ৰত্নাগিৰি, ওড়িশা

ৰত্নাগিৰি  হৈছে ভাৰতৰ আধুনিক ওড়িশাৰ এসময়ত প্ৰধান বৌদ্ধ মঠ, ধ্বংসপ্ৰাপ্ত মহাবিহাৰৰ স্থান। জাজপুৰ জিলাৰ ব্ৰাহ্মণী আৰু বীৰুপা নদীৰ মাজৰ এটা পাহাৰত অৱস্থিত। কাষৰীয়া বৌদ্ধ স্থান ললিতগিৰি আৰু উদয়াগিৰিৰ সৈতে ইয়াক হীৰা ত্ৰিভুজ বুলি জনা যায়।
ৰাজ্যৰ ৰাজধানী ভুৱনেশ্বৰৰ পৰা ১০০ কিলোমিটাৰ (৬২ মাইল) আৰু পূৰ্বৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী কটকৰ পৰা ৭০ কিলোমিটাৰ (৪৩ মাইল) দূৰত্বত অৱস্থিত ৰত্নাগিৰি।ASI

বৌদ্ধ কীৰ্তিচিহ্নসমূহ খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ পৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল, শেষৰটো কাম ত্ৰয়োদশ শতিকাত হৈছিল আৰু কামৰ শীৰ্ষ সময়ছোৱা সপ্তম শতিকাৰ পৰা দশম শতিকাৰ ভিতৰত কৰা হৈছিল।
হয়তো ১৬ শতিকাৰ পিছত এই ঠাইখনৰ ব্যৱহাৰ বন্ধ হৈ পৰে আৰু ধ্বংসাৱশেষ হৈ পৰে। ১৯৬০ চনলৈকে এইবোৰৰ বিষয়ে কমেইহে জনা গৈছিল যেতিয়া ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ ("ASI")ৰ বৃহৎ খনন কাৰ্য্যত এই স্থানৰ সন্ধান পোৱা গৈছিল, য'ত বৃহৎ পৰিমাণৰ অতি মিহি ভাস্কৰ্য্যৰ উৎপাদন হৈছিল। ১ নং মঠক "ভাৰতত জীয়াই থকা খোদিত শিলৰ সজ্জাৰ ক্ষেত্ৰত আটাইতকৈ উন্নত" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।Harle, 163
ইয়াৰে কিছু অংশ অন্য ঠাইৰ সংগ্ৰহালয়লৈ লৈ যোৱা হৈছিল, বহুখিনি ঠাইতে বাকী আছিল। এই স্থানৰ এটা সংগ্ৰহালয়ত বহুতো টুকুৰা আছে।ASI; Harle, 163–164

মূল উপাদান আছিল বিভিন্ন মাত্ৰাৰ কেইবাশ সৰু সৰু স্তুপ, তিনিটা চতুৰ্ভুজ মঠ (মঠ ১ৰ পৰা ৩)ৰে আগুৰি থকা এটা আকৰ্ষণীয় স্তুপ (ষ্টুপা ১)। ১ নং মঠটো বহু দূৰলৈকে আটাইতকৈ ডাঙৰ, ইয়াৰ এটা সুন্দৰ খোদিত দুৱাৰমুখ, বিশাল মুকলি চোতাল, কোঠা আৰু বাৰাণ্ডা চোতালৰ ফালে মুখ কৰি আছে, য'ত এটা বিশাল বুদ্ধক কেন্দ্ৰ কৰি এটা বিশাল মন্দিৰ আছে।ASI; Harle, 163–164
অট্টালিকাসমূহ মূলতঃ ইটাৰ দ্বাৰা গঠিত (যিবোৰৰ বহুখিনি এতিয়া আঁতৰাই পেলোৱা হৈছে), কিন্তু দুৱাৰমুখ, খুঁটা আৰু ভাস্কৰ্য্য বেছিভাগেই দুবিধ শিলৰ, যিবোৰৰ বিপৰীতমুখী আকৰ্ষণীয়। এইবোৰ হৈছে "নীলা-সেউজীয়া ক্লৰাইট আৰু স্থানীয় খোণ্ডালাইট, প্লাম ৰঙৰ অভাৰটনযুক্ত এটা গাৰ্নিফেৰাছ গ্নেইছ"।Harle, 163  শিলৰ বৃহৎ সংখ্যক ভাস্কৰ্য্য, য'ত কেইটামান (২৭) ব্ৰঞ্জ আৰু পিতলৰ মূৰ্তি,Donaldson, 59, including his figs. 172, 277, 391 এই স্থানত খনন কৰা হৈছে, বেছিভাগেই "গুপ্ত-উত্তৰ" শৈলীৰ, পূৰ্বৰবোৰে গুপ্ত শিল্পৰ ধ্ৰুপদী শৈলী অব্যাহত ৰাখিছে।
সেইবোৰ বেছিভাগেই বুদ্ধ আৰু বৌদ্ধ প্যান্থেয়নৰ প্ৰতিচ্ছবি, আৰু সময়ৰ লগে লগে বিষয়সমূহৰ ধাৰাসমূহৰ বিশ্লেষণৰ পৰা অনুমান কৰিব পাৰি যে বিহাৰৰ নালন্দাৰ দৰেই ৰত্নগিৰি তান্ত্ৰিক বৌদ্ধ ধৰ্মৰ কেন্দ্ৰলৈ পৰিণত হৈছিল। বিশেষকৈ দুডজনৰো অধিক বিশাল বুদ্ধৰ মূৰ পোৱা গৈছে।ASI; Reichle, throughout; Donaldson, 58

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:বৌদ্ধ মঠ
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ বৌদ্ধ মঠ
শ্ৰেণী:ওড়িশা