ৰাগ দীপক

ৰাগ দীপক হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ একটি বিশেষ ৰাগ। এই ৰাগটি মূলতঃ তানসেনৰ সৈতে জড়িত কিংবদন্তি কাহিনীৰ বাবে পৰিচিত। কঠোৰভাৱে ক'বলৈ গ'লে, দীপক এটা 'হেৰুৱা ৰাগ', যিটো তানসেনৰ কিংবদন্তি অগ্নি-আনয়নকাৰী সুৰ হিচাপে আমাৰ ওচৰত জনাজাত - যিটোৱে নিয়ন্ত্ৰণহীন অগ্নিকাণ্ডৰ সৃষ্টি কৰা বুলি কোৱা হয়। 

 ইতিহাস 

ৰাগ দীপকৰ ইতিহাস মূলতঃ মোগল সম্ৰাট আকবৰৰ সভাগায়ক তানসেনৰ লগত জড়িত। যেতিয়া তানসেন তেওঁৰ উচ্চতাত পৰিছিল, তেওঁক আকবৰৰ নৱৰত্নত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। সম্ৰাট আকবৰ তানসেনৰ সংগীতৰ এনে ৰসিক হৈ পৰিছিল যে তেওঁ সকলো কথা মানি চলিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। 

 কিংবদন্তি 

তানসেনৰ সফলতা দেখি অন্যান্য সভাগায়কসকলে ঈৰ্ষান্বিত হৈ পৰিছিল। এই লোকসকলে তানসেনৰ ধ্বংসৰ বাবে এটা পৰিকল্পনা কৰিছিল। তেওঁলোক সকলোৱে সম্ৰাট আকবৰক তানসেনক 'দীপক' ৰাগ গাবলৈ কোৱাৰ অনুৰোধ কৰিছিল। আকবৰক কোৱা হৈছিল যে তানসেনৰ বাহিৰে আন কোনেও এই ৰাগ সঠিকভাৱে গাব নোৱাৰে। 

পৰম্পৰাগত কাহিনী অনুসৰি, তানসেনৰ ৰাগ পৰিৱেশনে জন্তুবোৰক নিৰ্মল কৰিব পাৰিছিল আৰু দিনক ৰাতিলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিব পাৰিছিল। দীপক ৰাগৰ ক্ষেত্ৰত এনে কোৱা হয় যে ইয়াৰ পৰিৱেশনৰ ফলত অগ্নিৰ সৃষ্টি হ'ব পাৰে।

 সংগীততাত্ত্বিক বিশেষত্ব 

ৰাগ দীপকৰ সংগীততাত্ত্বিক গঠন সম্পৰ্কে আজিকালি অধিকাংশ সংগীতশিল্পীয়ে এই ৰাগটো পৰিৱেশন নকৰে আৰু ইয়াৰ সুৰৰ গাঁথনিও সাধাৰণতে জনা নাযায়। 

এই ৰাগৰ স্বৰ সংগতি SRGmPDnNS বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে।

 বৰ্তমানৰ অৱস্থা 

কঠোৰভাৱে ক'বলৈ গ'লে, দীপক এটা 'হেৰুৱা ৰাগ'। আধুনিক সংগীতত এই ৰাগৰ পৰিৱেশনা অত্যন্ত দুৰ্লভ। তথাপি কেইজনমান সংগীতজ্ঞই এই ৰাগৰ পুনৰ নিৰ্মাণ আৰু পৰিৱেশনৰ চেষ্টা কৰি আছে। 

 সাংস্কৃতিক প্ৰভাৱ 

হিন্দুস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীতত ৰাগ দীপকৰ স্থান বিশেষ কাৰণ ই তানসেনৰ অসাধাৰণ প্ৰতিভাৰ প্ৰতীক। এই ৰাগটোৱে ভাৰতীয় সংগীতত অতিপ্ৰাকৃতিক শক্তিৰ ধাৰণাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে।

 তথ্যসূত্ৰ 

 বাহ্যিক সংযোগ 

 Hindustani Raga Index - Deepak
 Scroll.in - Interpretations of Raag Deepak

শ্ৰেণী:হিন্দুঃস্থানী শাস্ত্ৰীয় সংগীত
শ্ৰেণী:ভাৰতীয় ৰাগ
শ্ৰেণী:তানসেন