atomic Scientists

 Carbon Brief










 Climate.gov

 Deutsche Welle

 EPA



 EUobserver

 European Parliament

 The Guardian




 International Energy Agency

 NASA




 National Conference of State Legislators

 National Geographic

 National Science Digital Library

 Natural Resources Defense Council

 The New York Times

 NOAA


 Our World in Data



 Pew Research Center

 Politico

 RIVM

 Salon

 ScienceBlogs

 Scientific American

 Smithsonian

 The Sustainability Consortium

 UNFCCC


 Union of Concerned Scientists

 Vice

 The Verge

 Vox

 World Health Organization

 World Resources Institute


 Yale Climate Connections


 বাহ্যিক সংযোগ 

 Intergovernmental Panel on Climate Change: IPCC (IPCC)
 UN: Climate Change (UN)
 Met Office: Climate Guide (Met Office)
 National Oceanic and Atmospheric Administration: Climate (NOAA)
 Royal Society. Climate change: Evidence and causes (Royal Society)