সুলতাল

সুলতাল (ইংৰাজী: Sultaal) হৈছে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ এবিধ প্ৰাচীন তাল। এই তালটো বিশেষকৈ অসমীয়া আৰু পূৰ্ব ভাৰতীয় সংগীত পৰম্পৰাত ব্যৱহৃত হয় আৰু ইয়াৰ বৈশিষ্ট্যমূলক ছন্দিক গাঁথনিৰ বাবে পৰিচিত।

ব্যুৎপত্তি আৰু ইতিহাস

"সুলতাল" শব্দটো সংস্কৃত মূলৰপৰা অহা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। "সুল" অৰ্থ সুন্দৰ বা সুমধুৰ আৰু "তাল" অৰ্থ ছন্দ বা মাত্ৰা। প্ৰাচীন সংস্কৃত গ্ৰন্থসমূহত তালৰ বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়, য'ত সুলতালকো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ তাল হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে। 

গাঁথনি আৰু বৈশিষ্ট্য

মাত্ৰা বিভাজন
সুলতাল সাধাৰণতে **দহ মাত্ৰা** (১০ বিট) বিশিষ্ট এক জটিল তাল। ইয়াৰ মাত্ৰা বিভাজন নিম্নৰূপ:

 মাত্ৰা বোল তালি/খালী বিৱৰণ ১  তা  ●  সম (তালি) ২-৩  ধিমি   দ্বিগুণ বোল ৪  তক   সাধাৰণ বোল ৫  ধা  ●  তালি ৬  ধা  ○  খালী (ফাঁকা) ৭  ধা   সাধাৰণ বোল ৮-৯  তিৰকিট  ●  তালি (যুগ্ম বোল) ১০  তক   সমাপনী বোল

তালি আৰু খালী
 **তালি** (সম): ১ম, ৩য় আৰু ৮ম মাত্ৰাত
 **খালী** (ফাঁকা): ৬ষ্ঠ মাত্ৰাত

সংগীতত প্ৰয়োগ

সুলতাল মূলতঃ ধ্ৰুপদী সংগীত, ঠুমৰী, টপ্পা আৰু বিশেষকৈ অসমীয়া শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ বিভিন্ন ৰাগত ব্যৱহৃত হয়। এই তালৰ জটিল গাঁথনিয়ে গায়কক বিশেষ কলাগত দক্ষতা প্ৰদৰ্শনৰ সুযোগ দিয়ে। 

প্ৰধান ব্যৱহাৰ
 ধ্ৰুপদী সংগীত
 খেয়াল
 অসমীয়া লোকগীতৰ শাস্ত্ৰীয় ৰূপায়ণ
 সত্ৰীয়া আৰু অন্যান্য শাস্ত্ৰীয় নৃত্যত

লয় আৰু গতি

সুলতালক তিনিটা প্ৰধান লয়ত পৰিৱেশন কৰা হয়:

1. **বিলম্বিত লয়** - অতি ধীৰ গতি (৬০-৮০ BPM)
2. **মধ্য লয়** - মধ্যম গতি (১০০-১২০ BPM)
3. **দ্ৰুত লয়** - দ্ৰুত গতি (১৪০-১৮০ BPM)

বাদ্যযন্ত্ৰত প্ৰয়োগ

তবলা
তবলাত সুলতালৰ পৰম্পৰাগত বাদন কৌশল:
 **বায়া** (বাঁও হাত): গা, কে, ধা
 **দায়া** (সোঁ হাত): তা, তি, ৰি, কিট

অসমীয়া বাদ্যযন্ত্ৰ
 খোল
 মৃদংগ
 ঢোল

উল্লেখযোগ্য শিল্পী

অসমীয়া শিল্পী
 ভূপেন হাজৰিকা
 ড° ভুৱনেশ্বৰ হাজৰিকা (সংগীত গৱেষক)
 জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা (সংগীত পৰিচালক)

ভাৰতীয় শিল্পী
 পণ্ডিত যশৰাজ
 উস্তাদ আল্লাউদ্দিন খান

আধুনিক প্ৰয়োগ

সমকালীন সংগীতত সুলতাল:
 ফিউজন সংগীত
 বলীউড চলচ্চিত্ৰৰ সংগীত
 জাজ-ভাৰতীয় সংগীতৰ মিশ্ৰণ
 আধুনিক অসমীয়া আধুনিক গান

শিক্ষাক্ৰম

প্ৰাৰম্ভিক স্তৰ
 তালৰ মূল গাঁথনি শিকা
 তানপুৰাৰ সৈতে মাত্ৰা গণনা
 সৰল বোল অভ্যাস

মধ্যম স্তৰ
 জটিল বোল আৰু লয়কাৰী
 বিভিন্ন ৰাগত প্ৰয়োগ
 তবলা সংগতৰ কৌশল

উচ্চ স্তৰ
 তিহাই আৰু মোহৰা ৰচনা
 ৰাগ-তালৰ মিশ্ৰণ
 নৱ সৃষ্টিৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা

আনুষংগিক তাল

সুলতালৰ লগত সম্পৰ্কিত আন তালসমূহ:
 **ঝপতাল** (১০ মাত্ৰা)
 **ৰূপক তাল** (৭ মাত্ৰা)
 **একতাল** (১২ মাত্ৰা)

 তথ্যসূত্ৰ 

 বাহ্যিক সংযোগ 

 তাল সম্পৰ্কীয় বিস্তৃত তথ্য
 অসমীয়া সংগীত আৰু সংস্কৃতি

শ্ৰেণী:ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত
শ্ৰেণী:তাল
শ্ৰেণী:অসমীয়া সংগীত
শ্ৰেণী:ছন্দ