ঘৰানা

ঘৰানা হৈছে হিন্দুস্তানী সংগীত (উত্তৰ ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় সংগীত)ত ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ এক সামাজিক সংগঠনৰ ব্যৱস্থা, যিয়ে সংগীতশিল্পী বা নৃত্যশিল্পীসকলক বংশ বা শিষ্যত্বৰদ্বাৰা সংযুক্ত কৰে, আৰু সৰ্বোপৰি কোনো বিশেষ সাংগীতিক শৈলীৰ প্ৰতি আনুগত্যৰদ্বাৰা সংযুক্ত কৰে। 

ঘৰানা শব্দটো হিন্দী শব্দ 'ঘৰ'ৰপৰা আহিছে যাৰ অৰ্থ 'বাড়ী'। য়ে সাধাৰণতে সেই স্থানক বুজায় য'ত সাংগীতিক আদৰ্শৰ উৎপত্তি হৈছিল; উদাহৰণস্বৰূপে, খেয়াল গোৱাৰ বাবে বিখ্যাত কিছুমান ঘৰানা হ'ল: গোৱালিয়ৰ, দিল্লী, আগ্ৰা, ইন্দোৰ, কাশ্মীৰী, আত্ৰাউলি-জয়পুৰ, কিৰানা আৰু পাতিয়ালা। চাৰিটা বিখ্যাত কথক ঘৰানা হ'ল: লক্ষ্ণৌ, আত্ৰাউলি-জয়পুৰ, বেনাৰস আৰু ৰায়গড়।

কণ্ঠসংগীতৰ ঘৰানাসমূহ

খেয়ালৰ ঘৰানাসমূহ
খেয়ালত ঘৰানা ব্যৱস্থাৰ শিপা গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰাৰ মাজত আছিল আৰু ই ধ্ৰুপদ বাণী ব্যৱস্থাৰ দৰে আছিল। ঘৰানা ব্যৱস্থা মোগল সাম্ৰাজ্যৰ ক্ৰমাগত পতনৰদ্বাৰা বহুলভাৱে প্ৰভাবিত হৈছিল, যিয়ে সংগীতশিল্পীসকলক দিল্লীৰপৰা গোৱালিয়ৰ, লক্ষ্ণৌ, হায়দৰাবাদ, পাতিয়ালা আৰু ৰামপুৰৰ দৰে ৰাজকীয় ৰাজ্যসমূহলৈ যাবলৈ বাধ্য কৰিছিল। 

ঘৰানাসমূহৰ খেয়াল উপস্থাপনৰ স্বকীয় শৈলী আছে — ৰচনাৰ শব্দসমূহত কিমান গুৰুত্ব দিব আৰু কেনেকৈ উচ্চাৰণ কৰিব, কেতিয়া স্থায়ী আৰু অন্তৰা গাব, আৰম্ভণিতে অমিত্ৰাক্ষৰ আলাপ গাব নে নাগাব, কি ধৰণৰ উৎকৃষ্টতা ব্যৱহাৰ কৰিব, ছন্দময় দিশত কিমান গুৰুত্ব দিব, আৰু অন্যান্য। অৱশ্যে, এটা ঘৰানাৰ এজন ব্যক্তিগত পৰিৱেশনকাৰীয়ে তেওঁৰ গায়কী (গোৱা শৈলী)ত আন এটা ঘৰানাৰ আকৰ্ষণীয় শৈলীগত দিশসমূহ লোৱাৰ বাছনি কৰিব পাৰে। দহটা প্ৰধান খেয়াল ঘৰানা আছে, আৰু সেইবোৰ হ'ল:Gharanas at ITC Sangeet Research Academy.
ঘৰানা প্ৰতিষ্ঠাপক শিল্পী আনুমানিক প্ৰতিষ্ঠাৰ তাৰিখ বিখ্যাত প্ৰতিপাদক বৈশিষ্ট্যসমূহকাওৱাল বাচ্চনৰ ঘৰানা আবু'ল হাসান যমীন উদ-দীন খুছৰাউ
আৰু তেওঁৰ ১২ জন ছাত্ৰত্ৰয়োদশ শতিকাআমিৰ খশ্ৰু মীৰ বুলা কালাৱন্ত, মীৰ হাছান সাৱন্ত, মীৰ গুণৱন্ত, শ্বাহ শ্বাহ সদাৰাং, শ্বাহ আদাৰাং, শ্বেইখ ফিৰোজ
(শ্বাহ ভিকান)
তাজ খান

(ৰং ৰুছ)
শ্বেইখ অজমল
(মিয়া আচপাল) মীৰ কুতুব বক্স (মিয়া তানৰাছ) হাজী মুহাম্মদ সিদ্দিক খান, মুজাফফৰ খানকাৱাল বাচ্চন কা ঘৰানা হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত পৰম্পৰাৰ আটাইতকৈ পুৰণি খেয়াল ঘৰানা।
এই ঘৰানাৰ সদস্যসকলে ৰাগদাৰিক গোৱালিয়ৰ, জয়পুৰ, আৰু আগ্ৰাৰ দৰে ধ্ৰুপদ-তথ্যপ্ৰাপ্ত ঘৰানাসমূহতকৈ অধিক স্বাধীনতাৰে সন্মুখীন হয়।

ভাৱ আৰু বিৱৰণৰ ওপৰত জোৰ দিয়াটো এই শৈলীৰ বৈশিষ্ট্য।

 ভঁৰাল 
বিস্তৃত খেয়াল ৰচনাসমূহৰ উপৰি, এই ঘৰানাটো ইয়াৰ কাৱালসকলৰ বাবে বিখ্যাত। দিল্লী ঘৰানা হজৰত আমীৰ খশ্ৰু, মিয়া সামতি ত্ৰয়োদশ শতিকা সদাৰাং, আদাৰাং, মিয়া আচপাল, তানৰাছ খান, মাম্মান খান, চান্দ খান, নাছিৰ আহমেদ খান, কৃষ্ণ বিষ্ট, ইকবাল আহমদ খান আটাইতকৈ পুৰণি খেয়াল ঘৰানা, তানৰ বিস্তৃত পৰিসৰ, বোল বন্ত, বোল তান, দ্ৰুত তান প্ৰকৃতি, গমক তান, সুৰ আৰু লয়কাৰীৰ ওপৰত গুৰুত্ব, ৰাগৰ সংগঠিত বাঢ়তগোৱালিয়ৰ ঘৰানা নাথান পীৰ বক্স, হাচ্চু খান, হাদ্দু খান, নাথু খান ষোড়শ শতিকাৰ মধ্যভাগ বিষ্ণু দিগম্বৰ পলুস্কাৰ, ওঙ্কাৰণাথ ঠাকুৰ, গুলাম হাছান শগ্গান, ডি. ভি. পলুস্কাৰ, পণ্ডিত ৰাজা ভাইয়া পূঞ্চৱালে, পণ্ডিত বালাসাহেব পূঞ্চৱালে, সুনন্দা পটনায়ক, মালিনী ৰাজুৰকাৰ, বীণা সহস্ৰবুদ্ধে, এন. ৰাজম এই ঘৰানাৰ আটাইতকৈ লক্ষণীয় বৈশিষ্ট্য হ'ল তানসমূহত গমকৰ ওপৰত দৃঢ় গুৰুত্ব, লগতে বোল-বন্ত, বোল-তানৰ ব্যৱহাৰ, সৰগমৰ ব্যৱহাৰ নাই, তানত বিস্তৃত পৰিসৰ, আলঙ্কাৰিক তান, অৱৰোহী সপাট তান, সুৰ আৰু ছন্দত প্ৰায় একে গুৰুত্ব, সৰল (যৌগিক নহয়) ৰাগৰ প্ৰতি পছন্দ, বন্দিশৰ ভঁৰাল, তানৰ বিবিধতাআগ্ৰা ঘৰানা ঘগ্গে খুদাবক্স ঊনবিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগ ফৈয়াজ খান, বিলায়েৎ হুছেইন খান, শৰাফৎ হুছেইন খান, শ্ৰীকৃষ্ণ ৰতনজনকৰ, জিতেন্দ্ৰ অভিষেকী নোম-তোম প্ৰকৃতিৰ আলাপ আৰু অন্যান্য উপাদানৰ সৈতে ধ্ৰুপদৰ সৈতে অধিক ঘনিষ্ঠ, ছন্দময় খেল, তীনতালত তিস্ৰ জাতিৰ ঘন ব্যৱহাৰ, বিস্তৃত পৰিসৰ আৰু কণ্ঠৰ শক্তিশালী নিক্ষেপ অৰ্জনৰ বাবে কণ্ঠসংস্কৃতিৰ ওপৰত গুৰুত্ব, বোল-বান্ত, বোল-তান, সৰগমৰ বিৰল ব্যৱহাৰ, লেহেমীয়া তান, জব্দ তানৰ ব্যৱহাৰ, পৰম্পৰাগত আৰু স্ব-ৰচিত বন্দিশৰ ভঁৰালকিৰানা ঘৰানা আব্দুল কৰিম খান, আব্দুল ওহিদ খান ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফাল "প্ৰৌঢ় গন্ধৰ্ব" পণ্ডিত বিশ্বনাথবুৱা যাধৱ, পণ্ডিত বি. ভি. যাধৱ, পণ্ডিত আৰ. ভি. যাধৱ, শকুন্তলাৰাজে আৰ. যাধৱ, পণ্ডিত পি. ভি. যাধৱ
সাৱাই গান্ধৰ্ব, ভীমসেন যোশী, প্ৰভা আত্ৰে, হীৰাবাঈ বৰোডেকাৰ, গঙ্গুবাঈ হাঙ্গাল

আমীৰ খান (কিৰানা ঘৰানাৰদ্বাৰা অত্যধিক প্ৰভাবিত) কিৰানাক প্ৰায়ে হিন্দুস্তানী শাস্ত্ৰীয় কণ্ঠসংগীতৰ পতাকাবাহী হিচাপে গণ্য কৰা হয়। 
এই ঘৰানাৰ মুখ্য উদ্দেশ্য স্বৰসমূহৰ নিখুঁত স্বৰভিত্তি আৰু সুৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব, লগতে লেহেমীয়া গতিৰ ৰাগ বিকাশ, দীৰ্ঘ আৰু স্থায়ী স্বৰ, সাধাৰণতে পৰম্পৰাগত ৰাগ, সৰগমৰ ব্যৱহাৰ, অতি কম বোল-বন্ত, লিখনিৰ স্পষ্ট উচ্চাৰণ, কিছুমান কৰ্ণাটকী ৰাগ আৰু ৰাগ বৈশিষ্ট্যৰ ব্যৱহাৰ, বাদ্যযন্ত্ৰৰ তুলনাত কণ্ঠসংগীতৰ ওপৰত গুৰুত্ব। অত্যন্ত সজ্জিত আৰু জটিল তান। ভেণ্ডীবজাৰ ঘৰানা ছজ্জু খান, নাজীৰ খান, খাদিম হুছেইন খান ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফাল আমান আলী খান, অঞ্জনীবাঈ মালপেকাৰ
আমীৰ খান (ভেণ্ডীবজাৰ ঘৰানাৰদ্বাৰা অত্যধিক প্ৰভাবিত) এক নিশ্বাসত দীৰ্ঘ অংশ গাব পৰাৰ বাবে শ্বাস নিয়ন্ত্ৰণৰ ওপৰত গুৰুত্ব, বিস্তৃত আলাপৰ বাবে মেৰুখণ্ডৰ ব্যৱহাৰ, গামাক তান আৰু সৰগমৰ ব্যৱহাৰ, কিছুমান কৰ্ণাটকী ৰাগৰ ব্যৱহাৰজয়পুৰ-আত্ৰাউলি ঘৰানা আল্লাদিয়া খান ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফাল কেশৰবাঈ কেৰকাৰ, মোগুবাঈ কুৰ্দিকাৰ, মল্লিকাৰ্জুন মানসুৰ, কিশোৰী আমোনকাৰ, অশ্বিনী ভিডে-দেশপাণ্ডে বিৰল আৰু জটিল ৰাগৰ ভঁৰাল, আগ্ৰা ঘৰানাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি, বাঢ়তৰ বাবে আকাৰৰ ব্যৱহাৰ, তীনতাল, ৰূপক, ঝপতাল আৰু আদা-চৌতালৰ গধুৰ ব্যৱহাৰ, ছন্দময় খেল, বোল-বান্ত আৰু বোল-তানৰ ব্যৱহাৰ, তৰঙ্গময় তান, তানৰ ওপৰত গধুৰ গুৰুত্বপাতিয়ালা ঘৰানা বড়ে ফতেহ আলী খান, আলী বক্স খান ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফাল বড়ে গুলাম আলী খান, ফতেহ আলী-আমানৎ আলী খান, বসন্তৰাও দেশপাণ্ডে, জগদীশ প্ৰসাদ, সন্ধ্যা মুখাৰ্জী, প্ৰসুন বেনাৰ্জী, মীৰা বেনাৰ্জী, অজয় চক্ৰবৰ্তী পাতিয়ালাক প্ৰায়ে কেইবাটাও পূৰ্ব-বিদ্যমান ঘৰানাৰ সমাহাৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয় আৰু ই দিল্লী ঘৰানা, গোৱালিয়ৰ ঘৰানা আৰু জয়পুৰ-আত্ৰাউলি ঘৰানাৰ সাংগীতিক পৰম্পৰাসমূহ একত্ৰিত কৰাৰ দাবী কৰিছে আৰু অন্যান্য ঘৰানাৰপৰা উপাদান ধাৰ কৰাৰ বাবে পৰিচিত। 
এই ঘৰানা ইয়াৰ বৈচিত্ৰ্যৰ বাবেও পৰিচিত, কেৱল ইয়াৰ খেয়াল গোৱাৰ বাবেই নহয় বৰঞ্চ শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ অন্যান্য ৰূপতো প্ৰৱেশ কৰি আৰু তাত দৃঢ় পদক্ষেপ স্থাপন কৰাৰ বাবেও। 
কণ্ঠৰ বিকাশৰ ওপৰত গুৰুত্ব, সুৰ আৰু ছন্দত প্ৰায় একে গুৰুত্ব, মাজে মাজে টনিক স্থানান্তৰণৰ সৈতে বোল-বান্তৰ দৰে সৰগম, মাজে মাজে বোল-তানৰ ব্যৱহাৰ, তানৰ বিবিধাতা, দ্ৰুত সৰগম আৰু তান প্ৰকৃতি, অন্তৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে, তপ্পা শৈলীৰ প্ৰভাৱৰামপুৰ-সহাসৱান ঘৰানা ইনায়েৎ হুছেইন খান ঊনবিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগ মুস্তাক হুছেইন খান, শানো খুৰানা, ৰছিদ খান, নিচাৰ হুছেইন খান, গুলাম মুস্তফা খান, গুলাম সাদিক খান, গুলাম আব্বাছ খান সুৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব, বোল-তান, সৰগম তান, অত্যন্ত বৈচিত্ৰ্যমজ় আকাৰ তান আৰু লয়কাৰীৰ ওপৰত ভাল নিয়ন্ত্ৰণ, লগতে তৰানাৰ ওপৰত দৃঢ় দখলইন্দোৰ ঘৰানা আমীৰ খান বিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগ লেহেমীয়া গতি আৰু শান্তভাৱে ৰাগ বিকাশ, প্ৰধানতঃ নিম্ন আৰু মধ্য সপ্তকত উৎকৃষ্টতা, গম্ভীৰ আৰু বিস্তৃত ৰাগৰ প্ৰতি প্ৰৱণতা, সুৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব, উৎকৃষ্টতাৰ মাজত যুগ্ম বিৰতিৰ বিচক্ষণ ব্যৱহাৰ, মেৰুখণ্ড প্ৰকৃতি ব্যৱহাৰ কৰি বোল আলাপ আৰু সৰগম, মুৰ্কীৰ কম প্ৰয়োগ, প্ৰদৰ্শনৰ সকলো অংশত কান স্বৰৰ ব্যৱহাৰ, আত্মদৰ্শনমূলক গুণাগুণ সংৰক্ষণৰ বাবে অলঙ্কাৰৰ নিয়ন্ত্ৰিত ব্যৱহাৰ, তিহাইৰ বিৰল ব্যৱহাৰ, লিখনীৰ সতৰ্ক উচ্চাৰণ, অন্তৰা অন্তৰ্ভুক্ত কৰিব পাৰে বা নকৰিবও পাৰে, এটা তানত একাধিক লয় জাতি, এটা তানত তানপ্ৰকাৰৰ মিশ্ৰণ, ৰুবাইদাৰ তৰানাৰ বাবে পৰিচিত (ছোটা খেয়ালৰ দৰে গণ্য)মেৱাতী ঘৰানা ঘগ্গে নাজিৰ খান ঊনবিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগ যশৰাজ, কলা ৰামনাথ, সঞ্জীৱ অভ্যঙ্কাৰ সুৰৰ ওপৰত গুৰুত্ব, ভজনৰ বাবে পৰিচিত, সপাট তান আৰু গামাক তানৰ ব্যৱহাৰ, সৰগমৰ ব্যৱহাৰশাম চৌৰাসিয়া ঘৰানা মিয়া চান্দ খান, মিয়া সূৰজ খান ষোড়শ শতিকাৰ শেষৰ ফাল সালামৎ আলী আৰু নাজকৎ আলী খান বোল-তান আৰু তিহাই ব্যৱহাৰ কৰি লয়কাৰীৰ ওপৰত গুৰুত্ব, দ্ৰুত সৰগম আৰু তান প্ৰকৃতিকুনৱাৰ শ্যাম ঘৰানাগোস্বামী লালজী মহাৰাজ ("কুনৱাৰ শ্যাম")ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষৰ ফাললক্ষ্মণ প্ৰসাদ জয়পুৰৱালে, গোবিন্দ প্ৰসাদ জয়পুৰৱালে, ভৱদীপ জয়পুৰৱালে, অমিত চৌধুৰীমীণ্ড-ভিত্তিক আলাপ, জটিল তান প্ৰকৃতি আৰু লয়কাৰী

ধ্ৰুপদ ঘৰানাসমূহ
ধ্ৰুপদ পৰম্পৰাত চাৰিটা মূল শৈলী আছে:
 দাগৰবাণী ("সাধাৰণী গীতি")
 গৌহৰবাণী ঘৰানা
 খান্দাৰবাণী ঘৰানা
 নৌহৰবাণী ঘৰানা

আজিৰ জীৱিত ধ্ৰুপদ পৰম্পৰাসমূহ উপৰ্যুক্ত চাৰিটা শৈলীৰ বংশধৰ। 
 দাগৰ ঘৰানা, দাগৰ পৰিয়ালৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত
 বিষ্ণুপুৰ ঘৰানা, পশ্চিমবঙ্গৰ কীৰ্তনকাৰসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত (ত্ৰয়োদশ শতিকা)
 দৰভাঙ্গা ঘৰানা, বিহাৰৰ দৰভাঙ্গাত প্ৰতিষ্ঠিত
 ডুমৰাও ঘৰানা, বক্সাৰ, বিহাৰত ডুমৰাও মহাৰাজ, আৰু সংগীতশিল্পী পণ্ডিত ঘনাৰাং দুবেয়ৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত
 বেতিয়াহ ঘৰানা, বিহাৰৰ বেতিয়াহত প্ৰতিষ্ঠিত
 তালৱণ্ডী ঘৰানা
 মেৱাতী ঘৰানা, ওহিদ খান (বীনকাৰ) আৰু ঘগ্গে নাজিৰ খানৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত। খান্দাৰবাণী ঘৰানাৰপৰা উৎপন্ন। 
 কালপি ঘৰানা

ঠুমৰী ঘৰানাসমূহ
বেনাৰস ঘৰানাত, গীতৰ লিখনীৰ শব্দসমূহ সিহঁতৰ অৰ্থ প্ৰকাশ কৰিবলৈ সাংগীতিকভাৱে সুশোভিত কৰা হয়, আনহাতে লক্ষ্ণৌ ঘৰানাই জটিলভাৱে সুশোভিত আৰু সূক্ষ্ম ঠুমৰী উপস্থাপন কৰে যিবোৰ নিজৰ কামুকতাত স্পষ্ট। পাতিয়ালা ঘৰানাৰ ঠুমৰীৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হ'ল পাঞ্জাব অঞ্চলৰপৰা টাপ্পাৰ অন্তৰ্ভুক্তি। এই টাপ্পা উপাদানৰ সৈতেই পাতিয়ালা ঘৰানাই নিজৰ প্ৰভাৱ পেলায়, খেয়াল-অধ্যুষিত বেনাৰস ঠুমৰীসমূহ আৰু নৃত্য-অভিমুখী লক্ষ্ণৌ ঠুমৰীসমূহৰপৰা আঁতৰি গৈ।Modern history of Hindustani classical music at ITC Sangeet Research Academy. বেনাৰস ঘৰানা ত্ৰয়োদশ শতিকাত কীৰ্তনকাৰসকলৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল আৰু সিদ্ধেশ্বৰী দেবী, ৰাছুলান বাঈ, বড়ি মতি বাঈ, মহাদেৱ মিশ্ৰ, গিৰিজা দেবী (বিংশ শতিকাৰ মধ্যভাগ) আৰু সবিতা দেবীৰদ্বাৰা পুনৰুজ্জীৱিত হৈছিল।

বাদ্যযন্ত্ৰৰ ঘৰানাসমূহ

তবলা ঘৰানাসমূহ
নিম্নলিখিত ছয়টা ব্যাপকভাৱে স্বীকৃত ঘৰানা (প্ৰতিষ্ঠাৰ কালক্ৰম অনুসাৰে ক্ৰমবদ্ধ):
 দিল্লী ঘৰানা তবলা ঘৰানাসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি
 আজৰাৰা ঘৰানা দিল্লী ঘৰানাৰ এটা শাখা আৰু ইয়াৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে সম্পৰ্কিত
 লক্ষ্ণৌ ঘৰানাৰ কথকৰ জৰিয়তে ছন্দময় বিকাশ আছে
 বেনাৰস ঘৰানা
 পাঞ্জাব ঘৰানা, আল্লা ৰাখা আৰু জাকিৰ হুছেইনৰদ্বাৰা জনপ্ৰিয় কৰা, ইয়াৰ মূল পাখাৱজ ভঁৰালৰ জৰিয়তে বিকশিত
 ফাৰ্ৰুখাবাদ ঘৰানা সৰ্বকনিষ্ঠ স্বীকৃত তবলা ঘৰানা, আৰু সকলো ঘৰানাৰ এটা শাখা, সিহঁতৰ মূল ধাৰণাসমূহ বৈশিষ্ট্য দেখুওৱা

 ঘৰানা প্ৰতিষ্থাপক শিল্পী অনুমাণিক প্ৰতিষ্ঠাৰ তাৰিখ প্ৰতিষ্ঠাৰ স্থান বিখ্যাত প্ৰতিপাদক দিল্লী ঘৰানা সিদ্ধাৰ খান অষ্টাদশ শতিকাৰ আৰম্ভণি দিল্লী ঘামি খান, ইমাম আলী খান, মুন্নু খান, লতিফ আহমেদ খান, শফাৎ আহমেদ খান আজৰাৰা ঘৰানা কাল্লু খান, মিৰু খান ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণি আজৰাৰা হাবিবুদ্দিন খান, মেহবুব হুছেইন খান, সুধীৰকুমাৰ সক্সেনা, মঞ্জু খান, ইউছুফ খান, ৰামজান খান, সৰৱাৰ সব্ৰী, আকৰাম খান লক্ষ্ণৌ ঘৰানা মিয়া বক্সু ঊনবিংশ শতিকা লক্ষ্ণৌ ইলমাছ হুছেইন খান, তিমিৰ ৰয় চৌধুৰী, আচ্ছান মহাৰাজ, অনিল ভট্টাচাৰ্য, বিশ্বজিৎ ভট্টাচাৰ্য, সন্তোষ বিশ্বাস, স্বপন চৌধুৰী, ফৈয়াজ খান বেনাৰস ঘৰানা ৰাম সহায় অষ্টাদশ শতিকাৰ শেষৰ ফাল বেনাৰস ৰাম সহায়, কাণ্ঠে মহাৰাজ, অনোখেলাল মিশ্ৰ, শম্তা প্ৰসাদ, কিশেন মহাৰাজ, মহাপুৰুষ মিশ্ৰ, কুমাৰ বসু, আনন্দগোপাল বন্দ্যোপাধ্যায়, সমৰ সাহা, সন্দীপ দাস ফাৰ্ৰুখাবাদ ঘৰানা হাজী বিলায়েৎ আলী খান ঊনবিংশ শতিকা ফাৰ্ৰুখাবাদ উস্তাদ আমীৰ হুছেইন খান, মাসিত খান, আহমেদজান থিৰাকৱা, জ্ঞান প্ৰকাশ ঘোষ, কেৰামতুল্লাহ খান, কনাই দত্ত, শ্যামল বসু, শঙ্কৰ ঘোষ, অনিন্দ্য চট্টোপাধ্যায়, বিক্ৰম ঘোষ পাঞ্জাব ঘৰানা মিয়া কাদেৰ বক্স ঊনবিংশ শতিকা পাঞ্জাব কাদীৰ বুক্স, শৌকত হুছেইন খান, আল্লা ৰাখা খান, জাকিৰ হুছেইন, যোগেশ সামসি, আব্দুল সত্তাৰ তাৰী খান

 বতাহী আৰু তাঁতী বাদ্যযন্ত্ৰ 
 বিষ্ণুপুৰ ঘৰানা (ধ্ৰুপদ, ৰুদ্ৰ বীণা, চেতাৰ, এছৰাজ)
 সোপৰী-ছুফিয়ানা ঘৰানা (সন্তুৰ)

চেতাৰ ঘৰানাসমূহ
 ইটাৱা ঘৰানা
 মাইহাৰ ঘৰানা
 সেনিয়া ঘৰানা
 ইন্দোৰ ঘৰানা (বীনকাৰ ঘৰানা)
 জয়পুৰ-আত্ৰাউলি ঘৰানা
 মেৱাতী ঘৰানা

সৰোদ ঘৰানাসমূহ
 সেনিয়া-মাইহাৰ ঘৰানা
 সেনিয়া-শাহজাহানপুৰ ঘৰানা
 লক্ষ্ণৌ-শাহজাহানপুৰ ঘৰানা
 সেনিয়া-বাংগাশ ঘৰানা

নৃত্যৰ ঘৰানাসমূহ

কথকত আজিৰ পৰিৱেশনকাৰীসকলে সাধাৰণতে কথকৰ চাৰিটা প্ৰধান বিদ্যালয়ৰপৰা নিজৰ বংশধাৰা আঁকে: জয়পুৰ-আত্ৰাউলি ঘৰানা, লক্ষ্ণৌ নৃত্য ঘৰানা, বেনাৰস ঘৰানা (যথাক্ৰমে কচৱাহা ৰাজপুত ৰজাসকলৰ, ঔধৰ নৱাব, আৰু বাৰাণসীৰ দৰবাৰত জন্ম) আৰু ৰায়গড় ঘৰানা (ৰায়গড়ৰ মহাৰাজ চক্ৰধৰ সিংহৰ দৰবাৰত জন্ম। )

লক্ষ্ণৌ ঘৰানা সমগ্ৰ দেশতে আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় হৈ আছে। অৱশ্যে, শেহতীয়া সময়ত আত্ৰাউলি-জয়পুৰ ঘৰানাই সমানে অগ্ৰগতি কৰিছে আৰু আজি ভাৰতৰ বেছিভাগ পৰিৱেশনকাৰীয়ে দুয়োটা শৈলীৰ কৌশল প্ৰদৰ্শন কৰে। অন্যান্য নৃত্য ৰূপৰপৰা কৌশল আৰু ভঙ্গিমাৰ সংমিশ্ৰণৰ সৈতে, গতিবিধি আৰু ইঙ্গিতৰ বিশুদ্ধতা সমসাময়িক ধাৰাৰ লগে লগে পাতলা বা পৰিবৰ্তিত হ'ব পাৰে। ৰায়গড় ঘৰানা নিজৰ স্বকীয় ৰচনা আৰু হাজাৰ হাজাৰ অনুগামীৰ বাবে বিখ্যাত। 

তথ্য সংগ্ৰহ

বাহ্যিক সংযোগ
স্বৰগঙ্গাত ঘৰানা ডাটাবেচ 
হিন্দুস্তানী সংগীতৰ ঘৰানাসমূহ 
ঘৰানা পৰম্পৰা অধ্যাপক আৰ. চি. মেহেতাৰদ্বাৰা

শ্ৰেণী:সংগীত