ৰুকাইয়া হাছান

ৰুকাইয়া হাছান (; ৩ জুলাই ১৯৩১ - ২৪ জুন ২০১৫) হ'ল ভাষা বিজ্ঞানৰ এগৰাকী অধ্যাপক যি ভ্ৰমণকাৰী পদত অধিষ্ঠিত হৈ ইংলেণ্ডৰ বিভিন্ন বিশ্ববিদ্যালয়ত শিক্ষকতা কৰিছিল। তেওঁৰ শেষ নিযুক্তি আছিল ছিডনীৰ মেক্ৱাৰী বিশ্ববিদ্যালয়ত, য 'ৰ পৰা তেওঁ ১৯৯৪ চনত এমিৰিটাছ অধ্যাপক হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ কৰিছিল। গোটেই কেৰিয়াৰটোত তেওঁ মৌখিক শিল্প, সংস্কৃতি, প্ৰসংগ আৰু পাঠ, পাঠ্য আৰু টেক্সচাৰ, অভিধান ব্যাকৰণ আৰু অৰ্থগত ভিন্নতাৰ ক্ষেত্ৰত ব্যাপকভাৱে গৱেষণা আৰু প্ৰকাশ কৰিছিল। পিছৰটোত স্বাভাৱিকভাৱে হোৱা সংলাপত অৰ্থ বিশ্লেষণৰ বাবে বিস্তৃত অৰ্থগত ব্যৱস্থাৰ নেটৱৰ্ক উদ্ভাৱন কৰাটো জড়িত আছিল।

 জীৱনী 
১৯৬৪ চনত তেওঁ ভাষাবিজ্ঞানত এডিনবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা পি এইচ ডি সম্পূৰ্ণ কৰে। তেখেতৰ গৱেষণাৰ শিৰোনাম আছিল 'এ লিংগুইষ্টিক ষ্টডি অৱ কনট্ৰাস্টিং ফিচাৰ্ছ ইন দ্য ষ্টাইল অৱ টু কনটেম্পেৰা ইংলিছ প্ৰেছ ৰাইটাৰ্ছ'। লেখকসকল আছিল এংগাছ উইলছন আৰু উইলিয়াম গোল্ডিং৷ তেওঁ হালিডেৰ প্ৰাৰম্ভিক কামৰ পৰা বিশেষকৈ ১৯৬১ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ "গ্ৰামাৰ তত্ত্বৰ শ্ৰেণী" বিষয়ক গৱেষণা-পত্ৰত দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰিছিল।

 ভাষাবিজ্ঞানলৈ অৱদান 
হাছানে ৫০ বছৰতকৈ অধিক সময় ভাষাবিজ্ঞানৰ কেইবাটাও কেন্দ্ৰীয় চিন্তাৰ আশে-পাশে কাম কৰিছিল যদিও সকলোৱে "জীৱনৰ জীৱন যাপনৰ পৰা ৰূপলৈকে ধাৰাবাহিকতা" সম্পৰ্কে এক মৌলিক বিশ্বাসৰ পৰাই আগবাঢ়িছে।Hasan, R. 1996. Ways of Saying, Ways of Meaning. Selected Papers of Ruqaiya Hasan. Edited by Carmel Cloran, David Butt and Geoff Williams. Cassell.

তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক পি এইচ ডি গৱেষণাই ভাষা আৰু মৌখিক শিল্পৰ প্ৰতি দীৰ্ঘদিনীয়া আগ্ৰহ আৰম্ভ কৰিছিল। ১৯৬০ চনত তেওঁ বেচিল বাৰ্নষ্টেইনৰ সৈতে সমাজভাষিক গৱেষণা কেন্দ্ৰত ভাষাৰ সম্পৰ্ক আৰু চেতনাৰ ৰূপসমূহৰ বিতৰণ সম্পৰ্কীয় বিষয়সমূহৰ ওপৰত কাম কৰিছিল। এই ব্যস্ততাই তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সময়ত অৰ্থগত ভিন্নতাৰ ওপৰত কৰা কাম দুয়োটাকে জন্ম দিছিল,Hasan, R. 2009. Semantic Variation: Meaning in Society and Sociolinguistics. Volume Two in the Collected Works of Ruqaiya Hasan. Edited by Jonathan Webster. Equinox.  আৰু তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক অধ্যয়নৰ বাবে প্ৰেৰণা আৰু তথ্য প্ৰদান কৰিছিল যি তেওঁৰ শব্দ, গঠন আৰু পাঠৰ গাঁথনিৰ ক্ষেত্ৰত পাঠৰ একতাক আধাৰিত কৰে। ১৯৭৬ চনত এম এ কে হেলিডেৰ সৈতে তেওঁ ইংৰাজী ভাষাত সংহতিৰ আটাইতকৈ বিস্তৃত বিশ্লেষণ প্ৰকাশ কৰে৷Halliday, M.A.K. and Hasan, R. 1976. Cohesion in English. London: Longman. তেখেতৰ সহ-লেখক গ্ৰন্থ, ভাষাৰ প্ৰসংগ আৰু পাঠ: সামাজিক-চেমিঅ'টিক দৃষ্টিভংগীত ভাষাৰ দিশসমূহ, হাছানে টেক্সচাৰ আৰু পাঠ্য গঠনৰ আন্তঃসম্পৰ্কসমূহ উল্লেখ কৰিছে (অৰ্থাৎ "জেনেৰিক গঠন সম্ভাৱনা", বা "জিএছপি"ৰ তেওঁৰ ধাৰণা)।Halliday, M.A.K.  and Hasan, R. 1985/89. Language, context and text: Aspects of language in a social semiotic perspective. Deakin University Press/OUP: Geelong/Oxford.

ভাষিক তত্ত্বক তেওঁ দুটা ভাগত ভাগ কৰিছিল: "বাহ্যিকতাবাদী" আৰু "আভ্যন্তৰীণতাবাদী"। তেওঁ "বাহ্যিকতাবাদী" শব্দটো সেইবোৰ তত্ত্বৰ ক্ষেত্ৰত প্ৰয়োগ কৰিছিল য'ত ভাষাক অৰ্থ সৃষ্টিত "সহায়ক ভূমিকা" দিয়া হয়। এনে তত্ত্বত বুজিব লগা বা প্ৰকাশ কৰিবলগীয়া বস্তুটোৰ অস্তিত্ব অনাত ভাষাৰ কোনো ভূমিকা নাই।বাহ্যিকতাবাদী দৃষ্টিভংগীত "ভাষাক এটা নাম যন্ত্ৰলৈ হ্ৰাস কৰা হয়: ই পূৰ্বতে থকা বস্তু, বৈশিষ্ট্য, পৰিঘটনা, কাৰ্য্য ইত্যাদিক লেবেল লগোৱা 'নাম'ৰ এটা গোট হৈ পৰে। নামকৰণৰ এটা চৰ্ত যে পৰিঘটনাবোৰৰ অস্তিত্ব থাকিব লাগে আৰু ভাষাটোৰ বক্তাসকলে বাছি লোৱা 'নাম'বোৰৰ পৰা একেবাৰে স্বাধীন নিৰ্দিষ্ট পৰিচয় থকা বুলি চিনাক্ত কৰিব পৰা যায়।"Hasan, Ruqaiya. 1988. Language in the processes of socialisation: home and school.  From Language and Socialisation: Home and School – Proceedings from the Working Conference on Language in Education, edited by L Gerot, J Oldenburg and T Van Leeuwen. School of English and Linguistics, Macquarie University. Reprinted in full in Semantic Variation: Meaning in Society and Sociolinguistics. Vol. 2, Hasan Collected Papers. Ed. Jonathan Webster. London: Equinox. p. 135 তেওঁ ভাষাবিদসকলক বাহ্যিকতাবাদী দৃষ্টিভংগী পৰিত্যাগ কৰিবলৈ আহ্বান জনায়, ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ভাষিক আৰ্হিৰ বাবে যুক্তি আগবঢ়ায় "যিটোৱে একেলগে দুটা আপাত দৃষ্টিত পৃথক পৃথক কাম কৰিবলৈ সক্ষম: প্ৰথমতে, আমি দেখুৱাব লাগিব যে অৰ্থবোৰেই ভাষাৰ শিল্পকৰ্ম আৰু সেয়েহে ইয়াৰ আভ্যন্তৰীণ; আৰু দ্বিতীয়তে, এই ভাষিকভাৱে সৃষ্টি কৰা অৰ্থসমূহ তথাপিও আমাৰ চৌপাশ আৰু আমাৰ ভিতৰৰ জগতখনৰ অভিজ্ঞতাৰ সৈতে জড়িত"।Hasan, Ruqaiya. 1988. Language in the processes of socialisation: home and school. From Language and Socialisation: Home and School – Proceedings from the Working Conference on Language in Education, ed. L Gerot, J Oldenburg and T Van Leeuwen. School of English and Linguistics, Macquarie University. Reprinted in full in Semantic Variation: Meaning in Society and Sociolinguistics". Vol. 2, Hasan Collected Papers. Ed. Jonathan Webster. London: Equinox. p. 136

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় নাৰী
শ্ৰেণী:বিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় মহিলা বিজ্ঞানী