লিলান চানেছাৰ

লিলান চানেছাৰ () হৈছে এক পৰম্পৰাগত কাহিনী যিটো ১৪ শতিকাৰ থাট্টা, সিন্ধ, পাকিস্তানৰ অন্যতম ছুমৰা শাসক জাম চানেছাৰৰ সময়ৰ পৰাই আৰম্ভ হৈছে। ইয়াক প্ৰায়ে সিন্ধী আৰু পাৰ্চী ভাষাত পুনৰ কোৱা হৈছে।

কাহিনীটো চানেছাৰ পত্নী লীলানৰ আশে-পাশে ঘূৰি আছে, যিয়ে ৯ লাখ টকাৰ হাৰত প্ৰলোভিত হৈ এগৰাকী মহিলাক স্বামীৰ সৈতে ৰাতিটো কটাবলৈ দিয়াৰ কাহিনীটো উপাখ্যানত কোৱা হৈছে।  লীলানৰ এই কাৰ্য্যৰ কথা জানিব পাৰি ক্ষুব্ধ হৈ চানেছাৰে লিলানক বিবাহ বিচ্ছেদ কৰে। যিয়ে স্বামীৰ দৃষ্টিত পুনৰ এবাৰ গ্ৰহণযোগ্য হ'বলৈ বিশুদ্ধকৰণৰ এক দীঘলীয়া প্ৰক্ৰিয়াৰ মাজেৰে পাৰ হ'বলগীয়া হয়।

কাহিনীটো শ্বাহ জো ৰিছালোতো প্ৰকাশ পাইছে আৰু পাকিস্তানৰ সিন্ধৰ সাতটা জনপ্ৰিয় কৰুণ ৰোমাঞ্চৰ অংশ, যিবোৰক সাধাৰণতে "সিন্ধৰ সাতখন ৰাণী", বা "শ্বাহ আব্দুল লতিফ ভিত্তাইৰ সাতগৰাকী নায়িকা" বুলি জনা যায়। আন ছয়খন কাহিনী হ’ল উমৰ মাৰভি, ছাছুই পুন্নহুন, চোনী মহিৱাল, নূৰী জাম তামাচী, সোৰথ ৰায় দিয়াচ আৰু মোমল ৰাণো।

কাহিনী
ৰাজা চানেছাৰ আছিল ছুমৰা বংশৰ এজন সুপৰিচিত শাসক, যিয়ে পাকিস্তানৰ থাট্টাৰ ওচৰৰ সিন্ধৰ প্ৰাচীন চহৰ দেৱল কোটত শাসন কৰিছিল। তেওঁৰ ধুনীয়া ৰাণী লিলানে হীৰা আৰু গহনা আদিৰ প্ৰতি অতি আকৰ্ষিত আছিল। 

তেওঁৰ সমসাময়িক আছিল ভাৰতৰ কুচ্চত লখপটত শাসন কৰা ৰাও খেংগাৰ। তেওঁৰ একমাত্ৰ কন্যা কৌনৰু আছিল, যিজনী অতি ধুনীয়া আৰু তাইৰ সম্পৰ্কীয় উৎমাদীৰ লগত বাগদান কৰিছিল। ৰাণা খংঘৰ আৰু মিৰখীৰ একমাত্ৰ কন্যা হোৱাৰ বাবে অত্যধিক প্ৰেমে তাইক নষ্ট কৰি পেলাইছিল। তাইৰ সৌন্দৰ্য্যক লৈ গৌৰৱ কৰিছিল আৰু সদায় তাইৰ চেহেৰাটোক লৈ চিন্তিত আছিল। 

এদিন তাইৰ বন্ধু জামনীয়ে (উৎমাদীৰ ভনীয়েক) কৌনৰুক তাইৰ মনোভাৱৰ বিষয়ে জোকাইছিল, তাই চানেছৰৰ ৰাণী হোৱাৰ দৰে আচৰণ কৰি আছে বুলি কৈছিল। কৌনৰু আঘাত পাই মাকক ক’লে যে যদি তাইৰ স্বামী হিচাপে চানেছাৰ নাথাকে তেন্তে তাই আত্মহত্যা কৰিব। তাইৰ মাক-দেউতাক আতংকিত হৈ পৰিছিল যদিও তেওঁলোকে জানিছিল যে চানাইছাৰ বিয়া হৈ গৈছে আৰু তেওঁৰ ৰাণী লিলাক বহুত ভাল পাইছিল। 

স্বামীৰ লগত পৰামৰ্শ কৰি মিৰ্খী আৰু কৌনৰু ব্যৱসায়ীৰ বেশ ধৰি দেৱাললৈ ৰাওনা হয়। তাত তেওঁলোকে কোনোমতে ৰজাৰ মন্ত্ৰী জাখিৰোৰ লগত পৰামৰ্শ কৰি সহায় কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। তেওঁ চানেছাৰক কৌনৰুক বিয়া কৰাবলৈ বুজাব বুলি প্ৰতিশ্ৰুতি দিলে। 

জাখিৰোৱে চানেছৰৰ লগত কৌনৰুৰ বিষয়ে কথা পাতিলে ৰজাই খং হেৰুৱালে আৰু ভৱিষ্যতে তেনেকৈ কথা নাপাতিবলৈ ক’লে। লিলানৰ সান্নিধ্যত সি আন কোনো মহিলাৰ কথাও ভাবিব পৰা নাছিল। জাখিৰোৱে মিৰ্খী আৰু কৌনৰুৰ ওচৰত ক্ষমা বিচাৰে আৰু কয় যে কোনো আশা নাই আৰু সেয়েহে তেওঁলোকৰ বাবে চেষ্টা কৰাটো অসাৰ। 

কৌনৰু আৰু মাকে সাধাৰণ কাপোৰ পিন্ধি ছদ্মবেশ পিন্ধি লিলানৰ ৰাজপ্ৰসাদলৈ যায়। তাত তেওঁ লিলানক তাইৰ সেৱাত ল’বলৈ ক’লে, কিয়নো তেওঁ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে নিজৰ দেশ এৰি গৈছে। লিলানে তেওঁলোকৰ প্ৰতি দুখ অনুভৱ কৰিছিল আৰু তেওঁলোকক ব্যক্তিগত চাকৰ হিচাপে নিযুক্তি দিছিল। কৌনৰুক প্ৰতিদিনে চানেছাৰৰ বিছনাৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল। সফলতাৰ কোনো আশা নোহোৱাকৈ সময় পাৰ হৈ গ’ল।

এদিন কৌনৰুৱে চানেছৰৰ বাবে বিচনাখন সাজু কৰি থাকোঁতে তাইৰ চকুৰ পৰা চকুলো ওলাই আহিল। লক্ষ্য নকৰাকৈয়ে কোঠাটোত সোমাই অহা লিলানে দেখিলে কৌনৰুৰ চকুলো। তাই চকুলোৰ কাৰণ সুধিলে। কৌনৰুৱে তাইক ক’লে যে এসময়ত তাইও ৰাজকুমাৰী হৈ তাইৰ দৰেই বিলাসী জীৱন যাপন কৰিছিল। তাই ক’লে যে বন্তি আৰু লেম্প ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে তাই নিজৰ ৰাজপ্ৰসাদত ‘নৌলাখা হৰ’ (৯ লাখ টকাৰ হাৰ) জ্বলাইছিল।

প্ৰথমতে লিলানে তাইক বিশ্বাস কৰিবলৈ দ্বিধাবোধ কৰিছিল যদিও সেই হাৰটো দেখি তাই অতি সোনকালেই ব্যাকুল হৈ পৰিছিল। কৌনৰুয়ে যেতিয়া তাইক দেখুৱাই দিলে, লিলানে তাইক সুধিলে যে তাই ইয়াৰ পৰা বিদায় ল’বলৈ কি দামত সাজু হৈছে। কানুৰুৱে লিলানক ক’লে যে তাই তাইৰ নেকেলেচটো বিনামূলীয়াকৈ দিব কিন্তু এটা চৰ্তত। লিলানে অধৈৰ্য্য হৈ অৱস্থাৰ কথা সুধিলে। কৌনৰুৱে তাইক ক’লে যে তাই যদি মাত্ৰ তাইক চানেছাৰৰ লগত এৰাতি কটাবলৈ দিয়ে তেন্তে নেকেলেচটো তাইৰ হ’ব।
লিলানে যেতিয়া চানেছাৰৰ লগত কথা পাতিছিল তেতিয়া তেওঁ তাইৰ ধাৰণাটো অনুমোদন কৰা নাছিল। এদিন পাৰ্টি এটা কৰি ঘৰলৈ আহি চানেছাৰ বৰ মদ খাইছিল। লিলানে ইয়াক নিজৰ সৰ্বোত্তম সুযোগ বুলি গণ্য কৰিলে আৰু তাই কৌনৰুক নিজৰ শোৱা কোঠাত সোমাবলৈ দিলে।

ৰাতিপুৱা চানেছাৰ সাৰ পাই নিজৰ বিচনাত লিলানৰ  সলনি কৌনৰুক দেখি তেওঁ থতমত খালে। বৰ খঙত সি কোঠাটোৰ পৰা ওলাই আহিবলৈ লওঁতেই মিৰখীয়ে (কৌনৰুৰ মাকে) ক’লে যে লিলানে ‘নৌলাখা হাৰ’ৰ বিনিময়ত তেওঁক কৌনৰুক বিক্ৰী কৰি দিছে। চানেছাৰে কেৱল নেকেলেচৰ সৈতে বিনিময় কৰাটো অপমান আৰু অপমান বুলি গণ্য কৰিছিল।

প্ৰতিশোধ হিচাপে তেওঁ লিলানক পৰিত্যাগ কৰি তেওঁ কৌনৰুক বিয়া কৰালে। লিলানে ক্ষমা খুজিবলৈ চেষ্টা কৰিলে, কান্দি কান্দি ভিক্ষা কৰিলে কিন্তু চানেছাৰে তাইৰ কথা শুনিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে, তাই তাকতকৈ গহনা বেছি পছন্দ কৰে আৰু সি তাইক আৰু ভাল নাপায়। সকলো আশা ত্যাগ কৰি লিলানে ঘৰৰ পৰা ওলাই মাক দেউতাকৰ ওচৰলৈ গ’ল। তাতেই তাই দিনবোৰ দুৰ্দশা, নিসংগতা আৰু অনুতাপত কটালে।

চানেছৰৰ মন্ত্ৰী আছিল জাখিৰো লিলানৰ পৰিয়ালৰ এজনী ছোৱালীৰ লগত বাগ্দান হৈছিল। কিন্তু লিলানৰ ভাগ্যৰ পিছত সিহঁতে তাইৰ হাতখন তাৰ হাতত দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিলে। মন্ত্ৰীজনে লিলানৰ ওচৰলৈ গ’ল যিয়ে হস্তক্ষেপ কৰিলে যদিও তেওঁক চানেছাৰক তেওঁৰ বিয়ালৈ আনিবলৈ ক’লে, যিটো কথাত তেওঁ আনন্দৰে সন্মতি দিলে।

জাখিৰোৰ বিয়া উপলক্ষে দৰা দলৰ লগত চানেছাৰ আহিছিল। আন ছোৱালীৰ সৈতে লিলানে নাচ-গানেৰে পাৰ্টিটোক আদৰণি জনাইছিল যদিও মুখখন ওৰণি লৈছিল। তেওঁলোকৰ অভিনয়ত চানেছাৰ সন্তুষ্ট হৈছিল আৰু বিশেষকৈ তেওঁৰ নৃত্য আৰু মুখত ওৰণি লোৱাজনৰ কণ্ঠত তেওঁ মুগ্ধ হৈছিল। পৰিস্থিতি আৰু সহ্য কৰিব নোৱাৰাৰ বাবে চানেছাৰে ছোৱালীজনীক তাইৰ মুখখন উন্মোচন কৰিবলৈ অনুৰোধ কৰিলে। লিলানে তাইৰ ওৰণিখন তুলি লোৱাৰ লগে লগে চানেছাৰ মজিয়াত পৰি মৃত্যুমুখত পৰিল। এই কথা দেখি লিলানৰো মৃত্যু হ’ল।

অনুকূলন
লিলান চানেছাৰৰ কাহিনীক শিথিলভাৱে অভিযোজিত কৰি ২০১৯ চনৰ জুন মাহত হাম টিভিত প্ৰিমিয়াৰ হোৱা মহব্বত তুঝে আলভিডা নামৰ এখন টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত অভিনয় কৰা হৈছিল।ইয়াত ছোনিয়া হুছেইন, জাহিদ আহমেদ আৰু মনছা পাছাই মুখ্য চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। ইয়াৰ পূৰ্বে এই অনুষ্ঠানটো বলীউডৰ চিনেমা জুদাই 
ৰ কপি বুলি কোৱা হৈছিল যদিও পাছাই অস্বীকাৰ কৰি কয় যে এই অনুষ্ঠানটো লিলান চানেছাৰৰ লোককথাৰ আধাৰত নিৰ্মিত।

লগতে চাওক
উমৰ মাৰভি
ছাছুই পুন্নহুন
চোনী মহিৱাল
নূৰী জাম তামাচী
সোৰথ ৰায় দিয়াচ
মোমল ৰাণো

তথ্য সংগ্ৰহ

শ্ৰেণী:লোককথা