আলাই দৰৱাজা

আলাই দৰৱাজা ভাৰতৰ দিল্লীৰ মেহৰৌলিৰ কুতুব কমপ্লেক্সত থকা কুৱাতুল ইছলাম মছজিদৰ দক্ষিণৰ দুৱাৰমুখ। 
১৩১১ চনত চুলতান আলাউদ্দিন খিলজীৰদ্বাৰা ধ্বংসপ্ৰাপ্ত হিন্দু মন্দিৰৰ অৱশিষ্টৰ ওপৰত নিৰ্মিত আৰু ৰঙা বেলেগ বেলেগ শিলৰদ্বাৰা নিৰ্মিত এইখন বৰ্গক্ষেত্ৰৰ গম্বুজযুক্ত গেটহাউচ যাৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ খোলা আৰু ইয়াত এটা মাত্ৰ কোঠা আছে। 

ইছলামিক নিৰ্মাণ আৰু অলংকাৰ পদ্ধতি ব্যৱহাৰ কৰি নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথম ভাৰতীয় কীৰ্তিচিহ্ন হিচাপে ভাৰত-ইছলামিক স্থাপত্যত ইয়াৰ বিশেষ তাৎপৰ্য আছে আৰু ই বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ।

পৃষ্ঠভূমি
১৩১১ চনত খিলজী বংশৰ দিল্লীৰ চুলতান আলাউদ্দিন খিলজীয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল আলাই দৰৱাজা। ই তেওঁৰ পৰিকল্পনাৰ এটা অংশ আছিল যে কুৱাত-উল-ইছলাম মছজিদ চাৰিফালৰপৰা সম্প্ৰসাৰণ কৰা হ’ব। যদিও তেওঁ চাৰিখন গেট নিৰ্মাণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল, মাত্ৰ আলাই দৰৱাজাহে সম্পূৰ্ণ কৰিব পৰা গৈছিল, কিয়নো ১৩১৬ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হৈছিল। ই মছজিদৰ দক্ষিণ প্ৰৱেশদ্বাৰ হিচাপে কাম কৰে। ই কুতুব কমপ্লেক্সৰ দক্ষিণ অংশত অৱস্থিত।

১৯৯৩ চনত দৰৱাজা আৰু এই কমপ্লেক্সৰ অন্যান্য কীৰ্তিচিহ্নসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়। বহু সমাধি, মছজিদ, আৰু লোহাৰ স্তম্ভকে ধৰি কুতুব মিনাৰৰ চৌপাশক কুতুব কমপ্লেক্স বুলি কোৱা হয়।
স্থাপত্য
আলাই দৰৱাজা এটা দীঘলীয়া ঘৰেৰে গঠিত যাৰ ভিতৰৰ অংশৰ জোখ ৩৪.৫ ফুট (১০.৫ মিটাৰ) আৰু বাহিৰৰ অংশৰ জোখ ৫৬.৫ ফুট (১৭.২ মিটাৰ)। ইয়াৰ উচ্চতা ৬০ ফুট (১৮ মিটাৰ) আৰু বেৰসমূহ ১১ ফুট (৩.৪ মিটাৰ) ডাঠ।

১৩১১ চনৰ এই গেটহাউচটোৱে এতিয়াও নতুন প্ৰযুক্তিৰ প্ৰতি সতৰ্ক দৃষ্টিভংগী দেখুৱাইছে, ইয়াৰ বেৰ অতি ডাঠ আৰু অগভীৰ গম্বুজ, কেৱল নিৰ্দিষ্ট দূৰত্ব বা উচ্চতাৰ পৰাহে দেখা যায়। ৰঙা বেলেগ বেলেগ শিল আৰু বগা মাৰ্বলৰ সৈতে শিলৰ শক্তিশালী বিপৰীতমুখী ৰঙে ভাৰত-ইছলামিক স্থাপত্যত পাৰস্য আৰু মধ্য এছিয়াত ব্যৱহৃত বহুৰঙী টাইলছৰ বিকল্পৰ এটা সাধাৰণ বৈশিষ্ট্য হ’বলগীয়া কথাটোৰ পৰিচয় দিয়ে। ঘূৰণীয়া গাঁঠনিসমূহ গুৰিতে সামান্য একেলগে মিলি যায়, যাৰ ফলত দেখাত ঘোঁৰাৰ নালৰ দৰে হয় আৰু ইহঁতৰ ভিতৰৰ প্ৰান্তবোৰ পদুমৰ পাহি এটাৰ দৰে আকৃতি লৈ লগ লগাৰ দৰে। ইতিমধ্যে বহু নিৰ্মাণ কাৰ্যত ব্যৱহৃত শিলৰ জালি, শিলৰ পৰ্দা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।Blair, Sheila, and Bloom, Jonathan M., The Art and Architecture of Islam, 1250–1800, p. 151, 1995, Yale University Press Pelican History of Art, 

গম্বুজটোৰ উচ্চতা ৪৭ ফুট (১৪ মিটাৰ)। ই ভাৰতত নিৰ্মিত প্ৰথম প্ৰকৃত গম্বুজ, কিয়নো পূৰ্বৰ প্ৰকৃত গম্বুজ নিৰ্মাণৰ প্ৰচেষ্টা সফল নহ'ল।

সমগ্ৰ দৰৱাজাতে ৰঙা বেলেগ বেলেগ শিলৰ দ্বাৰা গঠিত আৰু বাহিৰৰ দেৱালত বগা ৰঙৰ মাৰ্বলেৰে অলংকৰণ কৰা হৈছে। দৰৱাজাৰ দেৱালত বিস্তৃত আৰবী কেলিগ্ৰাফী আছে। তোৰণবোৰ ঘোঁৰাৰ নালৰ আকৃতিৰ, ভাৰতত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এনে তোৰণ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। সম্মুখভাগত প্ৰাক-তুৰ্কী খোদিত আৰু আৰ্হি আছে। খিৰিকীবোৰত মাৰ্বলৰ জালি আছে। পৃষ্ঠৰ সজ্জাটো ওপৰাওপৰিকৈ বৈ লোৱা ফুলৰ থোপাৰে গঠিত আৰু তিনিখন দুৱাৰত একে অলংকৰণৰে পুনৰাবৃত্তি কৰা হয়।
চিত্ৰ

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন