লভ্যাংশ

লভ্যাংশ (Dividend ) হৈছে এটা কোম্পানীয়ে তাৰ লাভৰ এক অংশ তাৰ শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলৰ মাজত বিতৰণ কৰা এক প্ৰক্ৰিয়া। সাধাৰণতে, কোম্পানীয়ে তাৰ ব্যৱসায়ৰ পৰা অৰ্জন কৰা নিট লাভৰ পৰা লভ্যাংশ প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলে তেওঁলোকৰ বিনিয়োগৰ ওপৰত এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ আয় উপভোগ কৰে। লভ্যাংশ প্ৰদান কৰাটো কোম্পানীটোৰ আৰ্থিক স্থিৰতা আৰু লাভজনকতাৰ এক প্ৰকাশ, কিয়নো ইয়াক সাধাৰণতে সেইবোৰ কোম্পানীয়ে প্ৰদান কৰে যিবোৰে স্থিৰ আৰু নিয়মিতভাৱে লাভ অৰ্জন কৰে।

লভ্যাংশ সাধাৰণতে নগদ ৰূপত প্ৰদান কৰা হয়, কিন্তু ইয়াৰ উপৰিও কোম্পানীয়ে ষ্টক লভ্যাংশ  (Stock Dividend) ৰূপেও বিতৰণ কৰিব পাৰে, য'ত শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলক অতিৰিক্ত শ্বেয়াৰ প্ৰদান কৰা হয়। লভ্যাংশৰ পৰিমাণ আৰু প্ৰদানৰ সময় কোম্পানীটোৰ ব'ৰ্ড অফ ডাইৰেক্টৰ্ছে নিৰ্ধাৰণ কৰে, আৰু ইয়াক সাধাৰণতে বছৰি বা ষাণ্মাসিকভাৱে ঘোষণা কৰা হয়।

লভ্যাংশৰ হাৰ আৰু প্ৰদানৰ নীতি কোম্পানীটোৰ বৃদ্ধিৰ স্তৰ, লাভৰ পৰিমাণ, আৰু ভৱিষ্যতৰ বিনিয়োগৰ প্ৰয়োজনীয়তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। কিছুমান কোম্পানীয়ে উচ্চ বৃদ্ধিৰ লক্ষ্যত বিনিয়োগ কৰিবলৈ লভ্যাংশ প্ৰদান কৰাতকৈ লাভক পুনৰ বিনিয়োগ কৰাটো পছন্দ কৰে। আনহাতে, স্থিৰ আৰু পৰিপক্ব কোম্পানীবোৰে সাধাৰণতে নিয়মিতভাৱে লভ্যাংশ প্ৰদান কৰে, যিয়ে বিনিয়োগকাৰীসকলক এক নিৰ্ভৰযোগ্য আয়ৰ উৎস প্ৰদান কৰে।

লভ্যাংশৰ ধাৰণাটো বিনিয়োগকাৰীসকলৰ বাবে বিশেষভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ, কিয়নো ইয়াৰ দ্বাৰা তেওঁলোকে কেৱল শ্বেয়াৰ ৰ মূল্য বৃদ্ধিৰ পৰাই নহয়, লভ্যাংশৰ জৰিয়তেও আয় উপভোগ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও, লভ্যাংশ প্ৰদান কৰা কোম্পানীবোৰক সাধাৰণতে বজাৰত অধিক স্থিৰ আৰু নিৰ্ভৰযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হয়।

 লভ্যাংশৰ বিভিন্ন ধৰণ (Types of Dividend): 
লভ্যাংশ (Dividend) বিভিন্ন ধৰণৰ হ’ব পাৰে, যিবোৰ কোম্পানীয়ে তাৰ শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলক প্ৰদান কৰে। লভ্যাংশৰ প্ৰকাৰসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:

 ১. নগদ লভ্যাংশ (Cash Dividend):   
নগদ লভ্যাংশ হৈছে লভ্যাংশৰ সবাতোকৈ সাধাৰণ প্ৰকাৰ। ইয়াত কোম্পানীয়ে তাৰ লাভৰ এক অংশ নগদ ৰূপত শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলৰ মাজত বিতৰণ কৰে। নগদ লভ্যাংশ সাধাৰণতে শ্বেয়াৰ প্ৰতি এক নিৰ্দিষ্ট পৰিমাণৰ হিচাপত প্ৰদান কৰা হয়।

 ২. ষ্টক লভ্যাংশ (Stock Dividend):   
ষ্টক লভ্যাংশত কোম্পানীয়ে নগদৰ পৰিৱৰ্ত্তে শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলক নতুন শ্বেয়াৰ প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা কোম্পানীটোৰ মূলধন বৃদ্ধি পায়, কিন্তু শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলৰ মালিকীস্বত্ত্বৰ পৰিমাণৰ পৰিবৰ্তন নহয়।

 ৩. সম্পত্তি লভ্যাংশ (Property Dividend):   
কেতিয়াবা কোম্পানীয়ে নগদ বা শ্বেয়াৰৰ পৰিৱৰ্ত্তে সম্পত্তি বা অন্য বস্তু হিচাপে লভ্যাংশ প্ৰদান কৰে। ইয়াক সম্পত্তি লভ্যাংশ বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ উদাহৰণ হ’ল কোম্পানীটোৰ অন্য কোম্পানীৰ শ্বেয়াৰ বা অন্য বিত্তীয় সম্পদ।

 ৪. স্ক্ৰিপ লভ্যাংশ (Scrip Dividend):   
স্ক্ৰিপ লভ্যাংশত কোম্পানীয়ে শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলক প্ৰমিজৰী নোট বা স্ক্ৰিপ (Scrip) প্ৰদান কৰে, য’ত ভৱিষ্যতৰ এটা নিৰ্দিষ্ট তাৰিখত লভ্যাংশ প্ৰদান কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া হয়। ইয়াৰ দ্বাৰা কোম্পানীয়ে বৰ্তমান নগদ সংকটৰ পৰা মুক্ত হ’ব পাৰে।

 ৫. বণ্ড লভ্যাংশ (Bond Dividend):   
বণ্ড লভ্যাংশত কোম্পানীয়ে শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলক বণ্ড (Bond) বা ঋণপত্ৰ প্ৰদান কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলে ভৱিষ্যতৰ এটা নিৰ্দিষ্ট সময়ত সুদসহ মূলধন প্ৰাপ্ত কৰে।

 ৬. লিকুইডেটিং লভ্যাংশ (Liquidating Dividend):   
যেতিয়া কোম্পানীয়ে তাৰ ব্যৱসায় বন্ধ কৰি দিয়ে বা লিকুইডেট কৰে, তেতিয়া শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলক দিয়া লভ্যাংশক লিকুইডেটিং লভ্যাংশ বুলি কোৱা হয়। ইয়াত কোম্পানীটোৰ সম্পত্তি বিক্ৰী কৰি পোৱা ধন শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলৰ মাজত বিতৰণ কৰা হয়।

 ৭. বিশেষ লভ্যাংশ (Special Dividend):   
কেতিয়াবা কোম্পানীয়ে অসাধাৰণভাৱে উচ্চ লাভ অৰ্জন কৰিলে বা বিশেষ পৰিস্থিতিত বিশেষ লভ্যাংশ প্ৰদান কৰে। ইয়াক সাধাৰণ লভ্যাংশৰ উপৰিও এক অতিৰিক্ত পৰিমাণ হিচাপে প্ৰদান কৰা হয়।

প্ৰতিটো প্ৰকাৰৰ লভ্যাংশৰ উদ্দেশ্য আৰু প্ৰভাৱ বেলেগ বেলেগ হ’ব পাৰে। কোম্পানীয়ে তাৰ আৰ্থিক অৱস্থা, শ্বেয়াৰ হোল্ডাৰসকলৰ প্ৰয়োজনীয়তা আৰু ভৱিষ্যতৰ বিনিয়োগৰ পৰিকল্পনাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি লভ্যাংশৰ প্ৰকাৰ নিৰ্ধাৰণ কৰে।

 উৎসসমূহ: 

 লভ্যাংশ কি ? 
 লভ্যাংশ কেনেকৈ গণনা কৰিব লাগে ?