ৰাগ ভৈৰৱী (হিন্দুস্থানী)

ভৈৰৱী (হিন্দী: भैरवी, , সিন্ধী: راڳ ڀيروي, বাংলা: ভৈৰবী) হৈছে ভৈৰৱী ঠাটৰ এটি হিন্দুঃস্থানী শাস্ত্ৰীয় সপ্ত স্বৰ (সম্পূৰ্ণ) ৰাগ। পশ্চিমীয়া সংগীতৰ দৃষ্টিভংগীৰে, ৰাগ ভৈৰৱীয়ে ফ্ৰিজিয়ান মোডৰ স্বৰ ব্যৱহাৰ কৰে, যি পৰম্পৰাগত ইউৰোপীয় গীৰ্জা মোডসমূহৰ এটি।

তত্ত্ব

ৰাগ ভৈৰৱীক প্ৰায়ে ৰাতিপুৱাৰ ৰাগসমূহৰ ৰাণী বুলি কোৱা হয়। ই এক সমৃদ্ধ, ভক্তিমূলক পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰে যি বিশেষকৈ ভজন আৰু ঠুমৰীৰ লঘু শাস্ত্ৰীয় শৈলীৰ বাবে উপযুক্ত। ইয়াত ব্যৱহৃত ঋষভ আৰু ধৈৱত দোলায়মান যাক এই ৰাগত দৃঢ়ভাৱে পৰামৰ্শ দিয়া হয় আৰু ই ৰাগৰ মেজাজক তীব্ৰ কৰি তোলে।

আৰোহত কেতিয়াবা ঋষভ আৰু পঞ্চম বাদ দিয়া হয়, যেনে: স গ ম ধ প বা গ ম ধ ন স'। কিন্তু অৱৰোহত, ঋষভ আৰু পঞ্চম দীৰ্ঘ, যেনে স' ন ধ প বা প ম গ ম ৰ ৰ স। অৱৰোহত, গান্ধাৰ বাদ দিয়া হয়, যেনে: গ ম ৰ স। মধ্যম এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্বৰ।

আৰোহণ আৰু অৱৰোহণ

আৰোহণ : সা   মা পা   সা'
অৱৰোহণ : সা'   পা মা   সা

বাদী আৰু সমবাদী
বাদী : মা/পা
সমবাদী : সা

 প্ৰকাৰভেদ 
যিকোনো আনুষ্ঠানিক পৰিৱেশনাৰ সমাপনী ৰাগ হিচাপে ভৈৰৱীৰ সমৃদ্ধ সংস্কৃতিয়ে ৰাগৰ বহু নতুনকৈ অন্বেষিত ছায়াও সৃষ্টি কৰিছে:
 শুদ্ধ ভৈৰৱী (নিৰ্ধাৰিত স্বৰ আৰু গতিৰপৰা কোনো বিচ্যুতি নোহোৱা ভৈৰৱী)
 সিন্ধু ভৈৰৱী (শুদ্ধ ধা যোগ কৰা)
 জংঘলা ভৈৰৱী

তথ্যসূত্ৰ
Bor, Joep (ed). Rao, Suvarnalata; der Meer, Wim van; Harvey, Jane (co-authors) The Raga Guide: A Survey of 74 Hindustani Ragas. Zenith Media, London: 1999.

বাহ্যিক সংযোগ
 ৰাজন পাৰিকাৰ সংগীত আৰ্কাইভৰপৰা ভৈৰৱীৰ বিস্তৃত বিশ্লেষণ আৰু অডিঅ' নমুনা
 সময় আৰু ৰাগৰ ওপৰত SRA
 ৰাগ আৰু ঠাটৰ ওপৰত SRA
 ৰাগ ভৈৰৱীৰ বিষয়ে অধিক বিৱৰণ

শ্ৰেণী:সংগীত