ভদ্দা কুণ্ডলকেশ

ভদ্দা কুণ্ডলকেশ (Bhadrā Kuṇṇṇḍalakeśā, সংস্কৃত: भद्रा कुंडलकेशाद, পালি: भद्दा कुंडलकेशा, চীনা: 拔陀軍陀羅拘夷國) এগৰাকী প্ৰাক্তন জৈন তপস্বী আছিল যাক গৌতম বুদ্ধৰ দুজন প্ৰধান শিষ্যৰ ভিতৰত অন্যতম শৰিপুত্ৰই বৌদ্ধ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল। তাই আন যিকোনো সন্ন্যাসীতকৈ বেছি দ্ৰুতগতিত অৰহন্ত পদ লাভ কৰিছিল আৰু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত বৰ্তমানৰ বিহাৰ আৰু ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশত বাস কৰিছিল৷

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন
ৰজা বিম্বিসাৰৰ মগধ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী চহৰ ৰাজগাহাত "ভদ্দা"ৰ জন্ম হৈছিল৷ তাইৰ পিতৃ-মাতৃ তেওঁৰ প্ৰতি অতি সচেতন আছিল, কাৰণ তাই আবেগিক স্বভাৱৰ আছিল আৰু পুৰুষৰ প্ৰতি থকা প্ৰবল আকৰ্ষণৰ বাবে তাই শেষত আঘাত পাব বুলি ভয় কৰিছিল। এদিন তাই দেখিলে তাইৰ ঘৰৰ খিৰিকীৰে এজন চোৰক ফাঁচী দিয়া ঠাইলৈ লৈ যোৱা হৈছে। যি এজন ব্ৰাহ্মণৰ পুত্ৰ আছিল, কিন্তু চুৰিৰ ইতিহাস বহু পুৰণি আছিল। ভদ্দাই প্ৰথম দেখাতেই তেওঁৰ প্ৰেমত পৰিল। তাই দেউতাকক পতিয়ন নিয়াবলৈ সক্ষম হৈছিল যে তেওঁ দেউতাকৰ অবিহনে জীয়াই থাকিব নোৱাৰে, আৰু সেয়েহে তেওঁ জেলৰ ৱাৰ্ডেনসকলক উৎকোচ দিছিল যিয়ে নিন্দা কৰা মানুহজনক কাৰাগাৰৰ পৰা ওলাই আহিবলৈ দিছিল।

দম্পতীহালৰ বিবাহ হৈছিল আৰু অলপ পিছতে দৰাজন পত্নীৰ গহনা আহৰণত প্ৰবলভাৱে ব্যস্ত হৈ পৰিছিল। তেওঁ ভদ্দাক ক’লে যে তেওঁ যদি মৃত্যুদণ্ডৰ পৰা হাত সাৰিব পাৰে তেন্তে তেওঁ কোনো নিৰ্দিষ্ট পৰ্বত দেৱতাক প্ৰসাদ আগবঢ়াব বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰিছিল। এই অজুহাত দেখুৱাই তেওঁ ভদ্দাক ঘৰৰ পৰা আঁতৰাই আনিবলৈ সক্ষম হয়। তাইৰ মূল্যৱান অলংকাৰবোৰ চুৰি কৰিবলৈ সি তাইক ওখ শিলৰ ওপৰেৰে ঠেলি দিব বিচাৰিছিল। সিহঁত প্ৰাচীৰত উপস্থিত হোৱাৰ লগে লগে সি তাইক নিজৰ উদ্দেশ্যৰ কথা ক’লে। দুখত ভদ্দাই এনে এটা কৌশলৰ সংকল্প ল’লে, যাৰ ফলত তাই তেওঁক মৃত্যুৰ ফালে ঠেলি দিব পাৰিলে।

জৈন তপস্বী
স্বামীৰ হত্যাকাণ্ডৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা অপৰাধবোধৰ পৰা ওজন কৰি ভদ্দাই লেই লাইফলৈ ঘূৰি আহিব নিবিচাৰিলে। কামুক সুখ আৰু সম্পত্তিবোৰে আৰু তাইৰ দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰিব নোৱাৰিলে আৰু তাই এগৰাকী বিচৰণকাৰী তপস্বী হৈ পৰিল। তাই তপস্বী হিচাপে জৈনসকলৰ ক্ৰমত প্ৰৱেশ কৰিছিল। বিশেষ তপস্যা হিচাপে তাইৰ চুলিখিনি শিপাৰ পৰাই ছিঙি পেলোৱা হৈছিল যেতিয়া তাইক অৰ্ডাইন কৰা হৈছিল। তাইৰ চুলিবোৰ আকৌ বাঢ়ি আহিল আৰু সেইবোৰ বৰ কোঁচা হৈ পৰিল, যাৰ বাবে তাইৰ নাম হ’ল কুণ্ডলকেশা (Curly-hair)। ভদ্দা কুণ্ডলকেশ জৈন মতবাদত সন্তুষ্ট হোৱা নাছিল, সেয়েহে তেওঁ এগৰাকী একাকী বিচৰণকাৰী তপস্বী হৈ পৰিছিল। পঞ্চাশ বছৰ ধৰি তাই সমগ্ৰ প্ৰাচীন ভাৰত ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু বহুতো আধ্যাত্মিক গুৰুৰ ওচৰলৈ গৈছিল, যাৰ ফলত ধৰ্ম শাস্ত্ৰ আৰু দৰ্শনৰ ব্যাপক জ্ঞান জমা হৈছিল। তাইৰ জ্ঞানেৰে তাই নিজৰ সময়ৰ অন্যতম আগশাৰীৰ বিতৰ্ককাৰী হৈ পৰিছিল। তাই যেতিয়াই কোনো চহৰত সোমাইছিল, বালিৰ থোপা এটা বনাই তাত গোলাপ-আপেলৰ ডাল এটা সোমাই দিছিল। ইয়াৰ ফলত যিয়েই বিতৰ্কত আগ্ৰহী হ’ব, তেওঁক বালিৰ স্তূপটো ভৰিৰে গচকিবলৈ প্ৰত্যাহ্বান জনোৱা হ’ব।

শৰিপুত্ৰৰ সৈতে বিতৰ্ক
এদিন তাই সাৱঠীলৈ গৈ পুনৰ নিজৰ বালিৰ থোপাটো স্থাপন কৰিলে। সেই সময়ত বুদ্ধৰ দুই প্ৰধান শিষ্যৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু বিশ্লেষণৰ সৰ্বাধিক শক্তি থকা শিষ্য শৰিপুত্ৰ চহৰখনৰ জেতাবন মঠত থাকি আছিল। ভদ্দাৰ আগমনৰ কথা শুনি তেওঁ বিতৰ্ক কৰিবলৈ ইচ্ছা প্ৰকাশৰ চিন স্বৰূপে বালিৰ স্তূপটো ভৰিৰে গচকিবলৈ কেইবাটাও ল’ৰা-ছোৱালী পঠিয়াই দিলে। তাৰ পিছত ভদ্দা অনাথপিণ্ডিকাৰ মঠ জেটাভানালৈ যায় আৰু তাৰ পিছতে দৰ্শকৰ বৃহৎ ভিৰ। তাই জয়ৰ ওপৰত পৰম আত্মবিশ্বাসী আছিল, যিহেতু তাই সকলো বিতৰ্কতে জয়ী হোৱাৰ অভ্যাস হৈ পৰিছিল। ভদ্দাই শৰিপুত্ৰক বহুকেইটা প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে। তাই আৰু কোনো প্ৰশ্ন ভাবিব নোৱাৰালৈকে সি সকলোৰে উত্তৰ দিলে। তেতিয়া শৰিপুত্ৰৰ তাইক প্ৰশ্ন কৰাৰ পাল। তেওঁৰ প্ৰথম প্ৰশ্নটোৱে ভদ্দাক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছিল, যিটো আছিল "এজন কি?" ভদ্দাই কি সোধা-পোছা কৰি আছিল তাত আকৰ্ষিত হৈ মৌন হৈ থাকিল। তাই "ঈশ্বৰ" বা "ব্ৰহ্ম" বা "অসীম"ৰ উত্তৰ দিব পাৰিলেহেঁতেন, যিটো ভাল উত্তৰ হ'লহেঁতেন। কিন্তু ভদ্দাই উত্তৰ প্ৰণয়ন নকৰাৰ সিদ্ধান্ত ল’লে আৰু তাৰ ফলত বিতৰ্কত পৰাস্ত হ’ল, কাৰণ তাই জানিছিল যে ভাৰতত বিচৰণ কৰি ডেৰ শতিকা ধৰি বিচৰা বস্তুটো তাই বিচাৰি পাইছে। তাই শৰিপুত্ৰক গুৰু হিচাপে বাছি লৈছিল, কিন্তু তেওঁ তাইক গৌতম বুদ্ধৰ ওচৰলৈ প্ৰেৰণ কৰিছিল ৷ তেওঁ মাউণ্ট ভলচাৰ পিকত তাইক ধৰ্মৰ ব্যাখ্যা কৰি তলত দিয়া পদবোৰেৰে শেষ কৰিলে:

বিচৰণকাৰী বাহিয়া যেনেকৈ আনতকৈ বেছি খৰতকীয়াকৈ অৰহন্তত্ব লাভ কৰা ভিক্ষু আছিল, তেনেদৰে ভিক্ষুনীসকলৰ ভিতৰত ভদ্দা আছিল আটাইতকৈ বেগী৷ দুয়োজনে বুদ্ধৰ শিক্ষাৰ সাৰমৰ্ম ইমান সোনকালে আৰু ইমানেই গভীৰভাৱে ধৰি লৈছিল যে তেওঁলোকৰ অৰহন্তত্ব লাভ কৰাৰ পিছত সংঘত অভিষেক ঘটিছিল। তেওঁলোকৰ মন আৰু আৱেগিক আত্মনিয়ন্ত্ৰণ বহুদিনৰ পৰাই প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল, গতিকে তেওঁলোকৰ প্ৰাপ্তি অতি সোনকালে আহিছিল।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:বৌদ্ধ ধৰ্ম
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:প্ৰাচীন ভাৰতৰ নাৰী
শ্ৰেণী:জৈন ধৰ্ম