ইন্দিৰা দেৱী চৌধুৰানী

ইন্দিৰা দেৱী চৌধুৰানী  (   ; ২৯ ডিচেম্বৰ ১৮৭৩ – ১২ আগষ্ট ১৯৬০) এগৰাকী ভাৰতীয় সাহিত্যিক, লেখিকা আৰু সংগীতজ্ঞ। ঠাকুৰ পৰিয়ালত জন্মগ্ৰহণ কৰা ইন্দিৰা সত্যেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ আৰু জ্ঞানানন্দিনী দেৱীৰ কনিষ্ঠ সন্তান আৰু সুৰেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰৰ কনিষ্ঠ ভগ্নী। তেওঁ বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয় তেওঁৰ কাকা ৰবীন্দ্ৰনাথৰ দ্বাৰা ৰচিত বিভিন্ন গীতৰ সংগীত আয়োজনৰ বাবে, যাৰ সৈতে তেওঁৰ বিশেষ ঘনিষ্ঠতা আছিল। ১৯৬০ চনত ইন্দিৰা দেৱী চৌধুৰানীৰ মৃত্যু হয়।

জীৱনী
ইন্দিৰা দেৱীৰ জন্ম হৈছিল ১৮৭৩ চনৰ ২৯ ডিচেম্বৰত সত্যেন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ আৰু জ্ঞানানন্দিনী দেৱীৰ ঘৰত ১৮৭৩ চনত, বিজাপুৰত। তেওঁ নিজৰ শৈশৱ ইংলেণ্ডৰ ব্রাইটনত অতিবাহিত কৰিছিল, য'ত তেওঁৰ পৰিয়ালে মদিনা ভিলাৰ মালিক হৈছিল । এই সময়ত তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভায়েক সুৰেন্দ্ৰনাথৰ লগত তেওঁৰ ককাক ৰবীন্দ্ৰনাথৰ অতি ঘনিষ্ঠতা আছিল যিয়ে এবছৰৰ পিছত তেওঁলোকৰ লগত যোগদান কৰিছিল আৰু এই ভাতৃ-ভগ্নীযুগল কবিৰ ভাতিজা-ভতিজাসকলৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক প্ৰিয় আছিল বুলি কোৱা হৈছিল, আৰু লেখকে ইন্দিৰালৈ লিখা চিঠিসমূহ পিছত "চিন্নপত্র" নামে প্ৰকাশিত হৈছিল।  তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক শিক্ষা ভাৰতত, চিমলাৰ অকলেণ্ড হাউচ আৰু কলিকতাৰ লৰেটো কনভেণ্টত হৈছিল। ১৮৯২ চনত ইন্দিৰাই কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ফৰাচী ভাষাত প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানেৰে স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ইন্দিৰাই জন ৰাস্কিনৰ ৰচনাসমূহ বাংলালৈ অনুবাদ কৰাৰ লগতে ফৰাচী সাহিত্যকো অনুবাদ কৰিছিল আৰু ৰবীন্দ্ৰনাথৰ ৰচনাসমূহৰ প্ৰকাশিত অনুবাদ ইংৰাজী ভাষাত অনুবাদ কৰিছিল। ইন্দিৰা নাৰী বিষয়ৰ প্ৰবল সমৰ্থক আছিল, আৰু ভাৰতত নাৰীৰ স্থিতিৰ ওপৰত কেইবাখনো গ্ৰন্থৰ ৰচনা কৰিছিল।

ইন্দিৰাই আৰম্ভণিতে সংগীতৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছিল, পিয়ানো, ভায়লিন আৰু ছিটাৰত দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল আৰু ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ লগতে পশ্চিমীয়া শাস্ত্ৰীয় সংগীত দুয়োটাতে প্ৰশিক্ষণ লৈছিল, পিছলৈ ট্ৰিনিটি কলেজ অৱ মিউজিকৰ পৰা ডিপ্লমা লাভ কৰিছিল। ঠাকুৰৰ প্ৰায় দুশ গীতৰ সংগীতৰ স্কোৰ কৰা বুলি উল্লেখযোগ্য। ব্ৰহ্মসংগীতৰ সুৰকাৰ আছিল, লগতে সংগীতৰ ওপৰত কেইবাটাও ৰচনাও লিখিছিল। পৰৱৰ্তী জীৱনত ইন্দিৰা দেৱীয়ে বিশ্ব-ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ত সংগীত ভৱন প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল, আৰু কিছু সময়ৰ বাবে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চ্যান্সেলৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।

১৯৪৪ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ভুৱনমোহিনী স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰা ইন্দিৰাই ১৯৫৭ চনত বিশ্ব ভাৰতী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা দেশিকোত্তম (ডি.লিট.) লাভ কৰে, ১৯৫৯ চনত ৰবীন্দ্ৰ বঁটাৰ উদ্বোধনী বঁটাও লাভ কৰে। ১৮৯৯ চনত তেওঁ প্ৰমাথা চৌধুৰীৰ লগত বিবাহ হয়।

বংশবৃক্ষ
মূল প্ৰবন্ধ: ঠাকুৰ_পৰিয়াল § পৰিয়াল_বৃক্ষ

তথ্যসূত্ৰ