অঞ্জলি ৰয়

অঞ্জলি ৰয় (; এপ্ৰিল ১৯৩০ – ২২ জানুৱাৰী ২০১৭) এগৰাকী বিশিষ্ট ভাৰতীয় মাইক’লজিষ্ট আৰু শিক্ষাবিদ আছিল। ভেঁকুৰ প্ৰজাতিৰ ৰয়’প’ৰাছৰ নাম তেওঁৰ সন্মানত ৰখা হৈছে। 

 প্ৰাৰম্ভিক জীৱন 
ৰয়ৰ জন্ম হৈছিল ১৯৩০ চনৰ এপ্ৰিল মাহত ৰাজশাহীত, তাৰ পিছত স্বাধীনতাৰ পূৰ্বৰ ভাৰতত আৰু এতিয়া বাংলাদেশত। ১৯৪৫ চনত তাত থকা ছোৱালী বিদ্যালয়ৰ পৰা তেওঁ মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। তেওঁ কলিকতাৰ প্ৰেচিডেন্সি কলেজৰ পৰা উদ্ভিদ বিজ্ঞানত সন্মানসহ স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল আৰু ১৯৫২ চনত বালিগঞ্জ বিজ্ঞান মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল। এছ.এন. বেনাৰ্জীৰ তত্ত্বাৱধানত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা তেওঁ ডি.এছচি. ডিগ্ৰী লাভ কৰিছিল।

 প্ৰাৰম্ভিক গৱেষণা আৰু শৈক্ষিক 
ৰয়ে প্ৰাৰম্ভিক পোষ্ট ডক্টৰেট গৱেষণা ক'ৰিঅ'লেলাছৰ বিষয়ে‍ কানাডাত মিল্ড্ৰেড কে নোবেলছৰ তত্ত্বাৱধানত কৰিছিল। ভাৰতলৈ উভতি আহি তেওঁ কলিকতা স্কুল অৱ ট্ৰপিকেল মেডিচিনত চিকিৎসা মাইকোলজিষ্ট হিচাপে কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৭৪ চনত তেওঁ বৰ্ধমান বিশ্ববিদ্যালয়ত অধ্যাপক হিচাপে যোগদান কৰিছিল। পাঁচ বছৰৰ পাছত তেওঁ বিশ্ব-ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়লৈ যায় আৰু ১৯৯৫ চনত অৱসৰ লোৱালৈকে তেওঁ তাত আছিল। অধ্যাপক হিচাপে ৰয়ে ১০জন পি.এইচডি. গৱেষকক পৰামৰ্শ দিছিল।

 পলিপোৰৰ বিশেষত্ব 
ৰয়ে পচি যোৱা কাঠৰ পলিপোৰৰ প্ৰতি স্থায়ী আগ্ৰহ গঢ়ি তুলিছিল, আৰু ভেঁকুৰৰ গোটটোৰ শ্ৰেণীবিভাজনৰ প্ৰতি নিজকে উৎসৰ্গা কৰিছিল, ৰূপবিজ্ঞান, শৰীৰচৰ্চা, সংস্কৃতিৰ বৈশিষ্ট্য, ৰাসায়নিক প্ৰতিক্ৰিয়া, ইহঁতৰ প্ৰৰোচিত পচনৰ ধৰণ আৰু ইহঁতৰ যৌনতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ইয়াৰ বৈশিষ্ট্য নিৰ্ণয় কৰিছিল। তেওঁ এই বিষয়ে প্ৰায় ১৫০খন গৱেষণা-পত্ৰ লিখিছিল আৰু তেওঁৰ ক্ষেত্ৰৰ কৰ্তৃত্বশীল আলোচনীত প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁ ইণ্ডিয়ান মাইক’লজিকেল ছ’চাইটিৰ অফিচিয়েল জাৰ্নেল জাৰ্নেল অৱ মাইকোপেথ’লজিকেল ৰিচাৰ্চৰ পৰামৰ্শদাতা সমিতিতো কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।

ৰয়ৰ এই গৱেষণাৰ শিখৰত উপনীত হয় ১৯৯৬ চনত তেওঁৰ ছাত্ৰ অসিত বৰণ দেৰ সৈতে সহযোগিতা কৰি ভাৰতৰ পলিপ’ৰেচিয়া শীৰ্ষক এখন মনোগ্ৰাফত। মনোগ্ৰাফে ১১৪টা পলিপোৰেচি প্ৰজাতিৰ সাৰাংশ দাঙি ধৰিছিল, যি মূলতঃ সমগ্ৰ ভাৰতৰ পৰা চল্লিশ বছৰত সংগ্ৰহ কৰা লেখকসকলৰ নিজৰ তথ্যৰ ওপৰত আধাৰিত। ইয়াৰ উপৰিও, তেওঁলোকে বহুতো উদ্ভিদবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠানত, বিশেষকৈ ডেৰাডুনৰ প্ৰেচিডেন্সি কলেজ আৰু বন গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ সংগ্ৰহসমূহ অধ্যয়ন কৰিছিল।

ডিয়ে তেওঁৰ সন্মানত পলিপ’ৰেচিয়াৰ এটা প্ৰজাতিৰ নাম ৰয়’প’ৰাছৰ থৈছিল।

২০১৭ চনৰ ২২ জানুৱাৰীত ৰয়ৰ মৃত্যু হয়।

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী