সপোন (হিন্দু দৰ্শন অনুসৰি)

সপোন বা স্বপ্ন (সংস্কৃত: स्वप्न)  হিন্দু দৰ্শন অনুসৰি চেতনাৰ এটা অৱস্থা।  মানুহে টোপনিৰ মাজত সপোন দেখে। 

এই ধাৰণাটোৰ ভিতৰত ই বিশেষকৈ চেতনাৰ এনে অৱস্থাক বুজায় য'ত বাহ্যিক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক অনুভৱ কৰিব নোৱাৰা সপোন দেখাই দিনৰ স্মৃতিৰ কল্পনা আৰু সচেতন কাৰ্য্যকলাপ (বৃত্তি) প্ৰতিফলিত কৰা সপোনৰ জগতখনৰ অভিজ্ঞতা অনুভৱ কৰায়। ইয়াৰ বিপৰীত ধাৰণা হৈছে জাগৰণ (জাগ্ৰত) আৰু সপোনহীন টোপনি (সুপ্ত), যি মানুহৰ চতুৰ্থ অৱস্থা বা তুৰিয়াৰ অংশ৷ Shiva Sutra of Vasugupta as translated by: Feuerstein, Georg (2013-09-11). The Yoga Tradition: Its History, Literature, Philosophy and Practice (Kindle Locations 9285-9291). Hohm Press. Kindle Edition.Saraswati, Sri Swami Sivananda (2013-06-13). Kundalini Yoga (Kindle Location 2724). Kindle Edition.Patrick Olivelle, The Early Upanishads Annotated, p. 23. 

চেতনাৰ এই চাৰিটা অৱস্থা ছান্দোগ্য উপনিষদত বৰ্ণনা কৰা হৈছে। মাণ্ডুক্য উপনিষদত স্বপ্নক মনৰ অৱস্থা হিচাপে বিৱৰণ দিয়া হৈছে। ইয়াক যোগ সম্পৰ্কীয় সাহিত্যতো বিস্তৃতভাৱে উল্লেখ কৰা দেখা যায়।

ইতিহাস
প্ৰাচীন ঋগবেদৰ পৰা আৰম্ভ কৰি হিন্দু সাহিত্যত সপোনৰ ধাৰণাটো বাৰে বাৰে প্ৰকাশ পায়। সামবেদ, আৰু উপনিষদৰ ভিতৰত চণ্ডোগ্য আৰু মাণ্ডুক্য (যিটোৱে ওপৰত উল্লেখ কৰা চাৰিটা ধাৰণা প্ৰতিষ্ঠা কৰে), লগতে আন কেইবাটাও ধাৰণা ইয়াৰ অধ্যয়নৰ বাবে বিশেষভাৱে উৎসৰ্গিত। এইবোৰত সপোনৰ বিষয়ে দুটা বিকল্প তত্ত্ব উপস্থাপন কৰা হৈছে: প্ৰথমটোৱে, ফ্ৰয়েডৰ ব্যাখ্যাৰ সমতুল্য, ইয়াক কেৱল আভ্যন্তৰীণ ইচ্ছাৰ সম্প্ৰসাৰণ বুলি গণ্য কৰে, আনহাতে দ্বিতীয়টোৱে, চীনা চিন্তাৰ সৈতে অধিক মিল থকা, ইয়াক অলৌকিক অভিজ্ঞতা হিচাপে ৰাখিছে য'ত আত্মাই প্ৰকৃততে শৰীৰ এৰি যায়। মাজে মাজে সিদ্ধাৰ্থ গৌতমৰ জন্মৰ আগজাননী দিয়া মাতৃ সপোনৰ দৰেই, সপোনেও ভৱিষ্যতৰ শংকা কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে।Eranimos B, & Funkhouser A (2017). The Concept of Dreams and Dreaming: A Hindu Perspective. International Journal of Indian Psychology, Vol. 4, (4), DIP:18.01.131/20170404, DOI:10.25215/0404.131

টোপনিৰ প্ৰকাৰ
চৰকৰ দৰ্শন অনুসৰি, টোপনি সাত প্ৰকাৰৰ:
দৃষ্ঠ: শুই থকা মানুহজনে দৈনন্দিন জীৱনত দেখা কিবা এটাৰ সপোন দেখে।
শ্ৰুতা: শুই থকাজনে সপোন দেখে যে শ্ৰৱণ পথৰ মাজেৰে তেওঁৰ মনলৈ সোমাই যোৱা কিবা এটা।
অনুভূত: শুই থকাৰ সময়ত সংগ্ৰহ কৰা বাহ্যিক অনুভূতিৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা সপোন।
প্ৰাৰ্থিত: আভ্যন্তৰীণ কামনাৰ দ্বাৰা সৃষ্টি বা প্ৰভাৱিত সপোন।
কল্পিত: মনৰ দ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা কল্পনা।
ভবিতা: পূৰ্বানুমানিক সপোন।
দোষাজ: পৰিৱৰ্তিত মানসিক অৱস্থাৰ ফলত হোৱা সপোন। এই প্ৰকাৰক আৰু অধিক শাৰীৰিক বা মানসিক বুলি ভাগ কৰিব পাৰি।

প্ৰকৃতি বা বিষয়বস্তুৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি এই সকলোবোৰ সপোন সৌভাগ্যপূৰ্ণ (শুভ বা সু-স্বপ্ন) বা দুৰ্ভাগ্যজনক (অশুভ বা দুঃস্বপ্ন) হ'ব পাৰে। সপোন দেখাজন যেতিয়া গৰ্ভৱতী মহিলা হয়, তেতিয়া তেওঁৰ সপোন হ’ব পাৰে গৰ্ভা লিংগ ধৰণ, যাৰ আভ্যন্তৰীণ উপাদানে শিশুটিৰ লিংগক প্ৰতীকীভাৱে প্ৰকাশ কৰিব পাৰে।

 আৰু চাওক 
 হিন্দু দৰ্শন
 উপনিষদ
 সপোন (Drean)

 তথ্যসূত্ৰ 

শ্ৰেণী:দৰ্শন