ভজন

ভজন হৈছে ধৰ্মীয় ধৰ্মৰ মাজত, যিকোনো ভাষাত, ধৰ্মীয় বিষয়-বস্তু বা আধ্যাত্মিক ধাৰণাৰে গঠিত যিকোনো ভক্তিমূলক গীতৰ বাবে এটা ভাৰতীয় শব্দ। ভজনম (সংস্কৃত: भजनम्) শব্দৰ অৰ্থ হৈছে শ্ৰদ্ধা আৰু ই ভজ (সংস্কৃত: भज्) মূল শব্দৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে শ্ৰদ্ধা কৰা, যেনে 'ভজ গোবিন্দম' (গোবিন্দক শ্ৰদ্ধা কৰা)। ভজনা শব্দৰ অৰ্থও হৈছে ভাগ কৰা। 
ভজন শব্দটো সাধাৰণতে এটা দলীয় অনুষ্ঠানকো বুজায়, য’ত এক বা ততোধিক প্ৰধান গায়ক থাকে, সংগীতৰ সৈতে, আৰু কেতিয়াবা নৃত্যৰ সৈতে। সাধাৰণতে, ভজনসমূহত তালবাদ্য যেনে তবলা, ঢোলক বা তাম্বুৰাৰ সংগত থাকে। হাতেৰে ধৰা সৰু তাল (খুটিতাল)ও সাধাৰণতে তাল ৰক্ষাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভজন এটা মন্দিৰ, ঘৰত, গছৰ তলত, নদীৰ পাৰত বা ঐতিহাসিক গুৰুত্বৰ স্থানত গোৱা হ’ব পাৰে।Anna King, John Brockington, The Intimate Other: Love Divine in Indic Religions, Orient Longman 2005, p 179. ভজন পৰিৱেশকৰ এটা দলক মণ্ডলী বুলি জনা যায়।Flueckiger, Joyce Burkhalter. "LITERACY AND THE CHANGING CONCEPT OF TEXT: Women's Ramayana Maṇḍalī in Central India." In Boundaries of the Text: Epic Performances in South and Southeast Asia, edited by Joyce Burkhalter Flueckiger and Laurie J. Sears, 43–60. University of Michigan Press, 1991. http://www.jstor.org/stable/10.3998/mpub.19503.8.
কোনো নিৰ্দিষ্ট ৰূপ বা নিয়ম নথকাৰ বাবে, ভজন সাধাৰণতে গীতিময় আৰু মধুৰ ৰাগৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি থাকে। ই ভক্তি আন্দোলনৰ সময়ত বিকশিত হোৱা সংগীত আৰু শিল্পৰ এটা ধাৰাৰ অন্তৰ্গত। ই হিন্দু ধৰ্ম আৰু জৈন ধৰ্মৰ বিভিন্ন পৰম্পৰাত পোৱা যায়। হিন্দু ধৰ্মৰ ভিতৰত, ভজন বিশেষকৈ বৈষ্ণৱ ধৰ্মত প্ৰচলিত।
শাস্ত্ৰ, পৌৰাণিক মহাকাব্য, সন্তসকলৰ শিক্ষা আৰু দেৱতাৰ প্ৰতি প্ৰেমময় ভক্তিৰ ধাৰণা ভজনৰ সাধাৰণ বিষয়-বস্তু।
ভজনসমূহ বহুলভাৱে বেনামীভাৱে ৰচিত হৈছে আৰু সংগীত আৰু শিল্পৰ পৰম্পৰা হিচাপে ভাগ কৰা হৈছে। নিৰ্গুণী, গোৰখনাথী, বল্লভপন্থী, অষ্টছাপ, মধুৰা-ভক্তি আৰু পৰম্পৰাগত দক্ষিণ ভাৰতীয় ৰূপ সম্প্ৰদায় ভজনৰ দৰে ধাৰাসমূহৰ নিজৰ নিজৰ সংগ্ৰহ আৰু গায়নৰ পদ্ধতি আছে।

শব্দৰ উৎপত্তি
সংস্কৃত শব্দ ভজন বা ভজনা ভজ মূলৰপৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "বিভাজন, ভাগ কৰা, অংশগ্ৰহণ, অংশীদাৰ হোৱা, অন্তৰ্গত হোৱা।"  এই শব্দৰ অৰ্থত "সংযুক্তি, ভক্তি, প্ৰীতি, শ্ৰদ্ধা, বিশ্বাস বা প্ৰেম, পূজা, ধৰ্মীয় নীতি বা মুক্তিৰ উপায় হিচাপে পৱিত্ৰতা"ও অন্তৰ্ভুক্ত।

হিন্দু ধৰ্ম
=ঐতিহাসিক মূল
হিন্দু ধৰ্মত, ভজন আৰু ইয়াৰ ভক্তি শব্দ, কীৰ্তন,ৰ মূল বৈদিক যুগৰ প্ৰাচীন ছন্দোবদ্ধ আৰু সংগীতৰ পৰম্পৰাত, বিশেষকৈ সামৱেদত আছে। সামৱেদ সংহিতা পঢ়িবলৈ নহয়, গীত হিচাপে গোৱাৰ বাবে, যেনে সংগীতৰ স্কোৰ শ্বীটৰ দৰে, যিটো শুনাৰ প্ৰয়োজন।Frits Staal (2009), Discovering the Vedas: Origins, Mantras, Rituals, Insights, Penguin, , pages 107-112
অন্যান্য পিছৰ বৈদিক গ্ৰন্থত দুজন পণ্ডিত শিলালিন (IAST: Śilālin) আৰু কৃষশ্ব (IAST: Kṛśaśva)ৰ উল্লেখ আছে, যিসকলক প্ৰাচীন নাটক, গায়ন আৰু নৃত্যৰ অধ্যয়নৰ পথ-প্ৰদৰ্শক বুলি কৃতিত্ব দিয়া হয়। শিলালিন আৰু কৃষশ্বৰ শিল্প বিদ্যালয়সমূহ বৈদিক আচাৰৰ পৰিৱেশনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল, য’ত নৈতিক মূল্যবোধৰ সৈতে জড়িত কাহিনীৰ কথন জড়িত আছিল। বৈদিক পৰম্পৰাই আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ সৈতে পৰিৱেশন শিল্পৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাইছিল, যেনে নাটকীয় নাটক, য’ত কেৱল দেৱতাৰ প্ৰশংসা গোৱা বা পঢ়া হোৱা নাছিল, সংলাপসমূহ আধ্যাত্মিক বিষয়ৰ নাটকীয় প্ৰতিনিধিত্ব আৰু আলোচনাৰ অংশ আছিল।ML Varadpande (1990), History of Indian Theatre, Volume 1, Abhinav, , pages 45–47

বেদ আৰু উপনিষদে নাদ-ব্ৰহ্ম উদ্‌যাপন কৰে, য’ত কিছুমান ধ্বনিক মৌলিক বুলি গণ্য কৰা হয়, যিয়ে আৱেগিক অনুভৱ জাগ্ৰত কৰে বিনা আক্ষৰিক অৰ্থৰ, আৰু ইয়াক প্ৰাথমিক চূড়ান্ত সত্য আৰু সৰ্বোচ্চ সত্যৰ পৱিত্ৰ, সীমান্তৰ অভিজ্ঞতা বুলি গণ্য কৰা হয়। হিন্দু চিন্তাত এই সৰ্বোচ্চ সত্যক আনন্দ আৰু ৰস (আৱেগিক সোৱাদ)ৰে পূৰ্ণ বুলি গণ্য কৰা হয়, আৰু মধুৰ ধ্বনিক মানৱৰ আধ্যাত্মিক অভিজ্ঞতাৰ অংশ বুলি গণ্য কৰা হয়। ভজনৰ দৰে ভক্তিমূলক সংগীতৰ ধাৰাসমূহ এই মূলৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা পৰম্পৰাৰ অংশ।
কিন্তু, মধ্যযুগীয় ভাৰতৰ ভক্তি আৰু সন্ত আন্দোলনৰ সময়ত (প্ৰায় ৬ষ্ঠৰপৰা ১৭শ শতিকা) ভজনসমূহ ঐশ্বৰিক প্ৰতি উত্সাহী ভক্তি প্ৰকাশৰ উপায় হিচাপে প্ৰাধান্য লাভ কৰিছিল, যিয়ে জাতি আৰু সমাজৰ বাধাসমূহ ভাঙি পেলাইছিল। 
বিভিন্ন আঞ্চলিক ভাষাত পদ ৰচনা কৰি, কবীৰ, মীৰাবাঈ, তুলসীদাস, আৰু সুৰদাসৰ দৰে সন্ত আৰু কবিসকলে ভজনৰ জনপ্ৰিয়তা আৰু বৃহত্তৰ দৰ্শকৰ বাবে বোধগম্য কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ ভজনৰ গীতৰ পাঠে ঐশ্বৰিক প্ৰেমৰ সৰ্বজনীনতাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিছিল আৰু ভক্ত আৰু দেৱতাৰ মাজৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰ প্ৰশংসা কৰিছিল।

হিন্দু ভজন
হিন্দু পৰম্পৰাত এটা ভজন হৈছে আঞ্চলিক ভাষাত সংগীতৰ সৈতে এটা অনানুষ্ঠানিক, ঢিলা গঠনৰ ভক্তিমূলক গীত। ই ভাৰত আৰু নেপালত সৰ্বত্ৰ পোৱা যায়, কিন্তু বৈষ্ণৱ পৰম্পৰাত বিশেষভাৱে জনপ্ৰিয়, যিবোৰ বিষ্ণুৰ অৱতাৰ যেনে কৃষ্ণ, ৰাম, বিঠ্ঠল আৰু নাৰায়ণ (প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ সঙ্গীৰ সৈতে)ৰ প্ৰতি ভক্তিৰদ্বাৰা পৰিচালিত। দক্ষিণ ভাৰতত, ভজনৈসকলে এটা পৰম্পৰা (সম্প্ৰদায়) অনুসৰণ কৰে যাক দক্ষিণ ভাৰতীয় সম্প্ৰদায় ভজনৈ বোলা হয়। ইয়াত কেইবাশতিকা ধৰি অনুসৰণ কৰা এটা পৰম্পৰা জড়িত য’ত ভাৰতৰ বিভিন্ন ভাষাৰ গীত/কৃতি/গীতৰ পাঠৰ সৈতে মহান সংগীতৰচকৰ সংৰচনা অন্তৰ্ভুক্ত।
এটা ভজন ব্যক্তিগতভাৱে গোৱা হ’ব পাৰে, কিন্তু সাধাৰণতে একেলগে সমবেতভাৱে গোৱা হয় য’ত গীতৰ পাঠত স্থানীয় ভাষাত ধৰ্মীয় বা আধ্যাত্মিক বিষয়-বস্তু থাকে। ভজনসমূহত প্ৰায়ে দেৱতাৰ প্ৰতি প্ৰেমময় ভক্তি, মহাকাব্য বা পুৰাণৰ কিংবদন্তি, ভক্তি আন্দোলনৰ সন্তসকলৰ সংৰচনা, বা হিন্দু শাস্ত্ৰৰ আধ্যাত্মিক বিষয়-বস্তু বৰ্ণনা কৰা হয়। বহু হিন্দু পৰম্পৰাত ভজন হৈছে সমবেত গায়ন আৰু বন্ধনৰ এটা ৰূপ, যি ব্যক্তিক সংগীত-চালিত আধ্যাত্মিক আৰু ধৰ্মীয় অভিজ্ঞতাত অংশগ্ৰহণৰ সুযোগ দিয়ে আৰু সম্প্ৰদায়ক খাদ্য ভাগ কৰা, মিলিত হোৱা আৰু পুনৰ সংযোগৰ সৰ্বজনীন পৰিচয়ৰ অনুভূতি প্ৰদান কৰে। ১৯শ আৰু ২০শ শতিকাৰ ঔপনিৱেশিক যুগত, যেতিয়া ভাৰতীয় শ্ৰমিকসকলক ত্ৰিনিদাদ, ফিজি আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ দৰে দূৰৱৰ্তী দেশলৈ প্লাণ্টেশ্যনত সস্তা শ্ৰমিক হিচাপে আনা হৈছিল, তেতিয়া ভজনসমূহে সম্প্ৰদায় সংগঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
কিছুমান ভজন শতিকাজুৰি পুৰণি, সাৰ্বভাৰতীয়ভাৱে জনপ্ৰিয়, সম্প্ৰদায়ৰ পৰম্পৰা হিচাপে হস্তান্তৰিত, আন কিছুমান নতুনকৈ ৰচিত। হিন্দু পৰম্পৰাত সকলোৱে নিজৰ ইচ্ছা অনুসৰি যিকোনো ধাৰণা বা দেৱতাৰ প্ৰশংসাত ভজন ৰচনা কৰিবলৈ স্বাধীন। কিন্তু যিহেতু ইয়াক গোৱা হয়, সাধাৰণতে ই শাস্ত্ৰীয় ভাৰতীয় সংগীতৰ ছন্দ, ৰাগ আৰু তালৰ সৈতে সংগতিৰ বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে অনুসৰণ কৰে। ইয়াক মুকলি পৰিৱেশত, স্বামীনাৰায়ণ আন্দোলনৰ দৰে মন্দিৰৰ ভিতৰত, বৈষ্ণৱ মঠত, উৎসৱ বা বিশেষ অনুষ্ঠানত, আৰু তীৰ্থস্থানত গোৱা হয়।

হিন্দু পৰম্পৰাত ভজন বনাম কীৰ্তন
এটা ভজন কীৰ্তনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত, দুয়োটাৰে সাধাৰণ লক্ষ্য, বিষয়-বস্তু, সংগীতৰ থীম আৰু ভক্তিমূলক পৰিৱেশন শিল্পৰ অংশ। এটা ভজন অধিক মুক্ত ৰূপৰ, আৰু এটা একক সুৰ হ’ব পাৰে যি এজন গায়কৰদ্বাৰা এক বা অধিক বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে বা অবিহনে পৰিৱেশিত হয়। কীৰ্তন, তাৰ বিপৰীতে, অধিক গঠনমূলক দলীয় পৰিৱেশন, সাধাৰণতে কল এণ্ড ৰেচপন্স সংগীতৰ গঠনৰ সৈতে, যি এটা ঘনিষ্ঠ কথোপকথন বা ধাৰণাৰ কোমল ভাগ-বতৰাৰ দৰে, আৰু ইয়াত দুটা বা ততোধিক বাদ্যযন্ত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত,  যাৰ মূল বৈদিক যুগৰ ছন্দোবিদ্যা নীতিত আছে।
বহুতো কীৰ্তন দৰ্শকৰ অংশগ্ৰহণৰ বাবে গঠন কৰা হয়, য’ত গায়কে আধ্যাত্মিক মন্ত্ৰ, স্তোত্ৰ, মন্ত্ৰ বা থীমৰ আহ্বান জনায়, দৰ্শকে তাৰ পিছত মন্ত্ৰ পুনৰাবৃত্তি কৰি বা তেওঁলোকৰ ভাগ কৰা বিশ্বাসৰ উত্তৰ গাই উভতি জনায়।Sara Brown (2012), Every Word Is a Song, Every Step Is a Dance, PhD Thesis, Florida State University (Advisor: Michael Bakan), pages 25-26, 87-88, 277 এটা ভজন, তাৰ বিপৰীতে, হয় নীৰৱে অভিজ্ঞতা লাভ কৰা হয় বা "একেলগে গোৱা" হয়।

জৈন ধৰ্ম
স্তৱন হৈছে জৈন ধৰ্মত জনপ্ৰিয় আৰু ঐতিহাসিকভাৱে ব্যাপক ভক্তিমূলক সংগীতৰ ধাৰা। এটা স্তৱনৰ বিষয়-বস্তু বিভিন্ন, জিনৰ প্ৰশংসাৰপৰা জৈন ধৰ্মীয় ধাৰণা আৰু দৰ্শনলৈ, ভক্তি ভজনৰ দৰে।
জৈন ধৰ্ম সৃষ্টিকৰ্তা দেৱতাক অস্বীকাৰ কৰে, কিন্তু ৰক্ষক দেৱতা আৰু আত্মাৰ স্বৰ্গীয় জীৱ হিচাপে পুনৰ্জন্ম গ্ৰহণ কৰে, আৰু ইয়াৰ ভক্তিমূলক গায়ন পৰম্পৰাই এই বিশ্বাসসমূহ সংযোজন কৰে। স্তৱনত নৃত্য আৰু পূজাৰ আচাৰ অন্তৰ্ভুক্ত হ’ব পাৰে। উত্তৰ আৰু পশ্চিম ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাত ভজন নামেৰে জনাজাত, এটা স্তৱন সাধাৰণতে জৈন মহিলাৰ দলৰদ্বাৰা লোক সুৰত গোৱা হয়, আৰু জৈন ধৰ্মৰ ভিতৰত অনুষ্ঠান আৰু উৎসৱৰ আনুষ্ঠানিক অংশ।

বৌদ্ধ ধৰ্ম

অনেক বৌদ্ধ পৰম্পৰাই তেওঁলোকৰ আচাৰ-অনুষ্ঠান আৰু ভক্তিমূলক অনুশীলনৰ অংশ হিচাপে বাদ্যযন্ত্ৰৰ সংগতৰ সৈতে কণ্ঠ সংগীত ব্যৱহাৰ কৰে।Van Khê, Trân. “পূৰ্বীয় এছিয়াত বৌদ্ধ সংগীত।” The World of Music, vol. 26, no. 3, 1984, pp. 22–32. JSTOR, . Accessed 18 Dec. 2023.Mabbett, Ian W. “বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু সংগীত।” Asian Music, vol. 25, no. 1/2, 1993, pp. 9–28. JSTOR, . Accessed 18 Dec. 2023. বৌ Stuart, Fiona. “Hinduism in the Indian Diaspora in Trinidad.” Journal of Hindu-Christian Studies, vol. 11, no. 1, 1998, . Accessed 18 Dec. 2023.</ref>
দক্ষিণ এছিয়াত, বৌদ্ধ ভজন গায়নৰ কেইবাটাও পৰম্পৰা এতিয়াও আছে। এটা হৈছে নেওয়াৰী বৌদ্ধ গুনলা বাজন পৰম্পৰা, যাৰ এটা দীৰ্ঘ ইতি�hাস আছে।
বাঙালী বৰুৱা বৌদ্ধসকলৰো স্থানীয় ভাষাত গীত গোৱাৰ পৰম্পৰা আছে, যাক তেওঁলোকে বুদ্ধ-সংকীৰ্তন বা বুদ্ধ কীৰ্তন বোলে।Chatterjee, Aparna (2022). The Barua Buddhists: Lineage and Cultural Interface, pp. 91-92. Shhalaj Publishing House.

শিখ ধৰ্ম
শিখ পৰম্পৰাই এক নিৰাকাৰ ঈশ্বৰৰ প্ৰতি ভক্তিমূলক পূজাৰ ওপৰত প্ৰধান গুৰুত্ব দিয়ে, আৰু ভজন এই পূজাৰ অংশ। শিখ ধৰ্মত সমবেত গায়নৰ অধিক সাধাৰণ ৰূপক শব্দ কীৰ্তন বোলা হয়। এটা শব্দ কীৰ্তন পেছাদাৰী ধৰ্মীয় সংগীতজ্ঞৰদ্বাৰা পৰিৱেশিত হয়, য’ত শিখ শাস্ত্ৰৰ বাণী ('শব্দ', বা 'স্তোত্ৰ') নিৰ্দিষ্ট ৰাগ আৰু তালত গোৱা হয়।

আধুনিক ভজনৰ সংগীতৰচক আৰু গায়ক
এটা আধুনিক ভজনৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট ৰূপ নাই: ই মন্ত্ৰ বা কীৰ্তনৰ দৰে সৰল বা ধ্ৰুপদ, ঠুমৰী বা কৃতিৰ দৰে শাস্ত্ৰীয় ৰাগ আৰু তালৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি জটিল হ’ব পাৰে।
ভি. ডি. পালুস্কাৰ আৰু ভি. এন. ভাটখণ্ডেয়ে ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ সৈতে ভজনৰ সংমিশ্ৰণ ঘটাইছে। পণ্ডিত কুমাৰ গন্ধৰ্বই সন্ত কবীৰ আৰু মালৱা অঞ্চলৰ নিৰ্গুণী ভজনক বিখ্যাত কৰিছিল। নৃত্যশিল্পী মল্লিকা সাৰাভাইয়ে ভজনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি পৰিৱেশন প্ৰস্তুত কৰিছে। হায়দৰাবাদৰ অভিনয় চক্ৰৱৰ্তী শ্ৰী জে. এছ. ঈশ্বৰ প্ৰসাদ ৰাও, যি এ. এল. কৃষ্ণমূৰ্তি ভাগৱতাৰৰ শিষ্য, পুদুক্কোট্টাই পদ্ধতিৰ, তেওঁ "নিত্য সংকীৰ্তনম" শীৰ্ষকৰ অধীনত সম্প্ৰদায় ভজনৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি পৰিৱেশন প্ৰস্তুত কৰিছে।
বৈষ্ণৱ ধৰ্ম, শৈৱ ধৰ্ম, শক্তি ধৰ্ম পৰম্পৰা, বৈদিক মন্ত্ৰ আৰু যোগ মন্ত্ৰৰ ভজনসমূহ পশ্চিমীয়া সংগীতৰ শ্বীট ফৰ্মেটত ৰচনা, প্ৰকাশিত বা কৃষ্ণ দাস, দেৱা প্ৰেমাল, মিটেন, আৰু পূৰ্ব ভাৰতীয় ঐতিহ্যৰ প্ৰভাবিত বিভিন্ন পশ্চিমী ভাৰতীয় গায়কৰদ্বাৰা ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে।
জৈন ধৰ্মৰ স্তৱন সংৰচনা আৰু সাহিত্য বিস্তৃত, শ্ৰী সুধৰা স্তৱন সংগ্ৰহৰদ্বাৰা ঐতিহাসিক দৃষ্টিভংগী প্ৰদান কৰা হৈছে, যি জৈন পৰিয়ালৰ "পূজাৰ বাকচ"ত পৰম্পৰাগতভাৱে সংৰক্ষিত। ই জৈন গীতৰ পাঠৰ সৈতে ভেক্টৰযুক্ত পাঠ আৰু শাস্ত্ৰীয়ভাৱে অনুপ্ৰাণিত।
কৃপালু মহাৰাজ আধুনিক যুগৰ ভক্তি নেতা আৰু ভজন-কীৰ্তন সংগীতৰচকৰ ভিতৰত এজন।Hutton, F. 2008. Rose lore: essays in cultural history and semiotics. Lexington Books. তেওঁ এগাৰ হাজাৰ এশ এগাৰটা দোহা (দ্বিপদী) ৰচনা কৰিছে ৰাধা আৰু কৃষ্ণৰ লীলা আৰু ভক্তিমূলক দৰ্শন ৰাধা গোবিন্দ গীতৰ ওপৰত; ১০০৮টা পদ (গীত) যাক প্ৰেম ৰস মদিৰা বোলা হয়; যুগল শতক আৰু যুগল ৰস ৰূপত শ শ কীৰ্তন; কৃষ্ণৰ সৌন্দৰ্য আৰু সজ্জা সম্পূৰ্ণৰূপে বৰ্ণনা কৰা বাৰটা পদ আৰু ৰাধাৰ সৌন্দৰ্য আৰু সজ্জা বৰ্ণনা কৰা তেৰটা পদ যাক শ্ৰী কৃষ্ণ দ্বাদশী আৰু শ্ৰী ৰাধা ত্ৰয়োদশী বোলা হয়।Saraswati, S. 2001. The true history and the relfigion of India: a concise encyclopedia of authentic hinduism. Motilal Banarsidass শ্ৰী মহাৰাজীৰ ভজন আৰু কীৰ্তন ভাৰতৰ বিখ্যাত গায়ক যেনে মান্না দে,Kinnear, M. 1985. A discography of Hindustani and Karnatic music. Greenwood Press. অজ্ঞিষ, অনুৰাধা পাউডৱাল আৰু অনুপ জালোটাৰদ্বাৰা ৰেকৰ্ড কৰা হৈছে।Rang De with Anup Jalota at Radha Madhav Dham, Austin . 20 October 2011. Indo-American News. Retrieved 15 December 2011.Sampradaya Bhajanai, Birmingham, UK. 14 July 2017. How to perform Dakshina Bharatha Sampradaya Bhajanai with English Lyrics.
পুৰণি দিনত, সন্ত যেনে মীৰাবাঈ, সুৰদাস, আৰু নৰসিংহ মেহতায়ে কেইবাটাও ভজন ৰচনা কৰিছিল যি আজিও সৰ্বজনীনভাৱে গোৱা হয়। 

অধিক পঠন
 চলচ্চিত্ৰৰ ভক্তিমূলক গীত
 গুৰুনাথ
 শালবেগা
 স্তোত্ৰ
 কীৰ্তন
 ৰাগ

উল্লেখ

উৎস

বাহিৰৰ সংযোগ

 ভজন - কীৰ্তন - আৰতি (হিন্দী ভজনৰ গীতৰ পাঠ, অডিঅ’ আৰু ভিডিঅ’ৰ সংগ্ৰহ)

শ্ৰেণী:সংগীত
শ্ৰেণী:হিন্দু প্ৰাৰ্থনা আৰু ধ্যান