জন মেনাৰ্ড কেইনছ

জন মেনাৰ্ড কেইনছ (ইংৰাজী: John Maynard Keynes; জন্ম: ৫ জুন ১৮৮৩ – মৃত্যু: ২১ এপ্ৰিল ১৯৪৬) এজন খ্যাতনামা ইংৰাজ অৰ্থনীতিবিদ আছিল। তেওঁ ২০শ শতিকাৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী চিন্তাবিদ হিচাপে পৰিগণিত। কেইনছৰ মূল তত্ত্ব মতে, চৰকাৰে চক্ৰাকাৰ মন্দা বা বেকাৰী সময়ত অৰ্থনৈতিক কাৰ্যকলাপত সক্ৰিয়ভাৱে হস্তক্ষেপ কৰি চাকৰি সৃষ্টি আৰু চাহিদা স্থিৰ ৰাখিব পাৰে। তেওঁৰ এই দৃষ্টিভংগীয়েই আধুনিক "কেইনছীয় অৰ্থনীতি" (Keynesian economics)ৰ ভিত্তি স্থাপন কৰে।

 শৈশৱ আৰু শিক্ষা 
কেইনছ ১৮৮৩ চনৰ ৫ জুন তাৰিখে ইংলেণ্ডৰ কেমব্ৰিজত জন্মগ্ৰহণ কৰে। তেওঁৰ পিতৃজন নেভিল কেইনছ এজন দাৰ্শনিক আৰু অৰ্থনীতিবিদ আছিল, আৰু মাতৃ ফ্ল’ৰেন্স কেইনছ এজনী সমাজসেৱিকা। কেইনছৰ পঢ়া-শুনা কেমব্ৰিজৰ ই'টন কলেজ আৰু তাৰপাছত কেমব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কিংছ কলেজত সম্পন্ন হৈছিল।

 পেছাগত জীৱন 
কেমব্ৰিজত অধ্যয়নৰ সময়ত কেইনছ আলফ্ৰেড মাৰ্শাল আৰু আৰ্থাৰ পিগুৰ অৰ্থনৈতিক চিন্তাধাৰাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল। তেওঁ আৰম্ভণিতে ব্ৰিটিছ চৰকাৰী সেৱাত নিযুক্ত আছিল আৰু প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত যুদ্ধকালীন বিত্ত আৰু সম্পদ বণ্টনৰ দায়িত্বত আছিল। যুদ্ধৰ অন্তত, ১৯১৯ চনত, তেওঁ "The Economic Consequences of the Peace" নামৰ গ্ৰন্থ লিখে, য’ত তেওঁ ভাৰ্সাই চুক্তিৰ সমালোচনা কৰে আৰু আগবঢ়াই যে এই কঠোৰ চুক্তিবোৰে জাৰ্মানীৰ অৰ্থনীতি ভাঙি পেলাব আৰু পিচৰ দিনত বিশ্ব পুনৰ সংঘাতত সোমাব।

 কেইনছীয় অৰ্থনীতি 
তেওঁৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ The General Theory of Employment, Interest and Money (১৯৩৬) ত কেইনছে যুক্তি দাঙি ধৰে যে সৰহমান মানুহৰ বেকাৰত্ব মূলত সামগ্ৰিক চাহিদাৰ অভাৱৰ বাবে ঘটে, আৰু চৰকাৰৰ উচিত বৃহৎ পৰিসৰত ব্যয় বৃদ্ধি কৰি (যেন: শেহতীয়া কাম, অবকাঠামো নিৰ্মাণ) অৰ্থনীতি পুনৰ সচল কৰা। 

এই মতবাদই চমুকৈ কয়:
 বেকাৰত্ব সদায় “বাজাৰে নিজৰ বাবে সমাধান কৰিব” বুলি ধৰা ভুল। 
 চৰকাৰী হস্তক্ষেপ অৰ্থনীতিৰ স্বাভাৱিক অংশ হ’ব লাগে। 
 মোনেটাৰিজম বা কেৱলমাত্ৰ পুঁজিবাদী মুক্তবাজাৰ ব্যৱস্থা সমাজৰ সমস্যাৰ সমাধান নহ’ব পাৰে। 

এই দৃষ্টিভংগীয়ে বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ বেয়া অৱস্থাৰ সময়ত ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক দিশপূৰ্ণ পৰিৱৰ্তন অনাৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰে। 

 দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ আৰু তাৰ পিছত 
দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পাছত কেইনছে ব্ৰেটন উডছ চুক্তি (Bretton Woods Agreement, ১৯৪৪)ত মুখ্য ভূমিকা পালন কৰে, যাৰ ফলত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা তহবিল (IMF) আৰু বিশ্ব বেংকৰ জন্ম হয়। যদিও তেওঁৰ পৰামৰ্শ-ব্যৱস্থা সম্পূৰ্ণ ৰূপে গ্ৰহণ কৰা নহ'ল, তেওঁ বিশ্ব বাণিজ্যৰ বাবে এক নিয়ন্ত্ৰিত কিন্তু স্থিতিশীল মুদ্ৰা প্ৰণালী প্ৰচলন কৰিবলৈ চেষ্ট কৰে। 

 ব্যক্তিগত জীৱন 
কেইনছ সমকামী আছিল যদিও পাছত তেওঁ ৰূচিয়া বেলাৰ নামৰ এজনী নৃত্যশিল্পীৰ সৈতে বিবাহ পাশত আবদ্ধ হয়। তেওঁ সাহিত্য, সংগীত, চিত্ৰকলা আদিতো গভীৰ উৎসাহি আছিল। 

 মৃত্যু 
তেওঁ ১৯৪৬ চনৰ ২১ এপ্ৰিলত হৃদৰোগত আক্ৰান্ত হৈ মৃত্যুবৰণ কৰে। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স আছিল ৬২ বছৰ। 

 প্ৰভাৱ 
জন মেনাৰ্ড কেইনছক ২০শ শতিকাৰ অৰ্থনীতিত “উন্নয়নৰ জনক” বুলিও কোৱা হয়। কেইনছীয় চিন্তাই বিশ্বৰ বহু দেশৰ ৰাজনৈতিক আৰু আৰ্থিক নীতিৰ দিশ নিধাৰণ কৰে। প'ল ছেমুৱেলচন,জন ৰবিনছন, লৰেঞ্চ ছামাৰ্ছ আদি কেইনছৰ অনুগামী বা চিন্তাৰে প্ৰভাৱিত অৰ্থনীতিবিদ। 

 মুখ্য গ্ৰন্থসমূহ 
 The Economic Consequences of the Peace (1919)
 A Tract on Monetary Reform (1923)
 The General Theory of Employment, Interest and Money (1936)

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:অৰ্থনীতিবিদ
শ্ৰেণী:দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ
শ্ৰেণী:যুক্তৰাজ্যৰ ব্যক্তি