কৃত্তিকা

নক্ষত্ৰ থুপ কৃতিকা, (জনপ্ৰিয়ভাৱে লিপিবদ্ধ কৰা কৃত্তিকা), কেতিয়াবা কাৰ্তিকা বুলিও জনা যায়, পশ্চিম জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানত প্লেইডেছ নামৰ মুকলি তৰাৰ থুপৰ সৈতে মিল আছে; ই বৃষ নক্ষত্ৰমণ্ডল গঠন কৰা থুপবোৰৰ ভিতৰত এটা। ভাৰতীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু জ্যোতিষ শাস্ত্ৰত এই নামটোৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "কাটোঁতা।" Dennis M. Harness. The Nakshatras: The Lunar Mansions of Vedic Astrology. Lotus Press (Twin Lakes WI, 1999.)  
কৃত্তিকা নক্ষত্ৰৰ প্ৰতিমূৰ্তিৰ নাম দেৱী হিচাপেও ব্যক্তিকৰণ কৰা হৈছে, যি দক্ষEdward Moor. The Hindu Pantheon. 1864. আৰু পাঞ্চজনীৰ কন্যা, আৰু এইদৰে খ্যাতিৰ ভগ্নী। কৃতিকাৰ স্বামী চন্দ্ৰ। 

বিকল্প বিৱৰণী অনুসৰি কৃতিকা আছিল ছয়গৰাকী সৰগীয় নাৰীৰ নাম। হিন্দু দেৱতা কাৰ্তিকক লালন-পালন কৰা ছয় কৃতিকা হ’ল শিৱা, সম্ভুতি, ৰীতি, সন্নতি, অনসূয়া আৰু ক্ষমা। The Sacred Books of the Hindus, Vol 21, Rai Bahadur Srisa Chandra Vidyaranya, p29, The Panini Office (Bhuvaneswari Asrama), 1918.

হিন্দু জ্যোতিষত ২৭টা নক্ষত্ৰৰ ভিতৰত কৃত্তিকা তৃতীয়। ইয়াত সূৰ্য্যই শাসন কৰে। হিন্দূৰ পৰম্পৰাগত নীতিৰ অধীনত ব্যক্তিৰ নামকৰণ তেওঁলোকৰ আৰোহী/লগ্ন নক্ষত্ৰ অনুসৰি, তলত দিয়া সংস্কৃত বৰ্ণসমূহ এই নক্ষত্ৰৰ সৈতে মিল খায়, আৰু ইয়াৰ অধীনত জন্ম লোৱা ব্যক্তিৰ প্ৰথম নামৰ আৰম্ভণিতে অন্তৰ্গত হ'ব: অ, ই, উ আৰু এ। 
সাংস্কৃতিক আৰু পৌৰাণিক তাৎপৰ্য
বৈদিক সাহিত্য আৰু হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত কৃত্তিকাক ভগৱান শিৱৰ তৃতীয় চকুৰ স্ফুলিংগৰপৰা জন্ম লোৱাৰ পাছত তেওঁলোকৰদ্বাৰা যুদ্ধৰ দেৱতা কাৰ্তিকক লালন-পালন কৰা ছয়গৰাকী মাতৃ বা ধাত্ৰী হিচাপে জনা যায়। কৃত্তিকাক প্লেইডিছ নক্ষত্ৰ থুপৰ সৈতে মিল থকা বুলি কোৱা হৈছে আৰু বিভিন্ন গ্ৰন্থত ইহঁতৰ নাম প্ৰায়ে শিৱা, সম্ভুতি, ৰীতি, সন্নতি, অনসূয়া, আৰু ক্ষমা বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। মাতৃৰ যত্ন আৰু সুৰক্ষামূলক কঠোৰতাৰ মূৰ্তি হিচাপে তেওঁলোকক শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। ঋগ্বেদ আৰু পিছৰ শাস্ত্ৰসমূহত কৃত্তিকা অগ্নি-অনুষ্ঠান (অগ্নিহোত্ৰ) আৰু শুদ্ধিকৰণ ৰীতি-নীতিৰ সৈতে জড়িত হৈ তাপ আৰু শিখাৰ পৰিৱৰ্তনশীল শক্তিৰ প্ৰতীক। কিছুমান প্ৰাচীন ব্যৱস্থাত ৰাশিৰ মূল আৰম্ভণিৰ বিন্দু হিচাপে বৈদিক জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানতো কৃত্তিকাৰ চন্দ্ৰ ভৱনটো উল্লেখযোগ্য আছিল।Macdonell, Arthur A. (1897). Vedic Mythology. Grundriss der Indo-Arischen Philologie und Altertumskunde. ISBN 978-8120800720.Hopkins, Edward Washburn (1915). Epic Mythology. Strassburg: K.J. Trübner. ISBN 978-8120810422.
চাওক
নক্ষত্ৰসমূহ

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান
শ্ৰেণী:জ্যোতিষশাস্ত্ৰ