ছেং খাছি আন্দোলন

ছেং খাছি আন্দোলন উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মেঘালয় ৰাজ্যৰ এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক আন্দোলন ৷ এই আন্দোলনে খাছি সংস্কৃতি আৰু তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্ম 'নিয়াম খাছি'ৰ সুৰক্ষা আৰু সংৰক্ষণৰ সমৰ্থন কৰে।

 ইতিহাস 
১৮৯৯ চনৰ ২৩ নৱেম্বৰত শ্বিলঙৰ মাউখৰত চেং খাছি আন্দোলন আৰম্ভ হয়। ১৬ জন খাছি যুৱকে সেই সময়ৰ শিক্ষাবিদ, উদ্যোগী আৰু থলুৱা বিশ্বাস আৰু সংস্কৃতিৰ সমৰ্থক বাবু জীবন ৰয়ৰ পৰামৰ্শ আৰু পৃষ্ঠাপোষকতাত ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসন আৰু খ্ৰীষ্টান মিছনেৰীসকলৰ প্ৰভাৱত পৰম্পৰাগত খাছি সংস্কৃতি আৰু মূল্যবোধ হেৰুৱাই পেলোৱাৰ বাবে এই ষোল্লজন প্ৰতিষ্ঠাপক চিন্তিত হৈ পৰিছিল৷

১৮৯৯ চনত এটা গোটৰ সৈতে ছেং খাছি আৰম্ভ হৈছিল আৰু বৰ্তমান খাছি পাহাৰত ৩০০ৰো অধিক শাখা বিস্তৃত হৈ আছে। ছেং খাছিসকল খাছি জীৱনশৈলীৰ ৰক্ষক হিচাপে অতিশয় সন্মানীয় আৰু সাৰ্বজনীনভাৱে স্বীকৃতিপ্ৰাপ্ত। ছেং খাছি আন্দোলন ভাৰতৰ ভিতৰতে বিশেষকৈ জনজাতীয় জনগোষ্ঠীৰ মাজত আটাইতকৈ পুৰণি আৰু সন্মানীয় সাংস্কৃতিক সংৰক্ষণ আন্দোলনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।

ছেং খাছি খাছিসকলৰ প্ৰাচীন পৰম্পৰা, সাংস্কৃতিক নৃত্য, পৰম্পৰাগত সংগীত, কলা-কৃষ্টি সংৰক্ষণৰ বাবে এশ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি অধ্যৱসায় কৰি আছে। ছেং খাছিয়ে খাছি আধ্যাত্মিকতা আৰু থলুৱা বিশ্বাসৰ প্ৰাচীন প্ৰজ্ঞাক জীয়াই ৰখাতো অতি গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

ছেং খাছি আন্দোলন খাছি পাহাৰ অঞ্চলত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু প্ৰভাৱশালী শক্তি বুলি গণিত, আৰু খাছি সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মৰ প্ৰতি সজাগতা আৰু গৌৰৱ সৃষ্টিৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰি আহিছে। ছেং খাছি অৰাজনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক প্ৰকৃতিৰ কোনো বিষয়ত জড়িত নহয়। অৱশ্যে ছেং খাছিয়ে খিলঞ্জীয়া ধৰ্ম নিয়াম খাছিৰ স্বীকৃতি লাভৰ বাবে চেষ্টা কৰে। এই গড়মিলৰ বাবে ইয়াৰ অনুগামীসকলক বহু সুবিধাৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হয়। এই আন্দোলনে ভাৰতীয় সাংবিধানিক ব্যৱস্থাৰ পৰিকাঠামোৰ ভিতৰত খাছি জনগোষ্ঠীৰ অধিকাৰ আৰু স্বাৰ্থৰ পোষকতা কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে।

 কাৰ্যকলাপ 
চেং খাছিসকলে 'ছাদ চুক মিনছিম' (শান্তিপূৰ্ণ হৃদয়ৰ নৃত্য) নামেৰে জনাজাত খাছি ধৰ্মীয় নৃত্যৰ আয়োজন কৰে। ১৯১১ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে বিখ্যাত ৱেইকিং খেলপথাৰত এই নৃত্য অনুষ্ঠিত হৈছিল। বৰ্তমান বিভিন্ন শাখাৰ দ্বাৰা আয়োজিত এই নৃত্য ফেব্ৰুৱাৰীৰ পৰা জুন মাহৰ শেষলৈকে মাহৰ বিভিন্ন ঠাইত প্ৰতি সপ্তাহৰ শেষৰ ফালে অনুষ্ঠিত হয়।

এই নৃত্যটো অনাদি কালৰ পৰাই আছিল যদিও ইংৰাজ আৰু মিছনেৰীসকলে ইয়াক পৌত্তলিক আৰু চয়তান পূজা বুলি গণ্য কৰিছিল। অৱশ্যে আজি ই খাছি জনগোষ্ঠীৰ গৌৰৱ। ছেং খাছিৰ য়েওমেন কামৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ ৰাজ্যজুৰি আন কেইবাটাও নৃত্য আৰু সংলগ্ন সংগীত পুনৰুজ্জীৱিত হৈছে। যোৱা কেইটামান দশকত চেং খাছিৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান হৈছে পবিত্ৰ শৃংগ 'উ লুম ছ’হপেটবনেং' (স্বৰ্গৰ নাভি)ৰ শিখৰলৈ বাৰ্ষিক তীৰ্থযাত্ৰা পুনৰুজ্জীৱিত কৰা। প্ৰতি ফেব্ৰুৱাৰী মাহৰ প্ৰথম দেওবাৰে ভক্তৰ সাগৰ পৃথিৱীত মানৱ জাতিৰ উৎপত্তিস্থল বুলি বিশ্বাস কৰা পবিত্ৰ শিখৰলৈ আৰোহণ কৰে। খাছিসকলে বিশ্বাস কৰে যে ‘ইউ হাইনিয়েউট্ৰেপ’ নামেৰে জনাজাত সাতটা পৰিয়ালে ‘কা জিংকিয়েং চিয়াৰ’ নামেৰে জনাজাত সোণালী লতাৰ দলঙৰ জৰিয়তে সত্যৰ প্ৰচাৰ আৰু মাতৃ পৃথিৱীক লালন-পালন কৰিবলৈ পৃথিৱীলৈ নামি আহিছিল।

স্বাভাৱিক পাঠ্যক্ৰমৰ সমান্তৰালকৈ পৰম্পৰাগত মূল্যবোধৰ পাঠদানত বিশেষ গুৰুত্ব আৰোপ কৰি খাছি পাহাৰ অঞ্চলত শিক্ষা আৰু উন্নয়নৰ প্ৰসাৰৰ বাবেও আন্দোলনটোৱে কাম কৰি আহিছে। বহু সাফল্যৰ পিছতো চেং খাছি আন্দোলনে নানা প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন নোহোৱাকৈ থকা নাই।

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:খাছি জনগোষ্ঠী
শ্ৰেণী:মেঘালয়ৰ সংস্কৃতি