লহৰতাৰা পুখুৰী

লহৰতাৰা পুখুৰী হৈছে সন্ত কবীৰ চাহাবৰ আৱিৰ্ভাৱৰ সৈতে জড়িত এক ঐতিহাসিক পুখুৰী। এটা কিংবদন্তি অনুসৰি সন্ত কবীৰ চাহাবক পুখুৰীত পদুম ফুলৰ ওপৰত পোৱা গৈছিল। ই ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশৰ বাৰাণসীত অৱস্থিত। পূৰ্বতে ই আছিল ১৭ একৰ (০.০৭ কিলোমিটাৰ বৰ্গক্ষেত্ৰ) ক্ষেত্ৰত বিস্তৃত মিঠা পানীৰ এটা বৃহৎ হ্ৰদ। বৰ্তমান সময়ত ইয়াৰ ঐতিহাসিক ভৱিষ্যৎ আৰু নাই কাৰণ এই পুখুৰীটোৰ প্ৰায় ৩.৫ একৰ (০.০১৪ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট) ভূমি উত্তৰ প্ৰদেশৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক সঞ্চালকালয়ৰ অধীনত থকাৰ বিপৰীতে আন ৮ একৰ (০.০৩ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট) সদগুৰু কবীৰ প্ৰকট ধামৰ অধীনত আছে।

ইতিহাস আৰু কিংবদন্তি

লহৰতাৰা পুখুৰীৰ ইতিহাস বিখ্যাত কবি আৰু ৰহস্যবাদী সন্ত কবীৰৰ সৈতে জড়িত। এই পুখুৰীটো উত্তৰ প্ৰদেশৰ বাৰাণসী জিলাত অৱস্থিত আৰু কবীৰ মঠৰ পৰা অলপ দূৰত্বত অৱস্থিত। প্ৰথমতে পুখুৰীটোৱে ১৭ একৰ (০.০৭ কিলোমিটাৰ বৰ্গফুট) দখল কৰিছিল যদিও আজিকালি ইয়াক ভাগ কৰি বিভিন্ন প্ৰতিষ্ঠানৰ অধীনলৈ অনা হৈছে। কিংবদন্তি অনুসৰি কেঁচুৱা কবীৰক পদুম ফুলৰ ওপৰত ওপঙি থকা অৱস্থাত পোৱা গৈছিল। কবীৰ চাহেবৰ জন্ম সন্দৰ্ভত সমাজত বহু ভুল ধাৰণাৰ সৃষ্টি হৈছে। লোককথাৰ আধাৰত কিছুমানে কয় যে তেওঁৰ জন্ম এজনী বিধৱা ব্ৰাহ্মণীৰ ঘৰত হৈছিল, কিন্তু ইতিহাসত সেই মহিলাগৰাকীৰ নাম বা আন কোনো বৰ্ণনা পোৱা নাযায়। 
সত্যটো হ’ল কবীৰ চাহাব তেওঁৰ চিৰন্তন বাসস্থান সৎলোকৰ পৰা পৃথিৱীৰ কাশীলৈ নামি আহিছিল। এহাল নিঃসন্তান দম্পতীয়ে তেওঁক কেঁচুৱা অৱস্থাত পদুম ফুলৰ ওপৰত পাইছিল আৰু তেওঁলোকে তেওঁক নিজৰ পুত্ৰ হিচাপে ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল। 

ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্য

কবীৰ চাহাবৰ আৱিৰ্ভাৱৰ সৈতে ইয়াৰ সম্পৰ্কৰ বাবে কবীৰ পন্থীসকলৰ মাজত এই পুখুৰীটোৰ এক বৃহৎ তাৎপৰ্য আছে। এই পুখুৰীৰ পদুম ফুলৰ ওপৰত কেঁচুৱা ৰূপত পৰি থকা কবীৰ চাহাবক পোৱা গৈছিল, য’ৰ পৰা কবীৰৰ পোষ্টা-পিতৃ-মাতৃ নীৰু-নীমাই কবীৰক ঘৰলৈ লৈ গৈছিল। সন্ত ৰামপাল গুৰু মহাৰাজে কবীৰ চাহাব পৃথিৱীত আবিৰ্ভাৱ হোৱা কথাৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছে। সৎগুৰু ৰামপাল মহাৰাজ হৈছে “তত্ত্বদৰ্শী সন্ত” বা “বাখবৰ” যাৰ বিষয়ে ক্ৰমে পবিত্ৰ গীতা আৰু পবিত্ৰ কোৰআনত উল্লেখ আছে। তেওঁ একমাত্ৰ যিয়ে প্ৰকৃত আধ্যাত্মিক জ্ঞান বিনামূলীয়াকৈ প্ৰদান কৰে আৰু মোক্ষৰ নিশ্চয়তা দিয়ে। সন্ত ৰামপাল গুৰু মহাৰাজৰ মতে কবীৰ চাহাব সোঁশৰীৰে পৃথিৱীত আহে আৰু নিজৰ প্ৰিয় ভকতক লগ কৰে। তেওঁ এইটোও কয় যে কবীৰ চাহাবেই সৰ্বোচ্চ ভগৱান আৰু তেওঁ সময়ে-সময়ে পৃথিৱীত প্ৰকট হয়। সন্ত ৰামপাল মহাৰাজৰ মতে কবীৰ চাহাব সোঁশৰীৰে প্ৰকট হয় আৰু নিজৰ প্ৰিয় ভকতক সত্যলোকলৈ লৈ যায়, যিটো তেওঁৰ বাস্তৱিক বাসস্থান। তেওঁ লগ পোৱা মহাপুৰুষসকল হৈছে ক্ৰমে-
আদৰণীয় ধৰ্মদাস, 
আদৰণীয় গৰীবদাস, 
আদৰণীয় নানকদেৱ, 
আদৰণীয় সন্ত দাদু দয়াল, 
আদৰণীয় ঘীসাদাস, 
আদৰণীয় সন্ত মলুকদাস, 
আদৰণীয় স্বামী ৰামানন্দ। 

প্ৰদূষণ আৰু পৰিবেশৰ চিন্তা

লহৰতাৰাৰ কল্পকাহিনী পুখুৰীটো এলাহাবাদ পথৰ জিটি ৰোডৰ ওচৰত অৱস্থিত। এসময়ত চকু জুৰোৱা দৃশ্য এই পুখুৰীটো আজি কিন্তু অধিক নিঃস্ব অৱস্থাত পৰি আছে। বাৰাণসী কেণ্টনমেণ্ট ৰেলৱে ষ্টেচনৰ পৰা প্ৰায় ১.৬ মাইল (২.৫ কিলোমিটাৰ) দূৰত্বত ১৭ একৰ (০.০৭ বৰ্গকিলোমিটাৰ) মাটিত বিস্তৃত এই ঠাইখন লেতেৰা আৰু বৰ্জ্য পানীৰ জলাশয়ৰ বাহিৰে আন একো নহয়। 
চৰকাৰৰ তৰফৰ পৰা ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰখনৰ ফালে চকু মুদি থকা হৈছে। এসময়ত মিঠা পানীৰ ডাঙৰ পুখুৰী আছিল যদিও, দুখৰ বিষয় যে এতিয়া ই ইয়াৰ সকলো ভৱিষ্যৎ হেৰুৱাই পেলাইছে। 
মাত্ৰ প্ৰায় ৩.৫ একৰ (০.০১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ) পুখুৰী উত্তৰ প্ৰদেশৰ পুৰাতত্ত্ব সঞ্চালকালয়ৰ দ্বাৰা সুৰক্ষিত আৰু প্ৰায় ৮ একৰ মাটি সদগুৰু কবীৰ প্ৰকাশ্য ধামৰ দখলত আছে। বাকী অংশটো চৌদিশে অবাধ বেদখলেৰে আগুৰি ধৰিছে। 
‘সদগুৰু কবীৰ প্ৰকট ধাম’ৰ দ্বাৰা পুখুৰীৰ নিজৰ অংশটো ভালদৰে পৰিচালনা কৰি থকা হৈছে। তেওঁলোকে পুখুৰীটোৰ ভিতৰতে এটা ভব্য স্মৃতিসৌধ আৰু এটা স্থিৰ পুখুৰী নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। পন্থৰ মুৰব্বী অৰ্ধনন চাহেবে ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰখনৰ অৱনতি ঘটা অৱস্থাৰ বিষয়ে মন্তব্য ভাগ-বতৰা কৰাৰ সময়তে সন্ত কবীৰৰ স্মৃতিসৌধত অব্যাহত থকা অগ্ৰগতিৰ বিষয়ে কয় আৰু কয় যে ঐতিহাসিকভাৱে উল্লেখযোগ্য পুখুৰীটো তৎক্ষণাত পুনৰ নিৰ্মাণ কৰিব লাগে আৰু ভৱিষ্যতে এনে স্থানসমূহ যাতে অৱহেলিত নহয় তাৰ বাবে এক পৰিকল্পনা স্থাপন কৰিব লাগে। 
২০০৩ চনৰ আগষ্ট মাহত উচ্চ ন্যায়ালয়ে পুখুৰীটোৰ উন্নতি সাধন কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়ে, কিন্তু ২০২০ চনলৈকে ইয়াৰ অৱস্থা বেয়া হৈ আছিল।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:জলাশয়