মেহমুদা আলী শ্বাহ

মেহমুদা আহমেদ আলী শ্বাহ (; ১৯২০–২০১৪), মিছ মেহমুদা নামেৰেও পৰিচিত, এগৰাকী ভাৰতীয় শিক্ষাবিদ, সমাজ কৰ্মী আৰু শ্ৰীনগৰৰ এম.এ. ৰোডত অৱস্থিত মহিলা চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ। ইন্দিৰা গান্ধীৰ ঘনিষ্ঠ বন্ধু আছিল আৰু কাশ্মীৰৰ মহিলাসকলৰ মাজত শিক্ষাৰ গুৰুত্ব আৰু তেওঁলোকৰ সামাজিক সবলীকৰণৰ বাবে সজাগতা সৃষ্টিৰ কাম কৰিছিল বুলি জানিব পৰা গৈছে। ভাৰত চৰকাৰে তেওঁক ভাৰতীয় শিক্ষালৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ২০০৬ চনত দেশৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক সন্মান পদ্মশ্ৰী প্ৰদান কৰে।

 জীৱনী 
১৯২০ চনত ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ ৰাজকীয় ৰাজ্য কাশ্মীৰৰ শ্ৰীনগৰত দুলহান বেগম আৰু বন বিষয়া চৈয়দ আহমেদ আলী শ্বাহৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা মেহমুদা আলী শ্বাহে স্থানীয় মিছনেৰী গাৰ্লছ স্কুলত (বৰ্তমানৰ মেলিনছন গাৰ্লছ স্কুল) স্কুলীয়া শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে য’ৰ পৰা দশম শ্ৰেণীৰ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হোৱা তেওঁ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হয়। আলী শ্বাহ দম্পতীৰ তেওঁ একমাত্ৰ কন্যা সন্তান আছিল, তেওঁৰ তিনিজন ভাতৃ পাছলৈ উচ্চ পদস্থ বিষয়া হৈছিল; নাছিৰ আহমেদ চিকিৎসা শিক্ষাবিদ আৰু চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ,  চৈয়দ আহমদ শ্বাহ  আৰক্ষী উপ-মহাপৰিদৰ্শক আৰু তৃতীয়জন জমিৰ আহমেদ চেছন ন্যায়াধীশ৷ উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে লাহোৰলৈ গুচি আহি লাহোৰৰ পাঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত  স্নাতক ডিগ্ৰী ((বি.এ.) লাভ কৰি তাতেই শিক্ষা বিষয়ত স্নাতক ডিগ্ৰী (বি.এড.) আৰু ৰাজনীতি বিজ্ঞানত স্নাতকোত্তৰ (এম.এ.) ডিগ্ৰী লাভ কৰে। তেওঁ লাহোৰৰ পাঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰা প্ৰথমগৰাকী মহিলা হিচাপে পৰিচিত। ব্ৰিটেইনৰ লিডছৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ ডিপ্লমাও লাভ কৰে।

খবৰ অনুসৰি কবি আৰু ৰাজনৈতিক চিন্তাবিদ মহম্মদ ইকবালৰ পৰামৰ্শ মতে মেহমুদাই শ্ৰী নগৰলৈ উভতি আহি মাইছুমাৰ এখন স্থানীয় বিদ্যালয়ত শিক্ষক হিচাপে যোগদান কৰে। পাছলৈ যেতিয়া বাৰামুল্লাত তেতিয়াৰ মহাৰাজাই নতুন স্কুল খুলিলে, তেতিয়া তেওঁক প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। ১৯৫৪ চনত  শ্ৰীনগৰৰ এম.এ.ৰোডত অৱস্থিত চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়ৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি পোৱালৈকে তেওঁ তাত কেইবাবছৰ ধৰি কাম কৰিছিল। প্ৰধান শিক্ষয়িত্ৰী হিচাপে আৰু পাছলৈ অধ্যক্ষ হিচাপে তেওঁৰ কাৰ্যকালত স্থানীয় মহিলাসকলক শিক্ষা গ্ৰহণৰ উৎসাহিত কৰিবলৈ‍ আৰু শ্ৰীনগৰত দ্বিতীয়খন মহিলা মহাবিদ্যালয় স্থাপনৰ বাবে কাম কৰা বুলি জনা যায়। কলেজখনত কলা আৰু ক্ৰীড়া কাৰ্যকলাপৰ প্ৰচাৰৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁৰ প্ৰচেষ্টাৰ কথা জানিব পৰা গৈছে। ১৯৭৫ চনত তেওঁ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা পদত্যাগ কৰে আৰু ইন্দিৰা গান্ধীৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্কৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত হ'বলৈ দিল্লীলৈ যায়। তেওঁ দলটোৰ সৰ্বভাৰতীয় কংগ্ৰেছ কমিটিৰ সচিব হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল যদিও ১৯৮৪ চনত ইন্দিৰা গান্ধীৰ মৃত্যুৰ পিছত শ্ৰীনগৰলৈ উভতি আহিছিল যদিও তেওঁ এআইচিচিৰ সদস্য হৈ আছিল। ১৯৮৭ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ জম্মু-কাশ্মীৰ বিধান সভাৰ সদস্য হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।

ভাৰত চৰকাৰে ২০০৬ চনত পদ্মশ্ৰীৰ অসামৰিক সন্মানেৰে সন্মানিত কৰে। ২০১২ চনত তেওঁ পঢি় অহা মেলিনছন গাৰ্লছ স্কুলে তেওঁক "শতিকাৰ আটাইতকৈ অসাধাৰণ ছাত্ৰী" হিচাপে সন্মানিত কৰে। পছন্দ অনুসৰি গোটেই জীৱন এগৰাকী স্পিনষ্টাৰ মেহমুদাৰ ২০১৪ চনৰ ১১ মাৰ্চত ৯৪ বছৰ বয়সত শ্ৰীনগৰৰ নিজা বাসগৃহত মৃত্যু হয়। মালটেঙৰ স্থানীয় কবৰস্থানত তেওঁক সমাধিস্থ কৰা হয়।

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সমাজকৰ্মী
শ্ৰেণী:কাশ্মীৰী ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী