বিষ্ণু পুৰাণ

বিষ্ণু পুৰাণ () হৈছে হিন্দু ধৰ্মৰ অন্যতম প্ৰধান পুৰাণ। এইখন অষ্টাদশ পুৰাণৰ অন্তৰ্ভুক্ত আৰু বিষ্ণু দেৱতাৰ মহিমা আৰু কীৰ্তিৰ বৰ্ণনাৰে পূৰ্ণ।Rocher, Ludo. The Puranas. Wiesbaden: Otto Harrassowitz, 1986। এই পুৰাণখনক বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ এক প্ৰামাণিক গ্ৰন্থ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। 

 গঠন আৰু বিষয়বস্তু

বিষ্ণু পুৰাণ মুঠ ৬টা অংশ বা খণ্ডত বিভক্ত। এই পুৰাণখনত প্ৰায় ৭,০০০ শ্লোক আছে।Wilson, H.H. The Vishnu Purana: A System of Hindu Mythology and Tradition. London: John Murray, 1840।

 প্ৰথম অংশ
প্ৰথম অংশত সৃষ্টিতত্ত্ব আৰু ব্ৰহ্মাণ্ডৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে বৰ্ণনা আছে। ইয়াত বিষ্ণুৰ বিভিন্ন ৰূপ আৰু তেওঁৰ অৱতাৰসমূহৰ কথা উল্লেখ আছে।Dimmitt, Cornelia and J.A.B. van Buitenen. Classical Hindu Mythology. Philadelphia: Temple University Press, 1978।

 দ্বিতীয় অংশ
দ্বিতীয় অংশত পৃথিৱীৰ ভূগোল, বিভিন্ন দ্বীপ, পৰ্বত, নদী আৰু বনাঞ্চলৰ বিৱৰণ আছে। ইয়াত জম্বুদ্বীপৰ সপ্তবৰ্ষৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়। 

 তৃতীয় অংশ
তৃতীয় অংশত বেদৰ উৎপত্তি, বৰ্ণাশ্ৰম ধৰ্ম, আৰু গাৰ্হস্থ্য জীৱনৰ নিয়ম-কানুনৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।

 চতুৰ্থ অংশ
চতুৰ্থ অংশত সূৰ্য্য বংশ আৰু চন্দ্ৰ বংশৰ ৰজাসকলৰ বংশতালিকা আৰু তেওঁলোকৰ কাহিনী বৰ্ণিত হৈছে। ইয়াত শ্ৰীকৃষ্ণৰ জন্ম আৰু লীলাৰ কথাও আছে।Bryant, Edwin F. Krishna: A Sourcebook. Oxford: Oxford University Press, 2007।

 পঞ্চম অংশ
পঞ্চম অংশ সম্পূৰ্ণৰূপে শ্ৰীকৃষ্ণৰ জীৱনী আৰু তেওঁৰ লীলা-কাহিনীৰে পূৰ্ণ। ইয়াত তেওঁৰ শৈশৱ, কৈশোৰ, আৰু পূৰ্ণবয়সৰ কাহিনী বিশদভাৱে বৰ্ণিত। 

 ষষ্ঠ অংশ
ষষ্ঠ অংশত কলিযুগৰ বৰ্ণনা, কল্কি অৱতাৰৰ আগমন, আৰু মুক্তিৰ উপায় সম্পৰ্কে আলোচনা আছে। 

 ৰচনাকাল আৰু ৰচয়িতা

বিষ্ণু পুৰাণৰ ৰচনাকাল সম্পৰ্কে পণ্ডিতসকলৰ মাজত মতভেদ আছে। অধিকাংশ পণ্ডিতৰ মতে এই পুৰাণখন খ্ৰীষ্টীয় ১ম-৪ৰ্থ শতিকাৰ মাজত ৰচিত হৈছিল।Hazra, R.C. Studies in the Puranic Records on Hindu Rites and Customs. Dacca: University of Dacca, 1940। পৰম্পৰাগতভাৱে পৰাশৰ মুনিক এই পুৰাণৰ ৰচয়িতা বুলি কোৱা হয়।

 ধৰ্মীয় তাৎপৰ্য্য

বিষ্ণু পুৰাণ বৈষ্ণৱ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে এখন অতি পবিত্ৰ গ্ৰন্থ। এই পুৰাণত বিষ্ণুক পৰমেশ্বৰ আৰু জগতৰ সৃষ্টিকৰ্তা, পালনকৰ্তা আৰু সংহাৰকাৰী হিচাপে উপস্থাপন কৰা হৈছে।Klostermaier, Klaus K. A Survey of Hinduism. Albany: SUNY Press, 2007।

 দৰ্শন
বিষ্ণু পুৰাণত অদ্বৈতবাদৰ প্ৰভাৱ স্পষ্ট। ইয়াত বিষ্ণুক নিৰ্গুণ ব্ৰহ্ম আৰু সগুণ ব্ৰহ্ম দুয়োৰূপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। 

 নৈতিক শিক্ষা
এই পুৰাণত ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম, আৰু মোক্ষ এই চতুৰ্বৰ্গৰ গুৰুত্ব প্ৰতিপাদন কৰা হৈছে। সমাজৰ সৰ্বস্তৰৰ মানুহৰ বাবে নৈতিক জীৱনযাত্ৰাৰ দিশনিৰ্দেশনা প্ৰদান কৰা হৈছে। 

 বিশেষ বৈশিষ্ট্য

বিষ্ণু পুৰাণৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে:

 এইখন কম দীৰ্ঘ আৰু সংগঠিত পুৰাণ
 ইয়াত পৌৰাণিক কাহিনী আৰু দাৰ্শনিক তত্ত্বৰ সুন্দৰ সমন্বয় আছে
 শ্ৰীকৃষ্ণৰ জীৱনী ইয়াত অতি বিশদভাৱে বৰ্ণিত
 ভক্তিৰস আৰু জ্ঞানৰসৰ সমানুপাত

 অনুবাদ আৰু টীকা

বিষ্ণু পুৰাণ বিভিন্ন ভাৰতীয় আৰু বিদেশী ভাষালৈ অনুবাদিত হৈছে। এইচ. এইচ. উইলছনৰ ইংৰাজী অনুবাদ (১৮৪০) অতি প্ৰসিদ্ধ। ভাৰতীয় ভাষাসমূহৰ ভিতৰত বাংলা, হিন্দী, তামিল, তেলুগু আদি ভাষালৈ উৎকৃষ্ট অনুবাদ হৈছে। 

 প্ৰভাৱ আৰু উত্তৰাধিকাৰ

বিষ্ণু পুৰাণৰ প্ৰভাৱ ভাৰতীয় সংস্কৃতি আৰু সাহিত্যত গভীৰ। বিশেষকৈ:

 ভাগৱত পুৰাণ ৰচনাত ইয়াৰ প্ৰভাৱ স্পষ্ট
 গীতা গোবিন্দ আৰু অন্যান্য ভক্তিমূলক সাহিত্যত ইয়াৰ কাহিনীৰ প্ৰভাৱ
 কথক নৃত্য, ভৰতনাট্যম আদি শাস্ত্ৰীয় নৃত্যত কৃষ্ণলীলাৰ উপস্থাপনা
 চিত্ৰকলা আৰু ভাস্কৰ্য্যত বিষ্ণু আৰু কৃষ্ণৰ বিভিন্ন ৰূপৰ চিত্ৰণEck, Diana. Darsan: Seeing the Divine Image in India. New York: Columbia University Press, 1998।

 আধুনিক অধ্যয়ন

আধুনিক পণ্ডিতসকলে বিষ্ণু পুৰাণক বিভিন্ন দৃষ্টিভংগীৰে অধ্যয়ন কৰিছে:

 ঐতিহাসিক দৃষ্টিভংগী: প্ৰাচীন ভাৰতৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক অৱস্থাৰ উৎস হিচাপে
 তুলনামূলক ধৰ্মতত্ত্ব: বিশ্বৰ অন্যান্য ধৰ্মৰ সৈতে তুলনা
 সাহিত্যিক বিশ্লেষণ: কাহিনী বৰ্ণনাৰ কৌশল আৰু চৰিত্ৰ চিত্ৰণৰ অধ্যয়ন
 নৃতাত্ত্বিক অধ্যয়ন: ভাৰতীয় সমাজ আৰু সংস্কৃতিৰ প্ৰতিফলন

 তথ্যসূত্ৰ

 আৰু চাওক

 পুৰাণ
 বিষ্ণু
 শ্ৰীকৃষ্ণ
 বৈষ্ণৱ ধৰ্ম
 ভাগৱত পুৰাণ
 অষ্টাদশ পুৰাণ

 বাহ্যিক সংযোগ

 বিষ্ণু পুৰাণৰ ইংৰাজী অনুবাদ - Sacred Texts
 বিষ্ণু পুৰাণ - Wisdom Library

শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰন্থ
শ্ৰেণী:প্ৰাচীন ভাৰতীয় সাহিত্য