সুমণি ঝোদিয়া

সুমণি ঝোদিয়া  ; ওড়িশাৰ ৰায়গাডা জিলাৰ পৰা অহা এগৰাকী ভাৰতীয় জনজাতীয় কৰ্মী যি জনজাতীয় অঞ্চলত সুৰা বিক্ৰীৰ বিৰুদ্ধে অভিযান চলোৱা, সৰু সৰু বনজ উৎপাদনৰ ওপৰত জনজাতীয় অধিকাৰৰ পোষকতা কৰা আৰু ঔদ্যোগিক প্ৰকল্পৰ বাবে জনজাতীয় ভূমি ব্যক্তিগত কোম্পানীক লিজত দিয়া চৰকাৰী নীতিৰ বিৰোধিতা কৰাৰ বাবে বেছিকৈ পৰিচিত। ১৯৯৫ চনত তেতিয়াৰ ওড়িশাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী বিজু পাটনাইকে তেওঁক বহনক্ষম উন্নয়ন, সাক্ষৰতা আৰু দৰিদ্ৰতা নিৰাময় কাৰ্যসূচীৰ অন্যতম বেচৰকাৰী উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। ২০০৩ চনত ভাৰত চৰকাৰে সুমণিক ৰাণী গাইডিনলিউ জেইলিয়াং স্ত্ৰী শক্তি বঁটা (নাৰী ​​শক্তিৰ পূৰ্বসূৰী)ৰে সন্মানিত কৰে ।

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন ও শিক্ষা

ওড়িশাৰ ৰায়গাডাৰ ছিৰিগুডা গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল সুমণি ঝোডিয়াৰ। বিশেষকৈ ৰায়গড়া জিলাৰ কাশীপুৰ ব্লকত ৮৫খন ভাৰতীয় গাঁৱত বাস কৰা ৫০ হাজাৰ জনসংখ্যাৰ জনজাতীয় সম্প্ৰদায় ঝোদিয়া পৰাওজাৰ অংশ তেওঁৰ পৰিয়াল। মূলতঃ বনবাসী সম্প্ৰদায়, ঝোদিয়াসকলে বনজ সামগ্ৰী সংগ্ৰহ কৰি, পডু চাছা (বা স্থানান্তৰিত খেতি) আৰু বিভিন্ন ধৰণৰ দৈনন্দিন মজুৰিৰ শ্ৰম কৰি জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰে।

সুমণিৰ পিতৃ ৰবি ঝোদিয়াই তেওঁক পঢ়িবলৈ উৎসাহিত কৰিছিল যদিও ওচৰত স্কুল নথকাত দূৰৈ স্কুললৈ তিনি কিলোমিটাৰ খোজ কাঢ়ি যাব লগা হোৱাত  ছমাহৰ পিছত সুমণিয়ে স্কুল বাদ দিছিল। ১৭ বছৰ বয়সত তাইৰ বিয়া হৈছিল আৰু প্ৰথম সন্তান জন্ম হৈছিল। সেই সময়ত ৰামধৰ ঝোদিয়াক নৱম শ্ৰেণী (বা মধ্যবিদ্যালয়)লৈকে পঢ়া-শুনা কৰি নিজৰ গাঁৱৰ আটাইতকৈ সাক্ষৰ মানুহ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। তেওঁ স্থানীয় বেচৰকাৰী সংস্থা আগাগামীৰ সৈতে নৈশ বিদ্যালয়ৰ শিক্ষক হিচাপে কাম কৰিছিল। গাঁৱৰ বয়োজ্যেষ্ঠসকলে সুমনীক সেই আগাগামীত নামভৰ্তি কৰি  পঢ়া-শুনা শিকিবলৈ উৎসাহ যোগালে। তেওঁ আগাগামীৰ নেতৃত্ব বিকাশৰ কাৰ্যসূচীতো অংশগ্ৰহণ কৰিছিল যিয়ে তেওঁক তেওঁৰ জনজাতীয় সম্প্ৰদায়ৰ শোষণৰ বিষয়ে সচেতন কৰি তুলিছিল।

কাৰ্যকলাপ 

১৯৯১ চনত বিজু পাটনাইকে ওড়িশাৰ কালাহাণ্ডী আৰু ৰায়গাডা জিলা ভ্ৰমণৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল যদিও পৰিকল্পনাৰ পৰিৱৰ্তনৰ বাবে তাৰ পৰিৱৰ্তে কালাহাণ্ডী জিলাৰ তহচিলদাৰক ৰায়গাডালৈ পঠিয়াইছিল। ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে জনজাতীয় অঞ্চলৰ দোকানসমূহক সুৰাৰ অনুজ্ঞাপত্ৰ প্ৰদানৰ বাবে চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে প্ৰচাৰ চলাই অহা ৰায়গদাৰ ছিৰিগুদা গাঁৱৰ ৰাইজে তহচিলদাৰৰ জৰিয়তে মুখ্যমন্ত্ৰীলৈ ১০ দফীয়া দাবীৰ চনদ প্ৰেৰণ কৰে। এই দাবীসমূহ ১০খন জিলাৰ ৪৫০ গৰাকী মহিলাই অংশগ্ৰহণ কৰা এখন বৈঠকৰ ফল। এই দাবী পোৱাৰ লগে লগে পাটনায়কে কালাহাণ্ডী আৰু ৰায়গড়া জিলাৰ ২০-২৫ গৰাকী মহিলাক ভুৱনেশ্বৰৰ ৰাজ্যিক বিধানসভালৈ মাতি আনি আলোচনা কৰে। পাঁচ ঘণ্টীয়া দীঘলীয়া বৈঠকত সুমনীয়ে আন্দাৰি মাঝি আৰু ছাবাই মাঝিৰ দৰে আন বিশিষ্ট জনজাতীয় নেতাৰ উপস্থিতিত জনজাতীয় পৰিয়ালসমূহৰ ওপৰত মদ্যপানে কেনেদৰে ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিছে সেই বিষয়ে কয়- “দশক দশক ধৰি জনজাতি বেল্টৰ জনসাধাৰণে দেশীয় সুৰাৰ প্ৰতি পুৰুষসকলৰ আসক্তিৰ পৰিণতি ভোগ কৰি আহিছে। আনকি বহুতে অনাহাৰত মৃত্যুবৰণ কৰিছিল আৰু পৰিয়ালবোৰ ছিন্নভিন্ন হৈ পৰিছিল, তেতিয়াও অঞ্চলটোত অবৈধ সুৰাৰ দোকানবোৰ ব্যাপক ভাবে চলি আছিল। পুৰুষসকলে সুৰা পাণ কৰা অভ্যাসটোক লাথি মাৰিব পৰা নাছিল ফলত ই সম্প্ৰদায়সমূহত বিধ্বংসী ৰূপ ধাৰণ কৰিছিল।” ঘৰুৱা হিংসা আৰু অন্যান্য সামাজিক ৰোগৰ প্ৰকোপ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে জনজাতীয় পৰিয়ালসমূহে মদ্যপায়ী পুৰুষৰ হাতত নিজৰ সোণ, মাটি আৰু অন্যান্য সামগ্ৰী হেৰুৱাই পেলোৱাৰ কথা আলোকপাত কৰে।

পাটনাইকে অবৈধ সুৰা নিৰ্মাণ আৰু বিক্ৰী নিষিদ্ধ কৰিবলৈ সন্মত হয় আৰু ৰাজ্যখনৰ জনজাতীয় উন্নয়ন আৰু সুৰা বিৰোধী আন্দোলনৰ বাবে সুমণিকে ধৰি আঠগৰাকী জনজাতীয় মহিলাক তেওঁৰ বেচৰকাৰী উপদেষ্টা হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে। উপদেষ্টাসকলক আৰক্ষীৰ ইউনিফৰ্ম প্ৰদান কৰি জিলা উপায়ুক্ত আৰু অধীক্ষকৰ সৈতে চিনাকি কৰাই দিয়া হয় আৰু জীপ এখনো সজ্জিত কৰা হয় যিখন পিছত এম্বুলেন্স হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ চিকিৎসালয় এখনক গতাই দিয়া হয়। সুমণিৰ নেতৃত্বত জনজাতীয় মহিলাসকলে অনুজ্ঞাপত্ৰ অবিহনে চলি থকা সুৰা ব্ৰুৱেৰীৰ বিৰুদ্ধে একত্ৰিত হয়। 

তথ্য সূত্ৰ