ব্যৱসায়

ব্যৱসায় () হৈছে জীৱিকা উপাৰ্জন অথবা ধন লাভ কৰাৰ কাৰণে ক্ৰয়-বিক্ৰয়ৰ জৰিয়তে সামগ্ৰী উৎপাদন অথবা বিতৰণ কৰাৰ কাৰ্য। এইটো "যিকোনো কাৰ্যকলাপ বা উদ্যোগ যি লাভৰ উদ্দেশ্যে কৰা হয়" বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

এটা ব্যৱসায় সত্তা সদায়েই তাৰ মালিকৰ পৰা পৃথক নহয়, আৰু ব্যৱসায়ে কৰা ঋণৰ বাবে পাত্ৰসকল মালিকক দায়ী কৰিব পাৰে। ব্যৱসায়ৰ বাবে কৰ প্ৰণালী কোম্পানিৰ পৰা ভিন্ন। ব্যৱসায় গঠনত কোম্পানিৰ দৰে পৃথক কৰ হাৰৰ সুবিধা নাথাকে। মালিকক সম্পূৰ্ণ উপাৰ্জনৰ ওপৰত ব্যক্তিগতভাৱে কৰ দিবলগীয়া হয়। 

আইন আৰু ৰাজহুৱা কাৰ্য্যালয়ত ব্যৱসায় আৰু কোম্পানী শব্দৰ মাজত পাৰ্থক্য কৰা হয়, যদিও সাধাৰণ কথোপকথনত এই শব্দ দুটা একে অৰ্থত ব্যৱহৃত হয়। 

কোম্পানীসমূহ একমালিকানা আৰু অংশীদাৰীৰ পৰা ভিন্ন, কাৰণ কোম্পানীসমূহ পৃথক আৰু অনন্য আইনী সত্তা যিয়ে মালিকসকলক সীমিত দায়বদ্ধতা প্ৰদান কৰে। কোম্পানীসমূহ কোম্পানী কৰৰ অন্তৰ্গত হয়। কোম্পানী স্থাপন কৰাটো অধিক জটিল আৰু ব্যয়বহুল, লগতে জাতীয় বা ৰাজ্যিক প্ৰত্যায়ন কমিছন অথবা কোম্পানী পঞ্জীয়ন কাৰ্যালয়ত বাৰ্ষিক বা ত্ৰৈমাসিক বিত্তীয় তথ্য দাখিল কৰাটো বাধ্যতামূলক, যদিও ই মালিক আৰু শ্বেয়াৰহোল্ডাৰসকলৰ বাবে অধিক সুৰক্ষা আৰু সুবিধা প্ৰদান কৰে।

যিসকল ব্যক্তি চৰকাৰী সংস্থাত বা স্বেচ্ছাসেৱী খণ্ডত কাম নকৰে, সিহঁত প্ৰায় সদায়েই ব্যৱসায় খণ্ডত কাম কৰে, অৰ্থাৎ সিহঁত কোনো ব্যৱসায়ৰ সৈতে জড়িত থাকে, যাৰ মুখ্য লক্ষ্য হৈছে লাভ উপাৰ্জন, অৰ্থনৈতিক মুল্য সৃষ্টিৰ জৰিয়তে ব্যয়ৰ ওপৰত আয় কৰিব। প্ৰায় সকলো দেশতে, বেছিভাগ ব্যক্তি ব্যৱসায়ত নিযুক্ত থাকে। 

 ৰূপসমূহ 
ব্যৱসায়ৰ বিভিন্ন ৰূপ থাকে। সাধাৰণতে চাৰিটা মুখ্য ৰূপ পোৱা যায়: স্বত্বাধিকাৰ, সহভাগীকাৰিতা, কৰ্পৰেশ্যন আৰু সহকাৰিতা। স্বত্বাধিকাৰ ব্যৱসায় একেলগীয়া ব্যক্তিয়ে চলায় আৰু লাভ-লোকচান তেওঁৰ ব্যক্তিগত দায়িত্ব। সহভাগীকাৰিতাত একাধিক ব্যক্তিয়ে মুঠ লগত চলায়। কৰ্পৰেশ্যন আইনগত পৃথক গঠন, যিয়ে শেয়াৰহোল্ডাৰক সীমিত দায়িত্ব দিয়ে। সহকাৰিতা হৈছে সদস্যৰ দ্বাৰা মালিকানাধীন সংস্থা, যাৰ উদ্দেশ্য লাভ নহয়, সদস্যৰ উপকাৰ। 

উল্লেখযোগ্যভাৱে [নিৰ্বাহী সংস্থা (LLC) আৰু সাধাৰণ অংশীদাৰৰ দৰে বিকল্প ৰূপো আছে। ভাৰতত কৃষক উৎপাদক সংগঠন (FPO) এক সহকাৰিতাৰ উন্নত ৰূপ।

 শ্ৰেণীবিভাগ 
ব্যৱসায় বিভিন্নভাৱে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হয়। পদ্ধতি অনুসৰি, উৎপাদন ভিত্তিত পোৱা যায় উৎপাদক শিল্প, বিতৰণ আৰু সেৱা ক্ষেত্ৰ। আয়তন অনুসৰি ক্ষুদ্ৰ, মধ্যম আৰু বৃহৎ উদ্যোগ বোলা হয়। স্বত্ব অনুসৰি ব্যক্তিগত আৰু ৰাজহুৱা  বিভাগত ভাগ কৰা হয়। 

ভাৰতত MSME বিভাগ অনুসৰি ক্ষুদ্ৰ, সৰু আৰু মধ্যম উদ্যোগ স্বীকৃত। লগতে লাভ-উদ্দেশ্যমূলক আৰু অলাভজনক NGO বা চাৰিটেবল সংস্থাসমূহেও ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপ কৰে। 

 কাৰ্যকলাপ 
ব্যৱসায়িক কাৰ্যকলাপত তিনিটা মুখ্য শাখা থাকে: উৎপাদন, বিতৰণ আৰু সেৱা। উৎপাদক ব্যৱসায়ে সামগ্ৰী তৈয়াৰ কৰে (যেনে, উৎপাদন উদ্যোগ), বিতৰণমূলক ব্যৱসায়ে পণ্য বেচা-কিনা কৰে (যেনে, হোলচেল আৰু ৰিটেইল), আৰু সেৱামূলক ব্যৱসায়ে বৌদ্ধিক বা বস্তুনিষ্ঠ সেবা আগবঢ়ায় (যেনে, চিকিৎসা, আইনী, পৰ্যটন)। 

উচ্চ পৰ্যায়ত অন্তঃসংস্থাপন আৰু আউটছোৰ্চিং দুয়ো পথ ব্যৱহাৰ হয়। ডিজিটেল যুগত ই-কমাৰ্ছ আৰু অনলাইন সেৱা বহল হৈছে।

 পৰিচালনা 
ব্যৱসায় পৰিচালনা হৈছে সম্পদৰ (মানৱ, বিত্তীয়, পদাৰ্থ) সুচাৰুৰূপ ব্যৱহাৰ। ইয়াত পৰিকল্পনা, সংগঠন, নেতৃত্ব আৰু নিয়ন্ত্ৰণ মুখ্য। CEO বা ব্যৱস্থাপক শীৰ্ষত থাকে। 

মানৱ সম্পদ পৰিচালনা, বিপণন, আৰ্থিক আৰু অপাৰেশ্যন বিভাগসমূহ একেলগে ব্যৱসায়ৰ উদ্দেশ্য সফল কৰে। কৰ্পৰেট গৱৰ্ণেন্সয়ে নৈতিকতা আৰু স্বচ্ছতা নিশ্চিত কৰে।

 সংগঠন আৰু নিয়মাৱলী 
ব্যৱসায় আইনী গঠন অনুসৰি চলিব লাগে। ভাৰতত কোম্পানী আইন, ২০১৩, সহকাৰিতা আইন আৰু ট্ৰাষ্ট আইন অনুযায়ী পঞ্জীয়ন হয়। আয়কৰ বিভাগৰ পৰা প্যান নম্বৰ, GST নম্বৰ আদি লব লাগে। বিৱিএছই, এনএছইত তালিকাভুক্ত কোম্পানীসমূহে SEBI-ৰ নিয়ন্ত্ৰণ মানে। 

উল্লেখযোগ্য নিয়ামক সংস্থা: আৰ্থিক বিষয়া বিভাগ (DPIIT), বাণিজ্য মন্ত্ৰণালয়। সামাজিক নিৰাপত্তা তথা শ্ৰম আইনেও কৰ্মচাৰীৰ সুৰক্ষা নিশ্চিত কৰে।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:সমাজ