ৰাগ দুৰ্গা

দুৰ্গা হৈছে হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এটা ৰাগ। ই কৰ্ণাটকী সংগীতৰ শুদ্ধ সৱেৰীৰ সৈতে কিছুমান বৈশিষ্ট্য (যেনে স্বৰৰ অৱস্থান) ভাগ কৰে, কিন্তু ৰাগৰ সঞ্চাৰৰ দিশৰপৰা ইয়াৰ সৈতে যথেষ্ট পৃথক। 
অন্যথা উল্লেখ নকৰিলে, স্বৰসমূহে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ স্বৰৰ ধাৰণাক বুজায়, যাক হিন্দুস্থানীত ‘স্বৰ’ বোলা হয়। 
দুৰ্গা ৰাগে শৃঙ্গাৰ ৰস জাগ্ৰত কৰে – ৰোমাণ্টিক প্ৰেম।
 কাৰিকৰী বিৱৰণ 
 বৈশিষ্ট্য বিৱৰণ টোকা জাতি / প্ৰকৃতি  ঔড়ৱ-ঔড়ৱ  আৰোহ আৰু অৱৰোহত ৫টা স্বৰ আৰোহ  সা ৰে ম প ধ সা  सा रे म प ध सा^ অৱৰোহ  সা ধ ম, প ধ ম, ৰে ধ_ সা  सा^ ध म, प ध म, रे ध_ सा পঞ্চম অৱৰোহত বিশ্ৰামৰ স্বৰ হ’ব নালাগে পকড়  ৰে ম প ধ, ম প ধ, ম ৰে, সা ৰে ধ_ সা  বাদী  ম  সমবাদী  সা  পূৰ্বাঙ্গ-উত্তৰাঙ্গ  পূৰ্বাঙ্গ  বাদী স্বৰ ম সপ্তকৰ নিম্নাৰ্ধত উপস্থিত, অৰ্থাৎ সা ৰে গ ম।  ঠাট  বিলৱাল 
 স্বৰ আৰু বৈশিষ্ট্য 
 সকলো স্বৰ শুদ্ধ। 
 গান্ধাৰ আৰু নিষাদ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। 
 উদাহৰণ ৰচনা 
ৰে ম প ধ; প ধ ম; ম প ধ ধ ম; ধ ম প ধ সা'; ধ ধ সা' সা' ধ ধ ম; ম প ধ; ম ৰে, ধ সা; 
ইয়াত ম হৈছে শুদ্ধ মধ্যম, এম হৈছে  মধ্যম কিন্তু দুৰ্গাত ইয়াক একেবাৰে ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। 
 সময় 
ৰাতিৰ দ্বিতীয় প্ৰহৰ : ৰাতি ৯:০০ৰপৰা মধ্যৰাতি ()
 তুলনীয় 
 মল্হাৰ 
দুৰ্গাৰ একে স্বৰ আছে মল্হাৰৰ দৰে, যি আন এটা জনপ্ৰিয় ৰাগ আৰু পুৰণি বংশৰ। দুয়োটাৰ শ্ৰৱণ অভিজ্ঞতা যথেষ্ট পৃথক। কাৰিকৰীভাৱে, ইহঁতক ৰিষভৰ (ৰে) ব্যৱহাৰৰদ্বাৰা পৃথক কৰা হয়। দুৰ্গাৰ সা ৰে ধ সা বাক্যাংশৰ প্ৰধান ব্যৱহাৰৰদ্বাৰা ইয়াক সহজেই পৃথক কৰা হয়। 
১) সাধাৰণ বাক্যাংশ ৰে প, ৰেৰ ব্যৱহাৰৰদ্বাৰা পৃথক
দুৰ্গা আৰু মলহাৰ দুয়োটাতে ৰে প যুগ্ম () আছে, কিন্তু মল্হাৰত ৰে প যুগ্মত ৰে দুবাৰ বা তিনিবাৰ পুনৰাবৃত্তি হয়। অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণভাৱে, ৰেত শুদ্ধ মধ্যমৰ (ম) এটা কণ থাকে। 
 মল্হাৰ: ম ৰে ৰে ৰে[ম] প
 দুৰ্গা: ম প ধ সা’ ৰে ধ প ধ ম ৰে প.
ইয়াত, মল্হাৰত, ৰেৰপৰা পলৈ স্থানান্তৰত, ৰেৰ এটা মৰ কণ থাকে, আৰু ইয়াক স্বতন্ত্ৰভাৱে উচ্চাৰণ কৰা নহয়। মক বৰ্গাকাৰ বন্ধনীত ৰেৰ সৈতে সাঁটা দেখুওৱা হৈছে। 
শৈলীগতভাৱে, ‘ৰে’ৰ দ্বৈতকৰণো উল্লেখ কৰা হয়। 
২) বিভিন্ন বাক্যাংশ
ৰাগৰ পকড়তো উপস্থিত, সা ৰে, ধ সা হৈছে দুৰ্গাৰ সাৰাংশ বাক্যাংশ, যি মলহাৰত নাই। (ধই নিম্ন সপ্তকৰ ধৈৱত (ধ)ক বুজায়, অৰ্থাৎ মন্দ্ৰ সপ্তক)

 জলধৰ কেদাৰ 
জলধৰ কেদাৰ হৈছে মুখ্য ৰাগ কেদাৰৰ এটা প্ৰকাৰ, আৰু ইয়াৰ নামৰ ৰাগাংৰ এটা অংশ। 
 চলচ্চিত্ৰৰ গীত 
গীতচলচ্চিত্ৰসুৰকাৰশিল্পী গীত গায়া পাথৰো নে গীত গায়া পাথৰো নেৰামলাল হিৰাপন্না চৌধুৰীআশা ভোঁচলে চন্দা ৰে মোৰী পতিয়া লে জাবঞ্জাৰিন (১৯৬০ চলচ্চিত্ৰ)চন্দ পৰদেশীমুকেশ (গায়ক) আৰু লতা মংগেশকাৰ বৃন্দাৱন কা কৃষ্ণ কান্থাইয়া মিছ মেৰী (১৯৫৭ চলচ্চিত্ৰ)হেমন্ত কুমাৰলতা মংগেশকাৰ আৰু মহম্মদ ৰফি হাম ইন্তেজাৰ কৰেঙ্গে বাহু বেগমৰোশন (সংগীত পৰিচালক)মহম্মদ ৰফি হোগা তুমছে প্যাৰা কৌনজমানে কো দিখানা হৈআৰ ডি বৰ্মনশৈলেন্দ্ৰ সিং
 বলীউডৰ গীত 
গীত গায়া পাথৰো নে - গীত গায়া পাথৰো নে (১৯৬৪)
চন্দা ৰে মোৰী পতিয়া লে জা - বাঞ্জাৰিন
বৃন্দাৱন কা কৃষ্ণ কানহাইয়া - মিছ মেৰী
হাম ইন্তেজাৰ কৰেঙ্গে – বাহু বেগম
বে নজাৰা - মম
হোগা তুমছে প্যাৰা কৌন - জমানে কো দিখানা হে
 তথ্যসূত্ৰ 

 বাহ্যিক সংযোগ 
 ৰাগ দুৰ্গাৰ বিষয়ে অধিক বিৱৰণ
 দুৰ্গা, আইটিচি সংগীত গৱেষণা একাডেমী

Category:হিন্দুস্থানী ৰাগ