মহীশূৰৰ চন্দন চাবোন

মহীশূৰৰ চন্দন চাবোন ভাৰতৰ কৰ্ণাটক চৰকাৰৰ মালিকানাধীন কোম্পানী কৰ্ণাটক চাবোন আৰু ডিটাৰজেণ্ট লিমিটেড (কে এছ ডি এল)ৰদ্বাৰা প্ৰস্তুত কৰা এটা ব্ৰেণ্ডৰ চাবোন। ১৯১৬ চনত মহীশূৰৰ ৰজা কৃষ্ণ ৰাজা ৱাডিয়াৰ চতুৰ্থই বাংগালুৰুত চৰকাৰী চাবোন কাৰখানা স্থাপন কৰাৰপৰাই এই চাবোন নিৰ্মাণ কৰা হয়। এই কাৰখানাটো স্থাপনৰ মূল প্ৰেৰণা আছিল মহীশূৰ ৰাজ্যৰ অত্যধিক চন্দন কাঠৰ মজুত ভাণ্ডাৰ, যি প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ বাবে ইউৰোপলৈ ৰপ্তানি কৰিব পৰা নগ’ল। ১৯১৮ চনত চৰকাৰী চাবোন কাৰখানাক শিমোগা আৰু মহীশূৰৰ চন্দন তেলৰ কাৰখানাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰি কে এছ ডি এলক এটা কোম্পানী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। মহীশূৰ চন্দন চাবোন হৈছে বিশ্বৰ একমাত্ৰ চাবোন ১০০% বিশুদ্ধ চন্দন কাঠৰ তেলৰপৰা তৈয়াৰী। কেএছডিএলৰ চাবোনটোৰ ওপৰত এটা মালিকানাধীন ভৌগোলিক সূচক টেগ আছে, ইয়াৰদ্বাৰা ইয়াৰ ব্ৰেণ্ড নাম ব্যৱহাৰ কৰাৰ একচেটিয়া অধিকাৰ প্ৰদান কৰা, গুণগত মান নিশ্চিত কৰা আৰু পাইৰেচি আৰু অন্য নিৰ্মাতাসকলৰ অকৰ্তৃত্বশীল ব্যৱহাৰ ৰোধ কৰা হয়। ২০০৬ চনত ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ মহেন্দ্ৰ সিং ধোনীক মহীশূৰ চন্দন চাবোনৰ প্ৰথম ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়।
ইতিহাস
২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে ভাৰতৰ মহীশূৰ ৰাজ্য আছিল বিশ্বৰ ভিতৰতে চন্দন কাঠৰ অন্যতম বৃহৎ উৎপাদনকাৰী দেশ। ইয়াৰ উপৰি ই কাঠৰ অন্যতম প্ৰধান ৰপ্তানিকাৰক আছিল, যাৰ অধিকাংশই ইউৰোপলৈ ৰপ্তানি কৰা হৈছিল। প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত যুদ্ধৰ বাবে ৰপ্তানি কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে চন্দনৰ বৃহৎ ভাণ্ডাৰ ৰৈ গৈছিল। এই সংৰক্ষিত কাঠসমূহৰ সদ্ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ মহীশূৰৰ ৰজা নলবাদী কৃষ্ণৰাজ ৱোদেয়াৰে বাংগালুৰুত চৰকাৰী চাবোন কাৰখানা স্থাপন কৰে। ১৯১৬ চনত স্থাপন কৰা এই কাৰখানাটোৱে মূল উপাদান হিচাপে চন্দন তেল ব্যৱহাৰ কৰি মহীশূৰ চন্দন চাবোন ব্ৰেণ্ড নামেৰে চাবোন প্ৰস্তুত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। সেই বছৰতে মহীশূৰত কাঠৰপৰা চন্দন তেল নিষ্কাশন কৰিবলৈ এটা কাৰখানা স্থাপন কৰা হয়। ১৯৪৪ চনত শ্বিমোগাত আন এটা চন্দন তেলৰ কাৰখানা স্থাপন কৰা হয়। কৰ্ণাটক একত্ৰিত হোৱাৰ পিছত এই কাৰখানাসমূহ কৰ্ণাটক চৰকাৰৰ অধীনলৈ আহিছিল। ১৯৮০ চনত চৰকাৰে এই কাৰখানাসমূহ একত্ৰিত কৰি কৰ্ণাটক চাবোন আৰু ডিটাৰজেণ্ট লিমিটেড নামৰ কোম্পানী এটাৰ অধীনত সংযুক্ত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। সিংহৰ শৰীৰ আৰু হাতীৰ মূৰ থকা পৌৰাণিক জীৱ শাৰভাক কোম্পানীটোৰ ল'গ' হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল কাৰণ এই জীৱটোৱে প্ৰজ্ঞা, সাহস আৰু শক্তিৰ সংযুক্ত গুণসমূহক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে আৰু কোম্পানীটোৰ দৰ্শনৰ প্ৰতীক। তাৰ পিছৰপৰা কোম্পানীটোৱে বৈচিত্ৰ্য সৃষ্টি কৰিছে, আৰু চাবোনৰ বাহিৰেও ধূপৰ লাঠি, টেলকাম পাউডাৰ, আৰু ডিটাৰজেণ্ট নিৰ্মাণ কৰে।
ব্যৱসায়
২০০৬ চনৰ মাৰ্চ মাহলৈকে ভাৰতত বছৰি উৎপাদিত আৰু বজাৰত উৎপাদিত ৪৫০,০০০ টন চাবোনৰ ভিতৰত মহীশূৰ চন্দন চাবোনৰ ৬৫০০ টন অংশ আছিল। মহীশূৰ চন্দন চাবোন নিৰ্মাণ কৰা বাংগালুৰুত থকা কে এছ ডি এলৰ চাবোন কাৰখানা ভাৰতৰ ভিতৰতে অন্যতম বৃহৎ, ইয়াৰ প্ৰতি বছৰে ২৬,০০০ টন চাবোন উৎপাদন কৰিব পৰাকৈ স্থাপন কৰা ক্ষমতা আছে। ২০০৪-২০০৫ চনত কে এছ ডি এলৰ ১.১৫ বিলিয়ন টকা (প্ৰায় ২৮.৭৫ মিলিয়ন মাৰ্কিন ডলাৰ) বিক্ৰী হৈছিল, মহীশূৰ চন্দন চাবোনৰ মাহেকীয়া গড় বিক্ৰী আছিল প্ৰায় ৫০ লাখ টকা। ৭৫ মিলিয়ন (১.৮৭ মিলিয়ন ডলাৰ)। পৰম্পৰাগতভাৱে এই চাবোনৰ বজাৰ হাই-প্ৰফাইল পদ্ধতিৰে কৰা হোৱা নাই আৰু ২০০৬ চনৰ ভিতৰতহে মহীশূৰ চন্দন চাবোনৰ প্ৰথম ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় এম এছ ধোনী। এই চাবোনৰ বজাৰ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা অন্যান্য বিপণন কৌশলসমূহৰ ভিতৰত এটা আঁচনি অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে য’ত লক্ষ্য বিক্ৰী পূৰণ কৰা বিতৰকসকলে এটা ড্ৰয়িংত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে য’ত তেওঁলোকে ৰূপ বা সোণৰ মুদ্ৰা জিকিব পাৰে। এই চাবোনৰ বিক্ৰীৰ প্ৰায় ৮৫% দক্ষিণ ভাৰতৰ ৰাজ্য কৰ্ণাটক, অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ, আৰু তামিলনাডুৰ। এই চাবোনৰ বেছিভাগ ব্যৱহাৰকাৰীৰ বয়স ৪০ বছৰৰ ওপৰৰ, আৰু ভাৰতৰ যুৱক-যুৱতীসকলে এতিয়াও ইয়াক অধিক গ্ৰহণযোগ্যতা লাভ কৰিব পৰা নাই। নিয়মীয়া, মহীশূৰ চন্দন চাবোনৰ উপৰি বজাৰৰ এই অংশক লক্ষ্য কৰি কে এছ ডি এলে মহীশূৰ চন্দ বেবী চাবোনো প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। কিন্তু কে এছ ডি এলে চন্দনৰ নাটনিৰ দৰে সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছে, যাৰ ফলত কোম্পানীটোৱে নিজৰ কাৰখানাৰ উৎপাদন ক্ষমতাৰ মাত্ৰ ২৫%হে ব্যৱহাৰ কৰিছে আৰু ইয়াৰ ফলত উৎপাদন হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰ মূল কাৰণ হ’ল কৰ্ণাটকত চন্দন কাঠৰ মজুত হ্ৰাস। 

ইয়াক অতিক্ৰম কৰিবলৈ কে এছ ডি এলে মুকলি বজাৰত নিবিদা দি চন্দন কাঠ ক্ৰয় কৰিবলৈও আৰম্ভ কৰিছে আৰু আন দেশৰপৰাও কাঠ আমদানি কৰাৰ কথাও চিন্তা কৰিছে। স্থায়ী চন্দন পুনৰুত্পাদন কাৰ্যসূচীৰ অভাৱে কৰ্ণাটকৰ চন্দন কাঠৰ ভাণ্ডাৰত ডাঙৰ ক্ষতিসাধন কৰিছে। এসময়ত নিজৰ অত্যধিক মজুত ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ কাৰখানা স্থাপন কৰা আৰু বহুমূলীয়া কাঠৰ সৈতে ঐতিহাসিক সম্পৰ্কৰ বাবে হাতৰ আঁচলত দুটা ভৌগোলিক সূচক টেগ পিন্ধা ৰাজ্যখনৰ এইটো এটা ডাঙৰ বিদ্ৰূপৰ কথা। 

২০১৬ চনৰ ১০ মে’ত কোম্পানীটোৱে শতবাৰ্ষিকী উদ্‌যাপন কৰে। ইয়াত বছৰটোৰ স্মৃতিত এক উদ্‌যাপনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল, আৰু এই উপলক্ষ্যে মহীশূৰ চেণ্ডেল শতবাৰ্ষিকী চাবোনৰ প্ৰৱৰ্তনৰ পৰিকল্পনাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ২০১৬ চনৰ ১০ মে’ত কৰ্ণাটক চাবোনৰ ১০০বছৰীয়া স্মৃতিত এক অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হৈছিল। 

মহীশূৰ চেণ্ডেল চাবোনৰ নিৰ্মাতাসকলে ২০১৭ চনৰ ৪ নৱেম্বৰত ৰোজ মিল্ক ক্ৰীম, জেচমিন মিল্ক ক্ৰীম, অৰেঞ্জ লাইম, কলন লেভেণ্ডাৰ, আৰু ফ্ৰুটি ফ্ল’ৰেলৰ ভিন্নতাত মাইছ’প ব্ৰেণ্ড নামৰ চাবোনৰ নতুন টোপোলা মুকলি কৰে। প্ৰতিটো জাতৰ পৰম্পৰাগত ৰূপত জনগোষ্ঠীয় ভাৰতীয় মহিলাক চিত্ৰিত কৰি একচেটিয়াভাৱে পেকেজ কৰা হৈছে। চাবোনৰ ওজন ১০০ গ্ৰাম।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সামগ্ৰী
শ্ৰেণী:ভৌগোলিক স্বীকৃতি