চোঝিকালী

চোঝিকালী (চোঝি কালি বুলিও কোৱা হয়) ভাৰতৰ মধ্য কেৰালাৰ এটা জনপ্ৰিয় লোকনৃত্য। তিৰুৱতীৰাচোঝি আৰু কুদাচোঝি হৈছে চোঝিকালীৰ দুটা প্ৰকাৰ। কেৰালাৰ পালাক্কাড আৰু থ্ৰিছুৰ জিলাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়ে ইয়াক পৰিৱেশন কৰে। 

 অৱলোকন 
চোঝিকালী মধ্য কেৰালাত, বিশেষকৈ বল্লুভানাদ অঞ্চলত জনপ্ৰিয় এক লোকনৃত্য। চোঝিকালীৰ দুটা প্ৰধান প্ৰকাৰ হৈছে তিৰুৱতীৰাচোঝি আৰু কুদাচোঝি। চোঝিকালী বৰ্তমানৰ পালাক্কাড আৰু থ্ৰিছুৰ জিলাৰ হিন্দু সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা পৰিৱেশন কৰা এক আচাৰমূলক নৃত্য।

 তিৰুৱতীৰাচোঝি 
তিৰুৱতীৰা উৎসৱৰ অংশ হিচাপে তিৰুৱতীৰাচোঝি পৰিৱেশন কৰা হয়। ই চোঝিকালীৰ এক বিশেষ ৰূপ, যি মালয়ালম মাহ ধনু (ডিচেম্বৰ/জানুৱাৰী)ত মাকয়িৰাম আৰু তিৰুৱতীৰা নক্ষত্ৰৰদিনা মাজনিশাৰ পিছত ঘৰে ঘৰে গৈ পৰিৱেশন কৰা হয়। বৰ্তমান তিৰুৱতীৰাচোঝি মূলত থ্ৰিছুৰ জিলাৰ থালাপিল্লী তালুক আৰু পালাক্কাড জিলাৰ অট্টাপালম তালুকত অধিক পৰিলক্ষিত হয়।

 পৌৰাণিক কাহিনী 
বিশ্বাস কৰা হয় যে চোঝিকালী পাৰ্বতী দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ আৰম্ভ হৈছিল আৰু ই ভগৱান শিৱৰ ভূতসকলৰ নৃত্য। ‘চোঝি’ শব্দৰ অৰ্থ ভূত বুলি কোৱা হয়। কাহিনী অনুসৰি, শিৱই কামদেৱক দাহ কৰাৰ পাছত সমগ্ৰ বিশ্বৰ নাৰীসকলে কামদেৱৰ পুনৰ্জন্মৰ বাবে কৈলাসত প্ৰাৰ্থনা কৰিছিল। শিৱই কৈছিল যে তেওঁৰ জন্মতিথি তিৰুৱতীৰাৰদিনা উপবাস আৰু জাগৰণ পালন কৰিলে কামদেৱৰ পুনৰ্জন্ম হ’ব। সেই অনুসাৰে বিশ্বাস কৰা হয় যে চোঝিকালীত শিৱৰ ভূতসকলে ঘৰে ঘৰে গৈ উপবাস পালন কৰা লোকসকল শুই আছে নে নাই সেয়া পৰীক্ষা কৰে। চোঝিকালীৰ সৈতে বহুতো গীত জড়িত। ‘ধনুমাসথিলে তিৰুৱতীৰা ভাগৱন্তে তিৰুনালাল্লো’ গীতখনত এই কাহিনী বৰ্ণিত হৈছে।

 সাজ-পোছাক 
চোঝিৰ সাজ-পোছাক শুকান কলপাত আৰু অন্যান্য শুকান পাতেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। সাধাৰণতে শিশুৱে চোঝিৰ ৰূপ ধাৰে। দহটাতকৈ অধিক সম্পূৰ্ণ কলপাত কাটি একেলগে বান্ধি মূৰত টুপীৰ দৰে স্থাপন কৰা হয় আৰু অৱশিষ্ট অংশ দেহত বান্ধি লোৱা হয়। মুখৰ পাত, দুয়োফালে সৰাই আৰেকা গছৰ ডালৰ মাস্ক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। হাত আৰু ভৰিত কলগছৰ কুঁহি বান্ধা হয়। কেতিয়াবা কপালৰপৰা দুটা শিং ওলাই থকা দেখা যায়। চোঝিৰ উপৰি ইয়াত যম, চিত্ৰগুপ্ত আৰু মুঠী বা মুঠিয়াম্মা আদি চৰিত্ৰ থাকে। তেওঁলোকৰ মুখো আৰেকা গছৰ ডালৰ মাস্কত কয়লাৰে অঙ্কিত কৰি আবৃত কৰা হয়। চেণ্ডা আৰু এলাথালাম হৈছে ইয়াৰ প্ৰধান বাদ্যযন্ত্ৰ। পৰিৱেশনত যম আৰু চিত্ৰগুপ্তে মুঠীক পৰলোকলৈ লৈ যাবলৈ চেষ্টা কৰে আৰু মুঠীয়ে তাৰপৰা পলাই যায় বুলি নাট্যধৰ্মী উপস্থাপন দেখা যায়।

মুঠীৰ গীতৰ পিছত যমৰ সৈতে সংলাপ হয়। চোঝিকালীৰ গীতসমূহ মূলত ৰামায়ণ আৰু মহাভাৰত কাহিনীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত, ইয়াৰ উপৰি লোকগীতো গোৱা হয়।

পৰিৱেশন সমাপ্ত হ’লে গৃহস্থ পৰিয়ালে দলটোক চাউল, ফল-মূল, পানী, বস্ত্ৰ আৰু দক্ষিণা (ধন) দি বিদায় জনায়।

 কুদাচোঝি 
কুদাচোঝি (বিশাৰিকালি বুলিও জনাজাত) বল্লুভানাদ অঞ্চলত পৰিৱেশন কৰা এক লোকশিল্প। ইয়াক পৰম্পৰাগতভাৱে পুলয়া সম্প্ৰদায়ৰ পৰিয়ালসমূহে পৰিৱেশন কৰি আহিছে। গীত আৰু নৃত্যভংগীসমূহ প্ৰজন্মৰপৰা প্ৰজন্মলৈ সঁপা হৈছে। 

 সাজ-পোছাক আৰু পৰিৱেশন 
কুদাচোঝি পৰিৱেশন সময়ত এখন তালপাতৰ ছাতি এখন হাতত আৰু আন হাতত তৰোৱাল-ঢালৰ প্ৰতীক হিচাপে বাঁহৰ লাঠি ধৰা হয়। মালয়ালম মাহ মীনম (মাৰ্চ/এপ্ৰিল), মেডম (এপ্ৰিল/মে’) আৰু ইডভম (মে’/জুন)ত শস্য চপোৱাৰ পিছত চোঝিসকলে পথাৰেদি গাঁওসমূহলৈ আহিছিল। শস্য চপোৱাৰ অন্তত কুদাচোঝিয়ে ঘৰে ঘৰে গৈ আশীৰ্বাদ দিয়ে।

কুদাচোঝিত চোঝিৰ মুখ, বুকু, ভৰি আৰু হাতত চন্দনৰ লেপ দিয়া হয়। এই লোকশিল্প সাধাৰণতে পুৰুষে পৰিৱেশন কৰে আৰু প্ৰতিটো দলত আঠৰপৰা বাৰজন সদস্য থাকে। ই অঞ্চলটোৰ কোনো দেবস্থান বা উপাসনাস্থলৰপৰা আৰম্ভ হয়। 

চোঝিকালী বৃত্তাকাৰে থিয় হৈ, হাতত ধৰা ছাতি ঘূৰাই আৰু দোলাই গীতৰ তালত পৰিৱেশন কৰা হয়। আৰম্ভণি লাহে লাহে হয় আৰু পিছলৈ দ্ৰুত খোজেৰে আগবাঢ়ে। শেষত উচ্চলম্ফন আৰু ছন্দোবদ্ধ খোজেৰে পৰিৱেশন সমাপ্ত কৰা হয়। গীতসমূহ প্ৰশ্নোত্তৰ ৰূপত গোৱা হয়।

বিশ্বাস কৰা হয় যে পাৰ্বতী দেৱীৰ ভূতস্বৰূপ চোঝিসকলে গৰমজনিত আৰু সংক্ৰামক ৰোগ দূৰ কৰিব পাৰে। গীত আৰু ছন্দ টান হ’লে খোজৰ পৰিৱৰ্তনক ‘কুডাকুথিকালি’ বোলা হয়।

 আধুনিক ব্যাখ্যা 
চোঝিকালীত ব্যৱহৃত ছাতি আৰু ঝাড়ু শক্তিৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰা হয়। বৰ্তমান চোঝিকালীক এক উপ-অলটাৰ্ণ লোকশিল্প হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়, যিয়ে সামন্তীয় যুগত অভিজ্ঞ অসমতাৰ জগতখনক ব্যংগাত্মকভাৱে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰে।

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:কেৰালা
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ লোকনৃত্য
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ সংস্কৃতি