নিৰুপমা দেৱী

নিৰুপমা দেৱী (; ৭ মে’ ১৮৮৩ – ৭ জানুৱাৰী ১৯৫১) এগৰাকী আগশাৰীৰ বাংলা ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্প লেখিকা আছিল। তেওঁ ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে সাহিত্য চৰ্চা কৰিছিল। তেওঁৰ জন্ম বহৰমপুৰ, মুৰ্শিদাবাদ জিলাত হৈছিল। তেওঁ শ্ৰীমতী দেৱী আৰু অনুপমা দেৱী  ছদ্মনামেৰে লিখা-মেলা কৰিছিল।

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা
নিৰুপমা দেৱীৰ পিতা নফৰ চন্দ্ৰ ভট্ট আছিল এগৰাকী ন্যায়িক কৰ্মচাৰী। মাত্ৰ দহ বছৰৰ বয়সত নিৰুপমা বিবাহ পাশত আবদ্ধ হৈছিল, আৰু তাৰ চাৰি বছৰৰ পিচতে তেওঁ বৈধব্যক আঁকোৱালি ল'ব লগা হৈছিল।তাৰ পিছত তেওঁ ঘৰতে শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিছিল।
বিধৱা হোৱাৰ পিছত, তেওঁ ভাতৃ বিভূতিভূষণ ভট্টৰ সৈতে ভাগলপুৰত বসবাস কৰিছিল। য'ত তেওঁৰ জীৱনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা হিচাপে পৰিগণিত, এজন প্ৰখ্যাত বাঙালী লেখক শৰৎচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ লগত পৰিচিত হয়। লাহে লাহে শৰৎচন্দ্ৰ আৰু নীৰুপমাৰ মাজত প্ৰেমৰ সম্পৰ্ক গঢ় লৈ উঠিছিল যদিও নিৰুপমা দেবীয়ে সেই প্ৰেম প্ৰত্যাখ্যান কৰে। এই আঘাতৰ ফলত, শৰৎচন্দ্ৰই ভাৰ্মা (বৰ্তমান ম্যানমাৰ) লৈ গৈ সাহিত্যত মনোনিৱেশ কৰে। 

ভাগলপুৰত থাকোঁতেই তেওঁ, আন এগৰাকী খ্যাতনামা বাঙালি সাহিত্যিক অনুৰূপা দেৱীৰ লগত পৰিচিত হয়। এই দুয়োগৰাকীৰ মাজত সাহিত্যকেন্দ্ৰিক গভীৰ বন্ধুত্ব গঢ়ি উঠে, যি নিৰুপমা দেবীৰ মৃত্যুৰ পৰ্যন্ত অটুট আছিল।

সাহিত্যিক জীৱনৰ এই ঘটনাবোৰে নিৰুপমা দেৱীৰ ব্যক্তিগত জীৱন আৰু সাহিত্য কৰ্মত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল।

কৰ্মৰাজি
নিৰুপমা দেৱীক লিখিবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল তেওঁৰ ভাতৃ বিভুতিভূষণ ভট্টাই যি নিজে এজন সাহিত্যিক, আৰু সাৰতচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায় দুয়োজনেই। ভট্টা আৰু তেওঁৰ বন্ধুসকলে আৰম্ভণিতে হাতে লিখা এখন আলোচনী যুগুত কৰি উলিয়াছিল, য'ত দেৱীৰ প্ৰথমে লেখা গল্পবোৰ প্ৰকাশ পাইছিল। তেওঁলোকৰ বাবে শ্ৰীমতী দেবী ছদ্মনাম ব্যৱহাৰ কৰিছিল, আৰু পিছলৈ হেমেন্দ্ৰ মোহন বসুৱে আৰম্ভ কৰা কুন্তলিন আলোচনীত অনুপমা দেৱী ছদ্মনামেৰে গল্প প্ৰকাশ কৰিছিল। আলোচনীখনত লিখা দুটা গল্পৰ বাবে তেওঁ ১৯০৪ চন আৰু ১৯০৫ চনত দুয়োটাতে কুন্তলিন বঁটা লাভ কৰে। 

নিৰুপমা দেৱীয়ে যেতিয়া তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস অন্নপূৰ্ণাৰ মন্দিৰ ৰচনা কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁৰ বান্ধৱী অনুৰূপা দেবীয়ে ইয়াৰ সাহিত্যিক গুৰুত্ব বুজি উপন্যাসখনৰ পাণ্ডুলিপি, সেই সময়ৰ এগৰাকী খ্যাতনামা লেখিকা আৰু সম্পাদক স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱীলৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল। স্বৰ্ণকুমাৰী দেৱীয়ে উপন্যাসখন অত্যন্ত প্ৰশংসা কৰিছিল আৰু ১৯১১-১২ চনৰ ভিতৰত তেওঁৰ আলোচনী ভাৰতী ত ছপাবলৈ সিদ্ধান্ত লয়। উপন্যাসখনে সাহিত্যসমালোচক আৰু পাঠকৰ পৰা প্ৰশংসা লাভ কৰিছিল, যিয়ে নিৰুপমা দেৱীক এগৰাকী গুৰুত্বপূৰ্ণ সাহিত্যিক হিচাপে পাঠকৰ মাজত পৰিচয় কৰাই দিছিল।

সমালোচনাত্মক অভ্যৰ্থনা
২০১৩ চনত স্বপ্না দত্তই দ্য হিন্দুৰ বাবে লিখিছে যে নিৰুপমা দেৱী এগৰাকী লেখিকা আছিল যিয়ে সেই সময়ৰ সমাজৰ বিভিন্ন অপব্যৱস্থা সম্পৰ্কে খোলামেলাকৈ লিখিছিল। তেওঁ বিশেষকৈ বহুবিবাহ, বলপূৰ্বক বিবাহ, যৌতুক সম্পৰ্কীয় নিৰ্যাতন, আৰু বিধৱা হোৱাৰ হৃদয় বিদাৰক কাহিনী বা তেওঁলোকৰ কোনো দোষ নোহোৱাকৈ স্বামীৰ দ্বাৰা পৰিত্যক্ত হোৱাৰ কথা খোলাখোলিকৈ লিখিছিল। তেওঁ বিধৱাৰ প্ৰতি সমাজৰ নিৰ্দয় মনোভাৱৰ আৰু বিধৱাসকল প্ৰেমত পৰিলে হোৱা নিষ্ঠুৰতাৰ বিৰুদ্ধে আৰু সকলোতকৈ বেছি পুৰুষ প্ৰধান পৃথিৱীত নাৰীৰ সম্পূৰ্ণ অসহায়তা আদি মহিলা-কেন্দ্ৰিক দৃষ্টিকোণৰ পৰা কাহিনীসমূহ বৰ্ণনা কৰিছিল, যিয়ে সেই সময়ৰ পুৰুষ-প্ৰধান সমাজত মহিলাসকলৰ অসহায় অৱস্থা বিস্তাৰিত ভাৱে প্ৰকাশ কৰিছিল।

সাহিত্যৰাজি
নিৰুপমা দেৱীৰ প্ৰথম উপন্যাস "উচ্ছৃঙ্খল।" তেওঁৰ অন্য উল্লেখযোগ্য কৃতিসমূহৰ ভিতৰত আছে:

অন্নপূৰ্ণাৰ মন্দিৰ (১৯১৩), একে নামৰ এখন চিনেমা নৰেশ মিত্ৰই বৰ্ষত নিৰ্মাণ কৰিছিল
দিদি (১৯১৫)
আলেয়া (১৯১৭)
বিধিলিপি (১৯১৯)
শ্যামালি (১৯১৯)
বন্ধু (১৯২১)
লাভ ডায়েৰী (১৯২৭)
যুগন্তৰেৰৰ কাহিনী (১৯৪০)
অনুকৰ্ষ (১৯৪১)

পৰ্দাৰ অভিযোজন
নিৰুপমা দেৱীৰ উপন্যাস অন্নপূৰ্ণাৰ মন্দিৰ দুবাৰকৈ তামিল ছবিৰ বাবে অভিযোজিত হয়, প্ৰথমে ১৯৪১ চনত গুমস্থবিন পেন আৰু তাৰ পিছত ১৯৭৪ চনত গুমস্থবিন মগল।

দেৱীৰ উপন্যাস শ্যামালী পৰ্দাৰ বাবে অভিযোজিত হয়, বাংলা ভাষাত শ্যামালী হিচাপে ১৯৫৬ চনত আৰু তামিল ভাষাত কোডিমালাৰ ১৯৬৬ চনত। 

বঁটা আৰু সন্মান
সাহিত্যলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে নিৰুপমা দেৱীয়ে ১৯৩৮ চনত 'ভুবনমোহিনী স্বৰ্ণ পদক' আৰু ১৯৪৩ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা জাগতাৰী স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰে।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বঙালী ব্যক্তি
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় সাহিত্যিক