ৰেণুকা অভয়াৰণ্য

ৰেণুকা অভয়াৰণ্য এখন প্ৰকৃতি অভয়াৰণ্য। ই হিমাচল প্ৰদেশৰ ছিৰমৌৰ জিলাত অৱস্থিত আৰু পথৰ নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংযুক্ত। ইয়াৰ আয়তন প্ৰায় ৪.০২৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ইয়াক ৰেণুকা সংৰক্ষিত বনাঞ্চল নামেৰেও জনা যায়, ইয়াক আনুষ্ঠানিকভাৱে অভয়াৰণ্য হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে । অভয়াৰণ্যখনৰ বাহিৰত থকা মোটামুটি প্ৰায় ৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু এটা অঞ্চল বাফাৰ এলেকা হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে।

ধৰ্মীয় দিশ
ধৰ্মীয়, নান্দনিক আৰু সাংস্কৃতিক মূল্যবোধৰ বাবে এই অঞ্চলটো ভালদৰে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে। ৰেণুকা আৰু ভগৱান পৰশুৰামৰ মাতৃ-পুত্ৰ যুটিৰ মন্দিৰৰ বাসস্থান। পৌৰাণিকভাৱে ৰেণুকাজী দেৱী দুৰ্গাৰ অৱতাৰ৷ ৰেণুকা ঋষি জামাদগ্নীৰ পত্নী আছিল৷ পৰশুৰামক ভগৱান বিষ্ণুৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল ৷ দম্পতীহালৰ পাঁচজন পুত্ৰৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল সৰু।

ৰেণুকাক অত্যন্ত ধুনীয়া বুলি গণ্য কৰা হৈছিল। সম্ৰাট সহস্তৰ্বই তাইক বিয়া কৰাব বিচাৰিছিল আৰু এবাৰ পৰশুৰাম নথকা সময়ত ৰেণুকাজীক বিয়া কৰাবলৈ ঋষি জামাদগ্নি আৰু তেওঁৰ চাৰিজন পুত্ৰক হত্যা কৰিছিল। সম্ৰাটৰ কবলৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ ৰেণুকাজীয়ে সেই সময়ত ৰামছাৰোভাৰ নামেৰে জনাজাত সৰু পুখুৰীত জপিয়াই পৰি তাত অদৃশ্য হৈ পৰিল। যেতিয়াৰ পৰা এই হ্ৰদটোক ৰেনুকা হ্ৰদ বুলি পূজা কৰা হয়।

ভৌগোলিক দিশ
ভাৰতীয় বন্যপ্ৰাণী প্ৰতিষ্ঠানে কৰা শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি এই অভয়াৰণ্যখন জৈৱ-ভৌগোলিক চতুৰ্থ মণ্ডল আৰু জৈৱ-ভৌগোলিক প্ৰদেশ চতুৰ্থত পৰে। বনাঞ্চলৰ প্ৰকাৰৰ শ্ৰেণীবিভাজন অনুসৰি এই অঞ্চলটো ৫বি/চি২ গোট অৰ্থাৎ শুকান মিশ্ৰিত পৰ্ণপাতী অৰণ্য আৰু ৫/০৫১ গোট অৰ্থাৎ শুকান শাল বনাঞ্চলৰ অন্তৰ্গত।

ৰেণুকাজী চিৰিয়াখানা হিমাচল প্ৰদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি চিৰিয়াখানা৷ ১৯৫৭ চনত উদ্ধাৰ কৰা, বিপথগামী আৰু নিৰ্জন বন্যপ্ৰাণীৰে আৰম্ভ কৰা হৈছিল। ইয়ালৈ অনা প্ৰথম প্ৰাণীটো আছিল মতি নামৰ এটা দাগযুক্ত মতা হৰিণ। ক্ৰমাৎ বৃদ্ধি পোৱা জীৱ-জন্তুৰ ঠাইৰ বাবে এখন মুকলি উদ্যানৰ কল্পনা কৰা হয় আৰু ১৯৮৩ চনত উদ্যানখন স্থাপন কৰা হয়।পিপলি চিৰিয়াখানাৰ পৰা ক’লা বাঘ আৰু নিলগাই অনা হয়। ১৯৮৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ৰাজীৱ গান্ধীয়ে উপহাৰ দিয়া এযোৰ মিথুন, অৰুণাচল প্ৰদেশৰ পৰা আৰু আন এটা নগালেণ্ডৰ পৰা অনা হৈছিল ১৯৮৬ চনত। ১৯৭৫ চনত জুনগড়ৰ পৰা চিৰিয়াখানালৈ এযোৰ সিংহ অনা হৈছিল।

অঞ্চলটোত গাঁওবাসীৰ অবৈধ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ কৰাৰ বাবে অঞ্চলটোৰ পৰিসীমা আন্তঃচেনেলযুক্ত শৃংখলাবদ্ধ বেৰেৰে বেৰ দিয়া হৈছে। বৰ্তমান সিংহ ছাফাৰী, চিৰিয়াখানা, এভিয়াৰী আৰু অভয়াৰণ্য শিমলা বন্যপ্ৰাণী সংমণ্ডলৰ প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণৰ অধীনত আছে।

আৰু চাওক
ৰেণুকা
ৰেণুকা হ্ৰদ
চন্দ্ৰগুট্টি ৰেণুকাম্ব মন্দিৰ
য়েলাম্মা মন্দিৰ, সৌন্দাট্টি

তথ্যসূত্ৰ

শ্ৰেণী:হিন্দু ধৰ্ম
শ্ৰেণী:হিন্দু দেৱী
শ্ৰেণী:নাৰীবাদী