ভুৰিশ্ৰেষ্ঠ

ভুৰশুত বা ভুৰিশ্ৰেষ্ঠ ভাৰতৰ পশ্চিম বংগ ৰাজ্যৰ বৰ্তমানৰ হাওৰা আৰু হুগলী জিলাত বিয়পি থকা মধ্যযুগীয় বঙালী হিন্দু ৰাজ্য আছিল।Ānandamūrti -The awakening of women - Page 303 1995 "Today we colloquially call it Bhurshut. The capital Garh Mandaram was ... In Bhurshut, the Mughal rulers had tremendous influence. Burdwan, in Bhurshut, was the capital of Bengal a number of times. [Some say] the word "Burdwan" came from"
ইতিহাস
ভুৰশুত ৰাজ্য ৰাঢ় অঞ্চলৰ দক্ষিণ অংশত গঢ়ি উঠিছিল। ইয়াত ব্যৱসায়ীসকলৰ এটা সম্প্ৰদায় ভুৰীশ্ৰেষ্ঠৰ বসতি অধিক আছিল আৰু সেইবাবেই ইয়াক ভূৰশুত বুলি কোৱা হ’ল। অৱশ্যে ই সম্ভৱতঃ ৰাঢ়ী ব্ৰাহ্মণৰ মূল কেন্দ্ৰ আছিল। পাল সাম্ৰাজ্যই গা কৰি উঠাৰ সময়ছোৱাত ইয়াত কোনো শূৰ ৰজাই শাসন কৰাৰ সম্ভাৱনা আছিল। বিভিন্ন সামন্তীয় ৰজাই হয়তো ৰাজ্যখনৰ ওপৰত শাসন কৰিছিল। 
পিছৰ সময়ত লোককথাত ধীবৰ বংশৰ উল্লেখ পোৱা যায়, সম্ভৱতঃ চতুৰ্দশ–১৫ শতিকাত। ইয়াৰ পিছত এই অঞ্চলত ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ শাসন আৰম্ভ হয়।Ghosh, Binoy, Paschim Banger Sanskriti, (in Bengali), part II, 1976 edition, pp. 218-234, Prakash Bhaban

ভুৰশুতৰ শেষ ধীবৰ ৰজা শনিভাংগাৰ গঢ় ভৱানীপুৰৰ চতুৰাণন নেওগীৰ হাতত পৰাস্ত কৰা হয়। চতুৰাণনৰ নাতি (তেওঁৰ কন্যাৰদ্বাৰা) ফুলীয়াৰ মুখতী ৰাজপৰিয়ালৰ কৃষ্ণ ৰায়ে ৰাজত্ব গ্ৰহণ কৰি ব্ৰাহ্মণ বংশ ভূৰিশ্ৰেষ্ঠৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰে। কৃষ্ণনাৰায়ণ ৰায়ে ১৫৮৩–৮৪ চনত শাসন কৰিছিল, সেই সময়ত আকবৰ মোগল সম্ৰাট আছিল। মহাৰাজ ৰুদ্ৰনাৰায়ণ ৰায়মুখুতি ভুৰিশ্ৰেষ্ঠৰ শাসক আছিল, যিয়ে ৰাজ্যখনক একত্ৰিত আৰু সম্প্ৰসাৰণ কৰি সেই সময়ৰ অন্যতম শক্তিশালী হিন্দু ৰাজ্যলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। তেওঁ ওড়িশাৰ পাঠান চুলতানসকলৰ সৈতে থকা পৰম্পৰাগত মিত্ৰতা ভংগ কৰি বংগত পাঠান শাসনৰ পতন কৰিছিল। কৃষ্ণ ৰায়ৰ প্ৰপৌত্ৰ প্ৰতাপ নাৰায়ণ ৰায় (১৬৫২–১৬৮৪ চনৰ আশে-পাশে শাসন কৰা) ভুৰশুত ৰজাৰ ভিতৰত সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ আছিল। জনপ্ৰিয়ভাৱে ৰয় বাঘিনী বুলি কোৱা পৰিয়ালটোৰ এগৰাকী ভদ্ৰমহিলাৰ আদৰ্শ সাহসৰ কথা উল্লেখ আছে যদিও ব্যক্তিজনক চিনাক্ত কৰাটো কঠিন। তেওঁৰ নাম সম্ভৱতঃ ৰাণী ভৱশংকৰী দেৱী।

আইন-ই-আকবৰীত উল্লেখ আছে যে ছিৰকাৰ চুলেইমানবাদৰ অধীনত থকা একত্ৰিছটা মহলৰ ভিতৰত সৰ্বাধিক ৰাজহ লাভ কৰিছিল বসন্ধৰী পৰগনাই, তাৰ পিছতে ভুৰশুতে। ছিৰকাৰ সাতগাঁও বা ছিৰকাৰ মন্দৰনৰ অধীনত আন কোনো পৰগনাই ইমান ৰাজহ লাভ কৰা নাছিল। ১৮ শতিকাত বৰ্ধমানৰ কীৰ্তিচান্দ ৰায়ে ভুৰশুত জয় কৰে।

ভুৰশুত ৰাজ্যৰ গঢ় ভৱানীপুৰ, পাণ্ডুয়া (‘পেডো’ বা ‘পেডো বসন্তপুৰ’) আৰু ৰাজবলহাটত তিনিটা দুৰ্গ আছিল। এই দুৰ্গবোৰৰ কোনো চিন-মোকাম নাই, ৰাজবলহাটৰপৰা দামোদৰৰ সিপাৰে হাওৰা জিলাৰ দিহি ভুৰশুত আৰু পাৰ ভুৰশিটা নামৰ ঠাই এতিয়াও আছে।

১৮ শতিকাৰ বঙালী কবি ভৰতচন্দ্ৰ ৰায়(ৰায়গুনাকৰ) পেডো ভুৰশুতৰপৰা অহা আৰু সম্ভৱতঃ ভুৰশুত ৰাজ্যৰ শাসক পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত।

দশম শতিকাৰ বিখ্যাত গণিতজ্ঞ শ্ৰীধৰ আছিল ভুৰশুতৰ।

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:প্ৰাচীন বংগৰ জনপদ
শ্ৰেণী:পশ্চিমবংগ