নয়নিকা

নয়নিকা বা নাগনিকা (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১ম শতিকা) আছিল সাতবাহন ৰাজবংশৰ ৰজা প্ৰথম সাতকৰ্ণীৰ পত্নী। স্বামীৰ মৃত্যুৰ সময়ত সিহঁতৰ পুত্ৰ বেদশ্ৰী আৰু শক্তিশ্ৰী নাবালক আছিল বাবে তাই সতবাহন বংশৰ ৰাণী হিচাপে শাসনভাৰ চলাইছিল। 

যদিওবা তাইৰ আগতে কিংবদন্তি মহিলা শাসক ভাৰতত আছিল, তাৰ কোনো ঐতিহাসিক প্ৰমাণ নথকা বাবে নয়নিকাক ঐতিহাসিকভাৱে নিশ্চিত হোৱা প্ৰথমগৰাকী মহিলা শাসক বুলি কোৱা হয়। তাৰোপৰি তাইক ভাৰতীয় মুদ্ৰাত ছবি থকা প্ৰথম মহিলা বুলি কোৱা হয়।

নয়নিকাৰ শাসনকাল

ইতিহাসবিদসকলে বিশ্বাস কৰে যে সতবাহন সাম্ৰাজ্যত বৰ্তমানৰ তেলেংগানা আৰু মহাৰাষ্ট্ৰ, আৰু কেতিয়াবা উত্তৰ কৰ্ণাটক, মধ্যপ্ৰদেশ আৰু সৌৰাষ্ট্ৰৰ কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। ৰোমান সূত্ৰত উল্লেখ আছে যে ইয়াত কেইবাখনো গাঁও আৰু ৩০খন দেৱালযুক্ত চহৰ আছিল। ১০০০ হাতীৰে বিশাল আছিল সেনাবাহিনী। সতবাহনসকলে কৃষ্ণ নদীৰ মুখত মচিলিপট্টনম (মসুলিপট্নম নামেৰেও জনাজাত) বন্দৰটো বিকশিত কৰিছিল। বংগোপসাগৰৰ এখন মহান প্ৰাকৃতিক বন্দৰ আছিল। সতবাহনাই পূব উপকূলৰ মাচিলিপট্টনম আৰু পশ্চিম উপকূলৰ আৰব সাগৰৰ সোপাৰাক ভাৰতৰ মূল ভূখণ্ডৰ প্ৰস্থত বিস্তৃত ৰাজ্যখনৰ ওপৰেৰে স্থলপথেৰে সংযোগ কৰিছিল।

সতবাহনৰ ৰাজধানী আছিল পশ্চিম ভাৰতৰ প্ৰতিষ্ঠান (মহাৰাষ্ট্ৰৰ ঔৰংগাবাদ জিলাৰ বৰ্তমানৰ পাইথান)। নয়নিকা (নাগণিকা) আছিল সতকৰ্ণীৰ পত্নী। পৰম্পৰাগতভাৱে দক্ষিণপথ অঞ্চল বুলি কোৱা নৰ্মদাৰ দক্ষিণে থকা বিশাল অঞ্চলত তেওঁ প্ৰায় ৫৬ বছৰ শাসন কৰিছিল। নগণিকা ৰাজ্যৰ শাসনৰ লগত অতি গভীৰভাৱে জড়িত আছিল। মহাৰথী (সকলো ধৰণৰ যুদ্ধ আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ ওপৰত আয়ত্ত থকা যোদ্ধা) বুলি কোৱা শক্তিশালী আমগিয়া বা অম্ভিয়া পৰিয়ালত তাইৰ জন্ম হৈছিল।

২০০০ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে নাগানিকাই জীয়াই আছিল। পুৰাণ আদি উৎসৰ বাহিৰেও 
সেই যুগৰ কথা উল্লেখ কৰা গ্ৰন্থসমূহত আমি নাগনিকাৰ বিষয়ে জানো কাৰণ নানেঘাটৰ এটা গুহাত তেওঁৰ নামত লিখা এটা শিলালিপি, পশ্চিম ঘাটৰ এটা পাহাৰীয়া পথ যিয়ে প্ৰতিষ্ঠানা আৰু ডেকানৰ অন্যান্য অংশৰ পৰা ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলৰ বন্দৰসমূহ অৰ্থাৎ কংকনলৈ আৰু প্ৰাচীন চহৰ জুননাৰলৈ সংযোগ কৰে, যিটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজনৈতিক আৰু বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ। শেহতীয়াকৈ জুন্নাৰৰ ওচৰত সতকৰ্ণী আৰু নাগণিকা নাম লিখা ৰূপৰ মুদ্ৰা এটা পোৱা গৈছে।

বাহ্যিক সংযোগ
Naganika The Empress Who Wrote in Stone

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:প্ৰাচীন ভাৰতৰ নাৰী
শ্ৰেণী:ভাৰতৰ ইতিহাস