ৰাগ জয়জয়ৱন্তী

জয়জয়ৱন্তী বা জৈজয়ৱন্তী হৈছে খামাজ ঠাটৰ অন্তৰ্গত এটা হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় ৰাগ। গুৰু গ্ৰন্থ চাহিবৰ মতে, এই ৰাগটো আন দুটা ৰাগৰ মিশ্ৰণ: ৰাগ বিলাৱল আৰু সোৰথ। এই ৰাগটো গুৰবাণীৰ শেষৰ অংশত পোৱা যায়, কিয়নো মাত্ৰ চাৰিটা স্তুতি গুৰু তেগ বাহাদুৰ, নৱম শিখ গুৰুসকলে ৰচনা কৰিছিল। এই স্তুতিসমূহ তেওঁৰ পুত্ৰ আৰু উত্তৰাধিকাৰী গুৰু গোবিন্দ সিংএ ১৭০৫ খ্ৰীষ্টাব্দত যোগ কৰিছিল। এই ৰাগটো কোনো ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ শাস্ত্ৰত বা ৰাগমালাতো উল্লেখ নাই।

গুৰু গ্ৰন্থ চাহিবৰ মতে, জয়জয়ৱন্তী (ਜੈਜਾਵੰਤੀ) সিদ্ধিৰ আনন্দ আৰু সন্তুষ্টিৰ অনুভৱ প্ৰকাশ কৰে, আৰু একেলগে হেৰুওৱাৰ দুখো প্ৰকাশ কৰে। এই ৰাগৰ বাবে এটা উপযুক্ত তুলনা হৈছে এজন ৰজাই যুদ্ধত জয়ী হোৱা, কিন্তু তাৰ পিছত তেওঁক কোৱা হয় যে তেওঁৰ পুত্ৰ যুদ্ধক্ষেত্ৰত মৃত্যু হৈছে। এই ৰাগে কৰ্তব্যক প্ৰথমতে ৰখাৰ ভাবনা প্ৰকাশ কৰে। আনন্দ আৰু দুখৰ আৱেগৰ দ্বৈততাই ভাল বা বেয়া খবৰৰ প্ৰতি অতিৰিক্ত প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰতিৰোধ কৰে। জয়জয়ৱন্তী ৰাগৰ লগত সবাতোকৈ মিল আছে: গাৰা। 

 ৰচনা 
 আৰোহ 

 অৱৰোহ 

 পকড় 

ইয়াক "পৰমেল প্ৰৱেশক ৰাগ" হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়, অৰ্থাৎ এনে এটা ৰাগ যাৰ এটা নিৰ্দিষ্ট মেলা বা ঠাটৰ বৈশিষ্ট্য আছে আৰু যাৰ অতিৰিক্ত স্বৰ আছে যিয়ে ইয়াক আন এটা মেলা বা ঠাটৰ অধীনত অৰ্হতা লাভ কৰাত সহায় কৰে। জয়জয়ৱন্তীত শুদ্ধ গা আৰু কমল গা দুয়োটাই আছে। ইয়াত শুদ্ধ নি আৰু কমল নিৰ ব্যৱহাৰো আছে। যদি শুদ্ধ গা আৰু নি স্বৰত অধিক গুৰুত্ব বা আকৰ্ষণ দিয়া হয়, তেন্তে ৰাগটোৱে খামাজ ঠাটৰ বৈশিষ্ট্য দেখুৱায়। আনহাতে যদি একেটা ৰাগত কমল গা আৰু কমল নি স্বৰত অধিক গুৰুত্ব প্ৰয়োগ কৰা হয়, তেন্তে কাফী ঠাটৰ বৈশিষ্ট্য উজ্জ্বল হৈ উঠে। 

 সম্ভাৱ্য স্বৰ 
নি স ধা নি (কমল) ৰে, ৰে গা (কমল) ৰে স। 
প ৰে গা (কমল) ৰে স, ম প নি (শুদ্ধ) ৰে (তাৰ সপ্তক) নি (কমল) ধা প, ধা ম গা ৰে, ৰে গা (কমল) ৰে স। 

 কৰ্ণাটকী সংগীতত 
জয়জয়ৱন্তী :

আৰোহণম : , , ,  *

অৱৰোহণম : *, *

ই ২৮তম মেলকৰ্তা ৰাগম হৰিকাম্ভোজীৰ এটা জন্য ৰাগম। 

জীৱ স্বৰম :  আৰু 

অন্য স্বৰম : * আৰু *

দ্বিজবতী :

আৰোহণম : 

অৱৰোহণম : *

জীৱ স্বৰম :  আৰু 

অন্য স্বৰম : *

ই ২৮তম মেলকৰ্তা ৰাগম হৰিকাম্ভোজীৰ এটা জন্য ৰাগম। ইয়াক কৰ্ণাটক পৰম্পৰাত আৰু যক্ষগান নাট্য পৰম্পৰাত জুজাবন্তী (পূৰ্বে)/দ্বিজবন্তী(আধুনিক নাম)(উচ্চাৰণ দ্বিজাবন্তী) নামেৰেও জনা যায়।
কোৱা হয় যে মুত্থুস্বামী দীক্ষিতাৰে হিন্দুস্থানী সংগীতৰপৰা কৰ্ণাটকলৈ ধাৰলৈ আনিছিল, যিয়ে তাৰ পিছত তেওঁৰ বিখ্যাত কীৰ্তিসমূহ, আকিলাণ্ডেশ্বৰী ৰক্ষমাম আৰু চেতঃ শ্ৰী বালকৃষ্ণম ভজাৰে ৰচনা কৰিছিল। ই নিৰ্দিষ্ট বাক্য গঠনত সাহানা(কৰ্ণাটক)ৰ সৈতে কান্ধে কান্ধ মিলায়। দেশ অঙ্গ বা সোৰথ অঙ্গ দ্বিজবন্তীত ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। * {কাকলী নিষাদম(কৰ্ণাটক)/শুদ্ধ নিষাদ(হিন্দুস্থানী)}ৰ একেবাৰেই ব্যৱহাৰ নাই বা অতি কম ব্যৱহাৰ আছে। দ্বিজবন্তীৰ পৰিৱেশনা সাধাৰণতে সাহানা আৰু বাগেশ্ৰীৰ ছাঁ সন্নিৱেশিত কৰি আৰু ইয়াৰ বিশেষ বাক্যাংশ : ৰ সৈতে কৰা হয়। 

ৰচনাসমূহ

চেতঃ শ্ৰী বালকৃষ্ণম ভজাৰে আৰু আকিলাণ্ডেশ্বৰী ৰক্ষমাম মুত্থুস্বামী দীক্ষিতাৰদ্বাৰা
ৰামচন্দ্ৰুদিঠাদু অন্নমাচাৰ্যৰদ্বাৰা
প্ৰসন্ন গোপালকৃষ্ণম উথুক্কাডু ভেঙ্কট কবিৰদ্বাৰা
তৰুনী ঞান(পদম) মহাৰাজ স্বাতী তিৰুনালৰদ্বাৰা
কুমাৰ গুৰুপাৰ(তিৰুপ্পুগজ) অৰুণগিৰিনাথৰৰদ্বাৰা ডা° লালগুডি জয়ৰামনৰ সুৰত
নিন্নাই পাডি পাপনাসম ডা° ৰুক্মিণী ৰামানীৰদ্বাৰা

 চলচ্চিত্ৰৰ গীত 

 ভাষা : হিন্দী 
গীতচলচ্চিত্ৰসুৰকাৰগায়কমৌসম সুহানা দিল হৈ দীৱানা সুবৰ্ণ সুন্দৰী পি. আদিনাৰায়ণ ৰাওলতা মংগেশকাৰয়েহ দিল কী লাগী কম ক্যা হোগী মোগল-এ-আজমনৌশাদলতা মংগেশকাৰজিন্দগী আজ মেৰে নাম ছে শৰমাতী হৈ ছন অৱ ইণ্ডিয়া (১৯৬২ চলচ্চিত্ৰ)নৌশাদমহম্মদ ৰফিবৈৰান হো গাই ৰৈনা দেখ কবীৰা ৰোয়ামদন মোহনমান্না দে’মনমোহনা বড়ে ঝুঠে সীমা (১৯৫৫ চলচ্চিত্ৰ)শংকৰ–জয়কিষনলতা মংগেশকাৰসুনী সুনী সাজ কী ছিতাৰ পৰ লাল পত্থৰশংকৰ–জয়কিষনকিশোৰ কুমাৰদিল দেতা হৈ ৰো ৰো দুহাই ফিৰ তেৰী কহানী য়াদ আয়ীঅনু মালিকআলকা য়াগনিকমৈন ৰাধা তু শাম বিশ্বৰূপমশংকৰ–এহছান–লয়শংকৰ মহাদেৱন আৰু কমল হাচানবাপু সেহৎ কে লিয়ে দংগল (২০১৬ চলচ্চিত্ৰ)প্ৰীতম চৰৱাৰ খান আৰু চৰতাজ খান

 ভাষা : উৰ্দু 
গীতচলচ্চিত্ৰসুৰকাৰগায়ক"দিল কা দিয়া জালায়া" কোয়েল (চলচ্চিত্ৰ) খ্বাজা খুৰ্শিদ আনৱাৰ নূৰ জাহান

 এলবাম 
 উৰ্দু 
 গজল: "ঘুঞ্চা-এ-শোক, লাগা হৈ খিলনায়" (গায়ক: উস্তাদ মেহদী হাচান, স্বৰ: ৰে গা (কমল) ৰে স ম)
 গজল: "দোস্ত বান কৰ ভী নাহীং" (গায়ক: উস্তাদ গোলাম আলী)

 তথ্যসূত্ৰ 

Category:Hindustani ragas
Category:Ragas in the Guru Granth Sahib